آیین نامه ماده 14 قانون مبارزه با پولشویی 1386 مصوب 1398/07/21

ماده 1

در این آیین نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط بـه کار می روند:

1 ـ قانون: قانون مبارزه با پولشویی مصوب 1386 و اصلاحات و الحاقات بعدی آن.

2 ـ شورا: شورای عالی مقابله و پیشگیری از جرایم پولشویی و تأمین مالی تروریسم، مذکور در ماده 4 قانون.

3 ـ مرکز: مرکز اطلاعات مالی مذکور در ماده 7 مکرر قانون.

4 ـ واحد مبارزه با پولشویی: واحد مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم کـه بـه عنوان متولی امر مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم در ساختار داخلی اشخاص مشمول، عهده دار تکالیف مقرر در ماده 37 این آیین نامه است.

5 ـ اصلاح 1404/07/27 ـ مؤسسه مالی: اشخاص مشمولی کـه در قالب یک کسب و کار یا فعالیت تجاری، یک یا چند مورد از عملیات مالی زیر را برای ارباب رجوع یا بـه نمایندگی از وی انجام می دهند:

الف ـ پذیرش سپرده و یا سایر اموال قابل بازپرداخت از مردم.

ب ـ ارائه تسهیلات یا سایر عملیات یا خدمات بانکی. پ ـ واسپاری مالی یا خدمات مربوط بـه آن.

ت ـ انتقال وجوه یا ارزش یا ارائه خدمات مالی و پرداخت متناظر آنها بـه صورت نقدی یا غیرنقدی و با روش هایی نظیر مکاتبه، ارسال پیام، نقل و انتقال یا از طریق یک شبکه تسویه.

ث ـ صدور و مدیریت ابزارهای پرداخت (مانند کارت های بدهی و اعتباری، چک، چک مسافرتی، حواله و پول الکترونیکی).

ج ـ صدور ضمانت نامه ها و تعهدات مالی.

چ ـ هرگونه معامله در بازارهای:

1 ـ خرید و فروش ابزارهای پولی (نظیر چک، حواله، گواهی سپرده، مشتقات و غیره).

2 ـ تبدیل ارز (فارکس).

3 ـ ابزارهای نرخ تبدیل، بهره و شاخص.

4 ـ اوراق بهادار.

5 ـ خرید و فروش ابزارهای مشتقه کالایی.

ح ـ مشارکت در صدور اوراق بهادار و ارائه خدمات مالی مرتبط بـه این اوراق. خ ـ مدیریت سبد دارایی های شخصی یا گروهی.

د ـ هرگونه نگهداری و اداره وجوه نقد یا اوراق بهادار نقد شونده بـه نمایندگی از سایر اشخاص.

ذ ـ سایر موارد سرمایه گذاری، مدیریت یا اداره وجوه بـه نمایندگی از سایر اشخاص.

ر ـ خدمات مربوط بـه بیمه عمر و سایر خدمات بیمه ای با ماهیت سرمایه گذاری .

ز ـ عملیات صرافی (خرید و فروش ارز، مسکوک، عملیات مربوط بـه حواله ‏های ارزی رأسا و یا از طریق مؤسسات اعتباری و ارائه خدمات ارزی برون مرزی از طریق کارگزاران در چارچوب قوانین و مقررات ارزی) یا خدمات مربوط بـه تبدیل پول و ارز.

ژ ـ ارائه خدمات در حوزه نظام پرداخت و نیز خدمات مبتنی بر فناوری های نوین مالی مرتبط.

س ـ ارائه خدمات دارایی مجازی بـه شرح زیر:

1 ـ تبدیل دارایی مجازی بـه ریال یا سایر ارزهای خارجی (فیات) و بالعکس.

2 ـ تبدیل دارایی مجازی بـه یک یا چند شکل دیگر از دارایی های مجازی.

3 ـ انتقال دارایی مجازی.

4 ـ نگهداری یا مدیریت دارایی های مجازی و یا ابزارهای مربوط بـه پایش (کنترل) دارایی های مجازی.

5 ـ مشارکت و ارائه خدمات مالی بـه ناشر در بازار اولیه دارایی های مجازی.

6 ـ بدون تاخیر: ظرف یک روز کاری مشروط بر اینکه از 48 ساعت تجاوز نکند.

