قانون نظام صنفی کشور مصوب 1382/12/24
در هر شهرستان کـه واحدهای صنفی با فعالیت های شغلی مشابه یا همگن وجود داشته باشد، افراد صنفی با رعایت این قانون مبادرت بـه تشکیل اتحادیه می کنند.
تبصره 1 ـ اصلاح 1392/06/12 ـ اتحادیه دارای شخصیت حقوقی و غیر انتفاعی است و پس از ثبت در وزارت صنعت، معدن و تجارت رسمیت می یابد. اساسنامه الگوی اتحادیه های صنفی توسط اتاق اصناف ایران با همکاری دبیرخانه هیات عالی نظارت تهیه می شود و بـه تصویب هیات عالی نظارت می رسد.
تبصره 2 ـ حد نصاب تعداد واحد های صنفی برای تشکیل یک اتحادیه در کشور بـه شرح زیر است:
الف ـ در تهران، 300 واحد
ب ـ در شهرستان های با بیش از دو میلیون نفر جمعیت، 200 واحد
ج ـ در شهرستان های دارای بیش از یک میلیون نفر و کمتر از دو میلیون نفر جمعیت، 150 واحد
د ـ در شهرستان های دارای بیش از پانصد هزار نفر و کمتر از یک میلیون نفر جمعیت، 100 واحد
هـ ـ در شهرستان های با کمتر از پانصد هزار نفر جمعیت، 50 واحد
تبصره 3 ـ اصلاح 1392/06/12 و اصلاح بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ چنانچه تعداد واحدهای صنفی در هر شهرستان جهت تشکیل اتحادیه، به حد نصاب موضوع تبصره 2 این ماده نرسد، کمیسیون نظارت موظف است بر اساس نصاب مذکور نسبت به تشکیل اتحادیه تجمیعی اقدام کند.
تبصره 4 ـ اصلاح 1392/06/12 و اصلاح بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ چنانچه ماهیت فعالیت و یا نوع برخی مشاغل ایجاب کند با پیشنهاد اتاق اصناف ایران و تأیید وزیر صنعت، معدن و تجارت، اتحادیه ای از واحدهای صنفی در سطح استان یا کشور تشکیل می شود.
تبصره 5 ـ اصلاح بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ کلیه اموال، داراییها، حقوق و تعهدات اتحادیههای قبلی حداکثر ظرف ششماه از زمان ادغام و تقسیم اتحادیه های صنفی مطابق دستورالعمل تبصره 2 این ماده به اتحادیه جدید منتقل میشود. هرگونه فعل و یا ترک فعل به منظور جلوگیری از اجرای این حکم، جرم است. علاوه بر آنکه مرتکب به مجازاتهای نقدی موضوع ماده 598 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده) مصوب 1375/03/02 با اصلاحات و الحاقات بعدی محکوم می شود در مورد اعضای مؤثر هیأتمدیره اتحادیههای صنفی و یا هیأترئیسه اتاقهای اصناف، تخلف صنفی مؤثر محسوب میشود.
تبصره 6 ـ منسوخ بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ اگر تشکیل اتحادیه ای در مرکز استان از واحد های صنفی موجود در شهرستان های همان استان بـه تشخیص کمیسیون نظارت مرکز استان لازم باشد، در صورت تصویب هیات عالی نظارت، اتحادیه ای در مرکز استان تشکیل خواهد شد. این اتحادیه مانند سایر اتحادیه های موضوع این ماده تلقی خواهد شد.
تبصره 7 ـ اصلاح 1392/06/12 و منسوخ بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ چنانچه تعداد واحد های صنفی در هر استان جهت تشکیل اتحادیه بـه حد نصاب مقرر در این ماده نرسد با پیشنهاد اتاق اصناف و تأیید وزیر صنعت، معدن و تجارت، اتحادیه ای از واحد های صنفی در سطح کشور تشکیل می شود.
اصلاح بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ اتحادیه ها توسط هیأت مدیره منتخب اعضای اتحادیه اداره می شوند. تعداد اعضای این هیأت سه نفر شامل رئیس، نایبر ئیس و خزانه دار است که بر اساس اکثریت نسبی آرای مأخوذه تعیین می شوند. همچنین اتحادیه ها دو نفر عضو علی البدل دارند.
