نظامنامه دفاتر ازدواج و طلاق مصوب 1401/02/10
فصل سوم : صلاحیت و وظایف دفاتر رسمی ثبت ازدواج و طلاق
فصل سوم : صلاحیت و وظایف دفاتر رسمی ثبت ازدواج و طلاق
صلاحیت دفاتر رسمی ازدواج و طلاق بـه صورت یکسان و بـه شرح زیر می باشد: الف ـ ثبت و اجرای صیغه شرعی واقعه ازدواج دائم و ثبت یا اجرای صیغه شرعی ازدواج موقت بـه صورت رسمی یا عادی برابر قانون حمایت خانواده؛ ب ـ ثبت و اجرای صیغه طلاق، ابطال سند، فسخ و انفساخ وقایع ازدواج و همچنین طلاق مطابق حکم قطعی مراجع قضائی، بذل مدت و رجوع؛ پ ـ درج شروط مورد توافق زوجین مطابق قواعد عمومی شامل وکالت طلاق یا سایر شروط در ملاحظات سند و دفتر و اقرار بـه وصول یا بذل مهریه تنظیمی در دفاتر اسناد رسمی در ملاحظات دفتر و سند؛ ت ـ برابر اصل نمودن اسناد تنظیمی در دفترخانه؛ ث ـ صدور و تحویل رونوشت اسناد ثبت شده بـه ذینفع یا قائم مقام قانونی او؛ ج ـ دیگر مواردی کـه در قوانین و مقررات پیش بینی شده یا می شود.
از تاریخ تصویب این نظام نامه دفترخانه ازدواج و طلاق قابل تفکیک نبوده و یک واحد تلقی و برای هر دفترخانه یک شماره اختصاصی تعلق می گیرد.
شرایط و ضوابط و نحوه انتخاب اعضای هیات مدیره کانون و چگونگی فعالیت آن مطابق اساسنامه ای خواهد بود کـه ظرف سه ماه برابر مقررات تهیه و پس از تایید رییس سازمان بـه ثبت می رسد.
ارائه کلیه خدمات در دفترخانه باید بـه صورت الکترونیکی انجام پذیرد.
سردفتر موظف است قبل از شروع بـه کار، نمونه امضای خود را در حضور رییس ثبت محل و در دو فرم مخصوص درج و ارائه نماید. یکی از فرم ها در اداره ثبت استان و دیگری در اداره کل امور اسناد سازمان بایگانی یا اسکن خواهد شد. سردفتر مکلف است کلیه خدمات را مطابق نمونه ارائه شده امضاء نماید.
درج شماره ملی، کد پستی، آدرس محل اقامت و حتی الامکان شماره تلفن همراه یا آدرس پست الکترونیکی اصحاب سند در کلیه اسناد الزامی است. هرگونه ابلاغ بـه اصحاب سند بـه صورت الکترونیکی از طریق سامانه ابلاغ قوه قضاییه انجام می شود. ملاک احراز هویت افراد شناسنامه و کارت ملی و برای اتباع بیگانه اصل گذرنامه یا کارت آمایش می باشد.
ظرف مدت سه ماه پس از تاریخ تصویب این نظامنامه ارائه هرگونه خدمت در دفاتر رسمی ثبت ازدواج و طلاق بـه صورت الکترونیکی بوده و مستلزم ثبت نام متقاضی در سامانه ثبت نام الکترونیکی (ثنا) و اخذ تصدیق الکترونیکی است.
نحوه ثبت وقایع ازدواج، طلاق و امور مربوط در دفتر الکترونیک و نظارت بر آن مطابق شیوه نامه بهره برداری از دفتر الکترونیک ثبت وقایع ازدواج و طلاق مصوب سازمان می باشد. تبصره ـ سردفتران مکلفند دفاتر و بایگانی دفتر تحت تصدی خود را ظرف یک سال مطابق شیوه نامه ای کـه توسط سازمان تهیه می شود اسکن و داده آمایی کنند. معدوم کردن اوراق بایگانی با نظارت سازمان پس از اسکن بلامانع می باشد.
سردفتر مکلف است در محل دفترخانه و همزمان با اخذ امضای هر یک از اصحاب سند در نسخه پشتیبان از طریق سامانه نسبت بـه اخذ اثر انگشت آنها در دفتر الکترونیک اقدام و سپس با امضای الکترونیک و اثر انگشت خود ثبت را تایید نموده و نسخه نهایی سند را چاپ و پس از امضاء بـه مهر دفترخانه ممهور با اخذ رسید تحویل ذینفع نماید.