7 ـ اصلاح 1404/07/27 ـ حرف و مشاغل غیرمالی:

الف ـ مشاورین و واسطه گران (دلالان) معاملات املاک.

ب ـ فروشندگان و واسطه گران (دلالان) خودرو.

پ ـ فروشندگان طلا، نقره و مسکوکات.

ت ـ فروشندگان فلزات گران بها و سنگ های قیمتی.

ث ـ فروشندگان عتیقه، آثار هنری و صنایع دستی فاخر.

ج ـ فروشندگان فرش دستباف نفیس.

چ ـ سردفتران و دفتریاران.

ح ـ حسابداران مستقل، حسابرسان رسمی و مؤسسات حسابرسی.

خ ـ وکلا، متخصصان حقوقی مستقل یا شاغل در مؤسسات حقوقی.

د ـ سایر حرف و مشاغل با خطر (ریسک) قابل توجه پولشویی و تأمین مالی تروریسم کـه با رعایت بند (ث) ماده (1) قانون بـه تصویب شورا می رسد.

8 ـ اشخاص مشمول: اشخاص مذکور در مواد 5 و 6 قانون.

9 ـ اصلاح 1404/07/27 و 1404/12/03 ـ دستگاه های متولی نظارت: دستگاه های متولی نظارت به شرح زیر هستند:

الف ـ دستگاه های متولی نظارت بر مؤسسات مالی، شامل:

1 ـ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.

2 ـ بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران.

3 ـ سازمان بورس و اوراق بهادار .

ب ـ دستگاه های متولی نظارت بر حرف و مشاغل غیرمالی، شامل:

1 ـ وزارت صنعت ، معدن و تجارت .

2 ـ سازمان ثبت اسناد و املاک کشور.

3 ـ کانون ‏های وکلای دادگستری و مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه.

4 ـ جامعه حسابداران رسمی ایران.

پ ـ سایر دستگاه‏ها و نهادها حسب تعیین شورا کـه بـه موجب قوانین و مقررات مسئولیت صدور مجوز فعالیت مؤسسات مالی و حرف و مشاغل غیرمالی، نظارت بر آنها از حیث انطباق با مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم و اجرای مؤثر تکالیف مربوط و اختیار اعمال ضمانت اجراهای اداری یا انتظامی در موارد تخلف برخوردارند.

10 ـ اشخاص مشمول تحت نظارت: هر یک از اشخاص مشمول کـه تحت نظارت یکی از دستگاه های متولی نظارت، وظیفه اجرای مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم را بر عهده دارد.

11 ـ ارباب رجوع: هر شخص حقیقی یا حقوقی اعم از اصیل، وکیل یا نماینده قانونی وی کـه برای برخورداری از خدمات و امتیازات، انجام معامله، نقل و انتقال اموال، تأمین اعتبار یا انجام هرگونه فعالیت مالی و اقتصادی بـه اشخاص مشمول مراجعه می کند.

12 ـ معاملات و عملیات مشکوک: شامل هر نوع معامله، دریافت یا پرداخت مال اعم از فیزیکی یا الکترونیکی یا شروع بـه آنها است کـه بر اساس قراین و اوضاع و احوالی مانند ارزش، موضوع یا طرفین آن، برای انسان بـه طور متعارف ظن وقوع جرم را ایجاد کند؛ نظیر:

الف ـ معاملات و عملیات مالی مربوط بـه ارباب رجوع کـه بـه طور فاحش بیش از سطح فعالیت مورد انتظار از او باشد.

ب ـ کشف جعل، اظهار کذب و یا گزارش خلاف واقع از سوی ارباب رجوع پیش یا پس از آنکه معامله ای صورت گیرد و نیز در زمان اخذ خدمات پایه.

پ ـ معاملات یا عملیات مالی کـه بـه هر ترتیب مشخص شود صوری یا ظاهری بوده و مالک شخص دیگری است.

ت ـ معاملات یا عملیات مالی کـه اقامتگاه قانونی هر یک از طرفین در مناطق پرخطر (از نظر پولشویی و تأمین مالی تروریسم) واقع شده است.

ث ـ معاملات یا عملیات مالی بیش از سقف مقرر، هر چند ارباب رجوع پیش یا حین معامله یا عملیات مزبور از انجام آن انصراف دهد و یا بعد از انجام معامله، بدون دلیل منطقی نسبت بـه فسخ قرارداد اقدام کند.

