آیین نامه وظایف و اختیارات دیوانعالی کشور مصوب 1399/07/23

✦ تحلیل

معانی اصطلاحات بـه کار رفته در این آیین نامه بـه شرح زیر می باشد:

الف ـ دیوان: دیوان عالی کشور؛

ب ـ معاون/معاونت اول: معاون/معاونت اول قضایی و امور شعب دیوان؛

پ ـ معاون/معاونت هیات عمومی: معاون/معاونت قضایی دیوان در امور هیات عمومی؛

ت ـ معاون نظارت: معاون قضایی و نظارت دیوان؛

ث ـ معاونت برنامه ریزی: معاونت برنامه ریزی و امور عمومی دیوان؛

ج ـ هیات عمومی: هیات عمومی وحدت رویه و هیات عمومی آراء اصراری؛

چ ـ هیات عمومی وحدت رویه: هیاتی کـه با حضور حداقل سه چهارم روسا و مستشاران و اعضای معاون شعب حقوقی و کیفری دیوان بـه منظور صدور رای وحدت رویه تشکیل و رسمیت می یابد.

ح ـ هیات عمومی آراء اصراری: هیاتی کـه حداقل با حضور نصف بـه علاوه یک از روسا، مستشاران و اعضای معاون شعب حقوقی یا کیفری دیوان بـه منظور رسیدگی بـه آراء اصراری صادره از دادگاه ها حسب مورد تشکیل و رسمیت می یابد.

خ ـ شورا : شورای علمی مذکور در ماده 21 این آیین نامه.

✦ تحلیل

رییس دیوان توسط رییس قوه قضاییه از میان قضات واجد شرایط بـه شرح مقرر در اصل یکصد و شصت و دوم قانون اساسی پس از مشورت با قضات دیوان برای مدت 5 سال منصوب می شود.

✦ تحلیل

رییس دیوان، رییس شعبه اول دیوان است و علاوه بر نظارت و ریاست اداری بر شعب و امور اداری دیوان و سایر وظایف و اختیارات قانونی، عهده دار وظایف زیر نیز می­باشد:

الف ـ اعزام هیات های نظارت بـه منظور ارزیابی عملکرد دادگاه ها؛

ب ـ پیشنهاد ارتقاء، تشویق و جابجایی قضات دادگاه ها بـه رییس قوه قضاییه؛

پ ـ پیشنهاد قضات دیوان جهت عضویت در شوراها، هیات ها و کمیسیون هایی کـه براساس قانون عضویت قاضی دیوان در آنها مقرر شده است، مطابق دستورالعمل مربوط.

✦ تحلیل

دیوان در تهران مستقر و شامل بخش های قضایی و اداری است.

✦ تحلیل

حسب تشخیص رییس دیوان، شعب دیوان بـه حقوقی و کیفری تقسیم می شود. این امر مانع از ارجاع تخصصی پرونده ها، با توجه بـه نوع دعاوی از قبیل تجاری، خانواده، اطفال و مواد مخدر، بر اساس تجارب و سوابق علمی و تخصصی قضات نخواهد بود.

✦ تحلیل

هریک از شعب دیوان از رییس و دو مستشار تشکیل و با حضور دو عضو رسمیت می یابد. اداره شعبه و نظارت بر امور دفتری بر عهده رییس شعبه و در غیاب وی بر عهده عضو مستشاری است کـه سابقه قضایی بیشتری دارد.

✦ تحلیل

دیوان بـه تعداد لازم عضو معاون دارد کـه می تواند وظایف مستشار یا رییس را عهده ­دار شود.

✦ تحلیل

دفتر شعبه دیوان برای انجام امور اداری از مدیر دفتر، متصدی امور دفتری و بایگان تشکیل می شود.

✦ تحلیل

تعداد شعب دیوان با توجه بـه وظایف و مسئولیت های قانونی محوله، بـه پیشنهاد رییس دیوان و با تصویب رییس قوه قضاییه افزایش یا کاهش می یابد.

✦ تحلیل

معاونان قضایی، شامل معاون اول، معاون هیات عمومی و معاون نظارت با پیشنهاد رییس دیوان از میان قضات شاغل در دیوان، ترجیحاً روسا و مستشاران شعب، توسط رییس قوه قضاییه منصوب می شوند.

