دستور العمل ثبت، سپرده گذاری، تسویه و پایاپای مصوب 1388/05/13

حقوق و تعهدات خریدار و فروشنده اوراق بهادار و سایر اشخاص ذینفع مرتبط با معامله، همزمان با انجام معامله مشخص خواهد شد.

شرکت سپرده گذاری مرکزی، عملیات پایاپای اوراق بهادار و تسویه وجوه ناشی از معاملات و انتقال مالکیت اوراق بهادار را بر عهده دارد.

روز تسویه برای معاملات سهام، سه روز پس از انجام معامله (T+3) و برای معاملات اوراق مشارکت یک روز بعد از انجام معامله (T+1) خواهد بود. تبصره 1: در خصوص شرایط مربوط به تحویل اوراق بهادار علاوه بر مفاد این دستورالعمل، ماده 11 آئین نامه معاملات در بورس نیز رعایت می شود. تبصره 2: تسویه و پایاپای معاملات عمده، مطابق مقررات مربوطه خواهد بود.

مسئولیت تسویه بهای اوراق بهادار خریداری شده در روز تسویه با کارگزار خریدار خواهد بود. در هر حال تحویل اوراق بهادار به خریدار منوط به پرداخت وجه و تسویه وی با کارگزار است.

در پایان هر روز، بورس یا فرابورس اوراق بهادار مربوطه، پیام الکترونیکی انجام یا عدم انجام معامله را که حاوی اطلاعات مربوط به معاملات انجام شده آن روز می باشد، از طریق سامانه معاملاتی به شرکت سپرده گذاری مرکزی ارسال می نماید. فایل مذکور حداقل باید شامل موارد زیر در هر معامله باشد: تاریخ و زمان انجام معامله نماد معاملاتی کد مالکیت فروشنده و خریدار اوراق بهادار کد کارگزار فروشنده و خریدار تعداد اوراق بهادار قیمت اوراق بهادار ارزش کلی معامله شماره مرجع معامله

انتقال مالکیت اوراق بهادار سپرده گذاری شده، با توجه به اطلاعات روزانه دریافتی، مطابق ماده 18 در کد مالکیت فروشنده و خریدار به صورت مکانیزه ثبت می گردد و برای انتقال مالکیت اوراق بهادار نیازی به تأیید مجدد فروشنده یا خریدار نخواهد بود.

اوراق بهادار بر اساس اطلاعات دریافتی، از کد مالکیت فروشنده به کد مالکیت خریدار منتقل می شود و مسئولیت صحت اطلاعات دریافتی بر عهده ارسال کننده آن می باشد.

حقوق مالی و غیر مالی اوراق بهادار از قبیل سود سهام، حق تقدم ناشی از افزایش سرمایه، سهام جایزه و حق رأی با قطعیت معامله به خریدار تعلق خواهد داشت.

به منظور تسویه کامل وجوه، هر کارگزار موظف است حساب یا حساب های بانکی تسویه را طبق شرایطی که شرکت سپرده گذاری مرکزی مشخص می کند افتتاح نماید. تبصره: شرکت سپرده گذاری مرکزی حق نظارت، دریافت گزارش نقل و انتقالات و به عنوان وکیل کارگزار، حق برداشت از حساب یاد شده را صرفاً به منظور انجام عملیات پایاپای وجوه ناشی از معاملات خواهد داشت.

شرکت سپرده گذاری مرکزی تا پایان هر روز معاملاتی، خالص مبلغی را که باید به هر کارگزار پرداخت یا از او دریافت کند، برای روز تسویه محاسبه و به صورت اطلاعیه از طریق سامانه مکانیزه، برای کارگزار مربوطه ارسال می نماید. این مبلغ با کسر ارزش کل خرید اوراق بهادار توسط کارگزار از ارزش کل فروش اوراق بهادار توسط وی، محاسبه می شود. در محاسبه ارزش خالص معامله، مالیات، کارمزدها و سایرکسورات نیز مد نظر قرار می گیرد.

در پایان روز معاملاتی، دو اطلاعیه به صورت مکانیزه برای کارگزاران ارسال می شود: 1 ـ اطلاعیه در خصوص پایاپای روزانه کارگزار که باید شامل موارد زیر باشد؛ روز انجام معامله نام و کد کارگزار شماره اطلاعیه اقلام بدهکار و بستانکار کارگزار تاریخ تسویه 2 ـ اطلاعیه درخصوص تک تک معاملات به صورت جداگانه که باید شامل موارد زیر باشد؛ تاریخ و ساعت انجام معامله نام و کد مشتری کارگزار شماره مرجع معامله اقلام بدهکار و بستانکار مشتری کارگزار تاریخ تسویه

درخصوص معاملات سهام و حق تقدم آن،کارگزار بدهکار موظف است مبلغ اعلام شده وفق ماده 23 را حداکثر تا ساعت 10 سومین روز پس از انجام معامله (T+3) به حساب تسویه نزد شرکت سپرده گذاری مرکزی واریز نماید. تبصره: در خصوص معاملات اوراق مشارکت، کارگزار بدهکار باید مبلغ اعلام شده وفق ماده 23 را حداکثر تا ساعت 10 روز پس از معامله (T+1) به حساب تسویه شرکت سپرده گذاری مرکزی واریز نماید.

