شیوه نامه ماده 13 آئین نامه قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست 1394 مصوب 1402/05/25

هدف از مراقبت موقت، تأمین شرایط بهتر برای رشد و تربیت کودک و نوجوان در خانواده و بهبود فرایند بازپیوند یا واگذاری سرپرستی وی بـه خانواده جایگزین می باشد.

در راستای اصل عدم تبعیض نسبت بـه کودک و نوجوان، رعایت موارد زیر الزامی است: 1 ـ تمامی کودکان و نوجوانان باید خدمات برابر و بدون تبعیض ناروا از حیث جنس، رنگ، نژاد، زبان، مذهب، سلامت، ملیت، قومیت، وضعیت خانوادگی و نظایر آن دریافت کنند. 2 ـ کودکان و نوجوانان برای تشخیص نابرابر ی هایی کـه منجر بـه افزایش آسیب پذیری آنان و کاهش دسترسی بـه فرصت های برابر می شود و اتخاذ موضع مناسب در برابر آنها، باید آموزش ببینند. 3 ـ کودکان و نوجوانانی کـه بـه جهت شرایط ویژه، از خدمات و فرصت ها محروم شده اند، باید مورد حمایت ویژه قرار گیرند تا در موقعیت برابر با دیگر کودکان و نوجوانان قرار گیرند.

در راستای اصل مصالح عالیه کودک و نوجوان، رعایت موارد زیر الزامی است: 1 ـ آثار و پیامدهای تصمیمات و مداخلات تخصصی بر سرنوشت کودک و نوجوان و وضعیت وی در نظر گرفته شده و بـه گونه ای تصمیم گیری شود کـه دارای کمترین عواقب منفی بر وضعیت کودک و نوجوان باشد. 2 ـ تفاهم، تعامل و همکاری نزدیک با سایر متخصصان در بهزیستی و کارشناسان و مددکاران سایر دستگاه های اجرایی و نهادهای مردمی و مؤسسات، جهت اتخاذ بهترین تصمیم برای کودک و نوجوان وجود داشته باشد. 3 ـ در انتخاب خدمات حمایتی، هماهنگی و همسویی و عدم تناقض آنها مورد توجه باشد. 4 ـ احترام بـه استقلال دیدگاه ها و خواسته های کودک و نوجوان و ایجاد توازن بین آنها و مصالح عالیه وی الزامی است. 5 ـ اولویت بخشی بـه مصالح عالیه کودک و نوجوان، باید در حد مقدور با جلب نظر کودک و نوجوان و یا توجیه وی صورت پذیرد.

در راستای اصل توجه بـه رشد و تکامل کودک و نوجوان، رعایت موارد زیر الزامی است: 1 ـ سطح رشد و تکامل کودک و نوجوان از حیث جسمی، عقلی، شناختی، رفتاری، اخلاقی، عاطفی و اجتماعی برای دریافت و درک اطلاعات مربوط بـه مراقبت ها و فهم فواید و عواقب آن، انتخاب و تصمیم گیری آگاهانه و داوطلبانه در مورد نوع مراقبت و مداخله بررسی، احراز و بـه رسمیت شناخته شود. 2 ـ هرگونه مراقبت و مداخله، ارائه اطلاعات و خدمات و کسب رضایت کودک و نوجوان با سطح رشد و تکامل وی مناسب سازی شود. 3 ـ زمینه رشد و تکامل کودک و نوجوان، خصوصاً کودک و نوجوان دارای شرایط ویژه، فراهم و نیازهای آنان تأمین شود.

