قانون مدنی مصوب 1314/08/08

عمری حق انتفاعی است کـه بـه موجب عقدی از طرف مالک برای شخص بـه مدت عمر خود یا عمر منتفع و یا عمر شخص ثالثی برقرار شده باشد.

رقبی حق انتفاعی است کـه از طرف مالک برای مدت معینی برقرار می گردد.

اگر حق انتفاع عبارت از سکونت در مسکنی باشد سکنی یا حق سکنی نامیده می شود و این حق ممکن است بـه طریق عمری یا بـه طریق رقبی برقرار شود.

در صورتی کـه مالک برای حق انتفاع مدتی معین نکرده باشد، حبس مطلق بوده و حق مزبور تا فوت مالک خواهد بود، مگر اینکه مالک قبل از فوت خود رجوع کند.

در موارد فوق حق انتفاع را فقط درباره شخص یا اشخاصی می توان برقرار کرد کـه در حین ایجاد حق مزبور وجود داشته باشند ولی ممکن است حق انتفاع تبعاً برای کسانی هم کـه در حین عقد بـه وجود نیامده اند، برقرار شود و مادامی کـه صاحبان حق انتفاع موجود هستند حق مزبور باقی و بعد از انقراض آنها حق زائل می گردد.

حق انتفاع ممکن است فقط نسبت بـه مالی برقرار شود کـه استفاده از آن با بقای عین ممکن باشد، اعم از اینکه مال مزبور منقول باشد یا غیر منقول و مشاع باشد یا مفروز.

در حبس اعم از عمری و غیره، قبض شرط صحت است.

منتفع باید از مالی کـه موضوع حق انتفاع است سوء استفاده نکرده و در حفاظت آن تعدی یا تفریط ننماید.

مخارج لازمه برای نگهداری مالی کـه موضوع انتفاع است بر عهده منتفع نیست مگر این کـه خلاف آن شرط شده باشد.

اگر مالی کـه موضوع حق انتفاع است بدون تعدی یا تفریط منتفع تلف شود مشارالیه مسئول آن نخواهد بود

حق انتفاع در موارد ذیل زایل می شود: 1 ـ در صورت انقضاء مدت؛ 2 ـ در صورت تلف شدن مالی کـه موضوع انتفاع است.

در موارد ذیل منتفع ضامن تضررات مالک است: 1 ـ در صورتی کـه منتفع از مال موضوع انتفاع سوء استفاده کند؛ 2 ـ در صورتی کـه شرایط مقرره از طرف مالک را رعایت ننماید و این عدم رعایت موجب خسارتی بر موضوع حق انتفاع باشد.

انتقال عین از طرف مالک بغیر موجب بطلان حق انتفاع نمی شود ولی اگر منتقل الیه جاهل باشد کـه حق انتفاع متعلق بـه دیگری است اختیار فسخ معامله را خواهد داشت.

سایر کیفیات انتفاع از مال دیگری بـه نحوی خواهد بود کـه مالک قرار داده یا عرف و عادت اقتضاء بنماید. مبحث دوم ـ در وقف بیشتر بخوانید: نظریات مشورتی راجع به عقد وقف