آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجراء و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی مصوب 1387/06/11
فصل چهارم ـ ترتیب اجراء
فصل چهارم ـ ترتیب اجراء
از تاریخ ابلاغ اجرائیه متعهد باید ظرف ده روز مفاد آن را بـه موقع اجراء بگذارد یا ترتیبی برای پرداخت دین خود بدهد یا مالی معرفی کند کـه اجرای سند را میسر گرداند. اگر خود را قادر بـه اجرای مفاد اجرائیه نداند باید ظرف همان مدت صورت جامع دارایی خود را بـه مسئول اجراء بدهد و اگر مالی ندارد صریحاً اعلام کند. بدهکاری کـه در مدت مذکور قادر بـه پرداخت دین خود نبوده مکلف است هر موقع کـه متمکن از پرداخت تمام یا قسمتی از بدهی خود گردد آن را بپردازد.
تبصره ـ اصلاح 1398/12/06 ـ ادارات اجرای ثبت مکلفند بلافاصله با تشکیل پرونده اجرایی الکترونیکی نسبت بـه شناسایی و توقیف اموال و دارایی های متعهد از طریق بانک های اطلاعاتی سازمان ثبت و سایر دستگاهها کـه بـه هر نحو اطلاعاتی در مورد اموال اشخاص دارند، اقدام نمایند. مقررات این ماده مانع از توقیف اموالی کـه از سوی بستانکار بـه منظور تعقیب اجرائیه و استیفای طلب معرفی می شود، نخواهد بود.
قیمت مالی کـه برای بازداشت معرفی می شود باید متناسب با دین بوده و نیز بلامانع بودن آن جهت استیفای موضوع لازم الاجراء از هر جهت محرز باشد.
معرفی مطالبات از طرف متعهد در صورت قبول متعهدله اشکال ندارد هر چند کـه مطالبات موجل باشد.
ثالث می تواند مال خود را برای اجراء اجرائیه معرفی کند. در این صورت پس از بازداشت از طرف اجراء معرفی کننده حق انصراف ندارد. معرفی مال ثالث بـه توسط مدیون سند وکالتاً از جانب مالک در صورت دلالت صریح وکالتنامه رسمی بر این امر منعی ندارد، در این صورت پس از بازداشت مال، موکل حق ندارد تقاضای استرداد مال مورد بازداشت را بنماید.
معرفی مال از طرف بدهکار یا ثالث مانع از تقاضای بازداشت اموال دیگر مدیون از طرف متعهدله نخواهد بود مشروط بـه اینکه فروش آن آسان تر باشد، در این صورت پس از بازداشت، معادل آن از اموالی کـه قبلاً بازداشت شده است رفع بازداشت می شود، این تقاضا از طرف متعهدله فقط برای یک مرتبه تا قبل از انتشار آگهی مزایده پذیرفته خواهد شد.
در صورتی کـه مال بـه آسانی قابل فروش باشد نمی توان آن را بـه مال دیگر تبدیل کرد مگر بـه رضای ذی نفع.
متعهدله می تواند قبل از انقضاء مدت مذکور در ماده 21 این آئین نامه تقاضای تامین طلب خود را از اموال متعهد بکند در این صورت اجراء بلافاصله پس از ابلاغ اجرائیه معادل موضوع لازم الاجراء را از اموال متعهد بازداشت می کند.
اگر اجرائیه بر تسلیم عین منقول صادر شده باشد و تا ده روز پس از ابلاغ متعهد آن را تسلیم نکند مامور اجراء عین مزبور و منافع آن را (در صورتی کـه اجرائیه بر منافع نیز صادر شده باشد) بـه متعهدله تسلیم کرده قبض رسید خواهد گرفت مگر اینکه مال در تصرف غیر بوده و متصرف نسبت بـه عین یا منافع آن دعوی مالکیت کند کـه در این صورت مامور اجرا متعرض آن نمی شود و متعهدله می تواند بـه دادگاه مراجعه کند. اگر اجرائیه بر تسلیم مال غیر منقول ثبت شده صادر شده باشد و متصرف نسبت بـه منافع آن بـه استناد حکم دادگاه یا سند رسمی صادر از مالک (که تاریخ آن مقدم بر سند متعهدله باشد) دعوی حق کند مال با رعایت حقوق و تصرفات مستند بـه حکم یا سند رسمی تحویل متعهدله داده می شود متعهدله در صورتی کـه معترض باشد می تواند بـه دادگاه مراجعه کند.
