قانون مدنی مصوب 1314/08/08
فصل دوم ـ در موارد نصب قیم و ترتیب آن
در موارد نصب قیم و ترتیب آن
برای اشخاص ذیل نصب قیّم می شود: 1 ـ برای صغاری کـه ولی خاص ندارند؛ 2 ـ برای مجانین و اشخاص غیر رشید کـه جنون یا عدم رشد آنها متّصل بـه زمان صغر آنها بوده و ولی خاص نداشته باشند؛ 3 ـ برای مجانین و اشخاص غیر رشید کـه جنون یا عدم رشد آنها متّصل بـه زمان صغر آنها نباشد.
اصلاح 1370 ـ هر یک از ابوین مکلّف است در مواردی کـه بـه موجب ماده قبل باید برای اولاد آنها قیّم معیّن شود، مراتب را بـه دادستان حوزه اقامت خود و یا نماینده او اطلاع داده، از او تقاضا نماید کـه اقدام لازم را برای نصب قیّم بـه عمل آورد.
در صورت نبودن هیچ یک از ابوین یا عدم اطلاع آنها، انجام تکلیف مقرّر در ماده قبل بـه عهده اقربایی است کـه با شخص محتاج بـه قیّم در یک جا زندگی می نمایند.
اگر کسی کـه بـه موجب ماده 1218 باید برای او نصب قیّم شود زن یا شوهر داشته باشد، زوج یا زوجه نیز مکلّف بـه آنجام تکلیف مقرر در ماده 1219 خواهند بود.
اصلاح 1370 ـ در هر موردی کـه دادستان بـه نحوی از انحاء بـه وجود شخصی کـه مطابق ماده 1218 باید برای او نصب قیّم شود مسبوق گردید، باید بـه دادگاه مدنی خاص رجوع و اشخاصی را کـه برای قیمومیت مناسب می داند بـه آن دادگاه معرفی کند. دادگاه مدنی خاص از میان اشخاص مزبور یک یا چند نفر را بـه سمت قیّم معیّن و حکم نصب او را صادر می کند و نیز دادگاه مذکور می تواند علاوه بر قیّم یک یا چند نفر را بـه عنوان ناظر معیّن نماید. در این صورت دادگاه باید حدود اختیارات ناظر را تعیین کند. اگر دادگاه مدنی خاص اشخاصی را کـه معرفی شده اند معتمد ندید، اشخاص دیگری را از دادسرا خواهد خواست.
اصلاح 1370 ـ در مورد مجانین دادستان باید قبلا رجوع بـه خبره کرده نظریات خبره را بـه دادگاه مدنی خاص ارسال دارد. در صورت اثبات جنون، دادستان بـه دادگاه رجوع می کند تا نصب قیّم شود. در مورد اشخاص غیر رشید نیز دادستان مکلّف است کـه قبلاً بـه وسیله مطلعین اطلاعات کافیه در باب سفاهت او بدست آورده و در صورتی کـه سفاهت را مسلّم دید، در دادگاه مدنی خاص اقامه دعوی نماید و پس از صدور حکم عدم رشد برای نصب قیّم بـه دادگاه رجوع نماید.
حفظ و نظارت در اموال صغار و مجانین و اشخاص غیر رشید، مادام کـه برای آنها قیّم معیّن نشده بـه عهده مدعی العموم خواهد بود. طرز حفظ و نظارت مدعی العموم بـه موجب نظامنامه وزارت عدلیه معین خواهد شد.
همین کـه حکم جنون یا عدم رشد یک نفر صادر و بـه توسط محکمه شرع برای او قیّم معیّن گردید، مدعی العموم می تواند حجر او را اعلان نماید. انتشار حجر هر کسی کـه نظر بـه وضعیت دارایی او ممکن است طرف معاملات بالنسبه عمده واقع گردد، الزامی است.
ااسامی اشخاصی کـه بعد از کبر و رشد بـه علت جنون یا سفیه محجور می گردند، باید در دفتر مخصوص ثبت شود. مراجعه بـه دفتر مزبور برای عموم آزاد است.
اصلاح 1370 ـ فقط کسی را محاکم و ادارات و دفاتر اسناد رسمی بـه قیمومیت خواهند شناخت کـه نصب او مطابق قانون توسط دادگاه بـه عمل آمده باشد.
اصلاح 1370 ـ اصلاح 1370 ـ در خارج ایران کنسول و یا جانشین وی می تواند نسبت بـه ایرانیانی کـه باید مطابق ماده 1218 برای آنها قیّم نصب شود و در حوزه ماموریت او ساکن یا مقیم اند موقتاً نصب قیّم کند و باید تا 10 روز پس از نصب قیّم مدارک عمل خود را بـه وسیله وزارت امور خارجه بـه وزارت دادگستری بفرستد. نصب قیّم مزبور وقتی قطعی می گردد کـه دادگاه مدنی خاص تهران تصمیم کنسول یا جانشین او را تنفیذ کند.
وظائف و اختیاراتی کـه بـه موجب قوانین و نظامات مربوطه در مورد دخالت مدعیان عمومی در امور صغار و مجانین و اشخاص غیر رشید مقرر است در خارج ایران بـه عهده مامورین قنسولی خواهد بود.
اگر در عهود و قراردادهای منعقده بین دولت ایران و دولتی کـه مأمور قنسولی مأموریت خود را در مملکت آن دولت اجرا می کنند، ترتیبی بر خلاف مقررات دو ماده فوق إتخاذ شده باشد، مأمورین مذکور مفاد آن دو ماده را تا حدی کـه با مقررات عهد نامه یا قرارداد مخالف نباشد اجراء خواهند کرد.
اشخاص ذیل نباید بـه سمت قیمومت معیّن شوند: 1 ـ کسانی کـه خود تحت ولایت یا قیمومت هستند؛ 2 ـ کسانی کـه بـه علّت ارتکاب جنایت یا یکی از جنحه های ذیل بـه موجب حکم قطعی محکوم شده باشند: سرقت ـ خیانت در امانت ـ کلاهبرداری ـ اختلاس ـ هتک ناموس یا منافیات عفّت ـ جنحه نسبت بـه اطفال ـ ورشکستگی بـه تقصیر؛ 3 ـ کسانی کـه حکم ورشکستگی آنها صادر و هنوز عمل ورشکستگی آنها تصفیه نشده است. 4 ـ کسانی کـه معروف بـه فساد اخلاق باشند؛ 5 ـ کسی کـه خود یا اقرباء طبقه اول او دعوایی بر محجور داشته باشد.
با داشتن صلاحیت برای قیمومت؛ اقرباء محجور مقدم بر سایرین خواهند بود.
زن نمی تواند بدون رضایت شوهر خود سمت قیمومت را قبول کند.
در صورتی کـه محکمه بیش از یک نفر را برای قیمومت معین کند، می تواند وظائف آنها را تفکیک نماید.