13 ـ سقف مقرر: مبلغ سقف مقرر در قانون برگزاری مناقصات جهت انجام معاملات خرد، بـه صورت وجه نقد یا معادل آن بـه سایر ارزها و کالای گرانبها کـه هر ساله توسط هیأت وزیران بـه استناد تبصره 1 ماده 3 قانون برگزاری مناقصات تصویب می گردد.

14 ـ مالک واقعی: هر شخص (اشخاص) حقیقی کـه دارای مالکیت نهایی است یا ارباب رجوع تحت واپایش (کنترل) مستقیم یا غیرمستقیم وی اقدام می نماید یا معامله و عملیات از طرف وی انجام شده است. همچنین شخص (اشخاص) حقیقی کـه بر یک شخص حقوقی واپایش (کنترل) موثر و نهایی دارد. این تعریف شامل ذی نفع نهایی بیمه های عمر یا سایر بیمه های سرمایه گذاری نیز می شود.

15 ـ سامانه های پرداخت بانک مرکزی: سامانه های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از قبیل ساتنا، شتاب، پایا و شاپرک کـه پرداخت های الکترونیکی خرد و کلان در نظام بانکداری از طریق آنها انجام می پذیرد.

16 ـ مناطق پرخطر: کشورها و مناطق جغرافیایی کـه خطر (ریسک) وقوع جرایم پولشویی و تأمین مالی تروریسم در آنها بالا است. فهرست مناطق پرخطر از سوی شورا تعیین و اعلام می شود.

17 ـ شرکت خدمات پرداخت: شرکت ارایه دهنده خدمات پرداخت کـه مجوز فعالیت خود را از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران دریافت کرده است.

18 ـ اشخاص تحت مراقبت: همه اشخاصی کـه اسامی و مشخصات آنها بـه جهت واپایش (کنترل) خطر (ریسک) ارتباط آنها با فعالیت های پولشویی و تأمین مالی تروریسم از سوی مرکز تعیین و از طریق آن و یا دستگاه های متولی نظارت بـه اشخاص مشمول تحت نظارت اعلام می شود.

19 ـ اشخاص مظنون: اشخاصی کـه اسامی و مشخصات آنها بـه جهت ظن بـه ارتباط با فعالیت های پولشویی و تأمین مالی تروریسم، از سوی مرکز بـه اشخاص مشمول اعلام می شود تا در قبال آنها اقدامات تأمینی موضوع این آیین نامه را جهت کاهش مخاطرات پولشویی و تأمین مالی تروریسم اعمال کنند.

20 ـ اصلاح 1404/07/27 ـ دارایی مجازی: دارایی واجد ارزش با ماهیت رقومی (دیجیتال) کـه قابلیت انتقال یا معامله بـه صورت رقومی را داشته و امکان استفاده با اهداف سرمایه گذاری یا پرداخت دارد. دارایی مجازی شامل نمایش رقومی از ارزهای سنتی (فیات)، اوراق بهادار و سایر دارایی ها نمی شود.

21 ـ منسوخ 1404/07/27 ـ فهرست توقیفی: فهرست اشخاصی کـه دستور توقیف اموال زیر در خصوص آنها صادر شده باشد:

الف ـ اموالی کـه ظن حصول آنها از طریق ارتکاب جرم (اعم از پولشویی و جرایم منشا) وجود داشته باشد.

ب ـ اموالی کـه ظن بـه اختصاص آنها جهت تأمین مالی تروریسم وجود داشته باشد.

پ ـ اموالی کـه ظن بـه نامشروع بودن آنها وجود داشته باشد.

ت ـ اموالی کـه در فرآیند جرایم مذکور، وسیله ارتکاب جرم بوده یا در اثر جرم تحصیل شده یا حین ارتکاب، استعمال یا برای استعمال اختصاص یافته باشد.

22 ـ منسوخ 1404/07/27 ـ فهرست مغایرت ها: فهرستی از مشخصات اشخاص یا نهادهایی کـه بـه رغم تشابه اطلاعات هویتی، شخص مورد نظر در فهرست های اشخاص تحت مراقبت، مظنون، تحریمی و توقیفی نیست و بـه منظور حفظ حقوق اشخاص ثالث توسط مرکز بـه صورت سامانه (سیستمی) در اختیار اشخاص مشمول قرار خواهد گرفت.

