✦ تحلیل

1ـ سرپرست معدن ـ شخصی است کـه توسط دارنده پروانه عملیات معدنی بـه این سمت منصوب می شود و مسئولیت کلیه عملیات معدن را بـه عهده دارد.

2ـ مسئول فنی ـ مسئول فنی بر اساس مفاد قانون نظام مهندسی معدن، شخصی است کـه اداره کلیه امور فنی معدن را عهده دارد و توسط دارنده پروانه عملیات از میان اعضای سازمان نظام مهندسی معدن انتخاب و بـه وزارت صنعت، معدن و تجارت معرفی می شود.

3ـ مسئول ایمنی ـ مسئول ایمنی هر معدن نظارت بر ایمنی عملیات معدن را بـه عهده داشته و توسط دارنده پروانه عملیات بـه این سمت منصوب می شود. ضوابط و حدود صلاحیت مسئول ایمنی منطبق با مفاد قانون کار و قانون نظام مهندسی معدن و از طریق وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با هماهنگی وزارت صنعت، معدن و تجارت تعیین ‎می شود. جانشین ‎مسئول ایمنی نیز تابع همین ‎شرایط است.

4ـ اپراتور ماشین آلات ـ شخصی است کـه عامل انجام کار با ماشین آلات معدنی است.

5 ـ پروانه اکتشاف / بهره برداری ـ طبق مواد مندرج در قانون معادن و آیین نامه اجرایی آن تعریف می شود.

6 ـ معدن ـ بـه محدوده ای اطلاق می شود کـه شامل ذخیره معدنی است.

7ـ معدن زیرزمینی ـ معدنی است کـه در آن عملیات معدنکاری در زیر سطح زمین اجرا می شود.

8 ـ معدن سطحی ـ معدنی است کـه در آن عملیات معدنکاری در روی سطح زمین اجرا می شود.

9ـ عملیات معدنی ـ کلیه عملیات معدنی (اعم از اکتشاف تا بهره برداری و استخراج معدن) است کـه در قانون معادن و آیین نامه اجرایی قانون معادن پیشبینی شده است.

10ـ تاسیسات سطحی معدن ـ شامل همه ساختمان ها و سازه هایی است کـه برای انجام امور معدن و آماده سازی ماده معدنی برای فروش استفاده می شوند. تاسیسات سطحی معدن هم در معادن زیرزمینی و هم در معادن سطحی بخشی از معدن محسوب می شوند.

11ـ تونل ـ حفاری زیرزمینی افقی یا تقریباً افقی است.

12ـ تونل شیب دار ـ تونلی کـه شیبی حداکثر تا 18 درجه داشته باشد.

13ـ چاه مایل ـ حفاری مایلی کـه بـه سطح زمین راه داشته و دارای شیب بین 18 تا 90 درجه باشد.

14ـ چاه یا چاه قائم (شفت) ـ حفاری قائم یا با شیب 90 درجه است کـه بـه سطح زمین راه داشته باشد.

15ـ دویل ـ حفاری زیرزمینی شیب دار و با سطح مقطع نسبتاً کوچک کـه معمولاً بـه طرف بالا حفاری می شود و برای منظورهای مختلف مورد استفاده قرار می گیرد.

16ـ پذیرگاه ـ محل توقف، بارگیری و تخلیه واگن ها و انجام وظایف مختلف زیرزمینی کـه معمولاً در محل ارتباط با چاه قائم یا چاه مایل در زیر زمین احداث می شود.

17ـ راهرو ـ انواع حفاری های زیرزمینی و معمولاً با طول زیاد است.

18ـ بونکر ـ مخزن یا انباره ای کـه از فولاد یا مصالح ساختمانی ساخته شده یا در سنگ حفر می شود و برای انباشتن مواد یا سنگ استفاده می شود و معمولاً قسمت پائین تر آن کوچکتر و بـه شکل قیف است.

