قانون بیمه اجباری خسارات وارده به شخص ثالث در حوادث وسایل نقلیه 1395
بخش نخست ـ کلیات
اصطلاحات بـه کار برده شده در این قانون، دارای معانی بـه شرح زیر است:
الف ـ خسارت بدنی: هر نوع دیه یا ارش ناشی از هر نوع صدمه بـه بدن مانند شکستگی، نقص و از کار افتادگی عضو اعم از جزیی یا کلی موقت یا دائم، دیه فوت و هزینه معالجه با رعایت ماده 35 این قانون بـه سبب حوادث مشمول بیمه موضوع این قانون
ب ـ خسارت مالی: زیان هایی کـه بـه سبب حوادث مشمول بیمه موضوع این قانون بـه اموال شخص ثالث وارد شود.
پ ـ حوادث: هر گونه سانحه ناشی از وسایل نقلیه موضوع بند (ث) این ماده و محمولات آنها از قبیل تصادم، تصادف، سقوط، واژگونی، آتش سوزی و یا انفجار یا هر نوع سانحه ناشی از وسایل نقلیه بر اثر حوادث غیر مترقبه
ت ـ شخص ثالث: هر شخصی است کـه بـه سبب حوادث موضوع این قانون دچار خسارت بدنی و یا مالی شود بـه استثنای راننده مسبب حادثه
ث ـ وسیله نقلیه: وسایل نقلیه موتوری زمینی و ریلی شهری و بین شهری و واگن متصل یا غیر متصل بـه آن و یدک و کفی (تریلر) متصل بـه آنها
ج ـ صندوق: صندوق تامین خسارت های بدنی
چ ـ بیمه مرکزی: بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران
ح ـ راهنمایی و رانندگی: پلیس راهنمایی و رانندگی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
کلیه دارندگان وسایل نقلیه موضوع این قانون اعم از اینکه اشخاص حقیقی یا حقوقی باشند مکلفند وسایل نقلیه خود را در قبال خسارت بدنی و مالی کـه در اثر حوادث وسایل نقلیه مذکور بـه اشخاص ثالث وارد می شود حداقل بـه مقدار مندرج در ماده 8 این قانون نزد شرکت بیمه ای کـه مجوز فعالیت در این رشته را از بیمه مرکزی داشته باشد، بیمه کنند.
تبصره 1 ـ دارنده از نظر این قانون اعم از مالک و یا متصرف وسیله نقلیه است و هر کدام کـه بیمه نامه موضوع این ماده را تحصیل کند تکلیف از دیگری ساقط می شود.
تبصره 2 ـ مسئولیت دارنده وسیله نقلیه در تحصیل بیمه نامه موضوع این قانون مانع از مسئولیت شخصی کـه حادثه منسوب بـه فعل یا ترک فعل او است نمی باشد. در هر حال خسارت وارد شده از محل بیمه نامه وسیله نقلیه مسبب حادثه پرداخت می گردد.
دارنده وسیله نقلیه مکلف است برای پوشش خسارت های بدنی وارد شده بـه راننده مسبب حادثه، حداقل بـه میزان دیه مرد مسلمان در ماه غیر حرام، بیمه حوادث اخذ کند ؛ مبنای محاسبه میزان خسارت قابل پرداخت بـه راننده مسبب حادثه، معادل دیه فوت یا دیه و یا ارش جرح در فرض ورود خسارت بدنی بـه مرد مسلمان در ماه غیر حرام و هزینه معالجه آن می باشد. سازمان پزشکی قانونی مکلف است با درخواست راننده مسبب حادثه یا شرکت بیمه مربوط، نوع و درصد صدمه بدنی وارد شده را تعیین و اعلام کند. آیین نامه اجرایی و حق بیمه مربوط بـه این بیمه نامه بـه پیشنهاد بیمه مرکزی پس از تصویب شورای عالی بیمه بـه تصویب هیات وزیران می رسد.
در صورت وقوع حادثه و ایجاد خسارت بدنی یا مالی برای شخص ثالث:
الف ـ در صورتی کـه وسیله نقلیه مسبب حادثه، دارای بیمه نامه موضوع این قانون باشد، جبران خسارت های وارد شده در حدود مقررات این قانون بر عهده بیمه گر است. در صورت نیاز بـه طرح دعوی در خصوص مطالبه خسارت، زیان دیده یا قائم مقام وی دعوی را علیه بیمه گر و مسبب حادثه طرح می کند. این حکم، نافی مسئولیت های کیفری راننده مسبب حادثه نیست.
ب ـ در صورتی کـه وسیله نقلیه، فاقد بیمه نامه موضوع این قانون یا مشمول یکی از موارد مندرج در ماده 21 این قانون باشد، خسارت های بدنی وارده توسط صندوق با رعایت ماده 25 این قانون جبران می شود.
