معاملات وزارت خانه ها و موسسات دولتی اعم از خرید و فروش و اجاره و استجاره و پیمانکاری و اجرت کار و غیره ( باستثناء مواردی که مشمول مقررات استخدامی می شود) باید حسب مورد از طریق مناقصه یا مزایده انجام شود مگر در موارد زیر:

1 ـ در مورد معاملاتی کـه طرف معامله وزارت خانه یا موسسه دولتی و یا شرکت دولتی باشد.

2 ـ در مورد معاملاتی کـه انجام آنها بـه تشخیص و مسئولیت بالاترین مقام دستگاه اجرایی در مرکز و یا استان و یا مقامات مجاز از طرف آنها با نهادها و موسسات و شرکت های مشروحه زیر:

الف ـ موسسات و نهاد های عمومی غیردولتی و موسسات تابعه کـه بیش از پنجاه درصد سهام و یا سرمایه و یا مالکیت آنها متعلق بـه موسسات و نهاد های مذکور باشد.

ب ـ شرکت های تعاونی مصرف و توزیع کارکنان وزارتخانه ها و موسسات دولتی و شرکت های دولتی کـه بر اساس قوانین و مقررات ناظر بر شرکت های تعاونی تشکیل و اداره می شوند.

ج ـ شرکت ها و موسسات تعاونی تولید و توزیع کـه تحت نظارت مستقیم دولت تشکیل و اداره می گردند.

که مقرون بـه صرفه و صلاح دولت باشد.

3 ـ در مورد خرید اموال و خدمات و حقوقی کـه بـه تشخیص و مسئولیت وزیر و یا بالاترین مقام دستگاه اجرایی در مرکز و یا استان و یا مقامات مجاز از طرف آنها منحصر بـه فرد بوده و دارای انواع مشابه نباشد.

4 ـ در مورد خرید یا استجاره اموال غیرمنقول کـه بـه تشخیص و مسئولیت وزیر و یا بالاترین مقام دستگاه اجرایی در مرکز و یا استان و یا مقامات مجاز از طرف آنها با کسب نظر کارشناس رسمی دادگستری و یا کارشناس خبره و متعهد رشته مربوطه انجام خواهد شد.

5 ـ در مورد خرید خدمات هنری با رعایت موازین اسلامی و صنایع مستظرفه و خدمات کارشناسی.

6 ـ در مورد خرید کالا های انحصاری دولتی و یا سایر کالاهایی کـه دارای فروشنده انحصاری بوده و برای آنها از طرف دستگاه های ذیربط دولتی نرخ های معینی تعیین و اعلام شده باشد.

7 ـ در مورد خرید کالا های مورد مصرف روزانه کـه در محل از طرف دستگاه های ذی ربط دولتی و یا شهرداری ها برای آنها نرخ ثابتی تعیین شده باشد.

8 ـ در مورد کالا های ساخت کارخانه های داخلی و کرایه حمل و نقل بار از طریق زمینی کـه از طرف دستگاه های دولتی ذیربط برای آنها نرخ تعیین شده باشد.

9 ـ در مورد کرایه حمل و نقل هوایی – دریایی ـ هزینه مسافرت و نظائر آن در صورت وجود نرخ ثابت و مقطوع.

10 ـ در مورد تعمیر ماشین آلات ثابت و متحرک بـه تشخیص و مسئولیت وزیر یا بالاترین مقام دستگاه اجرایی در مرکز و یا استان و یا مقامات مجاز از طرف آنها.

11 ـ در مورد خرید قطعات یدکی برای تعویض یا تکمیل لوازم و تجهیزات ماشین آلات ثابت و متحرک موجود و همچنین ادوات و ابزار و وسایل اندازه گیری دقیق و لوازم آزمایشگاه های علمی و فنی و نظائر آن با تعیین بهای مورد معامله حداقل وسیله یکنفر کارشناس خبره و متعهد رشته مربوط که حسب مورد توسط وزیر یا بالاترین مقام دستگاه اجرایی در مرکز و یا استان و یا مقامات مجاز از طرف آنها انتخاب خواهد شد، پس از تایید مقامات مذکور در این ردیف.

12 ـ در مورد معاملاتی کـه بـه تشخیص هیات وزیران بـه ملاحظه صرفه و صلاح دولت باید مستور بماند.

13 ـ در مورد چاپ و صحافی کـه بـه موجب آیین نامه خاصی کـه بنا بـه پیشنهاد وزارت ارشاد اسلامی و تایید وزارت امور اقتصادی و دارایی بـه تصویب هیات وزیران می رسد، انجام خواهد شد.

14 ـ در مورد فروش کالاها و خدماتی کـه مستقیما توسط وزارت خانه ها و موسسات دولتی تولید و ارائه می شود و نرخ فروش آنها توسط مراجع قانونی مربوط تعیین می گردد.

تبصره ـ انجام معاملات موضوع ردیف های 1 و 2 این ماده بدون رعایت تشریفات مناقصه و یا مزایده مشروط بر آن است کـه دستگاه فروشنده، مورد معامله را در اختیار داشته یا تولید کننده یا انجام دهنده آن باشد یا اینکه وظیفه تهیه و توزیع و فروش مورد معامله را بـه عهده داشته باشد.