قانون ثبت احوال مصوب 1355/04/16
فصل اول ـ کلیات (مواد 1 - 9)
وظایف سازمان ثبت احوال کشور به قرار ذیل است:
الف ـ اصلاح 1363 ـ ثبت ولادت و صدور شناسنامه
ب ـ اصلاح 1363 ـ ثبت واقعه وفات و صدور گواهی وفات.
ج ـ تعویض شناسنامه های موجود در دست مردم.
د ـ ثبت ازدواج و طلاق و نقل تحولات.
هـ ـ صدور گواهی ولادت برای اتباع خارجه.
و ـ تنظیم دفاتر ثبت کل وقایع و نام خانوادگی.
ز ـ جمع آوری و تهیه آمار انسانی سراسر کشور و انتشار آن.
ح ـ وظایف مقرر دیگری کـه طبق قانون به عهده سازمان گذاشته شده است.
برای مطالعه و پیشنهاد روش های فنی و اظهارنظر درباره اصلاح یا تغییر فرم ها و نمونه های سجلی و آماری و نحوه جمع آوری و انتشار آنها و تهیه دستورالعمل ها و روش های فنی سجلی و طرز جمع آوری اوراق باطله و تنظیم و نگهداری و حفاظت اسناد و مدارک سجلی در مرکز سازمان ثبت احوال کشور شورائی بنام شورای عالی ثبت احوال تشکیل می شود. اعضای شورای عالی ثبت احوال عبارت خواهند بود از رئیس سازمان ثبت احوال کشور یا قائم مقام او و یکنفر از استادان دانشکده حقوق به انتخاب رئیس دانشگاه تهران و یکنفر از قضات دادگستری به انتخاب وزیر دادگستری و یکنفر از کارمندان مطلع ثبت احوال به انتخاب رئیس سازمان ثبت احوال و نماینده مرکز آمار ایران، ریاست شورا با معاون وزارت کشور و رئیس سازمان ثبت احوال کشور یا قائم مقام او می باشد و رای اکثریت لازم الاجراء خواهد بود.
تبصره ـ نحوه جمع آوری و انتشار آمار انسانی و تهیه نمونه های مربوط به پیشنهاد سازمان ثبت احوال کشور پس از جلب نظر مرکز آمار ایران و تصویب شورای عالی ثبت احوال تعیین خواهد شد.
در مقر هر اداره ثبت احوال هیاتی بنام هیات حل اختلاف مرکب از رئیس اداره ثبت احوال و مسئول بایگانی یا معاونین و یا نمایندگان آنان و یکی از کارمندان مطلع اداره مزبور به انتخاب رئیس اداره ثبت احوال استان تشکیل می شود، وظائف هیات حل اختلاف به قرار زیر است:
1 ـ اصلاح 1363 ـ تصحیح هر نوع اشتباه در تحریر مندرجات دفتر ثبت کل وقایع و وفات بعد از امضاء سند و قبل از تسلیم شناسنامه یا گواهی ولادت یا وفات و تکمیل سند از نظر مشخصاتی کـه «نامعلوم» بوده است مندرج در ماده 29 این قانون.
2 ـ رفع اشتباهات ناشی از تحریر ضمن ثبت وقایع یا نقل مندرجات اسناد و اعلامیه ها و مدارک به دفاتر ثبت کل وقایع و سایر دفاتر.
3 ـ ابطال اسناد و شناسنامه هائی کـه بیگانگان مورد استفاده قرار داده اند و طبق ماده 44 اعلام می شود.
4 ـ ابطال اسناد مکرر و یا موهوم و تصحیح اشتباه در ثبت جنس صاحب سند و تغییر نام های ممنوع.
5 ـ حذف کلمات زائد، غیر ضروری و یا ناشی از اشتباه در اسناد سجلی اشخاص. ترتیب تقاضا و گردش کار دفاتر هیات ها و نحوه رسیدگی و ابلاغ تصمیمات در آیین نامه اجرائی این قانون تعیین خواهد شد.
تبصره ـ اصلاح 1363 ـ تصحیح هر نوع اشتباه در تحریر مندرجات دفتر ثبت کل وقایع و وفات اگر قبل از امضاء باشد با توضیح مراتب در حاشیه سند به عمل می آید و امضا کنندگان سند ذیل توضیح را امضاء خواهند نمود.
رسیدگی به شکایات اشخاص ذینفع از تصمیمات هیات حل اختلاف و همچنین رسیدگی به سایر دعاوی راجع به اسناد ثبت احوال با دادگاه شهرستان یا دادگاه بخش مستقل محل اقامت خواهان به عمل می آید و رای دادگاه فقط پژوهش پذیر است. مهلت شکایت از تصمیم هیات حل اختلاف ده روز از تاریخ ابلاغ است.
تبصره ـ هر گاه سند ثبت احوال در ایران تنظیم شده و ذینفع مقیم خارج از کشور باشد رسیدگی با دادگاه محل صدور سند و اگر محل تنظیم سند و اقامت خواهان هر دو در خارج از کشور باشد با دادگاه شهرستان تهران خواهد بود.
اصلاح 1363 ـ سازمان ثبت احوال کشور در اجرای وظایفی کـه بر عهده دارد می تواند از وجود کارکنان سازمان های دولتی و ارگان ها و نهادهای انقلاب اسلامی موجود در محل استفاده نماید.
تبصره 1 ـ اصلاح 1363 ـ ماموران دولت و کارکنان بیمارستان ها و گورستان ها مکلفند با سازمان ثبت احوال کشور در اجرای وظایف قانونی همکاری نمایند.
تبصره 2 ـ الحاق 1363 ـ نحوه استفاده از خدمات افراد و سازمان ها و ارگان ها و نهادها به موجب آئین نامه اجرائی این قانون خواهد بود.
نماینده یا مامور ثبت احوال کسی است کـه از طرف سازمان ثبت احوال کشور و یا ادارات تابعه برای ثبت وقایع یا دریافت اعلامات منصوب شده باشد.
تبصره 1 ـ اعلام کننده کسی است کـه مکلف به اعلام واقعه می باشد و می تواند به شخص دیگری رسماً وکالت دهد تا از طرف او واقعه را اعلام نماید.
تبصره 2 ـ گواه از لحاظ این قانون کسی است کـه صحت اظهارات اعلام کننده را گواهی می کند.
اصلاح 1363 ـ سن گواه و اعلام کننده نباید کمتر از 18 سال تمام باشد. پدر و مادری کـه قبل از رسیدن به سن 18 سال تمام ازدواج کرده اند می توانند ولادت یا وفات فرزند خود را اعلام نمایند.
اصلاح 1363 ـ دفتر ثبت کل وقایع و وفات و شناسنامه و گواهی ولادت و اعلامیه ها و اطلاعیه ها و دفاتر ثبت کل وقایع و نام خانوادگی از اسناد رسمی است و تا زمانی کـه به موجب تصمیم هیات حل اختلاف یا رای دادگاه بر حسب مورد تصحیح یا باطل نشده به قوت خود باقی می باشد.
اصلاح 1363 ـ رونوشت یا فتوکپی شناسنامه یا گواهی ولادت مراجعین به ادارات و مؤسسات دولتی و شهرداری و بخش خصوصی کـه برای انجام مراجعات آنان ضرورت دارد مستقیماً توسط آن مراجع تهیه خواهد شد.
