قانون مجازات اسلامی 1370/08/05
فصل هفدهم ـ جرایم علیه اشخاص و اطفال
فصل هفدهم ـ جرایم علیه اشخاص و اطفال
فصل هفدهم ـ جرایم علیه اشخاص و اطفال
هر کس مرتکب قتل عمد شود و شاکی نداشته یا شاکی داشته ولی از قصاص گذشت کرده باشد و یا بهر علت قصاص نشود در صورتی کـه اقدام وی موجب اخلال در نظم و صیانت و امنیت جامعه یا بیم تجری مرتکب یا دیگران گردد دادگاه مرتکب را بـه حبس از سه تا ده سال محکوم می نماید.
تبصره ـ منسوخ 1399/02/23 ـ در این مورد معاونت در قتل عمد موجب حبس از یک تا پنج سال خواهد بود.
منسوخ 1399/02/23 ـ هر گاه کسی شروع بـه قتل عمد نماید ولی نتیجه منظور بدون اراده وی محقق نگردد بـه شش ماه تا سه سال حبس تعزیری محکوم خواهد شد.
اصلاح 1399/02/23 ـ هر کس عمداً بـه دیگری جرح یا ضربی وارد آورد کـه موجب نقصان یا شکستن یا از کار افتادن عضوی از اعضا یا منتهی بـه مرض دایمی یا فقدان یا نقص یکی از حواس یا منافع یا زوال عقل مجنی علیه گردد در مواردی کـه قصاص امکان نداشته باشد چنانچه اقدام وی موجب اخلال در نظم و صیانت و امنیت جامعه یا بیم تجری مرتکب یا دیگران گردد بـه حبس درجه شش محکوم خواهد شد و در صورت درخواست مجنی علیه مرتکب به پرداخت دیه نیز محکوم می شود.
تبصره ـ در صورتی کـه جرح وارده منتهی بـه ضایعات فوق نشود و آلت جرح اسلحه یا چاقو و امثال آن باشد مرتکب بـه سه ماه تا یک سال حبس محکوم خواهد شد.
هر گاه عده ای با یکدیگر منازعه نمایند هر یک از شرکت کنندگان در نزاع حسب مورد بـه مجازات زیر محکوم می شوند: 1- در صورتی کـه نزاع منتهی بـه قتل شود بـه حبس از یک تا سه سال. 2- در صورتی کـه منتهی بـه نقص عضو شود بـه حبس از شش ماه تا سه سال. 3- در صورتی کـه منتهی بـه ضرب و جرح شود بـه حبس از سه ماه تا یک سال.
تبصره 1 ـ در صورتی کـه اقدام شخص، دفاع مشروع تشخیص داده شود، مشمول این ماده نخواهد بود.
تبصره 2 ـ مجازات های فوق مانع اجرای مقررات قصاص یا دیه حسب مورد نخواهد شد.
در صورتی کـه قتل غیر عمد بـه واسطه بی احتیاطی یا بی مبآلاتی یا اقدام بـه امری کـه مرتکب در آن مهارت نداشته است یا بـه سبب عدم رعایت نظامات واقع شود، مسبب بـه حبس از یک تا سه سال و نیز بـه پرداخت دیه در صورت مطالبه از ناحیه اولیای دم محکوم خواهد شد مگر اینکه خطای محض باشد.
تبصره ـ مقررات این ماده شامل قتل غیر عمد در اثر تصادف رانندگی نمی گردد.
هر کس بـه وسیله چاقو و یا هر نوع اسلحه دیگر تظاهر یا قدرت نمایی کند یا آن را وسیله مزاحمت اشخاص یا اخاذی یا تهدید قرار دهد یا با کسی گلاویز شود در صورتی که از مصادیق محارب نباشد بـه حبس از شش ماه تا دو سال و تا (74) ضربه شلاق محکوم خواهد شد.
تبصره 1 ـ الحاق 1396/09/22 حمل قمه، شمشیر، قداره و پنجه بوکس در صورتی کـه صرفاً بـه منظور درگیری فیزیکی و ضرب و جرح انجام شود جرم محسوب و مرتکب بـه حداقل مجازات مقرر در این ماده محکوم می گردد. واردات، تولید و عرضه سلاح های مذکور ممنوع است و مرتکب بـه جزای نقدی درجه شش محکوم و حسب مورد این سلاح ها بـه نفع دولت ضبط یا معدوم می شود.
