اهم وظایف و اختیارات “شورای مرکزی” بـه این شرح است:

الف ـ برنامه ریزی و فراهم آوردن زمینه اجرای اهداف و خط مشی های این قانون با جلب مشارکت سازمان استان ها و هماهنگی وزارت راه و شهرسازی.

ب ـ بررسی مسایل مشترک سازمان های استان و سازمان نظام مهندسی و تعیین خط مشی های کوتاه مدت، میان مدت و درازمدت و ابلاغ آنها.

ج ـ ایجاد زمینه های مناسب برای انجام وظایف ارکان سازمان از طریق مذاکره و مشاوره با مراجع ملی و محلی، در امور برنامه ریزی، مدیریت، اجرا و کنترل طرح های ساختمانی و شهرسازی و با مراجع قضایی در مورد اجرای مواد این قانون کـه بـه امور قضایی و انتظامی مربوط می باشد.

د ـ حل و فصل اختلافات بین ارکان داخلی سازمان های استان، یا بین سازمان های استان با یکدیگر یا بین اعضای سازمان های استان با سازمان خود از طریق داوری.

هـ ـ همکاری با وزارت راه و شهرسازی در امر نظارت بر عملکرد سازمان های استان و اصلاح خط مشی آن سازمان ها از طریق مذاکره و ابلاغ دستورالعمل ها.

و ـ همکاری با مراکز تحقیقاتی و علمی و آموزشی و ارائه مشورت های لازم در زمینه تهیه مواد درسی و محتوای آموزش علوم و فنون مهندسی در سطوح مختلف بـه وزارتخانه های آموزش و پرورش و فرهنگ و آموزش عالی.

ز ـ همکاری با وزارت راه و شهرسازی و سایر دستگاه های اجرایی در زمینه تدوین مقررات ملی ساختمان و ترویج و کنترل اجرای آن و تهیه “شناسنامه فنی و ملکی ساختمان ها” و برگزاری مسابقات حرفه ای و تخصصی.

ح ـ همکاری با وزارت تعـاون، کار و رفاه اجتماعی در زمینه ارتقای سطح مهارت کارگران ماهر شاغل در بخش های ساختمانی و شهرسازی و تعیین استاندارد مهارت و کنترل آن.

ط ـ تلاش در جهت جلب مشارکت و تشویق بـه سرمایه گذاری اشخاص و مؤسسات در طرح های مسکن و تاسیسات و مستحدثات عمرانی عام المنفعه و همکاری با دستگاه های اجرایی در ارتقای کیفیت این گونه طرح ها.

ی ـ جمع آوری کمک های داخلی و بین المللی جهت کمک بـه دستگاه های مسئول در امر امداد و نجات در زمان وقوع حوادث غیر مترقبه.

ک ـ همکاری در برگزاری آزمون های تخصصی مهندسین، کاردانان فنی و کارگران ماهر و آموزش های تکمیلی برای بـه هنگام نگاه داشتن دانش فنی و همچنین شناسایی و تدارک فرصت های کارآموزی و معرفی بـه دانشگاه ها.

ل ـ حمایت اجتماعی از اعضای سازمان های استان و دفاع از حیثیت و حقوق حقه آنها و همچنین دفاع از حقوق متقابل جامعه بـه عنوان مصرف کنندگان محصولات، تولیدات و خدمات مهندسی در بخش های ساختمان، عمران و شهرسازی.

م ـ مشارکت در برگزاری کنفرانس ها و گردهمایی های تخصصی در داخل کشور و در سطح بین المللی.

ن ـ ارائه گزارش عملکرد بـه هیات عمومی و وزیر راه و شهرسازی.

س ـ ارائه نظرات مشورتی سازمان نظام مهندسی بـه دولت و دستگاه های اجرایی در زمینه برنامه های توسعه و طرح های بزرگ ساختمانی، عمرانی و شهرسازی حسب درخواست دستگاه های مربوط.

انجام وظایف شورای مرکزی در سطح کشور، مانع از اقدام هیات مدیره سازمان های استان در زمینه برخی از وظایف فوق کـه در مقیاس انسانی قابل انجام باشد، نخواهد بود.