قانون تجارت مصوب 1311/02/13
باب پنجم ـ اسناد در وجه حامل (320 - 334)
باب پنجم ـ اسناد در وجه حامل
باب پنجم ـ اسناد در وجه حامل (320 - 334)
دارنده هر سند در وجه حامل، مالک و برای مطالبه وجه آن محق محسوب می شود، مگر در صورت ثبوت خلاف. مع ذلک اگر مقامات صلاحیتدار قضایی یا پلیس تأدیه وجه آن سند را منع کند، تأدیه وجه بـه حامل، مدیون را نسبت بـه شخص ثالثی کـه ممکن است سند متعلق بـه او باشد بریء نخواهد کرد.
جز در موردی کـه حکم بطلان سند صادر شده، مدیون سند در وجه حامل مکلّف بـه تأدیه نیست مگر در مقابل اخذ سند.
در صورت گم شدن سند در وجه حامل کـه دارای ورقه های کوپن یا دارای ضمیمه برای تجدید اوراق کوپن باشد و همچنین در صورت گم شدن سند در وجه حامل کـه خود سند بـه دارنده آن حق می دهد ربح یا منفعتی را مرتباً دریافت کند، برای اصدار حکم بطلان؛ مطابق ذیل عمل خواهد شد.
مدعی باید در محکمه محل اقامت مدیون معلوم نماید سند در تصرف او بوده و فعلاً گم شده است. اگر مدعی فقط اوراق کوپن یا ضمیمه مربوط بـه سند خود را گم کرده باشد، ابراز خود سند کافی است.
اگر محکمه ادعای مدعی را بنا بر اوضاع و احوال قابل اعتماد دانست، باید بـه وسیله اعلان در جراید بـه دارنده مجهول سند اخطار کند. هر گاه از تاریخ انتشار اولین اعلان تا سه سال سند را ابراز ننمود، حکم بطلان آن صادر خواهد شد. محکمه می تواند لدی الاقتضاء مدتی بیش از سه سال تعیین کند.
بـه تقاضای مدعی؛ محکمه می تواند بـه مدیون قدغن کند کـه وجه سند را بـه کسی نپردازد، مگر پس از گرفتن ضامن یا تأمینی کـه محکمه تصویب نماید.
در مورد گم شدن اوراق کوپن، نسبت بـه کوپن هایی کـه در ضمن جریان دعوی لازم التأدیه می شود، بـه ترتیب مقرر در مواد 332 و 333 عمل خواهد شد.
اخطار مذکور در ماده 324 باید سه دفعه در مجله رسمی منتشر شود. محکمه می تواند بـه علاوه؛ اعلان در جراید دیگر را نیز مقرر دارد.
اگر پس از اعلان فوق؛ سند مفقود ابراز شود، محکمه بـه مدعی مهلت متناسبی داده و اخطار خواهد کرد کـه هر گاه تا انقضای مهلت، دعوی خود را تعقیب و دلائل خود را اظهار نکند، محکوم شده و سند بـه ابراز کننده آن مسترد خواهد گردید.
اگر در ظرف مدتی کـه مطابق ماده 324 مقرّر و اعلان شده، سند ابراز نگردد، محکمه حکم بطلان آن را صادر خواهد نمود.
ابطال سند فوراً بـه وسیله درج در مجلّه رسمی و هر وسیله دیگری کـه محکمه مقتضی بداند بـه اطلاع عموم خواهد رسید.
پس از صدور حکم ابطال، مدعی حق دارد تقاضا کند بـه خرج او سند جدید یا لدی الاقتضاء اوراق کوپن تازه بـه او بدهند. اگر سند حال شده باشد، مدعی حق تقاضای تأدیه خواهد داشت.
هر گاه سند گم شده از اسناد مذکور در ماده 322 نباشد، بـه ترتیب ذیل رفتار خواهد شد: محکمه در صورتی کـه ادعای مدعی سبق تصرف و گم کردن سند را قابل اعتماد دید، حکم می دهد مدیون وجه سند را فورا در صورتی کـه حال باشد و پس از انقضاءِ اجل، در صورت موجل بودن، بـه صندوق عدلیه بسپارد.
اگر قبل از انقضای مدت مرور زمانی کـه وجه سند مفقود پس از آن مدت قابل مطالبه نیست؛ سند ابراز شد، مطابق ماده 328 رفتار و الّا وجهی کـه در صندوق عدلیه امانت گذاشته شده بـه مدعی داده می شود.
مقررات این باب شامل اسکناس نیست.