درج تاریخ کامل شمسی بر روی کلیه اسناد و قبوض و مکاتبات الزامی است.
در صورت تقاضای رونوشت مصدق اسناد ثبت شده سردفتر مکلف است صرفاً بـه صاحبان اسناد یا قائم مقام قانونی آنها تسلیم نماید و چنانچه درخواست رونوشت مربوط بـه اسناد ناقص باشد با قید و تصریح بـه نقص سند بلامانع است.
تعرفه حق التحریر دفاتر رسمی ثبت ازدواج و طلاق هر سال یک بار بازنگری و بـه تایید رییس قوه قضاییه رسیده و یا پس از تفویض اختیار از طرف ریاست قوه قضائیه بـه تصویب رییس سازمان می رسد.
سردفتر موظف است بر اساس احکام شرع مقدس و قوانین و مقررات نسبت بـه انجام وظیفه اقدام نماید. در صورتیکه تقاضا یا توافق زوجین مخالف با شرع و قوانین و مقررات موضوعه و نظم عمومی یا اخلاق حسنه باشد ضمن امتناع از ثبت باید علت آن را کتباً بـه متقاضی اعلام نماید. تبصره 1 ـ سازمان برای همسان سازی نحوه تقریر شروط مورد تقاضای مراجعان در سند ازدواج و پیشگیری از هرگونه ابهام در مفاد توافق ها با مراجعه بـه منابع فقهی و رعایت فتاوای معتبر، بخشنامه های لازم را تهیه و پس از تایید رییس قوه قضاییه صادر می نماید. تبصره 2 ـ سازمان با هدف کاهش فریب در نکاح، نمونه برگ های لازم شامل مشخصات و خصوصیات هویتی و اجتماعی طرفین ازدواج را تهیه و در اختیار دفاتر قرار می دهد. دفاتر در زمان دریافت مدارک این اوراق را در اختیار مراجعان ثبت ازدواج قرار داده و پس از تکمیل آن توسط طرفین بـه امضای طرف مقابل می رساند.
سردفتر ازدواج و طلاق صرفاً مجاز بـه ثبت وقایع ازدواج و طلاق افراد هم دین خود می باشند.
ثبت وقایع ازدواج و طلاق اهل سنت در دفاتر شیعه و بالعکس در صورت اجرای صیغه شرعی مطابق احکام مخصوص بـه مذهب زوجین بلامانع می باشد. در صورت اختلاف مذهب زوجین مذهب زوج ملاک عمل خواهد بود.
ثبت وقایع ازدواج و طلاق زوجین کـه هر دو یا یکی از آنها تبعه بیگانه باشند با رعایت ماده 1060 قانون مدنی حسب مورد منوط بـه اخذ مجوز از استانداری یا نیروی انتظامی می باشد.
ثبت ازدواج و طلاق ایرانیان مقیم خارج از کشور در سفارت یا کنسولگری یا دفاتر نمایندگی با رعایت تبصره ماده 15 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 دارای همان آثاری است کـه ثبت آنها در دفاتر رسمی ازدواج و طلاق داخل کشور دارد. طلاق هایی کـه در خارج از کشور انجام ولی بـه ثبت نرسیده است، ثبت آن در دفترخانه منوط بـه تنفیذ احکام صادره در دادگاه خانواده می باشد.
در صورتی کـه ثبت ازدواج و طلاق توسط وکیل انجام شود، وکالتنامه وکیل باید در یکی از دفاتر اسناد رسمی، سفارت ایران، کنسولگری یا نمایندگی تنظیم و دارای اختیارات لازم باشد.
ثبت ازدواج افراد بی سواد، ناشنوا، نابینا و افرادی کـه قدرت تکلم ندارند منوط بـه معرفی و حضور یک نفر معتمد کـه شرایط ازدواج را بـه ایشان تفهیم نماید، می باشد.
سردفتران در ساعات اداری مکلف بـه حضور در دفترخانه و انجام وظیفه می باشند.
کفیل دفترخانه ای کـه بـه علت فوت سردفتر، انفصال دائم یا غیبت غیر موجه تعطیل شده حق تنظیم و ثبت سند جدید در دفتر مذکور را ندارد و تکمیل اسناد ناقص دفترخانه منوط بـه کسب اجازه از ثبت محل است. در سایر موارد کفیل حق تنظیم سند را دارد.
شرایط مرخصی سردفتران مطابق مبحث دوم از فصل چهارم آیین نامه و شرایط انتقال سردفتران با رعایت ماده دوازده آیین نامه خواهد بود.