تبصره 1 ـ اصلاح 1392/06/12 و اصلاح بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ مدت مسؤولیت اعضای هیأت مدیره اتحادیه ها بعد از لازم الاجرا شدن این قانون، از اولین نوبت انتخابات برگزار شده، چهار سال تمام است. اعضای هیأت مدیره با رأی مخفی و مستقیم اعضای اتحادیه انتخاب می شوند. عضویت بیش از دو دوره متوالی (ادوار قبلی ملاک محاسبه می باشد) در هیأتمدیره اتحادیهها منوط به اخذ حداقل دوسوم آرای مأخوذه است. ملاک محاسبه، شماره (کد) ملی هر شخص می باشد. فرایند انتخابات تشکلهای صنفی که قبل از ابلاغ این قانون شروع و در مرحله بررسی صلاحیت داوطلبان در کمیته تطبیق یا بعد از آن قرار دارد مطابق اصلاحیه سال 1392 این قانون ادامه می یابد.
تبصره 2 ـ کمیسیون نظارت هر شهرستان موظف است شش ماه قبل از پایان هر دوره هیات مدیره، مقدمات برگزاری انتخابات را فراهم آورد.
تبصره 3 ـ اصلاح 1392/06/12 و اصلاح بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ انتخابات اتحادیه ها در دور اول با حضور حداقل یک سوم اعضا و در صورت عدم دستیابی به حدنصاب مذکور، در دور دوم با حضور حداقل یک چهارم اعضا به فاصله کمتر از دو هفته رسمیت می یابد. در صورت عدم دستیابی به حدنصاب مذکور، رأی گیری برای آخرین مرتبه با نصاب یک چهارم اعضا به فاصله یک هفته بعد از زمان تعیین شده مرحله قبل تکرار می گردد. در صورت عدم دستیابی به این نصاب کمیسیون نظارت مکلف به ادغام اتحادیه ها می باشد. آیین نامه اجرائی نحوه برگزاری انتخابات موضوع این تبصره ظرف سه ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون توسط دبیرخانه هیأت عالی نظارت با همکاری اتاق اصناف ایران تهیه می شود و پس از تأیید هیأت عالی نظارت به تصویب وزیر صنعت، معدن و تجارت می رسد.
تبصره 4 ـ اصلاح 1392/06/12 ـ در صورتی کـه بر اثر استعفاء، عزل، فوت، بیماری، حجر یا محرومیت از حقوق اجتماعی عضو یا اعضایی از هیات مدیره، با وجود جایگزینی اعضای علی البدل، آن هیات از نصاب این ماده خارج شود، کمیسیون نظارت مکلف است ظرف شش ماه نسبت بـه برگزاری انتخابات برای تعیین اعضای جایگزین اقدام کند. تا انجام انتخابات، افرادی از اعضای همان صنف کـه واجد شروط قانونی برای اداره امور اتحادیه باشند، توسط اتاق اصناف شهرستان معرفی می گردند تا پس از تصویب کمیسیون نظارت، بـه عنوان اعضای جایگزین بـه عضویت اصلی یا علی البدل هیات مدیره منصوب شوند. اگر کمتر از دو سال از مدت ماموریت هیات مدیره مانده باشد، مدت ماموریت اعضای جایگزین تا پایان مدت ماموریت هیات مدیره ادامه خواهد یافت.
اعضای مستعفی هیات مدیره در صورتی کـه بـه تشخیص کمیسیون نظارت، بـه منظور اخلال در انتخابات استعفاء داده باشند و اعضای معزول از آن هیات، نمی توانند برای اولین انتخابات بعدی هیات مدیره اتحادیه داوطلب شوند.
تبصره 5 ـ اصلاح 1392/06/12 ـ افراد منصوب شده موضوع تبصره های 3 و 4 این ماده دارای کلیه اختیارات، حقوق و تکالیف هیات مدیره، بـه استثنای عضویت در هیات رئیسه اتاق اصناف شهرستان خواهند بود.
تبصره 6 ـ الحاق 1392/06/12 ـ داوطلب شدن کارکنان اتحادیه ها، اتاق اصناف شهرستان و ایران و دستگاه های اجرایی موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری در انتخابات هیات مدیره اتحادیه های صنفی منوط بـه استعفای آنان از شغل قبلی خود پیش از ثبت نام در انتخابات است. اعلام رسمی پذیرش استعفای کارکنان موضوع این ماده پیش از شروع بـه کار در هیات مدیره اتحادیه الزامی است.
