قانون مدنی مصوب 1314/08/08
مبحث اول ـ در قصد طرفین و رضای آنها
در قصد طرفین و رضای آنها
عقد محقق می شود بـه قصد انشاء بـه شرط مقرون بودن بـه چیزی کـه دلالت بر قصد کند.
در مواردی کـه برای طرفین یا یکی از آنها تلفظ ممکن نباشد، اشاره کـه مبین قصد و رضا باشد کافی خواهد بود.
انشاء معامله ممکن است بـه وسیله عملی کـه مبین قصد و رضا باشد، مثل قبض و اقباض حاصل گردد مگر در مواردی کـه قانون استثناء کرده باشد.
الفاظ و اشارات و اعمال دیگر کـه متعاملین بـه وسیله آن انشاء معامله می نمایند باید موافق باشد بـه نحوی کـه احد طرفین همان عقدی را قبول کند کـه طرف دیگر قصد انشاء او را داشته است و الا معامله باطل خواهد بود.
اگر کسی در حال مستی یا بیهوشی یا در خواب معامله نماید آن معامله بـه واسطه فقدان قصد باطل است.
کسی کـه معامله می کند آن معامله برای خود آن شخص محسوب است مگر اینکه در موقع عقد خلاف آنرا تصریح نماید یا بعد خلاف آن ثابت شود معذلک ممکن است در ضمن معامله کـه شخص برای خود می کند تعهدی هم بـه نفع شخص ثالثی بنماید.
در صورتی کـه ثمن یا مثمن معامله عین متعلّق بـه غیر باشد آن معامله برای صاحب عین خواهد بود.
ممکن است طرفین یا یکی از آنها بـه وکالت از غیر اقدام نماید و نیز ممکن است کـه یک نفر بـه وکالت از طرف متعاملین این اقدام را بـه عمل آورد.
رضای حاصل در نتیجه اشتباه یا اکراه موجب نفوذ معامله نیست.
اشتباه وقتی موجب عدم نفوذ معامله است کـه مربوط بـه خود موضوع معامله باشد.
اشتباه در شخص طرف بـه صحت معامله خللی وارد نمیآورد مگر در مواردی کـه شخصیت طرف علت عمده عقد بوده باشد.
اکراه با عملی حاصل می شود کـه موثر در شخص با شعوری بوده و او را نسبت بـه جان یا مال یا آبروی خود تهدید کند بـه نحوی کـه عادتاً قابل تحمل نباشد. درمورد اعمال اکراه آمیز، سن و شخصیت و اخلاق و مرد یا زن بودن شخص باید در نظر گرفته شود.
اکراه موجب عدم نفوذ معامله است اگر چه از طرف شخص خارجی غیر از متعاملین واقع شود.
تهدید طرف معامله در نفس یا جان یا آبروی اقوام نزدیک او از قبیل زوج و زوجه و آباء و اولاد موجب اکراه است. در مورد این ماده تشخیص نزدیکی درجه برای موثر بودن اکراه بسته بـه نظر عرف است.
هر گاه شخصی کـه تهدید شده است بداند کـه تهدید کننده نمی تواند تهدید خود را بـه موقع اجرا گذارد و یا خود شخص مزبور قادر باشد بر این که بدون مشقّت اکراه را از خود دفع کند و معامله را واقع نسازد آن شخص مکره محسوب نمی شود.
اگر کسی در نتیجه اضطرار اقدام بـه معامله کند مکره محسوب نشده و معامله اضطراری معتبر خواهد بود.
ملزم شدن شخص بـه انشاء معامله بـه حکم مقامات صالحه قانونی اکراه محسوب نمی شود.
مجرد خوف از کسی بدون آنکه از طرف آن کس تهدیدی شده باشد، اکراه محسوب نمی شود.
امضاء معامله بعد از رفع اکراه موجب نفوذ معامله است. مبحث دوم ـ در اهلیت طرفین