19ـ وسایل الکتریکی ـ شامل کابل های برق و هر قسمتی از ادوات یا ماشین آلاتی است کـه برای تولید، تبدیل، ذخیره، انتقال یا بهرهبرداری از الکتریسیته استفاده می شوند.

20 ـ ماشین سیم برش ـ وسیله ای کـه با کشیدن سیمی برنده، سبب جدا کردن بلوک های سنگ های تزئینی می شود.

21ـ ماشین بالابر ـ دستگاهی است کـه برای خارج کردن مواد معدنی یا باطله استخراج شده از معادن زیرزمینی یا جابجایی افراد استفاده می شود و بـه دو نوع عمده ـ طبلکی و اصطکاکی تقسیم می شود. کابل فولادی در بالابر طبلکی بـه دور استوانه پیچیده می شود و کابل فولادی در بالابر اصطکاکی بـه وسیله قرقره بـه حرکت درمی آید و یک سر آن محفظه حمل بار (اسکیپ یا قفس) و سر دیگر آن وزنه تعادل یا محفظه دیگری می باشد.

22 ـ اسکیپ (Skip) ـ بـه صندوق مخصوص حمل مواد در چاه گفته می شود.

23 ـ کیج (Cage) ـ بـه قفس مخصوص حمل نفرات و مواد در چاه گفته می شود.

24 ـ شاول (Shovel) ـ نوعی ماشین بار کننده صندوقه ای با مکانیزم کابلی یا هیدرولیکی در معادن سطحی است.

25ـ لودر (Loader) ـ نوعی ماشین بار کننده صندوقه ای با مکانیزم هیدرولیکی است کـه عملیات بارگیری در معادن را انجام می دهد.

26 ـ دامپ تراک (Dump Truck) ـ کامیون های معدنی خود کشش و چرخدار با ظرفیت های متنوع کـه قابلیت باربری و تخلیه مواد معدنی یا باطله را دارند.

27 ـ وینچ (Winch) ـ طبلک دوار کـه با کشیدن کابل فولادی متصل بـه وسایل باربری، موجب جابجایی آنها می شود.

28ـ بولدوزر (Bulldozer) ـ ماشینی کـه در جلوی آن تیغه ای برای کندن و جابجا کردن مواد پیشبینی شده است . برخی از انواع آن دارای کلنگ هایی در عقب برای شکافتن خاک یا سنگ های نرم است.

29ـ جامبو دریل (Jumbo Drill) ـ نوعی ارابه چال زنی کـه بیش از یک بازوی حفاری دارد.

30ـ نوار نقاله ـ تسمه ای بی انتها کـه با عبور از روی دو طبلک ابتدایی و انتهایی، بار خود را بـه طور مداوم منتقل می کند.

31ـ اسکریپر (Scrapper) ـ نوعی ماشین بارگیری ـ باربری صندوقه ای کـه در آن عمل بارگیری و باربری بـه وسیله خود ماشین یا تراکتور کشنده انجام می شود.

32 ـ وسایل نگهداری قدرتی ـ وسایل نگهداری مکانیزه کـه دارای کف، ستون هیدرولیک و سپر سقف هستند و در روش های استخراج جبهه کار طولانی و کوتاه استفاده می شوند.

33 ـ نگهداری اولیه ـ نوعی سیستم نگهداری کـه در هنگام عملیات حفاری نصب می شود و وظیفه آن ایجاد شرایط ایمن در هنگام عملیات حفاری است.

34 ـ ستون ـ پایه های چوبی، فولادی یا هیدرولیک کـه برای نگهداری سقف کارگاه های استخراج نصب می شوند.

35 ـ لارده ـ تخته ها یا الوارهای کوچکی کـه در پشت وسایل نگهداری اصلی تونل نصب می شوند و وظیفه توزیع فشار بین دو قاب نگهداری و همچنین پوشش سقف و دیوارها برای جلوگیری از سقوط قطعات کوچک سنگ را دارند.