تبصره 2 ـ الحاق 1396/09/22 ـ تولید، عرضه یا حمل ادوات موضوع تبصره (1) در موارد ورزشی، نمایشی، آموزشی و نیاز ضروری اشخاص برای استفاده شغلی یا دفاع شخصی پس از دریافت مجوز بلامانع است. نحوه و مرجع صدور مجوز بـه موجب آیین نامه ای است کـه ظرف مدت سه ماه از تاریخ ابلاغ این قانون با پیشنهاد وزرای دادگستری و کشور و با همکاری نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران تهیه می شود و بـه تصویب هیأت وزیران می رسد.
هر کس با هیاهو و جنجال یا حرکات غیر متعارف یا تعرض بـه افراد موجب اخلال نظم و آسایش و آرامش عمومی گردد یا مردم را از کسب و کار باز دارد بـه حبس از سه ماه تا یک سال و تا (74) ضربه شلاق محکوم خواهد شد.
هر کس در اماکن عمومی یا معابر متعرض یا مزاحم اطفال یا زنان بشود یا با الفاظ و حرکات مخالف شئون و حیثیت بـه آنان توهین نماید بـه حبس از دو تا شش ماه و تا (74) ضربه شلاق محکوم خواهد شد.
هر گاه جرایم مذکور در مواد (616) و (617) و (618) در نتیجه توطئه قبلی و دسته جمعی واقع شود هر یک از مرتکبین بـه حداکثر مجازات مقرر محکوم خواهند شد.
اصلاح 1399/02/23 ـ هر کس بـه قصد مطالبه وجه یا مال یا بـه قصد انتقام یا بـه هر منظور دیگری بـه عنف یا تهدید یا حیله یا بـه هر نحو دیگر شخصا یا توسط دیگری شخصی را برباید یا مخفی کند در صورتی کـه ارتکاب جرم بـه عنف یا تهدید باشد بـه حبس درجه چهار و در غیر این صورت بـه حبس درجه پنج محکوم خواهد شد در صورتی کـه سن مجنی علیه کمتر از پانزده سال تمام باشد یا ربودن توسط وسایل نقلیه انجام پذیرد یا بـه مجنی علیه آسیب جسمی یا حیثیتی وارد شود، مرتکب بـه حداکثر مجازات تعیین شده محکوم خواهد شد و در صورت ارتکاب جرایم دیگر بـه مجازات آن جرم نیز محکوم می گردد.
تبصره ـ منسوخ 1399/02/23 ـ مجازات شروع بـه ربودن سه تا پنج سال حبس است.
اصلاح 1399/02/23 ـ هر کس عالماً عامداً بـه واسطه ضرب یا اذیت و آزار زن حامله، موجب سِقط جنین وی شود علاو ه بر پرداخت دیه یا قصاص حسب مورد بـه حبس از شش ماه تا یک سال و شش ماه محکوم خواهد شد.
هر کس بـه واسطه دادن ادویه یا وسایل دیگری موجب سقط جنین زن گردد بـه شش ماه تا یک سال حبس محکوم می شود و اگر عالماً و عامداً زن حامله ای را دلالت بـه استعمال ادویه یا وسایل دیگری نماید کـه جنین وی سقط گردد بـه حبس از سه تا شش ماه محکوم خواهد شد مگر این که ثابت شود این اقدام برای حفظ حیات مادر می باشد و در هر مورد حکم بـه پرداخت دیه مطابق مقررات مربوط داده خواهد شد.
اگر طبیب یا ماما یا دارو فروش و اشخاصی کـه بـه عنوان طبابت یا مامایی یا جراحی یا دارو فروشی اقدام می کنند وسایل سقط جنین فراهم سازند و یا مباشرت بـه اسقاط جنین نمایند بـه حبس از دو تا پنج سال محکوم خواهند شد و حکم بـه پرداخت دیه مطابق مقررات مربوط صورت خواهد پذیرفت.
قتل و جرح و ضرب هر گاه در مقام دفاع از نفس یا عرض یا مال خود مرتکب یا شخص دیگری واقع شود با رعایت مواد ذیل مرتکب مجازات نمی شود مشروط بر اینکه دفاع متناسب با خطری باشد کـه مرتکب را تهدید می کرده است.
تبصره ـ مقررات این ماده در مورد دفاع از مال غیر در صورتی قابل اجرا است کـه حفاظت مال غیر بـه عهده دفاع کننده بوده یا صاحب مال استمداد نماید.
در مورد هر فعلی کـه مطابق قانون جرم بر نفس یا عرض یا مال محسوب می شود ولو اینکه از مامورین دولتی صادر گردد هر گونه مقاومت برای دفاع از نفس یا عرض یا مال جایز خواهد بود.