تبصره 7 ـ الحاق بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی1403/05/02 ـ کلیه اشخاص چه به اعتبار شخصیت حقیقی و چه به اعتبار شخصیت حقوقی، نمی توانند هم زمان در بیش از یک اتحادیه عضو هیأت مدیره باشند.
تبصره 8 ـ الحاق بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی1403/05/02 ـ انتخابات اتحادیه ها به صورت الکترونیکی و بر اساس شماره تلفن همراه شخص دارنده پروانه کسب و در بستر سامانه تعیین شده توسط دبیرخانه هیأت عالی نظارت برگزار می شود.
تبصره 9ـ الحاق بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی1403/05/02 ـ کلیه ابلاغهای موضوع این قانون، در صورت ارسال به شماره تلفن همراه شخص دارنده یا متقاضی پروانه کسب که در سامانه صدور مجوزهای کسب و کار به ثبت رسیده است، قابل استناد خواهد بود.
الحاق 1392/06/12 ـ شرایط داوطلبان عضویت در هیات مدیره اتحادیه ها عبارت است از:
1 ـ تابعیت جمهوری اسلامی ایران
2 ـ اعتقاد و التزام عملی بـه نظام جمهوری اسلامی ایران
3 ـ نداشتن سوء پیشینه کیفری موثر
4 ـ عدم ممنوعیت تصرف در اموال، مانند حجر، ورشکستگی و افلاس
5 ـ عدم اعتیاد بـه مواد مخدر
6 ـ عدم اشتهار بـه فساد
7 ـ داشتن حداقل مدرک تحصیلی دیپلم برای افراد فاقد سابقه عضویت در هیات مدیره اتحادیه
8 ـ حداکثر سن در زمان ثبت نام هفتاد و پنج سال
9 ـ داشتن پروانه کسب معتبر دائم
10ـ وثاقت و امانت
11 ـ الحاق بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی1403/05/02 ـ نداشتن محکومیت کیفری مؤثر و نیز نداشتن تخلفات صنفی مؤثر
تبصره 1 ـ الحاق 1392/06/12 ـ اصلاح بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ کارگروهی مرکب از نمایندگان وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت کشور، پلیس نظارت بر اماکن عمومی فراجا، سازمان تعزیرات حکومتی، بسیج اصناف و دو نفر از اتاق اصناف شهرستان ظرف یک ماه شرایط مذکور را از مراجع ذیصلاح شامل مراجع قضائی، وزارت اطلاعات، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، مرجع صادرکننده آخرین مدرک تحصیلی و اتاق اصناف ذی ربط استعلام می نماید . نمایندگان اتاق اصناف در این کارگروه نباید خود نامزد انتخابات باشند. تصمیم گیری در این کارگروه با اکثریت آراء صورت می گیرد و نتیجه به متقاضی اعلام می شود. وظیفه این کارگروه حصول اطمینان از صحت موارد مندرج در بندهای مذکور از طریق رؤیت اسناد مثبته و بررسی مدارک و شواهد است. عدم اعلام نظر مراجع استعلام شونده ظرف یک ماه به منزله پاسخ مثبت است.
تبصره 2 ـ الحاق 1392/06/12 ـ افرادی کـه صلاحیت آن ها توسط کمیته موضوع این ماده رد شده باشد می توانند ظرف یک هفته از تاریخ ابلاغ رای کمیته مزبور تقاضای بررسی مجدد نمایند. مرجع رسیدگی مجدد کمیسیون نظارت شهرستان است.