36 ـ قاب کشویی ـ نوعی قاب فلزی سه تکه کـه قطعات آن در داخل یکدیگر می لغزند. این قطعات بـه نحوی بـه یکدیگر متصلند کـه سطح مقطع قاب با افزایش فشار کاهش می یابد.

37 ـ پیچ سنگ ـ میله ای فولادی کـه برای اتصال لایه ها و قطعات مختلف سنگ بـه یکدیگر بـه کار می رود.

38 ـ پایه ـ هر یک از ستون هایی کـه در طرفین قاب و زیر کلاهک نصب می شوند.

39ـ آتشباری ـ بـه عملیات خرجگذاری و انفجار مواد منفجره برای تخریب سنگ گفته می شود.

40ـ آتشبار ـ شخصی کـه مسئولیت عملیات آتشباری را بـه عهده دارد و صلاحیت وی توسط سازمان های ذیصلاح تایید شده باشد.

41ـ مواد منفجره ـ موادی کـه قابلیت انفجار داشته و در معدن برای تخریب سنگ مورد استفاده قرار می گیرند.

42ـ خرجگذاری ـ قراردادن مواد منفجره در داخل چال است.

43ـ چال ـ سوراخی کـه در سنگ معمولاً برای قراردادن ماده منفجره یا ماده منبسط شونده حفر می شود.

44ـ فشنگ ـ بـه هر قطعه ماده منفجره جامد (معمولاً انواع دینامیت) گفته می شود.

45ـ گاز زغال ـ گازی کـه در کانسارهای زغال سنگ همراه با سایر هیدروکربورها وجود دارد و عمدتاً از متان تشکیل شده است. این‎ گاز چنانچه بـه ‎نسبت معینی با هوا مخلوط ‎شود قابلیت ‎انفجار ‎پیدا میکند.

46 ـ معادن گازدار ـ معادنی کـه در آنها آزاد شدن گاز زغال از لایه ها بـه داخل حفاری های معدنی انجام می شود. معادن گازدار برحسب مقدار گاز زغال (به متر مکعب) بـه ازای یک تن تولید روزانه بـه چهار گروه ـ طبقه یک (تا 5 متر مکعب بر تن)، طبقه دو (5 تا 10 متر مکعب بر تن)، طبقه سه (10 تا 15 متر مکعب بر تن)، طبقه چهار (بیشتر از 15 متر مکعب بر تن) تقسیم میگردند. تمام معادن زغال سنگ و انواع آن مانند معادن بیتومین، جزو معادن گازدار شمرده می شوند.

47 ـ گرد زغال ـ ذرات ریز زغال سنگ کـه قابلیت انفجار دارند و بر اثر استخراج تولید و بـه صورت گرد و غبار در فضای معدن پراکنده می شوند.

48 ـ گاززدایی ـ فرآیند بیرون کشیدن گاز زغال موجود در لایه های زغال سنگ و لایه های اطراف با حفر گمانه های ویژه و انتقال گاز بـه بیرون از معدن برای کمک بـه تهویه مؤثر معدن می باشد.

49 ـ تهویه طبیعی ـ جریان هوا کـه بـه علت اختلاف دمای هوای داخل و بیرون و بـه تبع آن اختلاف وزن مخصوص و در نتیجه اختلاف فشار هوا در نقاط ورودی و خروجی حادث می شود.

50 ـ خودسوزی ـ اکسیداسیون و در پی آن گرم شدن و سوختن کند و خود بـه خودی کان سنگ های مستعد بدون افروختن آتش است.

51 ـ سد آتش بند ـ صفحاتی کـه روی آنها خاک نرم یا پودرسنگ ریخته شده و یا ظرف هایی کـه از آب پرشده و زیر سقف تونل در نقاط مناسبی برای جلوگیری از گسترش انفجار نصب میگردند . این صفحات و ظرف ها در اثر تغییر فشار هوای حاصل از انفجار، خودبخود واژگون شده و مواد آن سدی در مقابل انتشار آتش بـه وجود می آورند.