آبین نامه نظارت دیوانعالی کشور بر اجرای صحیح قوانین در محاکم مصوب 1389/04/30
با عنایت بـه اصل 157، بند 3 اصل 156 و بند یک اصل 158 و در اجرای اصل 161 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، در خصوص نظارت دیوان عالی کشور بر اجرای صحیح قوانین در محاکم کــه در این آیین نامه بـه اختصار دیّان نامیده می شود، مقررات و ضوابط مذکور بـه شرح مواد آتی تعیین می گردد.
منظور از نظارت در این آیین نامه عبارتست از: بکارگیری توانمندی های انسانی و فن آوری های نوین در جهت مراقبت و رصد کردن نحوه اجرای قوانین و مقررات در مراجع قضایی از حیث رعایت حقوق اشخاص و اعمال کلیه موازین قانونی و آیین های دادرسی و دستورالعمل های لازم الاتباع و بطور کلی هر آنچه از لحاظ شکلی و ماهوی در فرآیند دادرسی لازم الاجرا می باشد.
علاوه بر موارد مصرحه در قانون، نظارت بر اجرای صحیح قوانین در کلیه دادگاه ها و دادسراها بـه ترتیب زیر بر عهده دیوان می باشد.
الف ـ نظارت مستمر، ادواری و موردی براساس برنامه تنظیمی توسط رئیس دیوان.
ب ـ نظارت موردی بر حسب دستور رئیس قوه قضائیه.
نظارت بر اجرای صحیح قوانین در کلیه دادگاه ها شامل عمومی، انقلاب، نظامی، کیفری استان و تجدیدنظر بر عهده رئیس دیوان می باشد کــه از طریق معاونتی تحت عنوان معاونت نظارت دیوان عالی کشور اعمال می شود.
نظارت بر اجرای صحیح قوانین در کلیه دادسراها اعم از عمومی، انقلاب و نظامی بر عهده دادستان کل کشور می باشد کــه از طریق معاونتی تحت عنوان معاونت نظارت دادستان کل کشور اعمال می شود.
رئیس دیوان و دادستان کل کشور می توانند علاوه بر قضات دیوان، با هماهنگی مسئولان ذی ربط از سایر قضات مجرب و با سابقه بـه منظور اجرای امر نظارت استفاده نمایند.
معاونت نظارت حسب مورد پس از کسب نظر رئیس دیوان و دادستان کل کشور هیات ها یا اشخاصی را جهت اعمال نظارت تعیین می کند.
ریاست هر هیات حسب مورد توسط رئیس دیوان یا دادستان کل تعیین می گردد. ترکیب اعضا و نحوه انتخاب دیگر اعضای هیات و چگونگی تشکیل، نظارت، بازرسی، مدت ماموریت و سایر امور داخلی برابر دستورالعملی است کــه توسط رئیس دیوان و دادستان کل کشور تهیه و بـه تصویب رئیس قوه قضائیه می رسد.
رئیس هر یک از هیات ها یا شخص تعیین شده موظف است پس از انجام ماموریت گزارش خود را ضمن ارائه راهکارهای مناسب حسب مورد بـه معاونت نظارت دیوان عالی کشور و یا دادستان کل ارائه نماید.
وظائف معاونت نظارت دیوان عالی کشور و دادستان کل کشور حسب مورد عبارت است از:
الف ـ نظارت و بازرسی از دادگاه ها و دادسراها.
ب ـ بررسی و ارزیابی گزارش های واصله.
ج ـ انعکاس و جمع بندی گزارش ها و پیشنهادها و ارائه آنها بـه رئیس دیوان و دادستان کل کشور.
د ـ پیگیری تصمیمات رئیس دیوان و دادستان کل کشور.
ه ـ تشکیل بانک اطلاعات آراء با همکاری مرکز آمار و فن آوری اطلاعات جهت ارزیابی آراء و علت نقض آنها و فراهم نمودن موجبات رویه قضایی واحد در مراجع قضایی.
رئیس دیوان یا دادستان کل پس از دریافت گزارش ها و پیشنهادها، ضمن اقدام مقتضی، مراتب را جهت اطلاع بـه رئیس قوه قضائیه ارائه می دهند و در مواردی کــه مستلزم اقدام از سوی رئیس قوه قضائیه باشد، درخواست اقدام مقتضی خواهد شد.
نظربه اهمیت تشویق در ایجاد انگیزه کاری، کلیه هیات های نظارت موظفند با در نظر گرفتن معیارهای کاری، یافته های مثبت خود را در مورد قضات و کارکنان اداری همراه با مستندات حسب مورد بـه رئیس دیوان یا دادستان کل کشور اعلام نمایند تا مورد تشویق قرار گیرند.
تبصره ـ شرایط افراد مستحق تشویق، معیارها و شاخص های کاری، نحوه و کیفیت تشویق بـه موجب دستورالعملی خواهد بود کــه با همکاری رئیس دیوان و دادستان کل کشور تهیه و بـه تصویب رئیس قوه قضائیه می رسد.
این آیین نامه در 13 ماده و یک تبصره در تاریخ 1389/04/30 توسط رئیس قوه قضائیه تصویب و پس از ابلاغ لازم الاجرا می باشد.
رئیس قوه قضائیه - صادق لاریجانی
