✦ تحلیل

اصلاح 1358 ـ بـه منظور اجراء و تعمیم و گسترش انواع بیمه های اجتماعی و استقرار نظام هم آهنگ و متناسب با برنامه های تامین اجتماعی، همچنین تمرکز وجوه و درآمدهای موضوع قانون تامین اجتماعی و سرمایه گذاری و بهره برداری از محل وجوه و ذخائر، سازمان مستقلی بنام «سازمان تامین اجتماعی» وابسته بـه وزارت بهداری و بهزیستی کـه در این قانون «سازمان» نامیده می شود، تشکیل می گردد. سازمان دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی و اداری است و امور آن منحصراً طبق اساسنامه ای کـه بـه تصویب هیات وزیران میرسد، اداره خواهد شد.

تبصره 1 ـ الحاق 1358 ـ صندوق تامین اجتماعی موضوع ماده 10 قانون تشکیل وزارت بهداری و بهزیستی، مصوب تیرماه 1355 در سازمان ادغام و کلیه وظایف و دارایی و مطالبات و دیون و تعهدات صندوق مذکور، بـه سازمان منتقل می شود.

تبصره 2 ـ الحاق 1358 ـ کلیه واحد های اجرائی تامین اجتماعی سازمان های منطقه ای بهداری و بهزیستی استانها، موضوع ماده 6 قانون تشکیل وزارت بهداری و بهزیستی مصوب تیرماه 1355، از سازمان های مذکور منتزع و با کلیه وظایف و دارایی و مطالبات و دیون و تعهدات بـه «سازمان» منتقل می شود.

تبصره 3 ـ الحاق 1358 ـ کلیه کارکنان سازمان تامین اجتماعی سابق کـه در اجرای ماده 6 قانون تشکیل وزارت بهداری و بهزیستی بـه سازمان های منطقه ای بهداری و بهزیستی استانها منتقل شده اند و همچنین کارمندانی کـه توسط سازمان های مذکور بـه منظور انجام وظایف مربوط بـه تامین اجتماعی در نواحی بهداری و بهزیستی طبق آیین نامه استخدامی بیمه های اجتماعی استخدام شده و عملا در کار تامین اجتماعی اشتغال دارند و کلیه حقوق و مزایای خود را از محل اعتبارات پرسنلی و اداری تامین اجتماعی دریافت میدارند بـه سازمان منتقل میشوند.

✦ تحلیل

تعاریف:

1 ـ بیمه شده شخصی است کـه راساً مشمول مقررات تامین اجتماعی بوده و با پرداخت مبالغی بـه عنوان حق بیمه حق استفاده از مزایای مقرر در این قانون را دارد.

2 ـ خانواده بیمه شده شخص یا اشخاصی هستند کـه بـه تبع بیمه شده از مزایای موضوع این قانون استفاده میکنند.

3 ـ کارگاه محلی است کـه بیمه شده بـه دستور کارفرما یا نماینده او در آنجا کار می کند.

4 ـ کارفرما شخص حقیقی یا حقوقی است کـه بیمه شده بـه دستور یا بحساب او کار می کند. کلیه کسانیکه بـه عنوان مدیر یا مسئول عهده دار اداره کارگاه هستند نماینده کارفرما محسوب میشوند و کارفرما مسئول انجام کلیه تعهداتی است کـه نمایندگان مزبور در قبال بیمه شده بـه عهده میگیرند.

5 ـ مزد یا حقوق یا کارمزد در این قانون شامل هر گونه وجوه و مزایای نقدی یا غیر نقدی مستمر است کـه در مقابل کار بـه بیمه شده داده می شود.

6 ـ حق بیمه عبارت از وجوهی است کـه بـه حکم این قانون و برای استفاده از مزایای موضوع آن بـه سازمان پرداخت می گردد.

7 ـ بیماری، وضع غیرعادی جسمی یا روحی است کـه انجام خدمات درمانی را ایجاب می کند یا موجب عدم توانائی موقت اشتغال بکار می شود یا اینکه موجب هر دو در آن واحد می گردد.

