آیین نامه استخدامی دهیاری ها مصوب 1383/04/07

آیین نامه استخدامی دهیاری ها به استناد تبصره 1 ماده واحده قانون تاسیس دهیاری های خودکفا در روستا های کشور 1377، مصوب 1383/04/07 هیات وزیران

 

شناسنامه آیین نامه استخدامی دهیاری ها:

شماره روزنامه رسمی: 17288

تاریخ روزنامه رسمی::1383/04/17

شماره ابلاغ: 3699/ت26923هـ

تاریخ ابلاغ: 1383/04/13

مرجع تصویب: هیات وزیران

تاریخ تصویب: 1383/04/07

 

بیشتر بخوانید:

مقررات دهیاری ها

موضوعات شهر و شهرداری در نظریات مشورتی

شهر و شهرداری در آرای وحدت رویه قضایی

موضوعات روستا و دهیاری در آراء دیوان عدالت اداری

 

متن آیین نامه استخدامی دهیاری ها:

هیأت و زیران در جلسه مورخ 1383/04/07 بنا به پیشنهاد شماره 3940/0103/24 مورخ 1381/05/06 و زارت کشور و به استناد تبصره (1) ماده و احده قانون تأسیس دهیاریهای خودکفا در روستاهای کشور مصوب 1377 آیین نامه استخدامی دهیاریهای کشور را به شرح زیر تصویب نمود:

 

ماده 1 ـ اصلاح 1401/07/24 ـ به کارگیری نیروی انسانی در دهیاری ها بر اساس تشکیلات مصوب و در چهارچوب قانون کار انجام خواهد شد.

تبصره 1 ـ اصلاح 1401/07/24 ـ مدت قرارداد کار موضوع این ماده یک ساله بوده و تمدید آن در صورت تأمین اعتبار، نیاز به خدمت و رضایت از عملکرد بلامانع خواهد بود.

تبصره 2 ـ اصلاح 1401/07/24 ـ نمونه قرارداد کار موضوع این ماده توسط وزارت کشور با همکاری سازمان اداری و استخدامی کشور، وزارت تعاون، کار و رفاه و اجتماعی تهیه و ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه توسط وزیر کشور ابلاغ می شود.

تبصره 3 ـ اصلاح 1401/07/24 و 1404/11/07 ـ به کارگیری نیروی انسانی در دهیاری ها، طبق تشکیلات مصوب و شایستگی و برابری فرصت ها و با لحاظ شرایط امانت و وثاقت، با موافقت وزارت کشور (سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور) از طریق آزمون عمومی امکان پذیر است. چگونگی اجرا به موجب دستورالعملی است که ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه، توسط وزارت کشور تهیه و ابلاغ می شود. 

تبصره 4 ـ الحاق 1401/07/24 ـ برای دهیاران متقاضی خدمت در دهیاری، منوط به شرکت در آزمون عمومی به ازای هر سال سابقه خدمت به عنوان دهیار تا سقف پنجاه درصد (50 %) حداقل نمره قبولی، به نمره آزمون آنها اضافه می شود. نحوه محاسبه امتیازات متناسب با سوابق خدمت تمام وقت و پاره وقت دهیاران در دستورالعمل موضوع تبصره (3) این ماده پیش بینی خواهد شد. 

 

ماده 2 ـ اصلاح 1398/06/20 ـ ساختار سازمانی دهیاری ها متناسب با درجه هر دهیاری از سوی وزارت کشور (سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور) تهیه و ابلاغ می شود.

 

ماده 3 ـ منسوخ 1398/06/20 ـ داو طلبان اشتغال در دهیاریها، پس از گذراندن امتحان، یک دو ره آزمایشی را طی می کنند که حداکثر مدت آن دو سال خواهد بود.

تبصره ـ مدت هر قرارداد در طی دو ره آزمایشی از هشتاد و نه (89) رو ز تجاو ز نخواهد کرد.

