قانون مدنی مصوب 1314/08/08

هر گاه برای میّت؛ ورّاث طبقه دوم نباشد، ترکه او بـه ورّاث طبقه سوم می رسد.

هر یک از ورّاث طبقه سوّم اگر تنها باشد، تمام ارث را می برد و اگر متعدّد باشند، ترکه بین آنها بر طبق مواد ذیل تقسیم می شود.

اگر میّت اعمام یا اخوال ابوینی داشته باشد، اعمام یا اخوال ابی ارث نمی برند درصورت نبودن اعمام یا اخوال ابوینی، اعمام یا اخوال ابی حصه آنها را می برند.

هر گاه وارث متوفی چند نفر عمو یا چند نفر عمّه باشند، ترکه بین آنها بالسویّه تقسیم می شود، در صورتی کـه همه آنها ابوینی یا همه ابی یا همه امّی باشند. هر گاه عمو و عمه با هم باشند، در صورتی کـه همه امّی باشند، ترکه را بالسویّه تقسیم می نمایند و در صورتی کـه همه ابوینی یا ابی؛ حصّه ذکور دو برابر اناث خواهد بود.

در صورتی کـه اعمام امّی و اعمام ابوینی یا ابی با هم باشند، عم یا عمّه امّی اگر تنها باشند، سدس ترکه بـه او تعلق می گیرد و اگر متعدد باشند؛ ثلث ترکه و این ثلث را مابین خود بالسویه تقسیم می کنند و باقی ترکه بـه اعمام ابوینی یا ابی می رسد کـه در تقسیم ذکور دو برابر اناث می برد.

هر گاه ورّاث متوفّی چند نفر دایی یا چند نفر خاله یا چند نفر دایی و چند نفر خاله با هم باشند، ترکه بین آنها بالسویه تقسیم می شود، خواه همه ابوینی خواه همه ابی و خواه همه امّی باشند.

اگر ورّاث میّت دایی و خاله ابی یا ابوینی یا دایی و خاله امّی باشند، طرف امّی اگر یکی باشد، سدس ترکه را می برد و اگر متعدّد باشند، ثلث آن را می برند و بین خود بالسویه تقسیم می کنند و مابقی مال دایی و خاله های ابوینی یا ابی است، کـه آنها هم بین خود بالسویه تقسیم می نمایند.

اگر برای میّت یک یا چند نفر اعمام یا یک یا چند نفر اخوال باشد، ثلث ترکه بـه اخوال و دو ثلث آن بـه اعمام تعلق می گیرد. تقسیم ثلث بین اخوال بالسویه بـه عمل می آید، لیکن اگر بین اخوال یک نفر امّی باشد، سدس حصّه اخوال بـه او می رسد و اگر چند نفر امّی باشند، ثلث آن حصّه بـه آنها داده می شود و در صورت اخیر تقسیم بین آنها بالسویه بـه عمل می آید. در تقسیم دو ثلث بین اعمام حصّه ذکور دو برابر اناث خواهد بود، لیکن اگر بین اعمام یک نفر امی باشد، سدس حصّه اعمام بـه او می رسد و اگر چند نفر امّی باشند، ثلث آن حصّه بـه آنها می رسد و در صورت اخیر؛ آن ثلث را بالسویه تقسیم می کنند. در تقسیم پنج سدس و یا دو ثلث کـه از حصه اعمام باقی می ماند، بین اعمام ابوینی یا ابی حصّه و ذکور دو برابر اناث خواهد بود.

با وجود اعمام یا اخوال، اولاد آنها ارث نمی برند، مگر در صورت انحصار وارث بـه یک پسر عموی ابوینی با یک عموی ابی تنها، کـه فقط در این صورت پسر عمو؛ عمو را از ارث محروم می کند، لیکن اگر با پسر عموی ابوینی خال یا خاله باشد یا اعمام متعدّد باشند، ولو ابی تنها پسر عمو ارث نمی برد. یک پسر و یک دختر از طبقه خود را خواهد برد.

هر گاه برای میّت نه اعمام باشد و نه اخوال، اولاد آنها بجای آنها ارث می برند و نصیب هر نسل نصیب کسی خواهد بود کـه بـه واسطه او بـه میّت متّصل می شود.

در تمام موارد مزبوره در این مبحث، هر یک از زوجین کـه باشد؛ فرض خود را از اصل ترکه می برد و این فرض عبارت است از نصف اصل ترکه برای زوج و ربع آن برای زوجه. متقرّب بـه مادر هم نصیب خود را از اصل ترکه می برد. باقی ترکه مال متقرّب بـه پدر است و اگر نقصی هم باشد بر متقرّبین بـه پدر وارد می شود.

در تمام موارد مذکوره در این مبحث و دو مبحث قبل، اگر وارث خنثی بوده و از جمله ورّاثی باشد کـه از ذکور آنها دو برابر اناث می برند، سهم الارث او بـه طریق ذیل معین می شود: اگر علائم رجولیت غالب باشد، سهم الارث یک پسر از طبقه خود و اگر علائم اناثیّت غلبه داشته باشد، سهم الارث یک دختر از طبقه خود را می برد و اگر هیچ یک از علائم غالب نباشد، نصف مجموع سهم الارث.