تبصره 3 ـ الحاق بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ تخلفات صنفی مؤثر موضوع بند 11 شامل موارد زیر است:
1ـ اخذ هرگونه وجه یا مال به نفع خود یا غیر با سوءاستفاده از سمت خود در اتحادیه یا اتاق، خلاف قوانین و مقررات طی چهار سال منتهی به زمان داوطلب شدن
2ـ استفاده از امکانات تشکلهای صنفی به نفع خود یا اشخاص دیگر طی چهار سال منتهی به زمان داوطلب شدن
3ـ غیبت غیرموجه طی سه جلسه متوالی یا پنج جلسه متناوب در جلسات هیأت مزبور ظرف یک سال، طی چهار سال منتهی به زمان داوطلب شدن
4ـ فعالیت بدون مجوز بیش از نُه ماه طی چهار سال منتهی به زمان داوطلب شدن
5 ـ عدم اجرای حکم تبصره 1 ماده 20مکرر این قانون در موعد مقرر طی چهار سال منتهی به زمان داوطلب شدن
6 ـ داشتن محکومیت قطعی مرتبه سوم مذکور در مواد 59، 60 و 61 این قانون
اصلاح 1392/06/12 ـ در اتحادیه ها افراد منتخب بـه ترتیب بر اساس اکثریت نسبی آرای ماخوذه شامل یک نفر رییس، دو نفر نایب رییس (اول و دوم)، یک نفر دبیر و یک نفر خزانه دار تعیین می شود. همزمان با برگزاری انتخابات اعضای هیات مدیره اتحادیه، انتخاباتی برای انتخاب دو نفر بازرس (اصلی و علی البدل) برگزار می شود.
تبصره ـ منسوخ 1392/06/12 ـ در اتحادیه هایی کـه تعداد اعضای هیات مدیره آن هفت نفر است، دو نفر نایب رییس و دو نفر بازرس خواهند بود.
تبصره 1 ـ الحاق 1392/06/12 ـ در صورت عدم آمادگی پذیرش سمت تعیین شده توسط فرد منتخب، تعویض سمت وی با سمتی کـه احراز آن نیاز بـه تعداد آرای کمتری دارد بلامانع است.
تبصره 2 ـ الحاق 1392/06/12 ـ در صورت تساوی آراء بین دو یا چند نفر از اعضای هیات مدیره اتحادیه، سمت آن ها بـه طریق قرعه توسط رییس کمیسیون نظارت و یا نماینده وی و با حضور اکثریت اعضای هیات مدیره اتحادیه تعیین می شود.
تبصره 3 ـ الحاق 1392/06/12 ـ در صورت درخواست کلیه منتخبان، سمت آن ها از طریق برگزاری انتخابات داخلی در حضور رییس یا نماینده کمیسیون نظارت تعیین می شود.
هیات مدیره هر اتحادیه مکلف است از خدمات یک نفر، کـه دارای حداقل مدرک کارشناسی باشد، بـه صورت تمام وقت بـه عنوان مدیر اجرایی استفاده کند. در شهرستان های دارای کمتر از یک میلیون نفر جمعیت، بـه کارگیری افراد دیپلمه بـه عنوان مدیر اجرایی، بلامانع است. مدیر اجرایی مجری مصوبات هیات مدیره و منتخب آن است و با جایگزین شدن هیات مدیره جدید مستعفی تلقی می گردد. استفاده از خدمات همان مدیر در ادوار بعد بلامانع است.
اصلاح 1392/06/12 ـ در صورت نیاز، کمیسیون نظارت مرکز استان بنا بـه درخواست اکثریت نسبی اتحادیه های صنفی شهرستان های همان استان، با نظرخواهی از اتاق اصناف مرکز استان، نسبت بـه تشکیل مجمع استانی برای اتحادیه های آن استان اقدام خواهد کرد. این مجمع متشکل از نمایندگان هیات مدیره اتحادیه های شهرستان ها خواهد بود و بـه منظور تبادل نظر در خصوص مشکلات و امور صنفی، ارائه پیشنهاد و برقراری ارتباط و هماهنگی های لازم با مراجع و مراکز ذی ربط تشکیل می شود.
تبصره ـ تعداد نمایندگان هر شهرستان بـه ازای هر پنج اتحادیه یک نفر خواهد بود کـه با رای روسای اتحادیه ها انتخاب خواهند شد. مدت ماموریت اعضای هیات مدیره مجمع استانی دو سال است.
