قانون تامین اجتماعی مصوب 1354/04/03
فصل هفتم: بازنشستگی (76 - 79)
مشمولین این قانون در صورت حائز بودن شرایط زیر حق استفاده از مستمری بازنشستگی را خواهند داشت. حداقل ده سال حق بیمه مقرر را قبل از تاریخ تقاضای بازنشستگی پرداخته باشند. سن مرد بـه شصت سال تمام و سن زن بـه پنجاه و پنج سال تمام رسیده باشد. تبصره 1 ـ اصلاح 1371 ـ کسانی کـه 30 سال تمام کارکرده و در هر مورد حق بیمه مدت مزبور را بـه سازمان پرداخته باشند در صورتی کـه سن مردان 50 سال و سن زنان 45 سال تمام باشد می توانند تقاضای مستمری بازنشستگی نمایند. تبصره 2 ـ اصلاح 1380/07/14: الف ـ کارهای سخت و زیان آور کارهایی است کـه در آنها عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی و بیولوژیکی محیط کار، غیر استاندارد بوده و در اثر اشتغال کارگر تنشی بـه مراتب بالاتر از ظرفیتهای طبیعی (جسمی و روانی) در وی ایجاد گردد کـه نتیجه آن بیماری شغلی و عوارض ناشی از آن بوده و بتوان با بکارگیری تمهیدات فنی، مهندسی، بهداشتی و ایمنی و غیره صفت سخت و زیان آور بودن را از آن مشاغل کاهش یا حذف نمود. 1 ـ منسوخ بواسطه ردیف 23 جدول پیوست قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه تامین اجتماعی 1403 ـ کارفرمایان کلیه کارگاههای مشمول قانون تامین اجتماعی کـه تمام یا برخی از مشاغل آنها حسب تشخیص مراجع ذی ربط سخت و زیان آور اعلام گردیده یا خواهند گردید، مکلفند ظرف دو سال از تاریخ تصویب این قانون نسبت بـه ایمن سازی عوامل شرایط محیط کار مطابق حد مجاز و استاندارد های مشخص شده در قانون کار و آیین نامه های مربوطه و سایر قوانین موضوعه در این زمینه اقدام نمایند. 2 ـ کارفرمایان کارگاههای مشمول قانون تامین اجتماعی مکلفند قبل از ارجاع کارهای سخت و زیان آور بـه بیمه شدگان، ضمن انجام معاینات پزشکی آنان از لحاظ قابلیت و استعداد جسمانی متناسب با نوع کارهای رجوع داده شده (موضوع ماده 90 قانون تامین اجتماعی)، نسبت بـه انجام معاینات دوره ای آنان کـه حداقل در هر سال نباید کمتر از یک بار باشد، نیز بـه منظور آگاهی از روند سلامتی و تشخیص بـه هنگام بیماری و پیشگیری از فرسایش جسمی و روحی اقدام نمایند، وزارتخانه های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و کار و امور اجتماعی مکلفند تمهیدات لازم را در انجام این بند توسط کارفرمایان اعمال نمایند. ب – حمایت ها 1 ـ افرادی کـه حداقل بیست سال متوالی و بیست و پنج سال متناوب در کارهای سخت و زیان آور (مخل سلامت) اشتغال داشته باشند و در هر مورد حق بیمه مدت مزبور را بـه سازمان پرداخته باشند می توانند تقاضای مستمری بازنشستگی نمایند. هر سال سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیان آور یک و نیم سال محاسبه خواهد شد. 2 ـ در صورتی کـه بیمه شدگان موضوع این تبصره قبل از رسیدن بـه سابقه مقرر در این قانون دچار فرسایش جسمی و روحی ناشی از اشتغال در کارهای سخت و زیان آور گردند با تایید کمیسیون های پزشکی (موضوع ماده 91 قانون تامین اجتماعی) با هر میزان سابقه خدمت از مزایای مندرج در این تبصره برخوردار خواهند شد. 3 ـ در مورد سایر بیمه شدگان حداقل سابقه پرداخت حق بیمه برای استفاده از مستمری بازنشستگی از تاریخ تصویب این قانون هر سال یک سال افزایش خواهد یافت تا آنکه این حداقل بـه بیست سال تمام برسد. 4 ـ از تاریخ تصویب این قانون جهت مشمولان این تبصره ، چهار درصد (4%) بـه نرخ حق بیمه مقرر در قانون تامین اجتماعی افزوده