قانون مدنی مصوب 1314/08/08

دیواری کـه مابین دو ملک واقع است، مشترک مابین صاحب آن دو ملک محسوب می شود مگر این کـه قرینه یا دلیلی بر خلاف آن موجود باشد

بنا بـه طور ترصیف و وضع سرتیر، از جمله قراین است کـه دلالت بر تصرف و اختصاص می کنند.

هر گاه از دو طرف بنا متصل بـه دیوار بطور ترصیف باشد و یا از هر دو طرف بروی دیوار سرتیر گذاشته شده باشد آن دیوار محکوم بـه اشتراک است مگر اینکه خلاف آن ثابت شود.

هر گاه قراین اختصاصی فقط از یک طرف باشد، تمام دیوار محکوم بـه ملکیت صاحب آن طرف خواهد بود مگر این کـه خلافش ثابت شود.

مخارج دیوار مشترک بر عهده کسانی است کـه در آن شرکت دارند.

هیچ یک از شرکاء نمی تواند دیگری را اجبار بر بنا و تعمیر دیوار مشترک نماید مگر این کـه دفع ضرر بـه نحو دیگر ممکن نباشد.

در صورتی کـه دیوار مشترک خراب شود و احد شریکین از تجدید بناء و اجازه تصرف در مبنای مشترک امتناع نماید، شریک دیگر می تواند در حصه خاص خود تجدید بنای دیوار را کند.

هر گاه احد شرکاء راضی بـه تصرف دیگری در مبنا باشد ولی از تحمل مخارج مضایقه نماید شریک دیگر می تواند بنای دیوار را تجدید کند و در اینصورت اگر بنای جدید با مصالح مشترک ساخته شود دیوار مشترک خواهد بود والا مختص بـه شریکی است کـه بنا را تجدید کرده است.

اگر یکی از دو شریک دیوار مشترک را خراب کند در صورتی کـه خراب کردن آن لازم نبوده باید آنکه خراب کرده مجددا آن را بنا کند.

هیچیک از دو شریک حق ندارد دیوار مشترک را بالا ببرد یا روی آن بنا سرتیر بگذارد یا دریچه و رف باز کند یا هر نوع تصرفی نماید مگر بـه اذن شریک دیگر.

هر یک از شرکاء بر روی دیوار مشترک سرتیر داشته باشد نمی تواند بدون رضای شریک دیگر تیرها را از جای خود تغییر دهد و بجای دیگر از دیوار بگذارد.

اگر صاحب دیوار بـه همسایه اذن دهد کـه بر وی دیوار او سرتیر بگذارد یا روی آن بنا کند هر وقت بخواهد می تواند از اذن خود رجوع کند مگر اینکه بـه وجه ملزمی این حق را از خود سلب کرده باشد.

هر گاه کسی بـه اذن صاحب دیوار بر روی دیوار سرتیری گذارده باشد و بعد آن را بردارد، نمی تواند مجددا بگذارد مگر بـه اذن جدید از صاحب دیوار و همچنین است سایر تصرفات.

اگر دیواری متمایل بـه ملک غیر یا شارع و نحو آن شود، کـه مشرف بـه خرابی گردد، صاحب آن اجبار می شود کـه آنرا خراب کند.

اگر خانه یا زمینی بین دو نفر تقسیم شود یکی از آنها نمی تواند دیگری را مجبور کند کـه با هم دیواری مابین دو قسمت بکشند.

اگر از قدیم سرتیر عمارتی روی دیوار مختصی همسایه بوده و سابقه این تصرف معلوم نباشد، باید بحال سابق باقی بماند و اگر بـه سبب خرابی عمارت و نحو آن سرتیر برداشته شود صاحب عمارت می تواند آنرا تجدید کند و همسایه حق ممانعت ندارد مگر اینکه ثابت نماید وضعیت سابق بـه صرف اجازه او ایجاد شده بوده است.

هر گاه طبقه تحتانی مال کسی باشد و طبقه فوقانی مال دیگری، هر یک از آنها می تواند بـه طور متعارف در حصه اختصاصی خود تصرف بکند لیکن نسبت بـه سقف بین دو طبقه هر یک از مالکین طبقه فوقانی و تحتانی می تواند در کف یا سقف طبقه اختصاصی خود بـه طور متعارف آن اندازه تصرف نماید کـه مزاحم حق دیگری نباشد.

صاحب اطاق تحتانی نسبت بـه دیوارهای اطاق و صاحب فوقانی نسبت بـه دیوارهای غرفه بالاختصاص و هر دو نسبت بـه سقف مابین اطاق و غرفه بالاشتراک متصرف شناخته می شوند.

پله فوقانی ملک صاحب طبقه فوقانی محسوب است مگر اینکه خلاف آن ثابت شود.

هیچ یک از صاحبان طبقه تحتانی و غرفه فوقانی نمی تواند دیگری را اجبار بـه تعمیر یا مساعدت در تعمیر دیوارها و سقف آن بنماید.

هر گاه سقف واقع مابین عمارت تحتانی و فوقانی خراب شود در صورتی کـه بین مالک فوقانی و مالک تحتانی موافقت در تجدید بنا حاصل نشود و قرارداد ملزمی سابقاً بین آنها موجود نباشد، هر یک از مالکین اگر تبرعاً سقف را تجدید نموده چنان چه با مصالح مشترکه ساخته شده باشد، سقف مشترک است و اگر با مصالح مختصه ساخته شده متعلق بـه بانی خواهد بود.

کسی حق ندارد خانه خود را بـه فضای خانه همسایه بدون اذن او خروجی بدهد، و اگر بدون اذن خروجی بدهد ملزم بـه رفع آن خواهد بود.

اگر شاخه درخت کسی داخل در فضای خانه یا زمین همسایه شود، باید از آنجا عطف کند و اگر نکرد همسایه می تواند آنرا عطف کند و اگر نشد، از حد خانه خود قطع کند و همچنین است حکم ریشه های درخت کـه داخل ملک غیر می شود.

کسی نمی تواند در ملک خود تصرفی کند کـه مستلزم تضرر همسایه شود مگر تصرفی کـه بـه قدر متعارف و برای رفع حاجت یا رفع ضرر از خود باشد.

کسی نمی تواند از دیوار خانه خود بـه خانه همسایه در باز کند اگر چه دیوار ملک مختصی او باشد. لیکن می تواند از دیوار مختصی خود روزنه یا شبکه باز کند و همسایه حق منع او را ندارد ولی همسایه هم می تواند جلو روزنه و شبکه دیوار بکشد یا پرده بیاویزد کـه مانع رویت شود.

هیچیک از اشخاصی کـه در یک معبر یا یک مجری شریکند نمی توانند شرکاء دیگر را مانع از عبور یا بردن آب شوند.

درخت و حفیره و نحو آنها کـه فاصل مابین املاک باشد در حکم دیوار مابین خواهد بود. مبحث سوم ـ در حریم املاک