✦ تحلیل

معاون اول عهده دار وظایف زیر است:

الف ـ اداره امور دیوان، در صورت عدم حضور رییس دیوان؛

ب ـ اداره امور شعب دیوان و ارجاع پرونده ها؛

پ ـ پیگیری و نظارت بر روند رسیدگی پرونده ها؛

ت ـ انجام امور مربوط بـه نمایندگی های مرتبط با دیوان و پیشنهاد نماینده جهت شرکت در جلسات مربوط با رعایت دستورالعمل نمایندگان قوه قضاییه و نظارت بر مراجع شبه قضایی؛

ث ـ انجام سایر امور محوله با ارجاع رییس دیوان.

✦ تحلیل

معاون هیات عمومی عهده دار وظایف زیر است:

الف ـ شناسایی آراء مختلف و متعارض صادر شده از دادگاه ها و شعب دیوان در موارد مشابه؛

ب ـ تهیه و تنظیم گزارش برای طرح در جلسات هیات عمومی؛

پ ـ اعلام نواقص گزارش های شعب، پیش از طرح آن در هیات عمومی آراء اصراری و تکمیل موارد ضروری؛

ت ـ نگارش و تنظیم آراء هیات عمومی و انتشار آنها؛

ث ـ ثبت، ضبط و انتشار مشروح مذاکرات هیات عمومی؛

ج ـ همکاری با پژوهشگاه قوه قضاییه در ایجاد بانک اطلاعات آراء قطعی دادگاه ها، شعب و هیات عمومی جهت شناسایی آرای متعارض.

✦ تحلیل

معاون نظارت عهده دار وظایف زیر است:

الف ـ پیشنهاد اعزام هیات های نظارت بـه مراجع قضایی بـه منظور ارزیابی عملکرد دادگاه ها، تهیه گزارش و ارائه نتایج حاصله از طریق رییس دیوان بـه رییس قوه قضاییه و سایر مراجع ذی ربط؛

ب ـ اعمال نظارت الکترونیکی بر آراء قضایی از طریق سامانه های موجود؛

پ ـ تشکیل بانک اطلاعات آراء قضایی و طبقه بندی موضوعی و ارزیابی آنها بـه منظور شناسایی آراء متعارض و مختلف، متقن و شاخص؛

ت ـ اعلام تعارض آراء بـه معاونت هیات عمومی؛

ث ـ شناسایی علل نقض آراء دادگاه ها و انعکاس آن بـه مراجع مربوط؛

ج ـ پیشنهاد راهکار اصلاحی بر اساس یافته ها و نتایج حاصل از اعمال نظارت بـه ریاست دیوان جهت اقدام توسط روسای دادگستری ها و شعب دادگاه ها؛

چ ـ پیشنهاد تشویق قضات شایسته بـه رییس دیوان بر اساس نتایج اعمال نظارت؛

ح ـ پیشنهاد جابجایی روسای دادگستری ها و شعب مورد نظارت در صورت ضرورت از طریق رییس دیوان بـه رییس قوه قضاییه؛

خ ـ پیشنهاد برگزاری همایش های کشوری و نشست های مشترک منطقه ای بـه رییس دیوان برای قضات دادگاه ها با حضور قضات دیوان؛

د ـ پیشنهاد بر­­گزاری دوره های آموزشی برای قضات استان های مورد نظارت بـه منظور ارتقاء دانش و مهارت قضایی بـه معاونت منابع انسانی و امور فرهنگی قوه قضاییه از طریق رییس دیوان؛

ذ ـ پیگیری اجرای پیشنهاد های مربوط بـه نتایج حاصل از اعمال نظارت ها اعم از موردی، دوره ای و الکترونیکی تا حصول نتیجه مورد نظر.

✦ تحلیل

معاونت برنامه ریزی و امور عمومی عهده دار وظایف زیر است:

الف ـ تامین و بـه کارگیری نیروی انسانی لازم؛

ب ـ انجام امور اداری و آموزشی کارکنان؛

پ ـ نظارت و ارزیابی عملکرد کارکنان اداری؛

ت ـ انجام امور مالی، پشتیبانی و خدمات رفاهی؛

ث ـ همکاری با مرکز آمار و فناوری اطلاعات جهت جمع­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­آوری، پردازش و انتشار گزارش های آماری؛

ج ـ تامین فضا، تجهیزات و امکانات اداری و رفاهی مورد نیاز کارکنان؛

چ ـ جمع آوری، تجزیه و تحلیل اطلاعات و برنامه ریزی فعالیت های مربوط بـه امور رفاهی؛

ح ـ پیگیری طرح ها و برنامه های دیوان؛

خ ـ هماهنگی و تعامل با معاونت منابع انسانی و امور فرهنگی بـه منظور برگزاری کلاس های آموزشی مورد نیاز؛

د ـ انجام سایر امور ارجاعی رییس دیوان.