آیین نامه قانون ثبت اسناد و املاک مصوب 1317/08/17
ماده 104
در موقع انتقال تمام یا قسمتی از ملک ثبت شده و یا واگذاری حقی نسبت بعین ملک سند معامله در دفتر اسناد رسمی ثبت و خلاصه آن در دفتر املاک زیر ثبت ملک بطریق آتی ثبت میشود (1) در مورد انتقال قطعی تمام ملک باید خلاصه انتقال را مطابق معمول در زیر ثبت ملک ثبت و خروج آنرا از ملکیت مالک اولی نیز با مرکب قرمز در ملاحظات دفتر املاک قید نمایند - (2) اگر انتقال راجع بقسمتی از ملک مفروزا یا مشاعا باشد خروج آنرا از مالکیت مالک اولی بنحویکه بمنزله ذکر خلاصه معامله نیز محسوب شود با مرکب قرمز در زیر ثبت ملک یا در ستون ملاحظات باین شرح (یکدانگ مشاع یا دو دانگ مفروز یا دوهزار گز از ملک بالا را آقای مالک بموجب سند شماره (....) بـه آقای ..... منتقل کرده و در صفحه .... این دفتر یا دفتر متمم شماره .... ثبت و از ملکیت مالک بالا خارج گردید) قید و سپس مورد انتقال را اگر مشاع است بنحو ثبت املاک مشاعه و اگر مفروز است بطور یک ملک مستقل با تمام مشخصات و حدود و بها و حقوق در صفحه معینی از دفتر اصلی یا متمم ثبت و در ملاحظات ثبت آن نیز یادداشت نمایند کـه اصل ملک در صفحه .... دفتر .... ثبت شده یا مورد ثبت از ملک شماره ...... کـه در صفحه ..... ثبت شده افراز شده است (3) هرگاه نسبت بـه هر یک از 2 قسمت املاک بالا انتقالاتی بطور شرطی و رهنی یا قطعی واقع شود بوفق معول سابق خلاصه آن را در زیر ثبت ملک ثبت و فسخ و فک را نیز در موقع خود در مقابل همان قسمت در ستون ملاحظات دفتر یادداشت نمایند و بهمین طریق خلاصه کلیه معاملات راجعه بعین ملک مزبور در دفتر املاک بترتیب تاریخ زیر یکدیگر ثبت خواهد شد. در موارد بالا سردفتر خلاصه معامله را در برگ مخصوصی کـه برای این کار تهیه شده در دو برگ نوشته و یک برگ را بـه منتقل الیه تسلیم و دیگریرا بدفتر املاک حوزه ثبت ملک ارسال میدارد خلاصه مذکور علاوه بر نمونه (امضاء) متعاملین باید بـه نمونه سردفتر و نماینده ثبت (چنانچه نماینده داشته باشد) رسیده باشد. مسئول دفتر املاک باید خلاصه مذکور فوق را فوراً بطوریکه در بالا مقرر است در زیر ثبت ملک قید نموده بـه نمونه مدیر ثبت برساند. شخصی هم کـه نسبت بعین ملک حقی باو واگذار شده باید برگی کـه باو داده شده است بدفتر املاک حوزه تسلیم نموده و در صورتیکه قبلاً بطریق نامبرده بالا در زیر ثبت ملک ثبت نشده باشد ثبت آنرا تقاضا نماید در موقع فسخ معاملات نیز باید سردفتر لاشه سند باطل شده و آگهی فسخ را باداره ثبت بفرستد تا در ملاحظات دفتر املاک قید شود. هرگاه معامله راجع باشد بـه انتقال قطعی تمام ملک ثبت شده سردفتر انتقال را در صفحات مخصوص بانتقالات سند مالکیت قید و نمونه کرده و بمنتقل الیه تسلیم مینماید تا در صورتیکه بخواهد سند مالکیت تازه برای خود بگیرد. در مواردیکه معامله راجع بـه انتقال یک قسمت از ملک باشد خلاصه آن باید در صفحات مخصوص بـه انتقالات سند مالکیت قید و نمونه گردیده و سند مزبور بناقل مسترد گردد و در این صورت منتقل الیه میتواند باداره ثبت حوزه وقوع ملک مراجعه کرده و برای خود سند مالکیت مستقلی بگیرد. در مواردی نیز کـه معامله مربوط بواگذاری حق عینی نسبت بملک باشد مثل (رهن و حقوق ارتفاقی) و یا راجع بـه انتقال تمام یا قسمتی از عین ملک باشد ولی با حق استرداد سردفتر باید آنرا در صفحات مخصوص بـه انتقالات سند مالکیت نوشته نمونه نماید در مورد عمری و رقبی و سکنی و مواردیکه معامله راجع بـه انتقال سود ملکی برای بیش از 3 سال باشد مقررات بالا راجع بـه تنظیم خلاصه سند در دو برک {برگ} و فرستادن آن باداره ثبت حوزه وقوع ملک و قید آن در زیر ثبت ملک در دفتر املاک و در سند مالکیت باید مجری گردد. در موارد صلح های محاباتی با حق خیار فسخ و یا استفاده از سود و غیره برای مصالح نسبت باملاک ثبت شده مطابق خلاصه معامله با قید حق خیار و سایر حقوق منظور شده بنام متصالح در دفتر ثبت و سند مالکیت صادر میشود و در صورت فسخ از طرف مصالح و یا انقضای مدت خیار یا اسقاط حق مذکور مراتب در دفتر و در برگ های مالکیت قید میشود. ماده 104 مکرر ـ چنانچه پس از ثبت ملک در دفتر املاک مالک آن بموجب سند رسمی قراردادی نماید کـه بالنتیجه اعیان احداثی در آن ملک بملکیت طرف قرارداد کـه مجاز در احداث اعیانی بوده مستقر گردد خلاصه سند قرارداد او را باید در ستون انتقالات سند مالکیت و ذیل ثبت ملک قید نمود و مالک اعیانی پس از انجام عمل می تواند سند مالکیت آنرا از اداره ثبت بخواهد اداره ثبت وقت معاینه محل و تعیین حدود و حقوق ارتفاقی اعیانی را بمالک عرصه و مجاورین اخطار مینماید و در وقت مقرر صورت مجلس معاینه را تنظیم کـه هرگاه اختلافی نباشد با دریافت حق الثبت انتقال سند مالکیت اعیانی را صادر خواهد نمود و در صورت بروز اختلاف و ارائه گواهی رجوع بدادگاه از تاریخ تنظیم صورت مجلس تا 30 روز از صدور سند مالکیت تا صدور حکم نهائی خودداری می شود.
