در هر شهرستان کـه واحدهای صنفی با فعالیت های شغلی مشابه یا همگن وجود داشته باشد، افراد صنفی با رعایت این قانون مبادرت بـه تشکیل اتحادیه می کنند.

تبصره 1 ـ اصلاح 1392/06/12 ـ اتحادیه دارای شخصیت حقوقی و غیر انتفاعی است و پس از ثبت در وزارت صنعت، معدن و تجارت رسمیت می یابد. اساسنامه الگوی اتحادیه های صنفی توسط اتاق اصناف ایران با همکاری دبیرخانه هیات عالی نظارت تهیه می شود و بـه تصویب هیات عالی نظارت می رسد.

تبصره 2 ـ حد نصاب تعداد واحد های صنفی برای تشکیل یک اتحادیه در کشور بـه شرح زیر است:

الف ـ در تهران، 300 واحد

ب ـ در شهرستان های با بیش از دو میلیون نفر جمعیت، 200 واحد

ج ـ در شهرستان های دارای بیش از یک میلیون نفر و کمتر از دو میلیون نفر جمعیت، 150 واحد

د ـ در شهرستان های دارای بیش از پانصد هزار نفر و کمتر از یک میلیون نفر جمعیت، 100 واحد

هـ ـ در شهرستان های با کمتر از پانصد هزار نفر جمعیت، 50 واحد

تبصره 3 ـ اصلاح 1392/06/12 و اصلاح بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ چنانچه تعداد واحدهای صنفی در هر شهرستان جهت تشکیل اتحادیه، به حد نصاب موضوع تبصره 2 این ماده نرسد، کمیسیون نظارت موظف است بر اساس نصاب مذکور نسبت به تشکیل اتحادیه تجمیعی اقدام کند.

تبصره 4 ـ اصلاح 1392/06/12 و اصلاح بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ چنانچه ماهیت فعالیت و یا نوع برخی مشاغل ایجاب کند با پیشنهاد اتاق اصناف ایران و تأیید وزیر صنعت، معدن و تجارت، اتحادیه ای از واحدهای صنفی در سطح استان یا کشور تشکیل می شود.

تبصره 5 ـ اصلاح بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ کلیه اموال، دارایی­ها، حقوق و تعهدات اتحادیه­های قبلی حداکثر ظرف شش­ماه از زمان ادغام و تقسیم اتحادیه ­های صنفی مطابق دستورالعمل تبصره 2 این ماده به اتحادیه جدید منتقل می­شود. هرگونه فعل و یا ترک فعل به منظور جلوگیری از اجرای این حکم، جرم است. علاوه بر آنکه مرتکب به مجازات­های نقدی موضوع ماده 598 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات­های بازدارنده) مصوب 1375/03/02 با اصلاحات و الحاقات بعدی محکوم می شود در مورد اعضای مؤثر هیأت­مدیره اتحادیه­های صنفی و یا هیأت­رئیسه اتاقهای اصناف، تخلف صنفی مؤثر محسوب می­شود.

تبصره 6 ـ منسوخ بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ اگر تشکیل اتحادیه ای در مرکز استان از واحد های صنفی موجود در شهرستان های همان استان بـه تشخیص کمیسیون نظارت مرکز استان لازم باشد، در صورت تصویب هیات عالی نظارت، اتحادیه ای در مرکز استان تشکیل خواهد شد. این اتحادیه مانند سایر اتحادیه های موضوع این ماده تلقی خواهد شد.

تبصره 7 ـ اصلاح 1392/06/12 و منسوخ بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ چنانچه تعداد واحد های صنفی در هر استان جهت تشکیل اتحادیه بـه حد نصاب مقرر در این ماده نرسد با پیشنهاد اتاق اصناف و تأیید وزیر صنعت، معدن و تجارت، اتحادیه ای از واحد های صنفی در سطح کشور تشکیل می شود.