اصلاح 1381/10/11 ـ هر یک از مقامات و مامورین وابسته بـه نهادها و دستگاه های حکومتی کـه بر خلاف قانون، آزادی شخصی افراد ملت را سلب کند یا آنان را از حقوق مقرر در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران محروم نماید علاوه بر انفصال از خدمت و محرومیت یک تا پنج سال از مشاغل حکومتی بـه حبس از دو ماه تا سه سال محکوم خواهد شد.

هر گاه اقداماتی کـه بر خلاف قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران می باشد بر حسب امضای ساختگی وزیر یا مامورین دولتی بـه عمل آمده باشد، مرتکب و کسانی کـه عالماً آن را بکار برده باشند بـه حبس از سه تا ده سال محکوم خواهند شد.

هر گاه شخصی بر خلاف قانون حبس شده باشد و در خصوص حبس غیرقانونی خود شکایت بـه ضابطین دادگستری یا مامورین انتظامی نموده و آنان شکایت او را استماع نکرده باشند و ثابت ننمایند کـه تظلم او را بـه مقامات ذیصلاح اعلام و اقدامات لازم را معمول داشته اند بـه انفصال دائم از همان سمت و محرومیت از مشاغل دولتی بـه مدت سه تا پنج سال محکوم خواهند شد.

اگر مسئولین و مامورین بازداشتگاه ها و ندامتگاه ها بدون اخذ برگ بازداشت صادره از طرف مراجع و مقامات صلاحیتدار شخصی را بـه نام زندانی بپذیرند بـه دو ماه تا دو سال حبس محکوم خواهند شد.

اگر مسئولین و مامورین بازداشتگاه ها و ندامتگاه ها از ارائه دادن یا تسلیم کردن زندانی بـه مقامات صالح قضایی یا از ارائه دادن دفاتر خود به اشخاص مزبور امتناع کنند یا از رسانیدن تظلمات محبوسین بـه مقامات صالح ممانعت یا خودداری نمایند مشمول ماده قبل خواهند بود مگر این کـه ثابت نمایند کـه بـه موجب امر کتبی رسمی از طرف رییس مستقیم خود مامور بـه آن بوده اند کـه در این صورت مجازات مزبور درباره آمر مقرر خواهد شد.

هر گاه مقامات قضایی یا دیگر مامورین ذیصلاح بر خلاف قانون توقیف یا دستور بازداشت یا تعقیب جزایی یا قرار مجرمیت کسی را صادر نمایند بـه انفصال دایم از سمت قضایی و محرومیت از مشاغل دولتی بـه مدت پنج سال محکوم خواهند شد.

چنانچه هر یک از صاحب منصبان و مستخدمین و مامورین دولتی و شهرداری ها در هر رتبه و مقامی کـه باشند از مقام خود سوء استفاده نموده و از اجرای اوامر کتبی دولتی یا اجرای قوانین مملکتی و یا اجرای احکام یا اوامر مقامات قضایی یا هرگونه امری کـه از طرف مقامات قانونی صادر شده باشد جلوگیری نماید بـه انفصال از خدمات دولتی از یک تا پنج سال محکوم خواهد شد.

چنانچه مستخدمین و مامورین دولتی اعم از استانداران و فرمانداران و بخشداران یا معاونان آنها و مامورین انتظامی در غیر موارد حکمیت در اموری کـه در صلاحیت مراجع قضایی است دخالت نمایند و با وجود اعتراض متداعیین یا یکی از آنها یا اعتراض مقامات صلاحیتدار قضایی رفع مداخله ننمایند بـه حبس از دو ماه تا سه سال محکوم خواهند شد.

هر یک از مستخدمین و مامورین قضایی یا غیر قضایی دولتی برای اینکه متهمی را مجبور بـه اقرار کند او را اذیت و آزار بدنی نماید علاوه بر قصاص یا پرداخت دیه حسب مورد بـه حبس از شش ماه تا سه سال محکوم می گردد و چنانچه کسی در این خصوص دستور داده باشد فقط دستور دهنده بـه مجازات حبس مذکور محکوم خواهد شد و اگر متهم بـه واسطه اذیت و آزار فوت کند مباشر مجازات قاتل و آمر مجازات آمر قتل را خواهد داشت.

