قانون تجارت مصوب 1311/02/13
باب سیزدهم ـ در اعاده اعتبار (561 - 575)
باب سیزدهم ـ در اعاده اعتبار
باب سیزدهم ـ در اعاده اعتبار (561 - 575)
هر تاجر ورشکسته کـه کلیّه دیون خود را با متفرّعات و مخارجی کـه بـه آن تعلق گرفته است؛ کاملا بپردازد، حقاً اعاده اعتبار می نماید.
طلبکارها نمی توانند از جهت تأخیری کـه در اداءِ طلب آنها شده است، برای بیش از پنج سال مطالبه متفرعات و خسارت نمایند و در هر حال متفرعاتی کـه مطالبه می شود، در سال نباید بیش از صدی هفت طلب باشد.
برای آنکه شریک ضامن یک شرکت ورشکسته کـه حکم ورشکستگی او نیز صادر شده، بتواند حق اعاده اعتبار حاصل کند، باید ثابت نماید کـه بـه ترتیب فوق تمام دیون شرکت را پرداخته است، ولو اینکه نسبت بـه شخص او قرارداد ارفاقی مخصوصی وجود داشته باشد.
در صورتی کـه یک یا چند نفر از طلبکارها مفقودالاثر یا غائب بوده یا اینکه از دریافت وجه امتناع نمایند، تاجر ورشکسته باید وجوهی را کـه بـه آنها مدیون است، با اطلاع مدعی العموم در صندوق عدلیه بسپارد و همین کـه تاجر معلوم کرد این وجوه را سپرده است، بریء الذمه محسوب است.
تجار ورشکسته در دو مورد ذیل؛ پس از اثبات صحّت عمل؛ در مدت پنج سال از تاریخ اعلان ورشکستگی، می توانند اعتبار خود را اعاده نمایند: 1 ـ تاجر ورشکسته کـه تحصیل قرارداد ارفاقی نموده و تمام وجوهی را کـه بـه موجب قرارداد بـه عهده گرفته است، پرداخته باشد. این ترتیب در مورد شریک شرکت ورشکسته کـه شخصاً تحصیل قرارداد ارفاقی جداگانه نموده است نیز رعایت می شود. 2 ـ تاجر ورشکسته کـه کلیه طلبکاران ذمّه او را بریء کرده یا بـه اعاده اعتبار او رضایت داده اند.
عرض حال اعاده اعتبار باید بانضمام اسناد مثبته آن بـه مدعی العموم حوزه ابتدایی داده شود کـه اعلان ورشکستگی در آن حوزه واقع شده است.
سواد این عرض حال در مدت یک ماه در اتاق جلسه محکمه ابتدایی و همچنین در اداره مدعی العموم بدایت الصاق و اعلان می شود، بـه علاوه دفتردار محکمه باید مفاد عرض حال مزبور را بـه کلیه طلبکارهایی کـه مطالبات آنها در حین تصفیه عمل تاجر ورشکسته یا بعد از آن تصدیق شده و هنوز طلب خود را بر طبق مواد 561 و 562 کاملا دریافت نکرده اند، بـه وسیله مکتوب سفارشی اعلام دارد.
هر طلبکاری کـه مطابق مقررات مواد 561 و 562 طلب خود را کاملاً دریافت نکرده، می تواند در مدت یک ماه از تاریخ اعلام مذکور در ماده قبل بـه عرض حال اعاده اعتبار اعتراض کند.
اعتراض بـه وسیله اظهارنامه کـه بـه ضمیمه اسناد مثبته بـه دفتر محکمه بدایت داده می شود، بـه عمل می آید. طلبکار معترض می تواند بـه موجب عرض حال در حین رسیدگی بـه دعوی اعاده اعتبار بـه طور شخص ثالث ورود کند.
پس از انقضای موعد، نتیجۀ تحقیقاتی کـه بـه توسط مدعی العموم بـه عمل آمده است؛ بانضمام عرایض اعتراض بـه رییس محکمه داده می شود. رییس مزبور در صورت لزوم مدعی و معترضین را بـه جلسه خصوصی محکمه احضار می کند.
در مورد ماده 561؛ محکمه فقط صحّت مدارک را سنجیده؛ در صورت موافقت آنها با قانون، حکم اعاده اعتبار می دهد و در مورد ماده 565، محکمه اوضاع و احوال را سنجیده، بـه طوری که مقتضی عدل و انصاف بداند؛ حکم می دهد و در هر دو صورت حکم باید در جلسه علنی صادر گردد.
مدعی اعاده اعتبار و همچنین مدعی عمومی و طلبکارهای معترض می توانند در ظرف ده روز از تاریخ اعلام حکم، بـه وسیله مکتوب سفارشی از حکمی کـه در خصوص اعاده اعتبار صادر شده استیناف بخواهند. محکمه استیناف پس از رسیدگی بر حسب مقررات ماده 571 حکم صادر می کند.
اگر عرض حال اعاده اعتبار رد بشود، تجدید ممکن نیست، مگر پس از انقضای شش ماه.
اگر عرض حال قبول شود، حکمی کـه صادر می گردد، در دفتر مخصوصی کـه در محکمه بدایت محل اقامت تاجر برای اینکار مقرر است؛ ثبت خواهد شد. اگر محل اقامت تاجر در حوزه محکمه کـه حکم می دهد نباشد، در ستون ملاحظات دفتر ثبت اسامی ورشکستگان کـه در دایره ثبت اسناد محل موجود است، مقابل اسم تاجر ورشکسته با مرکب قرمز بـه حکم مزبور اشاره می شود.
ورشکستگان بـه تقلّب و همچنین اشخاصی کـه برای سرقت یا کلاهبرداری یا خیانت در امانت محکوم شده اند، مادامی کـه از جنبه جزایی إعاده حیثیت نکرده اند، نمی توانند از جنبه تجارتی اعاده اعتبار کنند.