قانون مدنی مصوب 1314/08/08

طفل صغیر تحت ولایت قهری پدر و جد پدری خود می باشد و همچنین است طفل غیر رشید یا مجنون در صورتی کـه عدم رشد یا جنون او متّصل بـه صغر باشد.

هر یک از پدر و جد پدری نسبت بـه اولاد خود ولایت دارند.

هر گاه طفل؛ هم پدر و هم جد پدری داشته باشد و یکی از آنها محجور یا بـه علتّی ممنوع از تصرف در اموال مولی علیه گردد، ولایت قانونی او ساقط می شود.

در کلیه امور مربوطه بـه اموال و حقوقی مالی مولّی علیه؛ ولیّ نماینده قانونی او می باشد.

اصلاح 1379 ـ هر گاه ولی قهری طفل رعایت غبطه صغیر را ننماید و مرتکب اقداماتی شود کـه موجب ضرر مولّی علیه گردد، بـه تقاضای یکی از اقارب وی و یا بـه درخواست رئیس حوزه قضایی پس از اثبات، دادگاه ولی مذکور را عزل و از تصرّف در اموال صغیر منع و برای اداره امور مالی طفل؛ فرد صالحی را بـه عنوان قیّم تعیین می نماید. همچنین اگر ولیّ قهری بـه واسطه کِبَر سن و یا بیماری و امثال آن قادر بـه اداره اموال مولی علیه نباشد و شخصی را هم برای این امر تعیین ننمایدّ طبق مقررات این ماده فردی بـه عنوان امین بـه ولیّ قهری منضم می گردد.

هر گاه ولیّ قهری طفل محجور شود، مدعی العموم مکلّف است مطابق مقررات راجعه بـه تعیین قیّم؛ قیّمی برای طفل معین کند.

در مواردی کـه برای عدم امانت ولیّ قهری نسبت بـه دارایی طفل امارات قوّیه موجود باشد، مدعی العموم مکلّف است از محکمه ابتدایی رسیدگی بـه عملیات او را بخواهد. محکمه در این مورد رسیدگی کرده در صورتی کـه عدم امانت او معلوم شد، مطابق ماده 1184 رفتار می نماید.

هر گاه ولیّ قهری منحصر بـه واسطه غیبت یا حبس بهر علتی کـه نتواند بـه امور مولی علیه رسیدگی کند و کسی را هم از طرف خود معیّن نکرده باشد، حاکم یک نفر امین بـه پیشنهاد مدعی العموم برای تصدّی و اداره اموال مولّی علیه و سایر امور راجعه بـه او موقتاً معین خواهد کرد.

هر یک از پدر و جد پدری بعد از وفات دیگری می تواند برای اولاد خود کـه تحت ولایت او می باشند، وصی معیّن کند تا بعد از فوت خود در نگاهداری و تربیت آنها مواظبت کرده و اموال آنها را اداره نماید.

هیچ یک از پدر و جدّ پدری نمی تواند با حیات دیگری برای مولّی علیه خود وصی معین کند.

ممکن است پدر یا جدّ پدری بـه کسی کـه بـه سمت وصایت معیّن کرده اختیار تعیین وصی بعد فوت خود را برای مولی علیه بدهد.

اگر وصی منصوب از طرف ولیّ قهری بـه نگهداری یا تربیت مولی علیه یا اداره امور او اقدام نکند یا امتناع از انجام وظائف خود بنماید، منعزل می شود.

ولیّ مسلم نمی تواند برای امور مولّی علیه خود وصی غیر مسلم معیّن کند.

همین کـه طفل کبیر و رشید شد، از تحت ولایت خارج می شود و اگر بعداً سفیه یا مجنون شود، قیّمی برای او معیّن می شود.

پدر و جد پدری و وصی منصوب از طرف یکی از آنان ولی خاص طفل نامیده شود