آیین نامه نحوه تاسیس، فعالیت، اداره و نظارت بر شرکت های هواپیمایی مصوب 1405/03/24

نسخه 1

در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:

1 ـ سازمان: سازمان هواپیمایی کشوری

2 ـ وسیله پرنده: وسیله ای که بتواند در نتیجه عکس العمل هوا به جز عکس العمل هوا در برابر سطح زمین، خود را در هوا نگاه دارد.

3 ـ خدمت هوایی (Air service): پرواز یا مجموعه ای از پروازها که به منظور حمل مسافر، بار و/یا پست در مقابل دریافت کرایه و/یا اجرت انجام می گیرد.

4 ـ حمل و نقل هوایی تجاری (commercial air transport): بهره برداری از وسیله پرنده به منظور حمل و نقل مسافر، بار و/یا پست در قبال دریافت کرایه یا هرگونه عوض با ارزش دیگر.

5 ـ پروانه بهره برداری هوایی (operating License): مجوزی که به دارنده اجازه می دهد، خدمت هوایی مندرج در پروانه را ارایه نماید.

6 ـ گواهینامه بهره بردار هوایی (Air Operator Certificate): گواهینامه ای که به بهره بردار اجازه می دهد حمل و نقل هوایی تجاری را انجام دهد. این گواهینامه تأیید می کند که دارنده آن توانمندی حرفه ای و سازمان لازم برای تضمین ایمنی عملیات مندرج در گواهینامه را دارد.

7 ـ شرکت هواپیمایی: مؤسسه دارای پروانه بهره برداری هوایی.

8 ـ طرح تجاری: شرح مفصلی از فعالیت های بازرگانی مورد نظر شرکت برای دوره ی مربوط به ویژه در ارتباط با توسعه ی مورد انتظار بازار و سرمایه گذاری هایی که باید انجام شود، از جمله آثار مالی و اقتصادی این فعالیت ها.

9 ـ پرواز محلی: پروازی که شامل حمل مسافر، پست و/یا بار بین فرودگاه ها یا سایر نقاط فرود مجاز مختلف نمی باشد.

10 ـ لغو پرواز: انجام نشدن پروازی که قبلاً برنامه ریزی شده و برای آن حداقل یک صندلی رزرو شده است.

11 ـ ممانعت از سوار شدن: امتناع از حمل مسافران در یک پرواز است، با وجود اینکه آن ها خود را برای سوار شدن به موقع حاضر کرده اند، مگر در مواردی که دلایل موجهی برای ممانعت از سوار شدن وجود داشته باشد، مانند دلایل مرتبط با سلامت، ایمنی یا امنیت، یا مدارک ناکافی سفر.

12 ـ کاهش درجه خدمات: انتقال مسافر به رده پایین تری از کلاس پروازی نسبت به کلاسی که برای آن بلیت خریداری شده است.

13 ـ شرایط فوق العاده: شرایطی که رویدادی مطابق شیوه نامه سازمان، خارج از مهار(کنترل) شرکت هواپیمایی رخ دهد و اجرای پرواز طبق برنامه را غیرممکن کند، از جمله شرایط زیر:

الف ـ بی ثباتی سیاسی (از قبیل شورش و جنگ).

ب ـ شرایط جوی که انجام پرواز را غیرممکن می کند (از قبیل طوفان، تگرگ، رعد و برق شدید، سیل و خاکستر آتشفشانی).

پ ـ نواقص غیرمنتظره ایمنی پرواز (از قبیل تهدید بمب گذاری در فرودگاه).

ت ـ اعتصاب کارکنان فرودگاه یا امنیت. اعتصاب شرکت هواپیمایی مشمول این عنوان نمی باشد.

ث ـ تصمیمات مدیریت شدآمد(ترافیک) هوایی که باعث تأخیر طولانی یا لغو پرواز می شود.

ج ـ آسیب به وسیله پرنده ناشی از برخورد با پرندگان.

چ ـ آسیب به وسیله پرنده ناشی از اجسام خارجی روی باند.

ح ـ خطرات ایمنی (از قبیل مسافران پرخاشگر یا شدیداً مست که دستورالعمل های ایمنی را نادیده می گیرند).