هر گاه شخصی بخواهد فعالیتی صنفی را آغاز کند، ابتدا باید بـه اتحادیه ذی ربط مراجعه و تقاضای کتبی خود را تسلیم و رسید دریافت دارد. اتحادیه مکلف است در چارچوب مقررات نظر خود را مبنی بر رد یا قبول تقاضا حداکثر ظرف پانزده روز با احتساب ایام غیر تعطیل رسمی بـه صورت کتبی بـه متقاضی اعلام کند. عدم اعلام نظر در مدت یاد شده بـه منزله پذیرش تقاضا محسوب می گردد. در صورت قبول تقاضا توسط اتحادیه، متقاضی باید از آن تاریخ ظرف حداکثر سه ماه مدارک مورد نیاز اتحادیه را تکمیل کند و بـه اتحادیه تسلیم دارد. در غیر این صورت متقاضی جدید محسوب خواهد گردید. اتحادیه موظف است پس از دریافت تمام مدارک لازم و با رعایت ضوابط، ظرف پانزده روز نسبت بـه صدور پروانه کسب و تسلیم آن بـه متقاضی اقدام کند. همچنین متقاضی پروانه کسب موظف است از تاریخ دریافت پروانه کسب ظرف شش ماه نسبت بـه افتتاح محل کسب اقدام کند.
تبصره 1 ـ اصلاح 1392/06/12 ـ چنانچه اتحادیه درخواست متقاضی پروانه کسب را رد کند یا از صدور پروانه کسب استنکاف ورزد، باید مراتب را با ذکر دلایل مستند بـه طور کتبی بـه متقاضی اعلام کند. در صورتی کـه متقاضی بـه آن معترض باشد، می تواند اعتراض کتبی خود را ظرف بیست روز از تاریخ دریافت پاسخ بـه اتاق اصناف شهرستان ذی ربط تسلیم دارد.
اتاق اصناف شهرستان مکلف است طی پانزده روز بـه اعتراض متقاضی رسیدگی و نظر نهایی خود را برای اجرا بـه اتحادیه مربوط اعلام کند.
تبصره 2 ـ اصلاح 1392/06/12 ـ در صورتی کـه اتحادیه یا متقاضی بـه نظر اتاق اصناف شهرستان معترض باشند می توانند ظرف بیست روز از زمان ابلاغ نظر اتاق اصناف شهرستان اعتراض خود را نسبت بـه نظر اتاق مذکور بـه کمیسیون نظارت منعکس کنند. کمیسیون نظارت مکلف است ظرف یک ماه نظر خود را اعلام دارد. نظر کمیسیون نظارت در این مورد معتبر و قابل اجرا است، مگر آن کـه هیات عالی نظارت نظر کمیسیون نظارت را ظرف یک ماه پس از دریافت اعتراض، نقض کند. در این صورت نظر هیات عالی نظارت قطعی و لازم الاجرا است. در صورت اعتراض هر یک از طرفین می توانند بـه مراجع ذی صلاح قضایی مراجعه کنند.
تبصره 3 ـ اصلاح 1392/06/12 ـ برای صنوفی کـه تعداد آن ها بـه حد نصاب لازم برای تشکیل اتحادیه نرسیده است یا فاقد اتحادیه اند، ارائه پروانه کسب و سایر امور صنفی از طریق اتحادیه همگن یا اتاق اصناف شهرستان مربوط، بنا بـه تشخیص کمیسیون نظارت صورت می گیرد.
تبصره 4 ـ واحدهای صنفی کـه بـه عنوان آلاینده یا مزاحم نقل مکان داده می شوند، همچنان عضو اتحادیه ای کـه بوده اند خواهند ماند، حتی اگر در محدوده جغرافیایی جدیدی قرار گیرند.
اصلاح 1392/06/12 و اصلاح بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ هر شخص حقیقی یا حقوقی که بدون پروانه کسب دائم یا موقت به کسب بپردازد، همزمان با صدور اخطاریه با مهلت بیست روز به جریمه نقدی معادل ده میلیون ریال محکوم و مبلغ مذکور به حساب درآمد عمومی نزد خزانه داری کل کشور واریز می شود و در صورت عدم اخذ پروانه در مهلت مزبور، محل کسب رأساً از طریق فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مهر و موم (پلمب) می شود. این مهلت در خصوص موارد مجوز های تأیید محور، وجود ندارد و بلافاصله مهروموم (پلمب) صورت خواهد گرفت. جریمه مذکور هر ساله بر اساس نرخ تورم اعلامی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعدیل و به روزرسانی می شود.
تبصره 1 ـ قبل از پلمب محل دایر شده، از ده تا بیست روز بـه دایر کننده مهلت داده می شود تا کالا های موجود در محل را تخلیه کند.