هر گاه موضوع اجرائیه عین معین منقول بوده و بـه آن دسترسی نباشد یا مال کلی در ذمه بوده و متعهد از انجام تعهد امتناع ورزد یا مثل آن در خارج یافت نشود متعهدله می تواند بهای روز اجراء تعهد را بخواهد در این مورد رییس ثبت محل بهای مزبور را بـه وسیله کارشناس رسمی تعیین و از متعهد خواهد گرفت، مگر اینکه در سند ترتیب دیگری بین طرفین مقرر شده باشد کـه طبق آن عمل می شود.
برگ های اجرائیه کـه از حوزه ای بـه حوزه دیگر ارجاع می شود، رییس ثبت محل مکلف است طبق مقررات این آئین نامه اقدام کند.
در هر مورد کـه نیابت اجرایی طبق ماده 30 این آئین نامه داده می شود، ثبت نیابت دهنده مادام کـه از نتیجه اقدام ثبت مرجوع الیه مطلع نشده نباید عملیات اجرایی را خود تعقیب کند و باید مترصد اقدامات مورد نیابت باشد ولی اگر متعهدله مالی را از متعهد معرفی نماید و برای ثبت نیابت دهنده احراز شود کـه موضوع نیابت توسط ثبت مرجوع الیه انجام نگردیده توقیف مال معرفی شده اشکال قانونی ندارد و در این صورت بـه ثبت مرجوع الیه مراتب را بلافاصله اطلاع خواهد داد تا دیگر اقدامی از این جهت بـه عمل نیاورد.
ادارات ثبت نمی توانند نیابت اجرایی از اداره تصفیه یا مدیر تصفیه یا اجراییات دارایی و اجرای احکام دادگاه بپذیرند ولی مراجع مذکور در حدود مقررات و وظایف و صلاحیت خود می توانند توقیف املاک و مطالبات و دریافت سپرده های ورشکسته و متعهد را از ادارات ثبت بخواهند.
شخصی کـه در اجرا از بدهی متعهد، ضمانت می کند باید از عهده آن برآید در صورت خودداری، مسئول اجراء مورد ضمانت را بـه درخواست متعهدله برابر مقررات استیفاء خواهد کرد.
در موردی کـه اجرائیه برای انجام تعهدی از قبیل تعمیر بنا، قنات، یا تکمیل ساختمان یا بنای جدید یا غرس اشجار و امثال آن، صادر شده و متعهد پس از ابلاغ اجرائیه اقدام بـه انجام آن ننماید، اداره ثبت متعهد را الزام بـه انجام تعهد یا پرداخت هزینه های لازم برای انجام آن می نماید، اگر متعهد اقدام نکند متعهدله می تواند با اطلاع اداره ثبت بـه هزینه خود تعهد مزبور را انجام دهد و اگر کیفیت انجام تعهد یا تعیین میزان هزینه آن محتاج بـه نظر کارشناس باشد، اداره ثبت یک نفر کارشناس رسمی برای تعیین کیفیت انجام تعهد یا هزینه آن تعیین خواهد کرد، و حق الزحمه کارشناس بـه میزان مناسبی جزء سایر هزینه ها از متعهدله توسط اجرای ثبت دریافت می گردد و متعهدله حق دارد کلیه هزینه ها را از متعهد توسط اجرای ثبت مطالبه و دریافت نماید.
در مواردی کـه متعهد قبوض اداره دارایی و شهرداری را راجع بـه مالیات و عوارض قانونی و یا فیش بانکی کـه حاکی از تادیه بدهی بـه حساب بانکی متعهدله باشد و یا حکم دادگاه را کـه مشعر بر برائت او باشد ارائه دهد اداره ثبت یا اجرا باید وجوه پرداختی را محسوب و مفاد حکم را اجراء کند و در مورد فیش بانکی تاییدیه آن را از بانک بخواهد.
هر گاه در سند برای تاخیر انجام تعهد، وجه التزام معین شده باشد مطالبه وجه التزام مانع مطالبه اجراء تعهد نمی باشد ولی اگر وجه التزام برای عدم انجام تعهد مقرر شده باشد متعهدله فقط می تواند یکی از آن دو را مطالبه کند.