 

ماده 3 ـ اصلاح 1398/06/20 ـ انعقاد قرارداد برای بکارگیری نیرو ی انسانی در هر دهیاری منوط به پیش بینی اعتبار در بودجه سالانه همان دهیاری و تأ یید استانداری مربوط است.

 

ماده 4 ـ اصلاح 1401/07/24 ـ داوطلبان استخدام در دهیاری باید دارای تمامی شرایط زیر باشند:
1 – تابعیت جمهوری اسلامی ایران.
2 – تدین به یکی از ادیان به رسمیت شناخته شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
3 – دارا بودن حداقل (20) سال سن در زمان ثبت نام.
4 – التزام به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
5 – دارا بودن کارت پایان خدمت نظام وظیفه یا معافیت دائم از آن برای متقاضیان مرد.
6 – عدم اعتیاد به مواد مخدر و دخانیات.
7 – دارا بودن حداقل گواهینامه پایان دوره متوسطه (دیپلم).
8 – حسن شهرت اجتماعی و نداشتن سابقه محکومیت جزایی مؤثر.
9 – داشتن توانایی جسمی انجام کاری که برای آن استخدام می شود. 

تبصره 1 ـ اصلاح 1401/07/24 ـ اولویت اشتغال با افراد بومی تعیین خواهد شد.

تبصره 2 ـ الحاق 1401/07/24 ـ شرایط اختصاصی جهت شرکت در آزمون در آگهی به کارگیری نیرو تعیین خواهد شد.

تبصره 3 ـ الحاق 1401/07/24 ـ کارگران خدماتی و رانندگان از شرط دارا بودن گواهینامه پایان دوره متوسطه (دیپلم) معاف می باشند.

 

ماده 5 ـ اصلاح 1401/07/24 ـ حقوق و مزایای دهیار و نیروهای دهیاری بر اساس مصوبات شورای عالی کار و اعتبارات مصوب دهیاری، متناسب با ساعات کار و نوع شغل تعیین می شود. دستورالعمل نحوه تعیین حقوق و مزایای دهیاران و نیروهای دهیاری توسط سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور تهیه و ابلاغ خواهد شد. 

 

ماده 6 ـ اصلاح 1398/06/20 ـ مأموریت کارکنان رسمی یا پیمانی دستگاه های اجرایی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری به دهیاری در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط امکان پذیر می باشد.

تبصره 1 ـ الحاق 1398/06/20 ـ برقراری حقوق و مزایای کارکنان سایر دستگاه های اجرایی که بدون حفظ پست سازمانی به دهیاری مأمور می شوند، بر اساس ضوابط و مقررات مورد عمل در دهیاری ها خواهد بود.

تبصره 2 ـ الحاق 1398/06/20 ـ انتقال و مأموریت کارکنان دهیاری ها به دستگاه های اجرایی ممنوع است.

 

ماده 7 ـ اصلاح 1401/07/24 ـ استانداردهای لازم برای آموزش کارکنان دهیاریها توسط و زارت کشور (سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور) تهیه و ابلاغ می شود.

تبصره ـ دهیاریها موظفند از طریق مراکز آموزش فنی و حرفه ای و مراکز آموزش عالی غیردو لتی بر اساس استانداردهای مصوب نسبت به اجرای دو ره های آموزشی برای کارکنان خود اقدام نمایند.

 

ماده 8 ـ اصلاح 1398/06/20 ـ دهیار و کارکنان دهیاریها از نظر تأ مین اجتماعی و استفاده از مرخصی و سایر مواردی که در این آیین نامه مسکوت است تابع قانون کار مصوب 1369 مجمع تشخیص مصلحت نظام و قانون تأ مین اجتماعی ـ مصوب 1354 ـ و اصلاحات بعدی آنها هستند.

 

ماده 9 ـ اصلاح 1401/07/24 ـ به تخلفات دهیاران و کارکنان دهیاری ها بر اساس قانون کار رسیدگی می شود. 