8 ـ حادثه از لحاظ این قانون اتفاقی پیش بینی نشده کـه تحت تاثیر عامل یا عوامل خارجی در اثر عمل یا اتفاق ناگهانی رخ میدهد و موجب صدماتی بر جسم یا روان بیمه شده می گردد.

9 ـ غرامت دستمزد بـه وجوهی اطلاق می شود کـه در ایام بارداری بیماری و عدم توانائی موقت، اشتغال بکار و عدم دریافت مزد یا حقوق بـه حکم این قانون بجای مزد یا حقوق بـه بیمه شده پرداخت می شود.

10 ـ وسائل کمکی پزشکی (پروتزواتز) وسایلی هستند کـه بـه منظور اعاده سلامت یا برای جبران نقص جسمانی یا تقویت یکی از حواس بکار می روند.

11 ـ کمک ازدواج مبلغی است کـه طبق شرایط خاصی برای جبران هزینه های ناشی از ازدواج بـه بیمه شده پرداخت می گردد.

12 ـ کمک عائله مندی مبلغی است کـه طبق شرایط خاص در مقابل عائله مندی توسط کارفرما بـه بیمه شده پرداخت می شود.

13 ـ از کار افتادگی کلی عبارتست از کاهش قدرت کار بیمه شده بـه نحوی کـه نتواند با اشتغال بکار سابق یا کار دیگری بیش از یک سوم از درآمد قبلی خود را بدست آورد.

14 ـ از کار افتادگی جزئی عبارتست از کاهش قدرت کار بیمه شده بـه نحوی کـه با اشتغال بکار سابق یا کار دیگر فقط قسمتی از درآمد خود را بدست آورد.

15 ـ بازنشستگی عبارتست از عدم اشتغال بیمه شده بکار بـه سبب رسیدن بـه سن بازنشستگی مقرر در این قانون.

16 ـ مستمری عبارت از وجهی است کـه طبق شرایط مقرر در این قانون بـه منظور جبران قطع تمام یا قسمتی از درآمد بـه بیمه شده و در صورت فوت او برای تامین معیشت بازماندگان وی بـه آنان پرداخت می شود.

17 ـ غرامت مقطوع نقص عضو مبلغی است کـه بطور یکجا برای جبران نقص عضو یا جبران تقلیل درآمد بیمه شده بـه شخص او داده می شود.

18 ـ کمک کفن و دفن مبلغ مقطوعی است کـه بـه منظور تامین هزینه های مربوط بـه کفن و دفن بیمه شده در مواردی کـه خانواده او این امر را بـه عهده میگیرند پرداخت می گردد.

✦ تحلیل

تامین اجتماعی موضوع این قانون شامل موارد زیر می باشد:

الف ـ حوادث و بیماری ها.

ب ـ بارداری.

ج ـ غرامت دستمزد.

د ـ از کار افتادگی.

هـ ـ بازنشستگی.

و ـ مرگ.

تبصره 1 ـ مشمولین این قانون از کمک های ازدواج و عائله مندی طبق مقررات مربوط برخوردار خواهند شد.

تبصره 2 ـ ملاک تشخیص سن برای برخورداری از مزایای قانون تامین اجتماعی، شناسنامه ای است کـه در بدو بیمه شدن بـه سازمان تامین اجتماعی ارائه شده یا می شود و هر گونه تغییراتی کـه پس از آن در شناسنامه بـه عمل آید برای سازمان یاد شده معتبر نخواهد بود. افراد تحت تکفل بیمه شده نیز مشمول این حکم خواهند بود.

✦ تحلیل

مشمولین این قانون عبارتند از:

الف ـ افرادی کـه بهر عنوان در مقابل دریافت مزد حقوق کار می کنند.

ب ـ منسوخ 1365/06/30 ـ صاحبان حرف و مشاغل آزاد.

ج ـ دریافت کنندگان مستمری های بازنشستگی، از کار افتادگی و فوت.

