قانون مدنی مصوب 1314/08/08

همین کـه نکاح بطور صحّت واقع شد، روابط زوجیت بین طرفین موجود و حقوق و تکالیف زوجین در مقابل همدیگر برقرار می شود.

زن و شوهر مکلّف بـه حسن معاشرت با یکدیگرند.

زوجین باید در تشیید مبانی خانواده و تربیت اولاد خود بـه یکدیگر معاضدت نمایند.

در روابط زوجین، ریاست خانواده از خصائص شوهر است.

در عقد دائم نفقه زن بـه عهده شوهر است.

اصلاح 1381 ـ نفقه عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینه های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج بـه واسطه نقصان یا مرض.

هر گاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظائف زوجیّت امتناع کند، مستحق نفقه نخواهد بود.

نفقه مطلّقه رجعیّه در زمان عدّه بر عهده شوهر است، مگر اینکه طلاق در حال نشوز واقع شده باشد، لیکن اگر عدّه از جهت فسخ نکاح یا طلاق بائن باشد، زن حق نفقه ندارد مگر در صورت حمل از شوهر خود، کـه در این صورت تا زمان وضع حمل حق نفقه خواهد داشت.

اصلاح 1381 ـ در ایام عدّه وفات، مخارج زندگی زوجه؛ عندالمطالبه از اموال اقاربی کـه پرداخت نفقه بـه عهده آنان است (درصورت عدم پرداخت) تأمین می گردد.

زن می تواند در صورت استنکاف شوهر از دادن نفقه بـه محکمه رجوع کند. در این صورت محکمه میزان نفقه را معیّن و شوهر را بـه دادن آن محکوم خواهد کرد.

اگر اجراء حکم مذکور در ماده قبل ممکن نباشد، مطابق ماده 1129 رفتار خواهد شد.

در عقد انقطاع زن حق نفقه ندارد، مگر اینکه شرط شده یا آنکه عقد مبنی بر آن جاری شده باشد.

زن باید در منزلی کـه شوهر تعیین می کند سکنی نماید، مگر آنکه اختیار تعیین منزل بـه زن داده شده باشد.

اگر بودن زن با شوهر در یک منزل متضمّن خوف ضرر بدنی و یا مالی یا شرافتی برای زن باشد، زن می تواند مسکن علی حده اختیار کند و در صورت ثبوت مظنّه ضرر مزبور، محکمه حکم بازگشت بـه منزل شوهر نخواهد داد و مادام کـه زن در بازگشتن بـه منزل مزبور معذور است، نفقه بر عهده شوهر خواهد بود.

در مورد ماده فوق؛ مادام کـه محاکمه بین زوجین خاتمه نیافته، محل سکنای زن بـه تراضی طرفین معین می شود و در صورت عدم تراضی، محکمه با جلب نظر اقربای نزدیک طرفین، منزل زن را معین خواهد نمود و در صورتی کـه اقربایی نباشد، خود محکمه محل مورد اطمینان را معین خواهد کرد.

شوهر می تواند زن خود را از حرفه یا صنعتی کـه منافی مصالح خانوادگی یا حیثیات خود یا زن باشد منع کند.

زن مستقلاً می تواند در دارایی خود هر تصرفی را کـه می خواهد بکند.

طرفین عقد ازدواج می توانند هر شرطی کـه مخالف با مقتضای عقد مزبور نباشد در ضمن عقد ازدواج یا عقد لازم دیگر بنمایند، مثل اینکه شرط شود هر گاه شوهر زن دیگر بگیرد یا در مدت معینی غایب شود یا ترک انفاق نماید یا بر علیه حیات زن سوء قصد کند یا سوء رفتاری نماید کـه زندگانی آن ها با یکدیگر غیر قابل تحمل شود، زن وکیل و وکیل و در توکیل باشد کـه از اثبات تحقق شرط در محکمه و صدور حکم نهایی خود را مطلقه سازد.