تبصره ـ الحاق 1401/07/24 ـ دهیارانی که به صورت مأمور از دستگاه های اجرایی به عنوان دهیار مشغول خدمت می باشند، مشمول قانون رسیدگی به تخلفات اداری خواهند بود. 

 

ماده 10 ـ منسوخ 1401/07/24 ـ حقوق و مزایای دهیار بر اساس مقررات قانون کار و در چهارچوب اعتبارات مصوب شورای اسلامی روستا تعیین و پرداخت خواهد شد.

 

ماده 10 ـ اصلاح 1401/07/24 ـ مأموریت و مرخصی دهیار با موافقت شورای اسلامی رو ستا و با تأیید بخشدار صورت می گیرد.

 

ماده 11 ـ اصلاح 1401/07/24 ـ در صورتی که یکی از مستخدمان و زارتخانه ها، سازمانها و مؤسسات دو لتی، نهادهای عمومی غیردو لتی، شهرداریها و سازمانهای و ابسته به آنها و دهیاریها، توسط شورای اسلامی رو ستا برای تصدی سمت دهیار انتخاب شود، در صورت رضایت شخص مستخدم، اداره متبوع در صورت امکان جایگزینی مکلف است با مأ موریت او موافقت کند.

تبصره ـ کارکنان دو لت در رو ستاها می توانند در زمانهای فراغت و خارج از ساعت کار با دهیاری به صورت دهیار یا همکار، همکاری نمایند. این فعالیت مشمول بازنشستگی و بیمه نخواهد بود. در رو ستاهای زیر پنجاه (50) خانوار این افراد با حفظ سمت به عنوان دهیار فعالیت می کنند.

 

ماده 12 ـ اصلاح 1401/07/24 ـ در صورت استخدام کارکنان دهیاری در سایر دستگاه های اجرایی، سابقه خدمت مرتبط آنها به عنوان سنوات خدمت قابل قبول محاسبه می شود.

 

ماده 14 ـ منسوخ 1401/07/24 ـ و زارت کشور مسؤو ل حسن اجرای این آیین نامه است.

 

معاون اول رییس جمهور - محمدرضا عارف

 

###########

تحلیل جامع:

 1. ساختار و هدف کلی
این آیین نامه چارچوب حقوقی حاکم بر جذب، استخدام، حقوق و انضباط نیروی انسانی در دهیاری های سراسر کشور را تعیین می کند. مهمترین تحول در این آیین نامه، خروج تدریجی کارکنان دهیاری ها از شمول قوانین استخدامی کشوری و شمول قانون کار است.

 2. نکات کلیدی و تحلیل مواد

# الف) مبنای استخدام (ماده 1 و اصلاحیه ها)
* تغییر بنیادین: بر اساس اصلاحیه سال 1401، به کارگیری نیرو در دهیاری ها صرفاً در چهارچوب «قانون کار» انجام می شود.
* قراردادها: قراردادها یک ساله هستند و تمدید آن منوط به تأمین اعتبار، نیاز خدمت و رضایت از عملکرد است.
* جذب از طریق آزمون: جذب نیرو باید با موافقت وزارت کشور (سازمان شهرداری ها و دهیاری ها) و از طریق آزمون عمومی برگزار شود.
* امتیاز برای دهیاران سابق (تبصره 4 ماده 1): در یک اقدام حمایتی، به دهیاران سابق که در آزمون شرکت می کنند، به ازای هر سال سابقه تا سقف 50٪ حداقل نمره قبولی، امتیاز تعلق می گیرد.

# ب) شرایط احراز (ماده 4 و اصلاحیه ها)
* شرایط عمومی: تابعیت ایران، التزام به قانون اساسی، تدین به ادیان رسمی، کارت پایان خدمت (برای آقایان)، عدم اعتیاد و حسن شهرت.
* شرایط اختصاصی:
 * سن: حداقل 20 سال تمام.
 * تحصیلات: حداقل دیپلم (گواهینامه پایان دوره متوسطه).
 * معافیت تحصیلی: کارگران خدماتی و رانندگان از شرط دیپلم معاف هستند.
 * اولویت بومی: در جذب نیروها، اولویت با افراد بومی همان منطقه است.