در صورت نیاز بـه طرح دعوی در این خصوص، زیان دیده یا قائم مقام وی دعوی را علیه راننده مسبب حادثه و صندوق طرح می کند. پ ـ در صورتی کـه خودرو، فاقد بیمه نامه موضوع این قانون بوده و وسیله نقلیه با اذن مالک در اختیار راننده مسبب حادثه قرار گرفته باشد، در صورتی کـه مالک، شخص حقوقی باشد، بـه جزای نقدی معادل بیست درصد (20%) و در صورتی کـه مالک شخص حقیقی باشد بـه جزای نقدی معادل ده درصد (10%) مجموع خسارات بدنی وارد شده محکوم می شود. مبلغ مذکور بـه حساب درآمدهای اختصاصی صندوق نزد خزانه داری کل کشور واریز می شود و با پیش بینی در بودجه های سالانه، صد درصد (100%) آن بـه صندوق اختصاص می یابد.
شرکت سهامی بیمه ایران مکلف است طبق مقررات این قانون و آیین نامه های مربوط بـه آن، با دارندگان وسایل نقلیه موضوع این قانون قرارداد بیمه منعقد کند. سایر شرکت های بیمه متقاضی فعالیت در رشته بیمه شخص ثالث می توانند پس از اخذ مجوز از بیمه مرکزی اقدام بـه فروش بیمه نامه شخص ثالث کنند. بیمه مرکزی موظف است براساس آیین نامه اجرایی کـه بـه پیشنهاد بیمه مرکزی و تایید شورای عالی بیمه بـه تصویب هیات وزیران می رسد، برای شرکت های متقاضی، مجوز فعالیت در رشته شخص ثالث صادر کند. در آیین نامه اجرایی موضوع این ماده مواردی از قبیل حداقل توانگری مالی شرکت بیمه، سابقه مناسب پرداخت خسارت، داشتن نیروی انسانی و ظرفیت های لازم برای صدور بیمه نامه و پرداخت خسارت باید مد نظر قرار گیرد. شرکت هایی کـه مجوز فعالیت در این رشته بیمه ای را از بیمه مرکزی دریافت می کنند، موظفند طبق مقررات این قانون و آیین نامه های مربوط بـه آن، با کلیه دارندگان وسایل نقلیه موضوع این قانون قرارداد بیمه منعقد کنند. ادامه فعالیت در رشته شخص ثالث برای شرکت هایی کـه در زمان تصویب این قانون در رشته بیمه شخص ثالث فعال هستند، منوط بـه اخذ مجوز از بیمه مرکزی ظرف مدت دو سال از تاریخ لازم الاجراء شدن این قانون می باشد.
از تاریخ انتقال مالکیت وسیله نقلیه، کلیه حقوق و تعهدات ناشی از قرارداد بیمه موضوع این قانون بـه انتقال گیرنده منتقل می شود و انتقال گیرنده تا پایان مدت قرارداد بیمه، بیمه گذار محسوب می شود.
تبصره ـ کلیه تخفیفاتی کـه بـه واسطه "نداشتن حوادث منجر بـه خسارت" در قرارداد بیمه موضوع این قانون اعمال شده باشد، متعلق بـه انتقال دهنده است. انتقال دهنده می تواند تخفیفات مذکور را بـه وسیله نقلیه دیگر از همان نوع، کـه متعلق بـه او یا متعلق بـه همسر، والدین یا اولاد بلاواسطه وی باشد، منتقل کند. آیین نامه اجرایی این تبصره بـه پیشنهاد بیمه مرکزی و تایید شورای عالی بیمه بـه تصویب هیات وزیران می رسد.
دارندگان وسیله نقلیه موتوری زمینی کـه از خارج وارد ایران می شوند در صورتی کـه خارج از کشور وسیله نقلیه خود را در مقابل خساراتی کـه بر اثر حوادث ناشی از آن بـه موجب بیمه نامه ای کـه از طرف بیمه مرکزی معتبر شناخته می شود بیمه نکرده باشند، مکلفند هنگام ورود بـه مرز ایران وسیله نقلیه خود را در قبال خسارت های بدنی و مالی کـه در اثر حوادث نقلیه مزبور یا محمولات آنها بـه اشخاص ثالث وارد می شود حداقل بـه میزان مندرج در ماده 8 این قانون بیمه کنند. همچنین دارندگان وسیله نقلیه ایرانی کـه از کشور خارج می شوند موظفند هنگام خروج با پرداخت حق بیمه مربوط، وسیله نقلیه خود را در مقابل خساراتی کـه بر اثر حوادث نقلیه مذکور در خارج از کشور بـه اشخاص ثالث ایرانی وارد شود حداقل بـه میزان مندرج در ماده 8 این قانون و نیز بیمه حوادث راننده موضوع ماده 3 این قانون بیمه کنند. در غیر این صورت از تردد وسایل مزبور توسط مراجع ذی ربط جلوگیری می شود.
