قانون وکالت مصوب 1315/11/25
فصل سوم: حقوق و وظائف (25 - 45)
وکلا مکلفند نظاماتی را کـه وزارت عدلیه برای آن ها معین می نماید متابعت نمایند.
با احراز شرائط ذیل وکیل می تواند بـه درجه وکالت بالاتر نایل گردد.
1 ـ اشتغال بـه وکالت لااقل دو سال در درجه سوم و سه سال در درجه دوم.
2 ـ حسن انجام وظیفه در محاکم مربوطه و حسن انجام معاضدت هایی کـه بـه او رجوع شده.
3 ـ ترقی علمی و عملی در امر وکالت. ترتیب ترفیع وکلاء را وزارت عدلیه بر طبق نظام نامه تعیین خواهد نمود.
تبصره ـ محکومیت انتظامی از درجه سه بـه بالا یکسال بر مدت مقرره در مورد یک این ماده می افزاید.
منسوخ 1331 ـ وکلا مکلفند در موقع محاکمه حاضر شوند مگر اینکه عذر موجهی از قبیل فوت یکی از اقربا نسبی یا سببی تا درجه دوم از طبقه سوم و یا ابتلا بـه مرضی کـه مانع از حرکت و یا اینکه حرکت جهت او مضر تشخیص شود و همچنین در مواقعی کـه حوادث قهری از قبیل سیل و زلزله و غیره مانع از حرکت آن ها باشد داشته باشند. اطلاع وکیل بـه محکمه در باب عذری کـه برای عدم حضور او پیدا شده معتبر است مگر آنکه خلافش ثابت شود در این صورت وکیل بـه مجازات انتظامی درجه 4 محکوم خواهد شد.
اصلاح 1346 ـ در صورتی کـه وکیل در دو یا چند دادگاه اعم از جنایی و غیر آن دعوت شود و جمع بین اوقات ممکن نباشد باید حضور در دیوان جنایی و دیوان کیفر را مقدم بدارد و بـه دادگاه یا دادگاه های دیگر لایحه بفرستد یا در صورت داشتن حق توکیل وکیل دیگری را اعزام می دارد.
در صورتی کـه وکیل در دو یا چند دادگاه غیر از دادگاه جنایی و دیوان کیفر دعوت شود و جمع بین اوقات ممکن نباشد در دادگاهی کـه حضور خود را لازم می داند حاضر می شود و بـه دادگاه های دیگر لایحه می فرستد یا در صورت داشتن حق توکیل وکیل دیگری را اعزام می دارد. جلسه رسیدگی در هر حال از این جهت تجدید نخواهد شد مگر آن کـه حضور وکیل در دادگاه ضروری باشد کـه در این صورت یا بـه دادگاه مذکور وکیل دیگری می فرستد و یا اگر حق توکیل نداشته باشد نسخه ثانی اخطاریه دادگاه جنایی یا دیوان کیفر را ضمن لایحه برای اعتذار از حضور تقدیم دادگاه می کند و در صورت اخیر جلسه فقط برای یک نوبت تجدید خواهد شد.
تبصره 1 ـ الحاق 1346 ـ وکیل باید دادگاه جنایی را بر دیوان کیفر مقدم بدارد و در صورتی کـه در دو یا چند دادگاه جنایی یا دیوان کیفر دعوت شده باشد حضور وکیل در هر یک از دادگاه های مذکور بر حسب تقدم تاریخ ابلاغ از طرف دادگاه خواهد بود.
تبصره 2 ـ الحاق 1346 ـ عزل یا استعفا یا تعیین وکیل جدید باید در موقعی بـه عمل آید کـه موجب تجدید جلسه نشود. در صورت عدم رعایت این ترتیب استعفا و عزل و تعیین وکیل جدید برای این جلسه پذیرفته نمی شود و دادگاه بـه رسیدگی ادامه می دهد.
تبصره 3 ـ الحاق 1346 ـ هر گاه جلسه دادگاه جنایی یا هر دادگاه جزایی دیگر کـه حضور وکیل متهم در آن ضرورت دارد بـه معاذیر قانونی وکیل تجدید شود رییس دادگاه مکلف است بلافاصله وکیل انتخابی برای متهم تعیین کند و وقت دادرسی را بـه وکیل مذکور ابلاغ کند هر گاه در جلسه بعد وکیل قبلی یا وکیل دیگری کـه متهم انتخاب و معرفی کرده است در دادگاه حضور یابد و از متهم دفاع نماید دادرسی با حضور او ادامه خواهد یافت و الا وکیل انتخابی دادگاه از متهم دفاع می کند و دادگاه حکم خواهد داد.
از وکلایی کـه حق وکالت در توکیل دارند هیچ عذری برای عدم حضور در جلسه مقرر پذیرفته نمی شود. هر گاه وکیلی در یک ساعت در دو محکمه دعوت شده باشد باید بیکی از دو محکمه کـه نسبت بـه دعوی مطروح در آنجا وکالت در توکیل دارد وکیل بفرستد و در دیگری خود حاضر شود.
وکیل باید اسراری کـه بـه واسطه وکالت از طرف موکل مطلع شده و همچنین اسرار مربوطه بـه حیثیات و شرافت و اعتبارات موکل را حفظ نماید
وکلاء باید وکالت انتخابی حقوقی و جزایی را کـه در حدود قوانین و نظامات بـه آن ها ارجاع می شود قبول نمایند.
تبصره ـ مقصود از وکالت انتخابی وکالتی است کـه از طرف محکمه در موارد جزایی و از طرف کانون در امور حقوقی بـه آن ها ارجاع می شود.