# ج) حقوق و مزایا (ماده 5 و 8)
* مبنای حقوق: حقوق و مزایا بر اساس مصوبات شورای عالی کار و اعتبارات مصوب دهیاری تعیین می شود. این موضوع تأکیدی بر تبعیت از قانون کار است.
* سایر موارد: در مواردی که در این آیین نامه حکمی وجود ندارد (مانند تأمین اجتماعی، مرخصی و ...)، تابع قانون کار و قانون تأمین اجتماعی هستند.

# د) محدودیت ها و الزامات اداری
* انعقاد قرارداد (ماده 3): بستن هر قراردادی منوط به پیش بینی اعتبار در بودجه سالانه دهیاری و تأیید استانداری است. این بند از ایجاد تعهدات مالی بدون پشتوانه جلوگیری می کند.
* ساختار سازمانی (ماده 2): ساختار دهیاری ها باید متناسب با "درجه" آن دهیاری توسط وزارت کشور ابلاغ شود.
* ممنوعیت انتقال (تبصره 2 ماده 6): انتقال یا مأموریت کارکنان دهیاری ها به دستگاه های اجرایی دولتی ممنوع است. (این یک دیوار حفاظتی برای جلوگیری از خروج نیرو و تبدیل شدن دهیاری به مسیر ورود به استخدام دولتی است).

# ه) تخلفات و انضباط اداری (ماده 9)
* رسیدگی به تخلفات: تخلفات دهیاران و کارکنان بر اساس قانون کار رسیدگی می شود.
* استثنا: دهیارانی که از دستگاه های اجرایی به صورت مأمور در دهیاری مشغول هستند، مشمول قانون رسیدگی به تخلفات اداری (مقررات سخت گیرانه تر دولتی) خواهند بود.

# و) دهیاران شاغل در دولت (ماده 11)
* همکاری کارمندان دولت: کارمندان دولت می توانند در روستاهای زیر 50 خانوار، با حفظ سمت دولتی خود، به عنوان دهیار فعالیت کنند.
* فعالیت فراغتی: کارمندان دولت می توانند در اوقات فراغت با دهیاری همکاری کنند، اما این فعالیت مشمول بازنشستگی و بیمه مجدد نیست.

# ز) انتقال سابقه (ماده 12)
* قابل قبول بودن سابقه: اگر کارکنان دهیاری بعداً در دستگاه های اجرایی استخدام شوند، سابقه خدمت مرتبط آن ها در دهیاری به عنوان سنوات خدمت محاسبه می شود.

 3. نتیجه گیری و پیامدهای اجرایی
این آیین نامه با اصلاحات سال های 1398 و 1401، هویت استخدامی دهیاری ها را به طور کامل به بخش خصوصی و قانون کار پیوند زده است. پیام های اصلی این مقرره عبارتند از:

1. استقلال از استخدام دولتی: دهیاری ها دیگر جایی برای استخدام رسمی دولتی نیستند و تابع نظام اداری و استخدامی کشور (قانون مدیریت خدمات کشوری) نمی باشند.
2. انعطاف پذیری: نظام قراردادهای یک ساله و شمول قانون کار، به دهیاری ها اجازه می دهد متناسب با نیاز و بودجه خود، نیرو جذب و مدیریت کنند.
3. شفافیت و نظارت: الزام به جذب از طریق آزمون، تأیید استانداری برای بودجه و تعیین ساختار توسط وزارت کشور، نظارت بر این نهادها را حفظ کرده است.
4. حمایت از نیروهای موجود: با وجود تغییر نظام استخدامی، سابقه خدمت قبلی نیروها برای آینده شغلی آن ها (در صورت ورود به دستگاه های دیگر) محفوظ است و برای دهیاران سابق در آزمون ها امتیاز در نظر گرفته شده است.