تبصره 1 ـ مستخدمین وزارتخانه ها و مؤسسات و شرکتهای دولتی و مستخدمین مؤسسات وابسته بـه دولت کـه طبق قوانین مربوط بـه نحوی از انحاء از موارد مذکور در ماده سه این قانون بهره مند می باشند و در سایر مواردی کـه قوانین خاص برای آنها وجود ندارد طبق آیین نامه ای کـه بـه پیشنهاد وزارت رفاه اجتماعی و تایید سازمان امور اداری و استخدامی کشور بـه تصویب هیات وزیران خواهد رسید تابع مقررات این قانون خواهند بود.

تبصره 2 ـ مشمولین قانون استخدام نیروهای مسلح شاهنشاهی و افزارمندان مشمول قانون تعاون و بیمه بازنشستگی افزارمندان ارتش از شمول این قانون خارج بوده و تابع قانون و مقررات خاص خود خواهند بود.

تبصره 3 ـ منسوخ 1365/06/30 ـ تعیین میزان حق بیمه کـه با توجه بـه ماده 28 این قانون باید توسط افراد صنفی و سایر صاحبان حرف و مشاغل آزاد پرداخت شود طبق آیین نامه ای خواهد بود کـه بـه پیشنهاد وزارت رفاه اجتماعی بـه تصویب کمیسیونهای رفاه اجتماعی و امور اقتصادی و دارایی مجلسین می رسد.

تبصره 4 ـ منسوخ بواسطه ردیف 23 جدول پیوست قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه تامین اجتماعی 1403 ـ مشمولین قانون حمایت کارمندان در برابر اثرات ناشی از پیری و از کار افتادگی و فوت کماکان تابع مقررات قانون مذکور خواهند بود مؤسسات مشمول قانون مذکور مکلفند با اعلام سازمان تامین خدمات درمانی حق بیمه درمانی سهم خود و بیمه شده را کسر و توسط صندوق حمایت مربوط بـه سازمان نامبرده بپردازند. میزان حق بیمه درمانی موضوع این ماده تابع ضوابط و مقررات بیمه خدمات درمانی موضوع قانون تامین خدمات درمانی مستخدمین دولت است و نحوه وصول آن عیناً بـه ترتیبی است کـه در قانون حمایت کارمندان در برابر اثرات ناشی از پیری و از کار افتادگی و فوت پیش بینی شده است.

تبصره 5 ـ در مواردی کـه کارفرمایان موضوع بند (4) ماده (2) قانون تامین اجتماعی مصوب 1354/04/03 اشخاص حقیقی باشند و همچنین مدیران اشخاص حقوقی غیردولتی می توانند با پرداخت حق بیمه سهم بیمه شده و کارفرما بـه ترتیب مقرر در ماده (28) قانون مذکور و اصلاحات بعدی آن از تاریخ اشتغال بـه کار در کارگاه در زمره مشمولین قانون مذکور قرار گیرند.

آیین نامه اجرائی این تبصره شامل نحوه احتساب سوابق خدمت و پرداخت حق بیمه های معوقه بنا بـه پیشنهاد وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بـه تصویب هیات وزیران خواهد رسید.

✦ تحلیل

اصلاح 1358/06/27 ـ بیمه اتباع بیگانه کـه طبق قوانین و مقررات مربوط در ایران بکار اشتغال دارند تابع مقررات این قانون خواهد بود مگر در موارد زیر:

الف ـ در صورتیکه بین دول متبوع آنان و دولت جمهوری اسلامی ایران موافقت نامه های دو جانبه یا چند جانبه تامین اجتماعی منعقد شده باشد کـه در اینصورت طبق موافقتنامه عمل خواهد شد.

ب ـ هر گاه تبعه بیگانه طبق گواهی مقامات صالح دولت متبوع خود در مدت اشتغال در ایران در کشور خود یا در کشور دیگر در موارد پیش بینی شده در ماده 3 این قانون کلا یا بعضاً بیمه شده باشند کـه در اینصورت در همان موارد از شمول مقررات این قانون معاف می باشند.

تبصره ـ الحاق 1378 ـ حوادث ناشی از کار اتباع کشورهای ملحق شده بـه مقاوله نامه شماره (9) سازمان بین المللی کار از شمول بند (ب) مستثنی می باشد و نرخ و ماخذ حق بیمه طبق آیین نامه ای خواهد بود کـه توسط سازمان تامین اجتماعی تهیه و بـه تصویب هیات وزیران خواهد رسید.