وکلا باید با موکل خود قرارداد حق الوکاله تنظیم و مبادله نمایند و نسخه ثانی قرارداد را بـه ضمیمه وکالت نامه بـه دفتر محکمه تسلیم دارند قرارداد حق الوکاله و فهرست اسنادی کـه موکل بـه وکیل می سپارد و همچنین قبوض وجوهی کـه وکیل دریافت می دارد مطابق نمونه ایست کـه از طرف وزارت عدلیه معین خواهد شد.
قرارداد حق الوکاله کـه بـه موجب نظام نامه وزارت عدلیه معین می شود باید بـه ترتیب تصاعد نسبت بـه مدعی به و نسبت بـه مراحل محاکمه بدایت و استیناف و تمیز معین شود میزان خسارتی کـه محکوم له می تواند از محکوم علیه مطالبه نماید همچنین میزان مخارج مسافرت هایی کـه وکلاء عدلیه برای امور وکالتی می نمایند نیز مطابق تعرفه ایست کـه وزارت عدلیه تنظیم می نماید.
دریافت هر وجه یا مالی از موکل یا گرفتن سند رسمی یا غیر رسمی از او علاوه بر میزان مقرره بـه عنوان حق الوکاله و علاوه بر مخارج لازمه بهر اسم و هر عنوان کـه باشد و لو بـه عنوان وجه التزام و نذر ممنوع است و مرتکب بـه مجازات انتظامی از درجه پنج بـه بالا محکوم می شود و چنین سند و التزام در محاکم و ادارات ثبت منشاء ترتیب اثر نخواهد بود. در صورتی کـه وکیل این عمل را بـه طور حیله انجام دهد مثل اینکه پول یا مال یا سندی در ظاهر بـه عنوان دیگر و در باطن راجع بعمل وکالت باشد و یا در ظاهر بـه اسم شخص دیگر و در باطن برای خود بگیرد کلاه بردار محسوب و مورد تعقیب جزایی واقع خواهد شد.
مخارج لازمه مذکور در ماده قبل عبارت است از مخارج عدلیه و خرج مسافرت و خرج تحقیقات و معاینه محلی و حق الزحمه مصدقین و خبره و حق الحکمیه و خرج تلگراف و پست و طبع اعلانات.
در صورتی کـه وکیل بخواهد از وکالت استعفاء نماید باید قبلا طوری بـه موکل و محکمه اطلاع دهد کـه موکل بتواند وکیل دیگری در موقع برای خود معین و بـه محکمه معرفی کند.
وکلاء نباید بعد از استعفا از وکالت یا معزول شدن از طرف موکل یا انقضاء وکالت بـه جهتی از جهات وکالت طرف مقابل یا اشخاص ثالث را در آن موضوع بر علیه موکل سابق خود یا قائم مقام قانونی او قبول نمایند و محاکم وکالت او را نباید در این موارد بپذیرند.
وکلاء نباید بـه طور مستقیم یا غیر مستقیم برای رد قاضی یا حکم یا وکیل مدافع طرف یا بـه منظور تطویل محاکمه بـه وسیله خدعه آمیزی متوسل شوند در صورت تخلف بـه مجازات انتظامی از درجه 4 بـه بالا محکوم خواهند شد.
وکیل حق ندارد دعاوی را بـه طور مصانعه یا در ظاهر بـه اسم دیگری و در باطن بـه اسم خود انتقال بگیرد و این قبیل دعاوی در محکمه پذیرفته نخواهد شد و متخلف بـه مجازات انتظامی از درجه 4 بـه بالا محکوم خواهد شد.
وکلاء نمی توانند نسبت بـه موضوعی کـه قبلا بواسطه سمت قضایی یا حکمیت در آن اظهار عقیده کتبی نموده اند قبول وکالت نمایند.
در صورتی کـه خیانت وکیل نسبت بـه موکل ثابت شود از قبیل آنکه وکیل با طرف موکل ساخته و بـه النتیجه حق موکل را تضییع نماید بـه محرومیت ابدی از شغل وکالت محروم خواهد شد و موکل می تواند خسارات وارده بر خود را از او مطالبه نماید.
وکلا باید در مذاکرات شفاهی در محکمه و لوایح کتبی احترام و نزاکت را نسبت بـه محاکم و تمام مقامات اداری و نسبت بـه وکلا و اصحاب دعوی مرعی دارند در صورت تخلف بـه مجازات انتظامی از درجه 4 بـه بالا محکوم خواهند شد مگر اینکه عمل مشمول یکی از عناوین جزایی باشد کـه در این صورت لااقل بـه حداکثر مجازات مقرره در قانون محکوم خواهند شد.
وکلاء باید دارای دفتر منظم بوده و مراسلات و مکاتباتی کـه راجع بـه امر وکالت است ثبت و ضبط نمایند. طرز تنظیم و نگاهداری آن را دفتر بازرس و تشکیلات وکلاء معین خواهد نمود و حفظ دفتر و ته چک قبوض تا ده سال پس از تاریخ ختم آن اجباری است.
وکلاء باید پس از ابلاغ حکم یا قرار و یا اخطاری کـه مستلزم انجام امر یا دادن خرجی از طرف موکل است بـه اسرع اوقات بـه موکل یا متصدی امور او کتبا اطلاع دهند بـه طوری کـه تفویت حقی از او نشود.
وکلاء باید اثر قانونی عدم پیشرفت دعوی موکل را در امری کـه نسبت بان قبول وکالت می نمایند اعم از امور حقوقی و جزایی مخصوصا در اقامه دعوی جزایی و دعاوی جعل و اعسار قبل از تنظیم قرارداد حق الوکاله بـه موکل خاطر نشان نمایند.