###########

محتوی تطبیقی: 

مقایسه تطبیقی آیین نامه استخدامی دهیاری ها با سایر مقررات مرتبط، تصویر روشنی از جایگاه حقوقی این نهادها ارائه می دهد. مهمترین مقرره برای مقایسه، «آیین نامه استخدامی کارکنان شهرداری های کشور» مصوب 1381 است . این دو آیین نامه که توسط یک مرجع (هیأت وزیران) و برای نهادهای زیرمجموعه وزارت کشور تصویب شده اند، دو مسیر کاملاً متفاوت را در مدیریت نیروی انسانی نشان می دهند.

نخستین و اساسی ترین نقطه قوت آیین نامه دهیاری ها، صراحت و یکپارچگی آن در تبعیت از قانون کار است. ماده 1 این آیین نامه به روشنی اعلام می کند که به کارگیری نیرو در چهارچوب قانون کار انجام می شود . این موضوع ابهامات حقوقی را از بین برده و تکلیف کارفرما و کارگر را از نظر حقوق، مزایا، مرخصی و نحوه رسیدگی به تخلفات (ماده 9) روشن می کند. در مقابل، آیین نامه شهرداری ها از چهار دستگی نیروی انسانی رنج می برد. این آیین نامه شامل مستخدمین ثابت (با گروه های حقوق دولتی)، مستخدمین رسمی (تبعیت از قانون استخدام کشوری)، مستخدمین موقت و کارگران (تبعیت از قانون کار) است . این تنوع و تعدد، پیچیدگی های اداری زیادی ایجاد می کند.

در مقابل، نقطه قوت آیین نامه شهرداری ها، شفافیت در ساختار و مراجع تصمیم گیری است. این آیین نامه دارای فصول مشخص (کلیات، ورود به خدمت، حقوق، آموزش، رفاه، بازنشستگی) و نهادهای نظارتی معین مانند «شورای اداری و استخدامی شهرداری» در سطوح استان و شهرهای بزرگ است . همچنین ضوابط دقیقی برای شرایط سنی (با تبصره های مشخص برای مشاغل تخصصی) و معافیت از آزمون (برای شهرداران سابق) دارد. این در حالی است که آیین نامه دهیاری ها در مواردی مانند نحوه ارزشیابی عملکرد برای تمدید قرارداد یا جزئیات دستورالعمل آزمون، به تدوین دستورالعمل های بعدی ارجاع می دهد که می تواند باعث ایجاد نوعی بلاتکلیفی یا اعمال سلیقه های گوناگون شود.

از نظر نظام جذب و گزینش، هر دو آیین نامه بر آزمون تأکید دارند، اما رویکردها متفاوت است. آیین نامه دهیاری ها با افزودن تبصره (4) در اصلاحیه 1401، امتیازی برای دهیاران سابق در نظر گرفته که نشان دهنده نگاه حمایتی به نیروهای بومی و با تجربه است . در آیین نامه شهرداری ها نیز برای شهرداران سابق معافیت از آزمون دیده شده ، اما برای سایر پست ها، سیستم طبقه بندی مشاغل و شوراهای اداری نقش پررنگ تری در انعطاف دهی به شرط سنی یا تحصیلی ایفا می کنند. این انعطاف نهادی در آیین نامه دهیاری ها کمتر دیده می شود و بیشتر اختیارات به وزارت کشور در مرکز واگذار شده است.