تبصره 2 ـ کسانی کـه پلمب یا لاک و مهر محل های تعطیل شده در اجرای این قانون را بشکنند و محل های مزبور را بـه نحوی از انحاء برای کسب مورد استفاده قرار دهند، بـه مجازات های مقرر در قانون مجازات اسلامی محکوم خواهند شد.
تبصره 3 ـ پرداخت عوارض توسط اشخاص موضوع این ماده موجب احراز هیچ یک از حقوق صنفی نخواهد شد.
تبصره 4 ـ الحاق 1392/06/12 ـ در صورت عدم شناسایی یا عدم درخواست پلمب واحد های صنفی فاقد پروانه کسب از سوی اتحادیه مربوط، اتاق اصناف شهرستان و نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مکلفند واحد های فاقد پروانه کسب را شناسایی و پلمب نمایند.
تبصره 5 ـ الحاق 1392/06/12 ـ در مورد مشاغل خانگی، سایر مشاغل و تعاونی های توزیع و مصرف کـه بر اساس قوانین و مقررات دیگری تشکیل می شوند بر همان اساس عمل می شود.
تبصره 6 ـ الحاق بموجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی 1403/05/02 ـ به منظور تقویت همکاری های فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران با تشکل های صنفی و شناسایی واحد های صنفی فاقد پروانه کسب و جبران هزینه های مربوط به مهروموم (پلمب) یا فک مهروموم (پلمب) واحد های صنفی که به موجب قانون و مقررات نظام صنفی انجام می شود، معادل ده درصد از مبلغ جریمه موضوع این ماده در اختیار این فرماندهی قرار می گیرد
اصلاح 1390/04/08 ـ واحد صنفی تنها در موارد زیر پس از گذرانیدن مراحل مندرج در آیین نامه ای کـه بـه تصویب وزیر صنعت، معدن و تجارت خواهد رسید، بـه طور موقت از یک هفته تا شش ماه تعطیل می گردد:
الف ـ اشتغال بـه شغل یا مشاغل دیگر در محل کسب، غیر از آنچه در پروانه کسب قید گردیده یا کمیسیون نظارت مجاز شمرده است.
ب ـ تعطیل محل کسب بدون دلیل موجه حداقل بـه مدت پانزده روز برای آن دسته از صنوفی کـه بـه تشخیص هیات عالی نظارت موجب عسر و حرج برای مصرف کننده می شود.
تبصره ـ اصلاح 1392/06/12 ـ تشخیص موجه بودن دلیل با اتاق اصناف شهرستان است.
ج ـ عدم پرداخت حق عضویت بـه اتحادیه بر اساس ضوابطی کـه در آیین نامه مصوب کمیسیون نظارت تعیین شده است.
د ـ عدم اجرای مصوبات و دستورات قانونی هیات عالی و کمیسیون نظارت کـه بـه وسیله اتحادیه ها بـه واحدهای صنفی ابلاغ شده است.
تبصره ـ اصلاح 1392/06/12 ـ تشخیص عدم اجرا بر عهده اتاق اصناف شهرستان است.
هـ ـ عدم اجرای تکالیف واحدهای صنفی بـه موجب این قانون.
تبصره 1 ـ تعطیل موقت واحد صنفی با اعلام اتحادیه، راساً از طریق نیروی انتظامی بـه عمل می آید.
تبصره 2 ـ هر فرد صنفی کـه واحد کسب وی تعطیل می شود می تواند بـه کمیسیون نظارت شکایت کند. نظر کمیسیون نظارت کـه حداکثر ظرف دو هفته اعلام خواهد شد، لازم الاجرا است. در صورت اعتراض فرد صنفی می تواند بـه مراجع ذی صلاح قضایی مراجعه کند.
تبصره 3 ـ جبران خسارات وارد شده بـه واحد صنفی در اثر تعطیل غیر موجه با مجوز اتحادیه یا مراجع دیگر، بـه استناد نظر کمیسیون نظارت، بر عهده دستور دهنده است.
تبصره 4 ـ اصلاح 1397/03/20 و 1400/10/15 ـدر مواردی که تعطیلی واحد صنفی به تشخیص کمیسیون نظارت شهرستان موجب عسر و حرج مصرف کننده می شود، واحد صنفی مزبور به جریمه نقدی از 000 /500 /6 تا 000 /000 /65 ریال محکوم می شود.