14 ـ خدمت هوایی برنامه ریزی شده (schedual air service): مجموعه ای از پروازها که تمامی ویژگی های زیر را دارا باشد:

الف ـ در هر پرواز، صندلی ها و/یا ظرفیت حمل بار و/یا پست برای خرید انفرادی توسط عموم (چه به طور مستقیم از شرکت هواپیمایی یا از طریق نمایندگان مجاز آن) در دسترس باشد.

ب ـ پروازها به گونه ای انجام گیرد که شدآمد(ترافیک) هوایی بین دو یا چند فرودگاه را پوشش دهد، اعم از اینکه براساس جدول پروازی منتشر شده باشد یا پروازها چنان منظم یا پرتکرار باشند که یک سلسله مراتب نظام مند و قابل تشخیص از آن برداشت شود.

15 ـ خدمت هوایی چارتر: پرواز غیرخدمت هوایی برنامه ریزی شده که به سفارش یک شخص حقیقی یا حقوقی برای تاریخ، مسیر و ظرفیت مشخص انجام می شود و بلیت آن در اختیار عموم قرار نمی گیرد.

16 ـ نرخ بلیت مسافری: قیمت هایی که در ایران بر حسب ریال و در خارج از ایران بر حسب ارز محلی تعیین می شوند و باید بابت حمل مسافر در پروازهای هوایی به همراه شرایطی که این قیمت ها تحت آن اعمال می گردند، از جمله حق الزحمه و شرایطی که برای بنگاه(آژانس )ها و سایر خدمات جانبی ارایه می شود به شرکت های هواپیمایی یا نمایندگان آنها یا دیگر فروشندگان بلیت پرداخت گردد.

17 ـ نرخ حمل بار هوایی: قیمت هایی که در ایران بر حسب ریال و در خارج از ایران بر حسب ارز محلی تعیین می شوند و بابت حمل بار به همراه شرایطی که این قیمت ها تحت آن اعمال می گردند، از جمله حق الزحمه و شرایطی که برای بنگاه(آژانس )ها و سایر خدمات جانبی باید به شرکت های هواپیمایی یا نمایندگان آنها یا دیگر فروشندگان بلیت پرداخت گردد.

18 ـ نماد مشترک (code sharing): توافقی که به موجب آن یک شرکت، شماره(کد) شناسایی خود را بر روی پروازی که توسط شرکت دیگری انجام می شود، قرار می دهد و برای آن پرواز بلیت صادر و به فروش می رساند.

19 ـ قرارداد اجاره خشک (dry lease agreement): قراردادی که بر اساس آن، وسیله پرنده در حمل و نقل هوایی تجاری تحت گواهینامه بهره بردار هوایی مستاجر و در سایر موارد، تحت مسئولیت مستاجر بهره برداری می شود.

20 ـ قرارداد اجاره تر (wet lease agreement): قراردادی که در مورد حمل و نقل هوایی تجاری، بین شرکت های هواپیمایی منعقد می شود و بر اساس آن، وسیله پرنده تحت گواهینامه بهره بردار هوایی موجر بهره برداری می شود یا در سایر موارد، بین بهره برداران منعقد شده و وسیله پرنده تحت مسئولیت موجر بهره برداری می شود.

21 ـ رتبه بندی عملکردی: سازوکار شاخصه گذاری عملکرد شرکت ها و محاسبه امتیاز هر شرکت براساس شاخصه های مذکور که در چارچوب ضوابط این آیین نامه انجام می شود.

22 ـ شیوه نامه رتبه بندی شرکت های هواپیمایی: دستورالعملی که براساس شاخص های عملکردی در چهارچوب ضوابط این آیین نامه، سازوکار رتبه بندی عملکردی شرکت ها را مشخص نموده و توسط سازمان تدوین و پس از أخذ تأیید شورای عالی هواپیمایی کشوری ابلاغ می گردد.

23 ـ سامانه نظارت بر بازار هوایی: سامانه جامع نظارت بر بازار حمل و نقل هوایی کشور که مطابق با ضوابط این آیین نامه از سوی سازمان راه اندازی شده و جهت نظارت بر عملکرد کلیه ذی نفعان بازار هوایی از جمله شرکت ها و سنجش و اعلام رتبه بندی عملکردی آن ها استفاده می شود.