23 ـ سند ملی ارزیابی خطر (ریسک): گزارشی کـه در آن با بررسی آسیب ها و تهدیدهای موجود در حوزه های اصلی، خطر (ریسک) پولشویی و تأمین مالی تروریسم در هر حوزه ارزیابی و اقدامات و تدابیری جهت واپایش (کنترل) و کاهش خطر (ریسک) های موجود اتخاذ می گردد.

24 ـ حوزه اصلی: اعم از نظام بانکی، بازار سرمایه، بازار بیمه، مشاغل غیر مالی، بنیادها و موسسات خیریه، صرافی ها و سایر حوزه ها کـه بـه تشخیص کارگروه ملی ارزیابی خطر (ریسک)، خطر (ریسک) پولشویی و تأمین مالی تروریسم در آنها بالا ارزیابی می شود.

25 ـ تعامل کاری: تعامل بین موسسه مالی با ارباب رجوع در یک مکان جغرافیایی مشخص جهت ارایه خدمات یا انجام معامله.

26 ـ خطر (ریسک) ارباب رجوع: خطر (ریسک) وقوع پولشویی یا تأمین مالی تروریسم کـه از ناحیه ارباب رجوع بـه واسطه عواملی چون موقعیت اجتماعی و شغلی، وضعیت مالی، نوع و ماهیت فعالیت حرفه ای، پیشینه و موطن اصلی بر موسسه مالی مترتب است.

27 ـ خطر (ریسک) منطقه: خطر (ریسک) وقوع پولشویی یا تأمین مالی تروریسم کـه بـه واسطه موقعیت جغرافیایی کـه تعامل کاری در آن شکل می گیرد، بر موسسه مالی مترتب است.

28 ـ خطر (ریسک) خدمت: خطر (ریسک) وقوع پولشویی یا تأمین مالی تروریسم کـه بـه واسطه نوع یا روش ارایه (کانال) خدمت یا معامله ای کـه در یک تعامل کاری بـه ارباب رجوع ارایه می شود، بر موسسه مالی مترتب است.

29 ـ خدمات پایه: خدماتی کـه طبق مقررات مربوط، پیش نیاز و لازمه ارایه سایر خدمات توسط اشخاص مشمول است و پس از آن، ارباب رجوع بـه منظور اخذ خدمات مکرر و متمادی، بـه اشخاص مشمول مراجعه می کند.

30 ـ خدمات غیر پایه: هر خدمتی بـه جز تعریف مزبور در بند 29 این ماده.

31 ـ وجوه نقد: هرگونه مسکوک و اسکناس و انواع چک هایی کـه نقل و انتقال آنها مستند نشده و غیر قابلِ ردیابی باشد؛ از قبیل چک های عادی در وجه حامل و سایر چک هایی کـه دارنده آن غیر از ذی نفع اولیه باشد (مانند چک های پشت نویسی شده توسط اشخاص ثالث، انواع چک پول و چک مسافرتی) و کارت های پرداخت بی نام و موارد مشابه. وجوه نقد شامل وجوه نقد ریالی و ارزی است.

32 ـ اموال: هر نوع دارایی، وجوه یا منابع اقتصادی اعم از مادی یا غیرمادی، محسوس یا غیر محسوس، منقول یا غیر منقول، نقد یا غیر نقد، مشروع یا غیر مشروع و هر نوع منفعت یا امتیاز مالی یا وجوه اعم از نقد و غیر نقد و همچنین کلیه اسناد قانونی مبین حق اعم از کاغذی یا الکترونیکی نظیر اسناد تجاری، سهام، یا اوراق بهادار.

33 ـ شناسایی: فرایند دریافت و بررسی مستمر اطلاعات ارباب رجوع، مرتبط با احراز هویت و ارزیابی خطر (ریسک) پولشویی و تأمین مالی تروریسم. سطوح شناسایی شامل سه سطح ساده، معمول و مضاعف است.