✦ تحلیل

اجرای هر یک از موارد مندرج در ماده سه این قانون درباره روستائیان و افراد خانواده آنها بتدریج در مناطق مختلف مملکت و بـه تناسب توسعه امکانات و مقدورات سازمان بـه پیشنهاد هیات مدیره و تصویب شورای عالی سازمان با توجه بـه ماده 117 این قانون خواهد بود.

✦ تحلیل

افراد شاغل در فعالیت هائی کـه تا تاریخ تصویب این قانون مشمول بیمه های اجتماعی نشده اند بـه ترتیب زیر بـه پیشنهاد هیات مدیره و تصویب وزیر رفاه اجتماعی مشمول مقررات این قانون قرار خواهند گرفت.

الف ـ موارد مذکور در بندهای (ج ـ د ـ هـ ـ و) ماده 3 این قانون بتدریج و با توجه بـه امکانات سازمان اجراء خواهد شد، و در اینصورت میزان حق بیمه با توجه بـه ماده 28 این قانون تا خاتمه سال 1354، 19% حقوق یا مزد و از اول سال 1355 معادل 21% حقوق یا مزد خواهد بود کـه در سال1354 کارفرما 13% و بیمه شده 4% و دولت 2% و از سال 1355 کارفرما 14% و بیمه شده 5% و دولت 2% میپردازند.

ب ـ موارد مذکور در بندهای الف و ب ماده 3 این قانون بتدریج و در صورتی اجراء خواهد شد کـه سازمان وسایل و امکانات درمانی لازم را برای بیمه شدگان فراهم نموده باشد. الزام کارفرمایان یا افرادی کـه بـه موجب این ماده مشمول مقررات این قانون میشوند بـه تادیه حق بیمه از تاریخی است کـه بیمه آنها از طریق انتشار آگهی در روزنامه و یا کتباً اعلام می شود.

✦ تحلیل

بیمه افراد و شاغلین فعالیت هائی کـه تا تاریخ تصویب این قانون بـه نحوی از انحاء مشمول مقررات قانون بیمه های اجتماعی یا قانون بیمه های اجتماعی روستائیان قرار گرفته اند با توجه بـه مقررات این قانون ادامه خواهد یافت.

تبصره ـ شرایط مربوط بـه ادامه تمام و یا قسمتی از بیمه های مقرر در این قانون برای کسانیکه بـه شغلی غیر از علل مندرج در این قانون از ردیف بیمه شدگان خارج شوند بـه موجب آیین نامه مربوط تعیین خواهد گردید و بهرحال پرداخت کلیه حق بیمه در این قبیل موارد بـه عهده بیمه شده خواهد بود.

✦ تحلیل

منسوخ بواسطه ردیف 23 جدول پیوست قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه تامین اجتماعی 1403 ـ انجام تعهدات ناشی از موارد مذکور در بندهای (الف و ب) ماده سه این قانون بـه عهده سازمان تامین خدمات درمانی می باشد.

✦ تحلیل

از تاریخ اجرای این قانون سازمان بیمه های اجتماعی و سازمان بیمه های اجتماعی روستائیان در سازمان تامین اجتماعی ادغام میشوند و کلیه وظایف و تعهدات و دیون و مطالبات و بودجه و دارایی و کارکنان آنها با حفظ حقوق و سوابق و مزایای استخدامی خود کـه تا تاریخ تصویب و اجرای آیین نامه موضوع ماده 13 این قانون معتبر خواهد بود بـه سازمان منتقل میگردند.

✦ تحلیل

تاسیسات و تجهیزات درمان سازمان بیمه های اجتماعی کـه از محل ذخایر سازمان مذکور تامین شده است با حفظ مالکیت در اختیار سازمان تامین خدمات درمانی قرار میگیرد.

تبصره ـ کارکنان واحدهای درمانی مذکور در این ماده با حفظ حقوق و سوابق و مزایای استخدامی خود بـه سازمان تامین خدمات درمانی منتقل خواهند شد.