آیین نامه ماده 782 قانون مجازات اسلامی 1392 مصوب 1393/05/12
قسمت هـ ـ زمان تقریبی لازم برای تفتیش و توقیف
قسمت هـ ـ زمان تقریبی لازم برای تفتیش و توقیف
در دستور تفتیش یا توقیف داده یا سامانه باید محل تفتیش یا توقیف تعیین و حتی الامکان در محل استقرار سامانه انجام پذیرد.
مدت توقیف و فرصت اجرای تفتیش باید در دستور قضایی تصریح و کمترین فرصت ممکن منظور شود. در صورت نیاز بـه زمان بیشتر، بـه درخواست مجری تفتیش یا توقیف و ذکر علت آن، این مدت قابل تمدید می باشد.
تفتیش و توقیف در مواردی کـه مستلزم ورود بـه منازل و اماکن خصوصی باشد، مطابق مقررات مندرج در آیین دادرسی کیفری خواهد بود.
در مواردی کـه تفتیش یا توقیف طبق دستور قضایی بدون حضور متصرف قانونی یا شخصی کـه داده یا سامانه را تحت اختیار دارد، انجام پذیرد، مراتب پس از انجام فورا بـه ذینفع ابلاغ خواهد شد.
چنانچه پس از اجرای دستور توقیف و یا در زمان اجرای دستور توقیف داده ها یا سامانه های رایانه ای یا مخابراتی بیم لطمه جانی یا خسارت مالی شدید بـه اشخاص یا اخلال در ارائه خدمات عمومی برود مراتب از مرجع قضایی صادرکننده دستور توقیف کسب تکلیف شده و در صورت تشخیص قاضی حسب مفاد ماده 44 قانون عمل می گردد.
قوه قضاییه تمهیدات لازم از جمله بسترسازی و ایجاد زیرساختهای ارتباط رایانه ای و الکترونیکی و همچنین راه اندازی سامانه ها و درگاه های مبتنی بر فناوری اطلاعات را جهت تسهیل در عملیاتی کردن فرایندها و روشهای موضوع این آیین نامه فراهم می آورد.
اشخاصی کـه داده ها یا سامانه های رایانه ای یا مخابراتی را تحت کنترل و یا تصرف دارند، موظف بـه همکاری در اجرای دستور تفتیش و توقیف می باشند. در صورتی کـه بـه واسطه عدم همکاری یا عدم دسترسی بـه این اشخاص، تفتیش یا توقیف امکان پذیر نباشد، نحوه دسترسی بـه داده ها یا سامانه ها از قبیل ورود بـه محل، رفع موانع استفاده از سخت افزار و نرم افزار، رمزگشایی و امثال آن با دستور مقام قضایی تعیین خواهد شد.
رضایت متصرف قانونی سامانه موضوع بند ج ماده 41 قانون، باید کتبی و با امضای وی باشد.
در مواردی کـه توقیف داده ها بـه روش چاپ یا کپی یا تصویربرداری داده ها انجام می شود، اصل داده ها در صورتی توقیف و غیرقابل دسترس می شود کـه در دستور قضایی تصریح شده باشد.
ضابطان صرفا مجاز بـه تفتیش و توقیف داده ها و سامانه هایی هستند کـه بـه طور صریح در دستور قضایی ذکر گردیده و چنانچه حین اجرای دستور، داده های مرتبط با جرم ارتکابی در سایر سامانه های رایانه ای یا مخابراتی تحت کنترل یا تصرف متهم کشف شود، در صورت بیم امحاء نسبت بـه حفظ فوری داده ها اقدام و مراتب را حداکثر ظرف 24 ساعت کتبا بـه مقام قضایی مربوط گزارش می دهند.
تفتیش داده ها یا سامانه ها در محل استقرار یا از طریق شبکه یا در آزمایشگاه یا در محل مناسب با دستور و تشخیص مقام قضایی با رعایت صحت، تمامیت، محرمانگی، و انکار ناپذیری ادله انجام می پذیرد.