در روز تسویه، وجوه از حساب تسویه شرکت سپرده گذاری مرکزی برداشت و به حساب بانکی مخصوص کارگزاران بستانکار واریز می گردد. مبالغ واریزی به حساب هر کارگزار بستانکار برابر است با خالص مبلغ وفق ماده 23.

کارگزار موظف است چنانچه درخصوص اطلاعیه ای که طبق ماده 24 دریافت می نماید، اعتراض موجه و قابل قبولی دارد، حداکثر تا ساعت 15 فردای روز ارسال اطلاعیه اعتراض خود را به شرکت سپرده گذاری مرکزی اعلام نماید، مگر اینکه کارگزار اطلاعیه دیگری با عنوان اصلاح اطلاعیه اول دریافت کند.

چگونگی ارائه اطلاعات توسط شرکت سپرده گذاری مرکزی به بانک مشخص شده به عنوان بانک تسویه، مطابق توافقی خواهد بود که با آن بانک به عمل خواهد آمد.

در صورت عدم رعایت مفاد این دستورالعمل و نقض تعهدات کارگزار، شرکت سپرده گذاری مرکزی ضمن اطلاع به سازمان، اقدامات زیر را حسب مورد انجام می دهد: الف) در صورت ایجاد صندوق ضمانت تسویه، انتقال مبالغ موضوع ماده 23 از منابع در اختیار صندوق ضمانت تسویه به حساب تسویه شرکت سپرده گذاری مرکزی ب) پیگیری وصول مطالبات و خسارات وارده به شرکت سپرده گذاری مرکزی از کارگزار حسب مورد در هیأت داوری یا سایر مراجع ذیصلاح ج) قطع بخشی از خدمات قابل ارائه به کارگزار عضو براساس مقررات مربوطه د) برداشت وثایق کارگزار به نفع صندوق ضمانت تسویه یا شرکت سپرده گذاری مرکزی

در موارد خاصی که معاملات مطابق قوانین و مقررات و به صورت شرایطی انجام می پذیرد و در این دستورالعمل پیش بینی نشده است، تسویه می تواند با تأخیر مطابق مقررات مربوط انجام شود. در این صورت بورس یا فرابورس موظف است مراتب را در همان روز معامله به شرکت سپرده گذاری مرکزی اعلام نماید.

انتقالات قهری، قانونی و قضایی مشمول پرداخت کارمزدهای مربوطه نخواهد بود. انجام این انتقالات منوط به ارایه مستندات و مدارک لازم براساس مقررات شرکت سپرده گذاری مرکزی از جمله تأییدیه مالیاتی می باشد. بابت این انتقالات وجوهی از طریق سیستم تسویه و یا پایاپای منتقل نخواهد شد.

تسویه خارج از پایاپای پس از تکمیل فرم های مربوطه توسط کارگزار و تأیید بورس یا فرابورس و ابلاغ آن به شرکت سپرده گذاری مرکزی در همان روز معاملاتی امکان پذیر می باشد. تبصره 1: تسویه خارج از پایاپای پس از کسر مالیات و کارمزدهای مربوطه انجام می شود. تبصره 2: فرم های موضوع این ماده حسب مورد توسط بورس یا فرابورس تهیه می شود.

جزئیات مربوط به صندوق ضمانت تسویه، تعهدات کارگزار، دامنه مجاز معاملات، شرایط عضویت و تسویه معاملات اعتباری طبق ضوابطی است که به پیشنهاد هیأت مدیره شرکت سپرده گذاری مرکزی به تصویب سازمان خواهد رسید.

این دستورالعمل شامل موارد قرض دهی و قرض گیری نمی باشد و این مورد در صورت تأیید سازمان، مطابق دستورالعمل جداگانه ای خواهد بود که به پیشنهاد شرکت سپرده گذاری مرکزی به تصویب سازمان خواهد رسید.

مفاد این دستورالعمل، با پیشنهاد هیأت مدیره شرکت سپرده گذاری مرکزی یا سازمان و پس از تصویب سازمان، قابل تغییر خواهد بود. مرجع تفسیر مفاد این دستورالعمل سازمان می باشد.