اصلاح 1392/06/12 ـ اتحادیه ها می توانند وصول مالیات، عوارض و هزینه خدمات وزارتخانه ها، شهرداری ها و سازمان های وابسته بـه دولت را طبق مقررات و قوانین جاری در راستای قرارداد تنظیمی و در قبال اخذ کارمزد عهده دار شوند و مبالغ وصول شده بابت مالیات، عوارض یا هزینه خدمات را بلافاصله بـه حساب قانونی مربوطه واریز کنند.
تبصره ـ الحاق 1392/06/12 ـ در صورت عدم اقدام از سوی اتحادیه ها، اتاق اصناف شهرستان می تواند با تنظیم قرارداد و در قبال اخذ کارمزد عهده دار انجام مسئولیت های مقرر در این ماده شود.
وظایف و اختیارات اتحادیه ها عبارت است از:
الف ـ ارائه پیشنهاد برای تهیه، تنظیم یا تغییر ضوابط صدور پروانه کسب و انواع پروانه های لازم برای مشاغل، بـه اتاق اصناف شهرستان.
ب ـ اجرای مصوبات و بخشنامه های هیات عالی نظارت و کمیسیون نظارت کـه در چارچوب این قانون بـه اتحادیه ها ابلاغ می گردد.
تبصره ـ اصلاح 1392/06/12 ـ اتاق اصناف شهرستان موظف است مصوبات و بخشنامه های هیات عالی نظارت و کمیسیون نظارت را ظرف پنج روز از تاریخ دریافت بـه اتحادیه ها ابلاغ کند. پس از انقضای این مهلت، دبیرخانه هیات عالی نظارت و کمیسیون نظارت می توانند بی واسطه مصوبات و بخشنامه های خود را بـه اتحادیه ها برای اجرا ابلاغ کنند.
ج ـ ارائه پیشنهاد درباره امور اصناف بـه اتاق اصناف شهرستان.
د ـ صدور پروانه کسب با دریافت تقاضا و مدارک متقاضیان با رعایت قوانین و مقررات مربوط.
هـ ـ ابطال پروانه کسب و تعطیل محل کسب طبق مقررات این قانون و اعلام آن بـه کمیسیون نظارت و جلوگیری از ادامه فعالیت واحد های صنفی کـه بدون پروانه کسب دایر می شوند (مطابق ماده 27 این قانون) یا پروانه آنها بـه عللی باطل می گردد.
و ـ تنظیم بودجه سال بعد و تسلیم آن تا آخر دی ماه هر سال بـه اتاق اصناف شهرستان جهت رسیدگی و تصویب.
ز ـ تنظیم ترازنامه سالانه و تسلیم آن تا پایان خرداد ماه هر سال بـه اتاق اصناف شهرستان برای رسیدگی و تصویب.
ح ـ ایجاد تسهیلات لازم برای آموزش های مورد نیاز افراد صنفی بـه طور مستقل یا با کمک سازمان های دولتی یا غیردولتی.
ط ـ تشکیل کمیسیون های رسیدگی بـه شکایات، حل اختلاف، بازرسی واحد های صنفی، فنی و آموزشی و کمیسیون های دیگر مصوب هیات عالی نظارت.
تبصره 1 ـ اصلاح 1392/06/12 ـ اعضای کمیسیون های مذکور بین سه تا پنج نفرند کـه از میان اعضای دارای پروانه کسب بـه پیشنهاد اتحادیه و تصویب اتاق اصناف شهرستان ذی ربط تعیین می شوند.
تبصره 2 ـ اصلاح 1392/06/12 ـ آیین نامه اجرایی این بند توسط دبیرخانه هیات عالی نظارت و اتاق های اصناف مراکز استان ها تهیه و بـه تصویب وزیر صنعت، معدن و تجارت خواهد رسید.
