نظامنامه قانون وکالت 1315 مصوب 1316/03/19
فصل اول ـ در تعیین وکلا محدود و کارگشایان و درخواست پروانه وکالت
رییس قسمت تشکیلات وکلاء بـه منظور اجراء تبصره یک قانون وکالت همه ساله قبل از شهریور ماه صورتی با رعایت احتیاجات حوزه های قضایی و استعداد وکلاء محل تهیه و بـه وزارت عدلیه پیشنهاد می نماید پس از تصویب مراتب را بـه عدلیه محل و وکیلی کـه محدود گردیده اعلام می دارد:
رییس تشکیلات وکلاء همه ساله از محلهایی کـه بـه قدر کفایت از وکلاء درجات سه گانه ندارد صورتی تهیه و پس از تصویب وزارت عدلیه اعلانی برای استحضار داوطلبان کارگشایی منتشر خواهد نمود و موقع امتحان و مواد امتحانیه و تاریخ حضور در مرکز را در آن قید می نماید.
برنامه امتحانات کارگشایان عبارت است از:
1ـ کلیات قانون اصول محاکمات حقوقی
2ـ کلیات قانون اصول محاکمات جزایی.
3 ـ کلیات قانون مدنی
4ـ کلیات قانون مجازات عمومی.
5ـ کلیات قوانین و نظامنامه های ثبت اسناد و املاک.
6 ـ قانون و نظامات راجعه بـه وکالت
7ـ کلیات قوانین تجاری
امتحان کتبی و شفاهی است و حداکثر نمرات شش است. شش خیلی خوب پنج خوب چهار کافی سه قابل قبول دو بد یک خیلی بد.
برای قبول شدن در امتحان حداقل معدل کتبی و شفاهی نباید از سه کمتر باشد و مع هذا هر داوطلبی کـه دارای یک نمره یک یا دو نمره دو باشد مردود است.
هیات ممتحنه را وزیر عدلیه از قضات و استادان دانشکده حقوق تحت نظر مدعی العموم کل تشکیل می دهد.
جلسات امتحان در فروردین و مهرماه تشکیل می شود.
نتیجه امتحان ضمن صورت مجلس از طرف هیات ممتحنه بـه دفتر کل بازرسی و تشکیلات وکلاء ارسال می شود.
دفتر کل بازرسی و تشیکلات وکلاء مکلف است مدتی را کـه وزارت عدلیه برای اجرای ماده یک قانون وکالت و تطبیق وضع وکلاء هر محل با ماده مزبور تعیین می نماید در مجله رسمی و عدلیه محل اعلام و مرجع تسلیم اوراق و درخواست و شرایط آنرا تعیین نماید.
پارکه های ولایات و امنای صلح در نقاطی که پارکه نیست مکلفند اوراق و درخواست پروانه وکالت و ضمائم آنرا بلافاصله پس از انقضاء مهلت بـه قسمت تشکیلات وکلاء بفرستند.
درخواست پروانه وکالت باید دارای ضمائم ذیل باشد:
1 ـ چهارقطعه عکس
2 ـ قبض ودیعه وجه تمبر پروانه مورد درخواست
3 ـ مستندات درخواست از قبیل تصدیق سنین سابقه وکالت یا تصدیق سنین سابقه قضایی یا رونوشت مصدق مدارک معلومات ـ مرجع صدور تصدیق سابقه وکالت قسمت تشکیلات وکلاء و سابقه قضایی یا خدمات اداری، اداره کارگزینی مربوطه است.
در صورتی کـه دانشنامه لیسانس از دانشکده های خارجه صادر شده باشد تصدیق شورای عالی معارف کـه حاکی از ارزش دانشنامه باشد و ترجمه آن نیز لازم است.
هر گاه تقاضانامه ناقص باشد اخطاری برای رفع نواقص از طرف رییس قسمت تشکیلات وکلا می شود کـه در ظرف مدت ده روز نواقص را مرتفع نماید پس از انقضاء مدت مزبور در صورتیکه تقاضاکننده رفع نواقص ننموده باشد و فرصت مندرج در ماده 9 نیز منقضی شده باشد دیگر درخواستی از تقاضاکننده پذیرفته نمی شود.
قسمت تشکیلات وکلاء برای تشخیص صلاحیت و درجه تقاضاکننده اوراق مخصوصی باید ترتیب بدهد و رای رییس دفتر کل بازرسی و تشیکلات وکلاء را بوسیله آن بـه تقاضاکننده ابلاغ نماید.
ابلاغ مزبور ممکن است در دبیرخانه دفتر کل بازرسی و تشکیلات وکلاء و یا بوسیله مامورین ابلاغ یا دفتر محاکم یا پارکه های ولایت بـه عمل آید در هر سه صورت ابلاغ کننده باید تاریخ ابلاغ و امضاء کسی را کـه بـه او ابلاغ شده تصدیق نماید و در صورتی کـه ابلاغ شونده از رؤیت استنکاف نماید استنکاف او را بنویسد.
تقاضای رسیدگی از محکمه انتظامی کـه در ماده 12 قانون وکالت مقرر است بوسیله عرض حال بـه عمل می آید و هر گاه معترض مستنداتی داشته باشد و ضمیمه عرض حال ننماید پس از ابلاغ عرض حال بـه قسمت تشکیلات وکلاء دیگر سندی از او پذیرفته نخواهد شد.
