قانون مدنی مصوب 1314/08/08

اگر برای متوفی اولاد یا اولاد اولاد از هر درجه کـه باشند موجود نباشد، هر یک از ابوین در صورت انفراد؛ تمام ارث را می برد و اگر پدر و مادر میت هر دو زنده باشند، مادر یک ثلث و پدر دو ثلث می برد، لیکن اگر مادر حاجب داشته باشد، سدس از ترکه متعلق بـه مادر و بقیه مال پدر است.

اگر متوفّی ابوین نداشته و یک یا چند نفر اولاد داشته باشد، ترکه بـه طریق ذیل تقسیم می شود: اگر فرزند منحصر بـه یکی باشد، خواه پسر؛ خواه دختر، تمام ترکه بـه او می رسد؛ اگر اولاد متعدّد باشند ولی تمام پسر یا تمام دختر، ترکه بین آنها بالسویه تقسیم می شود؛ اگر اولاد متعدّد باشند و بعضی از آنها پسر و بعضی دختر، پسر دو برابر دختر می برد.

هر گاه پدر یا مادر متوفی یا هر دو ابوین او موجود باشند با یک دختر، فرض هر یک از پدر و مادر سدس ترکه و فرض دختر نصف آن خواهد بود و مابقی باید بین تمام ورّاث بـه نسبت فرض آنها تقسیم شود، مگر اینکه مادر حاجب داشته باشد کـه در این صورت مادر از مابقی چیزی نمی برد.

هر گاه پدر یا مادر متوفّی یا هر دو ابوین او موجود باشند، با چند دختر، فرض تمام دخترها دو ثلث ترکه خواهد بود کـه بالسویه بین آنها تقسیم می شود و فرض هر یک از پدر و مادر یک سدس و مابقی اگر باشد بین تمام ورثه بـه نسبت فرض آنها تقسیم می شود، مگر اینکه مادر حاجب داشته باشد، در این صورت مادر از باقی چیزی نمی برد.

هر گاه میّت اولاد داشته باشد؛ گرچه یک نفر، اولاد اولاد او ارث نمی برند.

هر گاه میّت اولادی بلاواسطه نداشته باشد، اولاد اولاد او قائم مقام اولاد بوده و بدین طریق جزو وارث طبقه اول محسوب و با هر یک از ابوین کـه زنده باشد ارث می برد. تقسیم ارث بین اولاد اولاد بر حسب نسل بـه عمل می آید، یعنی هر نسل حصه کسی را می برد کـه بـه توسط او بـه میّت می رسد. بنابر این اولاد پسر دو برابر اولاد دختر می برند. در تقسیم بین افراد یک نسل پسر دو برابر دختر می برد.

اولاد اولاد تا هر چه کـه پایین بروند بـه طریق مذکور در ماده فوق ارث می برند، با رعایت اینکه اقرب بـه میّت ابعد را محروم می کند.

در تمام صور مذکوره در این مبحث، هر یک از زوجین کـه زنده باشد فرض خود را می برد و این فرض عبارت است از نصف ترکه برای زوج و ربع آن برای زوجه؛ در صورتی کـه میّت اولاد یا اولاد اولاد نداشته باشد و از ربع ترکه برای زوج و ثمن آن برای زوجه در صورتی کـه میّت اولاد یا اولاد اولاد داشته باشد و مابقی ترکه بر طبق مقررات مواد قبل مابین سایر وراث تقسیم می شود.

اگر بـه واسطه بودن چندین نفر صاحبان فرض، ترکه میّت کفایت نصیب تمام آنها را نکند، نقص بر بنت و بنتین وارد می شود و اگر پس از موضوع کردن نصیب صاحبان فرض، زیادتی باشد و وارثی نباشد کـه زیاده را بـه عنوان قرابت ببرد، این زیاده بین صاحبان فرض بر طبق مقررات مواد فوق تقسیم می شود، لیکن زوج و زوجه مطلقاً و مادر اگر حاجب داشته باشد، از زیادی چیزی نمی برد.

انگشتری کـه میّت معمولاً استعمال می کرده و همچنین قرآن و رخت های شخصی و شمشیر او بـه پسر بزرگ او می رسد بدون اینکه از حصّه او از این حیث چیزی کسر شود، مشروط بر اینکه ترکه میّت منحصر بـه این اموال نباشد.