حق الوکاله وکیل در صورت دخالت در تمام اقدامات اجرایی تا مرحله وصول طبق قرارداد منعقده بین طرفین و حداکثر تا میزان مصرح در آئین نامه اصلاحی قانون وکالت در صورت تقاضای ذی نفع قابل مطالبه و وصول است و در مورد اسناد وثیقه همان مورد وثیقه جوابگوی حق الوکاله نیز خواهد بود.
ابراء ذمه مدیون نسبت بـه خسارت یا قسمتی از اصل مانع از صدور اجرائیه و ارزیابی و مزایده تمام مورد وثیقه نخواهد بود و در صورت عدم شرکت خریدار در مزایده و واگذاری مورد وثیقه بـه داین، مبلغ ابراء شده بـه مدیون مسترد یا بـه حساب سپرده ثبت تودیع می گردد.
اصلاح 1398/12/06 ـ در مواردیکه مال معرفی شده از طرف بستانکار دارای سابقه بازداشت باشد، بازداشت کننده مازاد می تواند تمام دیون و هزینه های قانونی بازداشت کنندگان مقدم و حقوق دولتی را در صندوق ثبت تودیع و تقاضای توقیف مال و استیفای حقوق خود را از آن بنماید ؛ در غیر این صورت با تقاضای هر یک از بازداشت کنندگان موخر اداره ثبت مکلف است بلافاصله بـه بستانکار مقدم اخطار تا نسبت بـه درخواست ادامه عملیات اجرایی اقدام نماید. چنانچه ظرف پنج روز از تاریخ اخطار ابلاغ مذکور بازداشت کننده مقدم، اقدامی ننماید، اداره ثبت با حفظ حقوق بستانکار مقدم نسبت بـه مزایده اقدام خواهد نمود. در صورت وجود خریدار در جلسه مزایده پس از کسر مطالبات پرونده اجرایی مقدم از محل وجوه حاصل از مزایده، باقیمانده مبلغ بـه بستانکار موخر پرداخت خواهد شد. در صورت عدم وجود خریدار با کسر سهم بستانکار مقدم، باقیمانده بـه بستانکار موخر واگذار می شود.
تبصره ـ اصلاح 1398/12/06 و منسوخ 1401/10/11 ـ در کلیه پرونده های اجرایی کـه مورد مزایده بـه بستانکار واگذار می شود، بدهکار می تواند تا قبل از تنظیم و امضای سند انتقال اجرایی اموال یا تحویل مال منقول، حسب مورد اقدام بـه پرداخت بدهی خود نماید. در این صورت خسارت تاخیر تادیه برای مراجعی کـه قانوناً حق دریافت آن را دارند تا روز پرداخت وجه در صندوق ثبت، محاسبه و وصول خواهد شد.
الحاق 1401/10/11 ـ در کلیه پرونده های اجرایی کـه مال مورد مزایده بـه بستانکار واگذار می شود، بدهکار می تواند ظرف دو ماه از تاریخ مزایده حسب مورد اقدام بـه پرداخت بدهی خود نماید. در این صورت، خسارت تاخیر تادیه برای مراجعی کـه قانوناً حق دریافت آن را دارند تا روز پرداخت وجه در صندوق ثبت محاسبه و وصول خواهد شد. این زمان برای واحدهای تولیدی تا قبل از تنظیم و امضاء سند انتقال اجرایی اموال یا تحویل مال منقول است. حکم ماده شامل کلیه پرونده های اجرایی جاری می باشد.
هزینه آگهی، دستمزد کارشناس، حق الحفاظه، حق الاجرا و حق مزایده نسبت بـه اموال منقول و غیر منقول و سایر هزینه های قانونی بعهده متعهد می باشد و مانند اصل طلب وصول می شود. در هر مورد کـه نتوان این هزینه ها را از متعهد وصول کرد متعهدله باید آنرا پرداخت نماید در اینصورت پس از فروش مال یا وصول طلب، بـه موجب همان اجرائیه وصول و بـه متعهدله داده شود. بیشتر بخوانید: مجموعه مقررات مرتبط با آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجراء اجرای اسناد در نظریات مشورتی اجرای اسناد رسمی در آراء وحدت رویه قضایی اجرای اسناد رسمی و لازم الاجرا در آراء دیوان عدالت اداری