34 ـ متمرکزکننده وجوه: همه اشخاص حقوقی کـه در زمینه خدمات تمرکز پرداخت ها از خریداران بـه فروشندگان، مستقیماً یا از طریق مشارکت با شرکت های خدمات پرداخت یا موسسات مالی در چهارچوب قواعد، ضوابط و مقررات کشور فعالیت کرده اند یا می کنند. این اشخاص پرداخت های بدون حضور کارت از جمله پرداخت های درون برنامه ای مبتنی بر زیرساخت های همراه یا مجازی را دریافت و بـه سامانه های پرداخت در نظام بانکی ارسال می کنند.

35 ـ روابط کارگزاری: ارایه خدمات بانکی از سوی یک موسسه مالی (موسسه مالی کارگزار) بـه موسسه مالی دیگر (موسسه مالی درخواست کننده).

36 ـ بانک پوسته ای: بانکی کـه حضور فیزیکی در قلمرویی کـه در آن مجوز گرفته و بـه ثبت رسیده است، نداشته باشد و بـه هیچ گروه ارایه کننده خدمات مالی کـه تحت نظارت موثر و یکپارچه ای قرار دارد نیز وابسته نباشد. مدیریت و بدنه اصلی این قبیل بانک ها در قلمرو قضایی (کشورها و مناطق) دیگری مستقر است. یک بانک پوسته ای بـه جز یک نمایندگی ثبت شده، تشکیلات دیگری در کشوری کـه در آن بـه ثبت رسیده است، ندارد و نماینده آن فقط محلی را برای انجام امور حقوقی بانک مزبور در آن قلمرو قضایی (کشورها و مناطق) فراهم می آورد.

37 ـ ابزار پرداخت: انواع کارت های فیزیکی یا مجازی و یا هر روش و ابزاری کـه موسسات مالی در اختیار دارنده آن قرار می دهند و برای وی امکان دریافت، پرداخت و یا انتقال وجه را بـه شخص دیگر فراهم می سازند.

38 ـ ابزار پذیرش: دستگاهی فیزیکی یا سامانه ای الکترونیکی کـه می توان با استفاده از ابزار پرداخت نسبت بـه انجام عملیات دریافت/ پرداخت و یا انتقال وجه اقدام کرد.

39 ـ پذیرنده: شخصی کـه با پذیرش کارت بانکی و با استفاده از ابزار پذیرش، نسبت بـه فروش کالا و یا ارایه خدمات بـه دارندگان کارت اقدام می کند.

40 ـ پرداخت یار: شخص حقوقی ثبت شده وفق قوانین جمهوری اسلامی ایران کـه در چهارچوب الزامات، ضوابط و فرایند اجرایی فعالیت پرداخت یاران و پذیرندگان پشتیبانی شده در نظام پرداخت کشور و بر اساس قرارداد منعقده با شرکت های ارایه دهنده خدمات پرداخت و توافقنامه منعقده با شرکت شاپرک فعالیت می کند.

41 ـ اصلاح 1404/07/27 ـ ارایه دهندگان خدمات ارزی: همه اشخاصی کـه بر اساس مجوز بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بـه ارایه خدمات مربوط بـه خرید و فروش، تبادل و نقل و انتقالات درون مرزی یا برون مرزی وجوه یا ارزش ارزی می پردازند؛ نظیر صرافی ها و بانک های عامل و مرکز مبادله ارز و طلای ایران.

42 ـ منسوخ 1404/07/27 ـ توقیف: جلوگیری موقت از نقل و انتقال، تبدیل، تغییر یا جابجایی اموال مشکوک بـه پولشویی یا تأمین مالی تروریسم یا تصرف در آنها بـه هر شکل بر اساس دستور صادره توسط دادگاه یا مرجع صلاحیت دار.

43 ـ اصلاح 1404/07/27 ـ سازمان ها و تشکل ‏های غیرانتفاعی: اشخاص و نهادهای غیردولتی از قبیل تشکل‏ های اجتماعی، مراکز نیکوکاری، سازمان‏ های مردم نهاد، گروه‏ ها، انجمن ‏ها، نهادها و مؤسسات صرف نظر از عنوان آن ها کـه برای اهدافی نظیر انجام امور خیریه، مذهبی، فرهنگی، آموزشی، علمی، اجتماعی، درمانی و انسان دوستانه بـه جمع ‏آوری، تأمین یا توزیع وجوه یا دیگر اموال اقدام می ‏نمایند.