دفاع در مواقعی صادق است که:
الف ـ خوف برای نفس یا عرض یا ناموس یا مال مستند بـه قرائن معقول باشد.
ب ـ دفاع متناسب با حمله باشد.
ج ـ توسل بـه قوای دولتی یا هر گونه وسیله آسان تری برای نجات میسر نباشد.
مقاومت در مقابل نیروهای انتظامی و دیگر ضابطین دادگستری در موقعی کـه مشغول انجام وظیفه خود باشند دفاع محسوب نمی شود ولی هر گاه اشخاص مزبور از حدود وظیفه خود خارج شوند و بر حسب ادله و قرائن موجود خوف آن باشد کـه عملیات آنها موجب قتل یا جرح یا تعرض بـه عرض یا مال گردد در این صورت دفاع در مقابل آنها نیز جایز است.
هر گاه مردی همسر خود را در حال زنا با مرد اجنبی مشاهده کند و علم بـه تمکین زن داشته باشد می تواند در همان حال آنان را بـه قتل برساند و در صورتی کـه زن مکره باشد فقط مرد را می تواند بـه قتل برساند. حکم ضرب و جرح در این مورد نیز مانند قتل است.
اصلاح 1399/11/08 و 1403/03/30ـ هر کس طفلی را کـه تازه متولد شده است بدزدد یا مخفی کند یا او را بجای طفل دیگری یا متعلق بـه زن دیگری غیر از مادر طفل قلمداد نماید بـه شش ماه تا سه سال حبس محکوم خواهد شد و چنانچه احراز شود کـه طفل مزبور مرده بوده، مرتکب بـه 13.200.000 تا 50.000.000 ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد.(مصوب 1399: 4/000/000 تا 15/000/000)
اصلاح 1399/02/23 و 1403/03/30ـ اگر کسی از دادن طفلی کـه بـه او سپرده شده است در موقع مطالبه اشخاصی کـه قانونا حق مطالبه دارند امتناع کند بـه مجازات از چهل و پنج روز تا سه ماه حبس یا بـه جزای نقدی از 50.000.000 تا 100.000.000 ریال محکوم خواهد شد.(مصوب 1399: 15/000/000 تا 30/000/000)
اصلاح 1399/02/23 و 1403/03/30ـ هر گاه کسی شخصاً یا بـه دستور دیگری طفل یا شخصی را کـه قادر بـه محافظت خود نمی باشد در محلی کـه خالی از سکنه است رها نماید بـه حبس از سه ماه تا یک سال و یا جزای نقدی از 82.500.000 تا 330.000.000 ریال محکوم خواهد شد و اگر در آبادی و جایی کـه دارای سکنه باشد رها کند تا نصف مجازات مذکور محکوم خواهد شد و چنانچه این اقدام سبب و ارد آمدن صدمه یا آسیب یا فوت شود رها کننده علاو ه بر مجازات فوق حسب مورد بـه قصاص یا دیه یا ارش نیز محکوم خواهد شد.(مصوب 1399: 25/000/000 تا 100/000/000)
هر کس بدون مجوز مشروع نبش قبر نماید بـه مجازات حبس از سه ماه و یک روز تا یک سال محکوم می شود و هر گاه جرم دیگری نیز با نبش قبر مرتکب شده باشد بـه مجازات آن جرم هم محکوم خواهد شد.
اصلاح 1399/11/08 و 1403/03/30ـ هر کس بدون رعایت نظامات مربوط بـه دفن اموات جنازه ای را دفن کند یا سبب دفن آن شود یا آن را مخفی نماید بـه جزای نقدی از 13.200.000 تا 100.000.000 ریال محکوم خواهد شد.(مصوب 1399: 4/000/000 تا 30/000/000)
هر کس جسد مقتولی را با علم بـه قتل مخفی کند یا قبل از اینکه بـه اشخاصی کـه قانونا مامور کشف و تعقیب جرایم هستند خبر دهد آن را دفن نماید بـه حبس از سه ماه و یک روز تا یک سال محکوم خواهد شد.
در موارد ذیل قتل عمدی بـه شرط آن کـه دفاع متوقف بـه قتل باشد مجازات نخواهد داشت:
الف ـ دفاع از قتل یا ضرب و جرح شدید یا آزار شدید یا دفاع از هتک ناموس خود و اقارب.
ب ـ دفاع در مقابل کسی کـه درصدد هتک عرض و ناموس دیگری بـه اکراه و عنف برآید.
ج ـ دفاع در مقابل کسی کـه درصدد سرقت و ربودن انسان یا مال او برآید.