عرض حال باید در دو نسخه تنظیم و یک نسخه از آن را دفتر دیوان عالی تمیز در ظرف پنج روز از تاریخ وصول بـه قسمت تشکیلات وکلاء بفرستد.
هر گاه جهت اختلاف صلاحیت علمی تقاضاکننده برای شغل وکالت یا برای درجه مورد تقاضای او باشد محکمه انتظامی اختباری از معلومات او بـه عمل خواهد آورد اختبار مزبور کتبی و شفاهی است و هر گاه راجع بـه صلاحیت اخلاقی تقاضاکننده باشد محکمه عالی انتظامی اظهارات نماینده دفتر کل بازرسی وکلاء را استماع خواهد نمود.
مفاد رای دفتر کل بازرسی در صورتی کـه مبنی بر رد باشد باید بـه محاکم و مراجع قضایی و ثبت اسناد اطلاع داده شود کـه شخص مردود را بـه وکالت نپذیرند و در صورتی کـه رای مزبور از طرف محکمه انتظامی نقض شود باید مراتب بـه محاکم و مراجع قضایی اعلام گردد.
متن سوگندنامه کـه بـه موجب ماده 14 قانون وکالت مقرر است بـه نحو ذیل است: اینجانب امضاء کننده ذیل خداوند متعال را شاهد گرفته قسم یاد می نمایم کـه قوانین و نظامات مخصوصاً قوانین و نظامات مربوطه بـه شغل وکالت را همیشه محترم شمرده و کوچکترین اقدامی بر علیه تامین قضایی و شرافت قضاوت و وکالت ننمایم و در حفظ حیثیات شغلی کـه بدان نائل شده ام ساعی و جز عدالت و احقاق حق منظور دیگری نداشته باشم و نسبت بـه مقامات قضایی و اداری رعایت احترام را نموده راستی و پاکدامنی را در کلیه امور شخصی و اداری و کارهای مرجوعه رویه خود قرار دهم و در امور راجعه نظریات خصوصی را داخل ننموده و پیرامون کینه ورزی و انتقام جویی نگردیده و همیشه مدافع از حق و صلح طلب باشم. شرافت من وثیقه اجراء این سوگندنامه است.
پروانه وکالت پس از اجراء سوگند کـه مطابق آیین فوق به عمل می آید بـه وکیل داده می شود.
در هر حوزه کـه اجراء قانون وکالت تمام شده باشد وکلاء آن حوزه در حضور هیاتی کـه در ماده 23 مقرر است سوگند یاد خواهند نمود.
اصلاح 1318 ـ هیات مندرج در ماده 22 مرکب است از رییس دادگاه انتظامی و رییس و دادستان دادگاه وکلاء و از دادگاه های عمومی رییس و دادستان استان و رییس و دادستان شهرستان در مرکز رییس و دادستان استان و رییس و دادستان شهرستان و یک نفر از امنای دادگاه بخش در مقرر حوزه های استان ولایات رییس و دادستان شهرستان و یکنفر از امنای دادگاه بخش یا کارمند علی البدل یا یکی از بازپرس ها بـه انتخاب رییس دادگستری با رعایت تقدم رتبه برای مقر حوزه های شهرستان امین دادگاه بخش برای مقر حوزه های دادگاه های بخش و مأمورین صلح برای مقر حوزه های بخشدارها.
الحاق 1317 ـ مراسم سوگند اشخاص کـه بعد از اجراء آیین سوگند در هر محل بـه سمت وکالت در عدلیه یا کارگشایی قبول میشوند و همچنین اشخاصی کـه با داشتن عذر موجه نتوانسته باشند در جلسه سوگند حاضر شوند در مرکز در حضور رییس دادگاه استیناف و در شهرستانها در حضور رییس عدلیه بـه محل بـه عمل میاید.
محل و روز و ساعت حضور برای مراسم سوگند از طرف دفتر کل بازرسی و تشکیلات وکلاء تعیین و بـه اعضاء هیات و وکلاء عدلیه اطلاع داده می شود.
اعضاء هیات با لباس رسمی قضاوت و وکلاء عدلیه با لباس مخصوص به نحوی کـه در فصل پنجم مقرر است باید حاضر شوند.
جلسه سوگند علنی است.
وکلاء به ترتیب درجه و رعایت حروف تهجی نام خانوادگی یکان یا دسته دسته (دسته عبارت از 3 الی 5 نفر است) بـه تشخیص هیات سوگند یاد می نمایند.
سوگندنامه در موردی کـه وکلاء یکان یکان سوگند یاد نمایند بـه وسیله خود وکیلی کـه سوگند یاد می نماید قرائت می شود. سپس عده ای کـه سوگند یاد می نمایند دست راست را بلند کرده عبارت ذیل را بـه صدای بلند ادا می نماید (بـه همین مراتب سوگند یاد می کنم) پس از آن ذیل سوگندنامه را امضاء می کنند.
بلافاصله پس از مراسم سوگند اسامی اشخاصی کـه سوگند یاد نموده اند ضمن صورت مجلس بـه قسمت تشکیلات وکلاء اطلاع داده می شود.
رییس قسمت تشکیلات وکلاء در مرکز و مدعیان عمومی بدایت در ولایات مامور اجرای این آیین هستند.