خواهد شد کـه آن هم در صورت تقاضای مشمولان قانون، بـه طور یکجا یا بـه طور اقساطی توسط کارفرمایان پرداخت خواهد شد. 5 ـ تشخیص مشاغل سخت و زیان آور و نحوه احراز توالی و تناوب اشتغال، نحوه تشخیص فرسایش جسمی و روحی و سایر موارد مطروحه در این تبصره بـه موجب آیین نامه ای خواهد بود کـه حداکثر ظرف چهار ماه توسط سازمان تامین اجتماعی و وزارتخانه های کار و امور اجتماعی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تهیه و بـه تصویب هیات وزیران خواهد رسید. 6 ـ بیمه شدگانی کـه دارای سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیان آور بـه تاریخ قبل از تاریخ تصویب این قانون باشند می توانند با استفاده از مزایای این قانون درخواست بازنشستگی نمایند در این صورت با احراز شرایط توسط بیمه شده، کارفرمایان مربوطه مکلفند حق بیمه مربوطه و میزان مستمری برقراری را تا احراز شرایط مندرج در تبصره (2) همچنین چهار درصد (4%) میزان مستمری برقراری نسبت بـه سنوات قبل از تصویب این قانون را یکجا بـه سازمان تامین اجتماعی پرداخت نمایند. تبصره 3 ـ الحاق 1371 ـ بیمه شدگانی دارای 35 سال تمام سابقه پرداخت حق بیمه باشند می توانند بدون در نظر گرفتن شرط سنی مقرر در قانون تقاضای بازنشستگی نمایند. تبصره 4 ـ زنان کارگر با داشتن (20) سال سابقه کار و (42) سال سن بـه شرط پرداخت حق بیمه با (20) روز حقوق می توانند بازنشسته شوند.
اصلاح 1371 ـ میزان مستمری بازنشستگی عبارتست از یک سی ام متوسط مزد یا حقوق بیمه شده ضرب در سنوات پرداخت حق بیمه مشروط بر آنکه از(30 /35) سی و پنجم، سی ام متوسط مزد یا حقوق تجاوز ننماید.
تبصره ـ اصلاح 1371 ـ متوسط مزد یا حقوق برای محاسبه مستمری بازنشستگی عبارتست از مجموع مزد یا حقوق بیمه شده کـه بر اساس آن حق بیمه پرداخت گردیده ظرف آخرین دو سال پرداخت حق بیمه تقسیم بر بیست و چهار.
کارفرما می تواند بازنشستگی بیمه شدگانی را کـه حداقل پنجسال پس از رسیدن بـه سن بازنشستگی مقرر در این قانون بکار خود ادامه داده اند از سازمان تقاضا نماید. تبصره ـ سازمان تامین اجتماعی موظف است با درخواست کارفرمایان واحدهای صنعتی دارای پروانه بهره برداری، بیمه شدگانی را کـه حایز شرایط مقرر در ماده (76) قانون تامین اجتماعی مصوب 1354/4/3 باشند بازنشسته نماید. چگونگی تامین منابع مربوط بـه هزینه های احتمالی ناشی از اجرای این تبصره بـه تصویب دولت خواهد رسید.
در مورد مستخدمین شرکتهای دولتی کـه بـه موجب قانون اکثریت سهام آنها متعلق بـه بخش خصوصی شده یا بشود بـه ترتیب زیر رفتار خواهد شد: 1 ـ مستخدمین مشمول ماده 33 مقررات استخدامی شرکتهای دولتی و مستخدمین شرکتهای دولتی کـه مشمول مقررات بازنشستگی و وظیفه خاص بوده اند تابع مقررات بازنشستگی و وظیفه مورد عمل خود خواهند بود. 2 ـ مستخدمین شرکتهای دولتی کـه مشمول قانون بیمه های اجتماعی هستند مشمول مقررات این قانون خواهند شد. 3 ـ سایر مستخدمین تابع مقررات قانون حمایت کارمندان در برابر اثرات ناشی از پیری و از کار افتادگی و فوت خواهند شد. 4 ـ اصلاح 1390/04/08 ـ نحوه احتساب سوابق خدمت دولتی مستخدمین مذکور در بندهای 1 و3 و میزان پرداخت کسور بازنشستگی توسط مستخدم و کارفرما و همچنین ترتیب تعیین حقوق بازنشستگی و وظیفه مستخدمین آنان بـه موجب آیین نامه ای خواهد بود کـه توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با همکاری سازمان امور اداری و استخدامی کشور بـه تصویب شورای عالی تامین اجتماعی میرسد.