در راستای اصل مشارکت کودک و نوجوان، رعایت موارد زیر الزامی است: 1 ـ ارائه اطلاعات و خدمات بـه کودک و نوجوان، با رعایت ملاحظات فرهنگی و اجتماعی و مناسب سازی روش های ارتباطی و بهره گیری از ابزارهای مناسب صوتی، تصویری، بازی ، اسباب بازی و امثال آنها انجام شود. 2 ـ مشارکت آگاهانه و داوطلبانه هر کودک و نوجوان با توجه بـه سطح رشد و تکامل و مهارت های کلامی و زمینه اجتماعی و فرهنگی اش جلب شود. 3 ـ در مواردی کـه امکان بـه کارگیری دیدگاه و نظرات کودک و نوجوان وجود ندارد، با ادبیات و روش مناسب بـه وی توضیح داده شود. 4 ـ کودک و نوجوان دارای توانایی برقراری ارتباط باید بـه یک نفرکارشناس مرتبط سازمان بهزیستی و یا مددکار اجتماعی مؤسسه دسترسی مناسب داشته باشد و بتواند نظرات، نیازها و مسائلش را با او در میان بگذارد.

در راستای اصل مشارکت خانواده در مراقبت از کودک و نوجوان، رعایت موارد زیر الزامی است: 1 ـ تمرکز اصلی بر توان افزایی خانواده برای نگهداری و مراقبت از کودک و نوجوانان در بستر خانواده باشد. 2 ـ احساس امنیت و اعتماد بـه خانواده را در کودک و نوجوان بازیابی و از قراردادن کودک و خانواده در برابر هم خودداری شود. 3 ـ والدین و سرپرستان را در والدگری مثبت، بهبود رابطه با کودک و نوجوان و تقویت مهارت های اساسی زندگی برای عملکرد سالم خانواده یاری کرد. 4 ـ مشارکت خانواده در مداخلات و فرآیند درمانی جهت التیام آسیب و رفع خطر ناشی از سوء رفتار و بی توجهی و سهل انگاری، ارتقای رشد و تکامل طفل و نوجوان و ملاحظات تخصصی مددکاری جلب شود. 5 ـ ارتباط با خانواده همراه با ایجاد فضای امن و همدلانه، بدون پیش داوری، توام با پذیرش صادقانه و احترام بـه آنان، ایجاد انگیزش در خانواده، درک مشکلات و شرایطی کـه بر والدگری آنان تأثیر گذاشته و شرح دقیق هدف و فرایند مداخله باشد.

در راستای اصل محرمانگی و حفظ حریم خصوصی کودک و نوجوان، رعایت موارد زیر الزامی است: 1 ـ با کودک و نوجوان تا حد امکان بـه تنهایی و جدا از اعضای خانواده و در فضایی دوستدار کودک مصاحبه شود. 2 ـ بـه هنگام مشاوره یا معاینه کودک و نوجوان فقط افراد ضروری در اتاق حضور داشته باشند. 3 ـ جمع آوری اطلاعات صرفاً در راستای، مصالح عالیه کودک و نوجوان و تأمین حقوق وی باشد و حسب ضرورت این اهداف برای کودک و نوجوان توضیح داده شود. 4 ـ در تعاملات حضوری و غیرحضوری از دادن هرگونه اطلاعات بـه اشخاص غیر مرتبط خودداری شود. دیگر کودکان و نوجوانان و همچنین کارکنان غیرمرتبط با کودک و نوجوان نیز نباید در جریان اطلاعات کودک و نوجوان قرار گیرند. 5 ـ تحقیقات و بازدید از منزل بـه صورت غیرمحسوس و بدون جلب توجه باشد، مگر در مواردی کـه رعایت مصالح کودک و نوجوان و حمایت از وی در برابر وضعیت های مخاطره آمیز ایجاب کند. 6 ـ اطلاعات جمع آوری شده در مورد کودک و نوجوان باید با راهکارهای «امنیت داده» مانند استفاده از رمز عبور، نگهداری شود. 7 ـ در مواردی کـه بـه موجب قانون اطلاعات بـه اشخاص ذیصلاح ارائه می گردد، باید دقت شود کـه اطلاعات بـه چه اشخاص و مراجعی واگذار می شود و میزان ارائه اطلاعات برحسب ضرورت و نیاز باشد. 8 ـ گفتگو در مورد کودک و نوجوان یا ارائه اطلاعات وی نباید در اماکن عمومی و یا هر مکانی صورت پذیرد کـه موجب افشای اطلاعات کودک و نوجوان و نقض اصل رازداری شود.