چنانچه هر یک از مامورین دولتی محکومی را سخت تر از مجازاتی کـه مورد حکم است مجازات کند یا مجازاتی کند کـه مورد حکم نبوده است بـه حبس از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد و چنانچه این عمل بـه دستور فرد دیگری انجام شود فقط آمر بـه مجازات مذکور محکوم می شود و چنانچه این عمل موجب قصاص یا دیه باشد مباشر بـه مجازات آن نیز محکوم می گردد و اگر اقدام مزبور متضمن جرم دیگری نیز باشد مجازات همان جرم حسب مورد نسبت بـه مباشر یا آمر اجرا خواهد شد.

هر یک از مستخدمین و مامورین قضایی یا غیر قضایی یا کسی کـه خدمت دولتی بـه او ارجاع شده باشد بدون ترتیب قانونی بـه منزل کسی بدون اجازه و رضای صاحب منزل داخل شود بـه حبس از یک ماه تا یک سال محکوم خواهد شد مگر این کـه ثابت نماید بـه امر یکی از روسای خود که صلاحیت حکم را داشته است مکره بـه اطاعت امر او بوده، اقدام کرده است کـه در این صورت مجازات مزبور در حق آمر اجرا خواهد شد و اگر مرتکب یا سبب وقوع جرم دیگری نیز باشد مجازات آن را نیز خواهد دید و چنانچه این عمل در شب واقع شود مرتکب یا آمر بـه حداکثر مجازات مقرر محکوم خواهد شد.

اصلاح 1399/11/08 و 1403/03/30ـ هر یک از صاحب منصبان و مستخدمین و مامورین دولتی کـه با سوء استفاده از شغل خود بـه جبر و قهر مال یا حق کسی را بخرد یا بدون حق بر آن مسلط شود یا مالک را اکراه بـه فروش بـه دیگری کند علاوه بر رد عین مال یا معادل نقدی قیمت مال یا حق، بـه مجازات حبس از یک سال تا سه سال یا جزای نقدی از 264.000.000 تا 825.000.000 ریال محکوم می گردد.(مصوب 1399: 80/000/000 تا 25/000/0000)

اصلاح 1399/11/08 و 1403/03/30ـ هر یک از مستخدمین و مامورین دولتی، مراسلات یا مخابرات یا مکالمات تلفنی اشخاص را در غیر مواردی کـه قانون اجازه داده حسب مورد مفتوح یا توقیف یا معدوم یا بازرسی یا ضبط یا استراق سمع نماید یا بدون اجازه صاحبان آنها مطالب آنها را افشاء نماید بـه حبس از یک سال تا سه سال و یا جزای نقدی از 264.000.000 تا 825.000.000 ریال محکوم خواهد شد.(مصوب 1399: 80/000/000 تا 25/000/0000)

اصلاح 1399/11/08 و 1403/03/30ـ هر کس از مقامات یا مامورین دولتی یا نیروهای مسلح یا غیر آنها بدون حکمی از مقامات صلاحیتدار در غیر مواردی کـه در قانون جلب یا توقیف اشخاص را تجویز نموده، شخصی را توقیف یا حبس کند یا عنفا در محلی مخفی نماید بـه یک تا سه سال حبس یا جزای نقدی از 264.000.000 تا 825.000.000 ریال محکوم خواهد شد.(مصوب 1399: 80/000/000 تا 25/000/0000)

منسوخ 1399/02/23 ـ کسی کـه با علم و اطلاع برای ارتکاب جرم مذکور در ماده فوق مکانی تهیه کرده و بدین طریق معاونت با مرتکب نموده باشد بـه مجازات حبس از سه ماه تا یک سال یا جزای نقدی از یک میلیون و پانصد هزار ریال تا شش میلیون ریال محکوم خواهد شد.

اگر مرتکب یا معاون قبل از آن کـه تعقیب شود شخص توقیف شده را رها کند یا اقدام لازم جهت رها شدن وی بـه عمل آورد در صورتی که شخص مزبور را زیاده از پنج روز توقیف نکرده باشد مجازات او حبس از دو تا شش ماه خواهد بود.

هر گاه مرتکب برای ارتکاب جرایم مذکور در ماده (583) اسم یا عنوان مجعول یا اسم و علامت مامورین دولت یا لباس منتسب بـه آنان را بـه تزویر اختیار کرده یا حکم جعلی ابراز نموده باشد علاوه بر مجازات ماده مزبور بـه مجازات جعل یا تزویر محکوم خواهد شد.

چنانچه مرتکب جرایم مواد قبل توقیف شده یا محبوس شده یا مخفی شده را تهدید بـه قتل نموده یا شکنجه و آزار بدنی وارد آورده باشد علاوه بر قصاص یا پرداخت دیه حسب مورد بـه یک تا پنج سال حبس و محرومیت از خدمات دولتی محکوم خواهد شد.