تبصره 3 ـ اصلاح 1392/06/12 ـ در صورت بروز اختلاف صنفی بین افراد صنفی و اتحادیه، مراتب بـه اتاق اصناف شهرستان جهت رسیدگی و صدور رای ارجاع می شود. طرف معترض نسبت بـه رای صادر شده می تواند ظرف بیست روز اعتراض خود را بـه کمیسیون نظارت تسلیم دارد. نظر کمیسیون نظارت قطعی و لازم الاجرا خواهد بود. در صورت اعتراض هر یک از طرفین می توانند بـه مراجع ذی صلاح قضایی مراجعه کنند.
ی ـ وصول مالیات، عوارض و هزینه خدمات بـه نمایندگی از طرف وزارتخانه ها، شهرداری ها و سازمان های وابسته بـه دولت.
ک ـ هماهنگی با شهرداری و شورای شهر بـه منظور ایجاد شهرک های صنفی و تمرکز تدریجی کالا ها و معاملات عمده فروشی در میادین و مراکز معین شهری متناسب با احتیاجات شهر طبق مقررات و ضوابطی کـه بـه تصویب کمیسیون نظارت برسد.
ل ـ ارائه پیشنهاد بـه منظور تعیین نرخ کالا و خدمات، حدود صنفی، تعداد واحد های صنفی مورد نیاز در هر سال جهت صدور پروانه کسب بـه اتاق اصناف شهرستان جهت رسیدگی و تصویب کمیسیون نظارت.
م ـ سایر مواردی کـه در این قانون پیش بینی شده است.
ن ـ برگزاری دوره های آموزشی احکام تجارت و کسب و کار بـه طور مستقل یا با کمک بسیج اصناف کشور قبل از صدور و تمدید پروانه کسب اعضای صنف.
س ـ اتحادیه هایی کـه بیش از دو هزار عضو و بازار های گسترده صنفی دارند می توانند برای کمک و تسهیل انجام امور مراجعین، در نقاط مختلف دفتر نمایندگی تشکیل دهند.
تبصره ـ اصلاح 1392/06/12 ـ در بخش ها و شهرهای تابعه مرکز شهرستان کـه بنا بـه اعلام اتحادیه ها و تصویب هیات عالی نظارت انجام خدمات صنفی از طریق اتحادیه مقدور نیست، ادارات دولتی ذی ربط، شهرداری ها، سازمان های وابسته و دفاتر اتاق های اصناف شهرستان حسب مورد مجازند خدمات مذکور را انجام دهند.
منابع مالی هر اتحادیه عبارتند از:
الف ـ حق عضویت افراد صنفی در اتحادیه.
ب ـ وجوه دریافتی در ازای خدمات غیر موظف از قبیل خدمات فنی و آموزشی بـه اعضای صنف.
ج ـ کمک های دریافتی از اشخاص حقیقی یا حقوقی.
د ـ کارمزد وصول مالیات، عوارض و هزینه خدمات وزارتخانه ها، شهرداری ها و سازمان های وابسته بـه دولت.
هـ ـ درصدی از وجوه دریافتی بابت صدور و تمدید پروانه کسب
تبصره 1 ـ اصلاح 1392/06/12 ـ اتحادیه ها مکلفند هنگام صدور و تمدید پروانه کسب مبالغی را از افراد صنفی وصول و درصدی از آن را بـه حساب اتاق اصناف شهرستان (موضوع بند 1 ماده 37 مکرر) و درصد دیگری را بـه حساب اتاق اصناف ایران (موضوع بند 1 ماده 47) واریز کنند. میزان مبالغ دریافتی و درصد سهم اتاق های اصناف شهرستان و ایران و نحوه وصول وجوه مزبور و سایر بندهای این ماده متناسب با وضعیت اتحادیه، نوع شغل و شهر، فقط در چهارچوب آیین نامه ای مجاز است کـه بـه پیشنهاد اتاق اصناف ایران و با همکاری اتاق های اصناف استان ها توسط دبیرخانه هیات عالی نظارت تهیه می شود و حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون بـه تصویب وزیر صنعت، معدن و تجارت می رسد.
تبصره 2 ـ اصلاح 1392/06/12 ـ اتحادیه ها موظفند بیست درصد مبالغ دریافتی بـه موجب این ماده را بـه حساب اتاق اصناف شهرستان واریز کنند. مبالغی کـه جهت تهیه ساختمان و برگزاری دوره های آموزشی در قالب کمک های دریافتی از اعضاء اخذ شده است با تأیید اتاق اصناف شهرستان از حکم این تبصره مستثنی است.
