قانون مدنی مصوب 1314/08/08

هر گاه برای میّت وارث طبقه اولی نباشد، ترکه او بـه وارث طبقه ثانیه می رسد.

هر یک از ورّاث طبقه دوم اگر تنها باشد، تمام ارث را می برد و اگر متعدّد باشند، ترکه بین آنها بر طبق مواد ذیل تقسیم می شود.

اگر میّت اخوه ابوینی داشته باشد، اخوه ابی ارث نمی برند. در صورت نبودن اخوه ابوینی؛ اخوه ابی حصّه ارث آنها را می برند. اخوه ابوینی و اخوه ابی هیچ کدام اخوه امی را از ارث محروم نمی کنند.

اگر وارث میّت چند برادر ابوینی یا چند برادر ابی یا چند خواهر ابوینی و چند خواهر ابی باشند، ترکه بین آنها بالسویه تقسیم می شود.

اگر وارث میّت چند برادر و خواهر ابوینی یا چند برادر و خواهر ابی باشند حصّه ذکور دو برابر اناث خواهد بود.

اگر ورّاث چند برادر امّی یا چند خواهر امّی یا چند برادر و خواهر امّی باشند، ترکه بین آنها بالسویه تقسیم می شود.

هر گاه اخوه ابوینی و اخوه امّی با هم باشند، تقسیم بـه طریق ذیل می شود: اگر برادر یا خواهر امّی یکی باشد، سدس ترکه را می برد و بقیه مال اخوه ابوینی یا ابی است، کـه بـه طریق مذکور در فوق تقسیم می نمایند؛ اگر کلاله امّی متعدّد باشد، ثلث ترکه بـه آنها تعلّق گرفته و بین خود بالسویه تقسیم می کنند و بقیه مال اخوه ابوینی یا ابی است، کـه مطابق مقررّات مذکور در فوق تقسیم می نمایند.

هر گاه ورثه؛ اجداد یا جدات باشد، ترکه بـه طریق ذیل تقسیم می شود: اگر جد یا جده تنها باشد؛ اعم از ابی یا امّی، تمام ترکه بـه او تعلّق می گیرد. اگر اجداد و جدات متعدّد باشند، در صورتی کـه ابی باشند؛ ذکور دو برابر اناث می برد و اگر همه امّی باشند، بین آنها بالسویه تقسیم می گردد. اگر جد یا جده ابی و جد یا جده امّی با هم باشند، ثلث ترکه بـه جد یا جده امی می رسد و در صورت تعداد اجداد امّی آن، ثلث بین آنها بالسویه تقسیم می شود و دو ثلث دیگر بـه جد یا جده ابی می رسد، و در صورت تعدّد؛ حصّه ذکور از آن دو ثلث دو برابر حصه اناث خواهد بود.

هر گاه میّت؛ اجداد و کلاله با هم داشته باشد، دو ثلث ترکه بـه ورّاثی می رسد کـه از طرف پدر قرابت دارند و در تقسیم آن، حصّه ذکور دو برابر اناث خواهد بود و یک ثلث بـه وراثی می رسد کـه از طرف مادر قرابت دارند و بین خود بالسویه تقسیم می نمایند، لیکن اگر خویش مادری فقط یک برادر یا یک خواهر امّی باشد، فقط سدس ترکه بـه او تعلّق خواهد گرفت.

در تمام صور مذکوره در مواد فوق، اگر برای میّت نه برادر باشد و نه خواهر، اولاد اخوه قائم مقام آنها شده و با اجداد ارث می برند. در این صورت تقسیم ارث نسبت بـه اولاد اخوه بر حسب نسل بـه عمل می آید، یعنی هر نسل حصه کسی را می برد کـه بـه واسطه او بـه میّت می رسد. بنابراین اولاد اخوه ابوینی یا ابی؛ حصّه اخوه ابوینی یا ابی تنها و اولاد کلاله امی؛ حصّه کلاله امّی را می برند. در تقسیم بین افراد یک نسل؛ اگر اولاد اخوه ابوینی یا ابی تنها باشند، ذکور دو برابر اناث می برد و اگر از کلاله امّی باشند، بالسویه تقسیم می کنند.

در صورت اجتماع کلاله ابوینی و ابی و امّی، کلاله ابی ارث نمی برد.

در تمام مواد مذکوره در این مبحث هر یک از زوجین کـه باشد، فرض خود را از اصل ترکه می برد و این فرض عبارت است از نصف اصل ترکه برای زوج و ربع آن برای زوجه. متقرّبین بـه مادر هم اعم از اجداد یا کلاله، فرض خود را از اصل ترکه می برند. هر گاه بـه واسطه ورود زوجه یا زوجه؛ نقصی موجود گردد، نقص بر کلاله ابوینی یا ابی یا بر اجداد ابی وارد می شود.