ضابطان و اشخاصی کـه حسب قانون مامور جمع آوری، تفتیش، نگهداری، حفظ و انتقال داده ها و سامانه های رایانه ای یا مخابراتی می شوند باید علاوه بر داشتن شرایط لازم از قبیل تخصص و توانایی فنی و آموزش کافی، تجهیزات و وسایل لازم را در اختیار داشته باشند.
هنگام تفتیش رعایت موارد زیر ضروری است:
الف ـ شیوه اقدام نباید موجب تغییر، امحاء یا جابجایی داده های موردنظر در سامانه های رایانه ای باشد.
ب ـ تفتیش صرفا در محدوده دستور قضایی و داده های مرتبط با جرم موضوع دستور، انجام می پذیرد.
ج ـ کلیه فرایندهای انجام شده بر روی داده های مورد تفتیش یا توقیف باید با استفاده از روش های قابل تشخیص، ثبت و محافظت شود.
توقیف با رعایت تناسب، نوع، اهمیت و نقش داده یا سامانه رایانه ای یا مخابراتی بـه روش های زیر انجام می شود:
الف ـ در توقیف داده ها از طریق چاپ داده ها، غیرقابل دسترس کردن داده ها بـه روش هایی از قبیل تغییر گذر واژه یا رمزنگاری و ضبط حامل های داده.
ب ـ در توقیف سامانه های رایانه ای یا مخابراتی از طریق تغییر گذرواژه، پلمپ سامانه در محل استقرار یا ضبط سامانه.
تبصره ـ توقیف باید حتی الامکان بدون ایجاد مانع برای فعالیت سامانه و بـه روش ساده و کم هزینه بـه شیوه هایی از قبیل ذخیره در حامل های داده، ذخیره در سامانه با گذاشتن گذرواژه، تهیه نسخه پشتیبان، تصویربرداری، تهیه رونوشت و چاپ انجام شود.
دستور توقیف سامانه شامل سایر سخت افزارها یا حامل های داده متصل بـه آن نمی شود، مگر آن کـه در دستور قضایی تصریح گردد. در صورت نیاز بـه حفظ فوری سخت افزارها یا حامل های داده، ضابطان یا سایر ماموران در حدود وظایف قانونی می توانند نسبت بـه حفظ فوری آن مطابق ماده 34 قانون و رعایت مقررات این آیین نامه اقدام نمایند.
در صورت پلمپ سامانه چنانچه نیاز بـه گماردن حافظ باشد با دستور مقام قضایی اقدام می شود.
بـه منظور حفظ وضعیت اصلی ادله رایانه ای و جلوگیری از هرگونه تغییر، تحریف یا آسیب آن، مرجع قضایی مدت زمان نگهداری و مراقبت از آنها را تا مدت 5 روز تعیین می کند.
تبصره ـ چنانچه برای نگهداری و مراقبت مدت بیشتری مورد نیاز باشد، مدت مذکور بـه صورت مستدل توسط مقام قضایی تمدید می شود.
اجرای دستور توقیف باید طی صورت جلسه ای با قید دقیق جزئیات و مشخصات داده یا سامانه، محل، تاریخ و زمان دقیق، مشخصات حاضران و مجری دستور، مشخصات حافظ در صورت وجود، شماره و تاریخ دستور قضایی مبنی بر توقیف، شیوه توقیف و مشخصات مالک یا متصرف داده یا سامانه و موارد ضروری دیگر تنظیم و ضمن اعلام بـه مقام قضایی رسیدگی کننده، در سابقه ضبط گردد.
ضابطان قضایی و سایر ماموران در حدود وظایف قانونی در شروع تفتیش و توقیف باید صورت وضعیت اولیه ای از سامانه رایانه ای یا مخابراتی و اجزای آن و کلیه اتصالات کابلی بین اجزای مختلف سخت افزارها و حامل های داده متصل بـه آن کـه علامت گذاری و ثبت می شوند را تنظیم و بـه امضای تفتیش کننده یا توقیف کننده و متصرف قانونی کـه سامانه تحت کنترل اوست یا قائم مقام قانونی وی برسانند. برای ضبط دقیق مشخصات ابزار و اجزای آن تصویربرداری بلامانع است.
مرجع قضایی صالح، ضمن صدور رای باید نسبت بـه داده یا سامانه توقیف شده تعیین تکلیف نماید.
