قانون مدنی مصوب 1314/08/08
فصل شانزدهم ـ در کفالت
در کفالت
کفالت عقدی است کـه بـه موجب آن احد طرفین در مقابل طرف دیگر احضار شخص ثالثی را تعهد می کند. متعهد را کفیل، شخص ثالث را مکفول و طرف دیگر را مکفولٌ له می گویند.
کفالت بـه رضای کفیل و مکفولٌ له واقع می شود.
در صحّت کفالت؛ علم کفیل بـه ثبوت حقی بر عهده مکفول شرط نیست، بلکه دعوی حق از طرف مکفولٌ له کافی است اگر چه مکفول منکر آن باشد.
کفالت ممکن است مطلق باشد یا موقّت و در صورت موقّت بودن، باید مدّت آن معلوم باشد.
ممکن است شخص دیگر کفیل کفیل شود.
در کفالت مطلق؛ مکفولٌ له هر وقت بخواهد می تواند احضار مکفول را تقاضا کند، ولی در کفالت موقّت قبل از رسیدن موعد حقّ مطالبه ندارد.
کفیل باید مکفول را در زمان و مکانی کـه تعهّد کرده است، حاضر نماید و الاّ باید از عهده حقّی کـه بر عهده مکفول ثابت می شود، برآید.
اگر کفیل ملتزم شده باشد کـه مالی در صورت عدم احضار مکفول بدهد باید بـه نحوی کـه ملتزم شده است عمل کند.
اگر در کفالت محل تسلیم معیّن نشده باشد، کفیل باید مکفول را در محل عقد تسلیم کند، مگر اینکه عقد منصرف بـه محل دیگر باشد.
اگر مکفول غایب باشد، بـه کفیل مهلتی کـه برای حاضر کردن مکفول کافی باشد؛ داده می شود.
اگر کفیل مکفول را در غیر زمان و مکان مقرر یا بر خلاف شرایطی کـه کرده اند؛ تسلیم کند، قبول آن بر مکفولٌ له لازم نیست، لیکن اگر قبول کرد، کفیل بریء می شود و همچنین اگر مکفولٌ له بر خلاف مقرر بین طرفین تقاضای تسلیم نماید، کفیل ملزم بـه قبول نیست.
هر کس شخصی را از تحت اقتدار ذی حق یا قائم مقام او بدون رضای او خارج کند، در حکم کفیل است و باید آن شخص را حاضر کند، والاّ باید از عهده حقّی کـه بر او ثابت شود بر آید.
در موارد ذیل کفیل بریء می شود: 1 ـ در صورت حاضر کردن مکفول بـه نحوی کـه متعهّد شده است؛ 2 ـ در صورتی کـه مکفول در موقع مقرّر شخصاً حاضر شود؛ 3 ـ در صورتی کـه ذمّۀ مکفول بـه نحوی از انحاء از حقّی کـه مکفولٌ له بر او دارد بریء شود؛ 4 ـ در صورتی کـه مکفولٌ له کفیل را بریء نماید؛ 5 ـ در صورتی کـه حقّ مکفولٌ له بـه نحوی از انحاء بـه دیگری منتقل شود؛ 6 ـ در صورت فوت مکفول.
اصلاح 1370 ـ اصلاح 1370 ـ هر گاه کفیل مکفول خود را مطابق شرایط مقرره حاضر کند و مکفولٌ له از قبول آن امتناع نماید، کفیل می تواند احضار مکفول و امتناع مکفولٌ له را با شهادت معتبر نزد حاکم و یا احضار نزد حاکم اثبات نماید.
فوت مکفولٌ له موجب برائت کفیل نمی شود.
هر گاه یک نفر در مقابل چند نفر از شخصی کفالت نماید، بـه تسلیم او بـه یکی از آنها در مقابل دیگران؛ بریء نمی شود.
در صورتی کـه شخصی کفیل کفیل باشد و دیگری کفیل او و هکذا، هر کفیل باید مکفول خود را حاضر کند و هر کدام از آنها کـه مکفول اصلی را حاضر کرد او و سایرین بریء می شوند و هر کدام کـه بـه یکی از جهات مزبوره در ماده 746 بریء شد، کفیل های مابعد او هم بریء می شوند.
هر گاه کفالت بـه إذن مکفول بوده و کفیل با عدم تمکّن از احضار؛ حقی را کـه بـه عهده او است اداء نماید و یا بـه إذن او ادای حق کند، می تواند بـه مکفول رجوع کرده آنچه را کـه داده أخذ کند و اگر هیچ یک بـه أذن مکفول نباشد، حق رجوع نخواهد داشت.