 

###########

 

بررسی نقاط ضعف و قوت:

نقاط قوت آیین نامه استخدامی دهیاری ها:
سادگی و شفافیت در مبنا: قرار گرفتن تمام نیروها زیر چتر قانون کار، فهم و اجرای مقررات را بسیار آسان کرده و از تبعیض میان کارکنان با عناوین مشابه جلوگیری می کند.
انعطاف پذیری در تأمین نیرو: نظام قراردادهای یک ساله، به دهیاری ها این امکان را می دهد که متناسب با نوسانات بودجه و نیاز روستا، نیروی خود را مدیریت کنند و از تبدیل شدن نیروی انسانی به یک هزینه ثابت و غیرقابل تغییر جلوگیری می شود.
حمایت از نیروهای بومی و با سابقه: تأکید بر اولویت بومی ها (ماده 4) و اضافه کردن امتیاز به نمره آزمون دهیاران سابق (تبصره 4 ماده 1)، یک اقدام مثبت برای حفظ انسجام اجتماعی روستاها و استفاده از تجربه نیروهای محلی است.
یکسان سازی مرجع رسیدگی به تخلفات: ارجاع تخلفات به قانون کار (ماده 9) از موازی کاری و پیچیدگی های رسیدگی در مراجع متعدد اداری جلوگیری کرده و فرآیندی سریع تر و قابل پیش بینی تر را فراهم می آورد.

نقاط ضعف آیین نامه استخدامی دهیاری ها:

کمبود نهادهای نظارتی محلی: در مقایسه با آیین نامه شهرداری ها که دارای شوراهای اداری و استخدامی در استان هاست، آیین نامه دهیاری ها بیشتر تصمیم گیری ها را به وزارت کشور (در مرکز) و استانداری واگذار کرده است. نبود نهادهای محلی و مشارکتی برای نظارت و تصمیم گیری در مواردی مانند تأیید عملکرد یا حل اختلاف، یک خلأ محسوب می شود.

ابهام در معیارهای ارزیابی عملکرد: تمدید قرارداد به «رضایت از عملکرد» (تبصره 1 ماده 1) موکول شده، اما آیین نامه شاخص های این رضایت را مشخص نکرده و تدوین آن را به آینده واگذار کرده است. این می تواند به تصمیم گیری های سلیقه ای و ناامنی شغلی برای نیروها منجر شود.

عدم پیش بینی نظام رفاهی و بازنشستگی منسجم: اگرچه موضوع تأمین اجتماعی به قانون کار ارجاع شده، اما آیین نامه فاقد فصول مجزایی برای آموزش نظام مند، رفاه و پاداش پایان خدمت است که در آیین نامه شهرداری ها به آن پرداخته شده. این نقیصه می تواند باعث بی انگیزگی نیروهای بلندمدت شود.

وابستگی شدید به دستورالعمل های بعدی: بسیاری از جزئیات مهم مانند نمونه قرارداد، نحوه اجرای آزمون و نحوه محاسبه امتیازات، به دستورالعمل های آینده واگذار شده . تا زمان تدوین و ابلاغ این دستورالعمل ها، نوعی بلاتکلیفی حقوقی برای اجرا وجود خواهد داشت.

در مجموع، می توان گفت آیین نامه استخدامی دهیاری ها از نظر ساختاری، رویکردی نوین و چابک مبتنی بر قانون کار را برگزیده که با ماهیت درآمدی-هزینه ای و مقیاس کوچک دهیاری ها همخوانی بیشتری دارد. اما در مقابل آیین نامه شهرداری ها، به دلیل قدمت و تنوع نیروی انسانی، از پشتوانه نهادی و تفصیلی قوی تری برخوردار است. ضعف اصلی آیین نامه دهیاری ها، نبود همین نهادهای محلی و مشارکتی و نیز ارجاع زیاد موارد اجرایی به دستورالعمل های پسینی است که باید در بازنگری های آتی بدان توجه شود.

 

###########

 

محتوی کاربردی برای وکلا

با استناد به آیین نامه استخدامی دهیاری ها و رویه های قضایی دیوان عدالت اداری، موارد زیر برای وکلا در دعاوی مرتبط با دهیاری ها دارای اهمیت کاربردی است:

مبنای حقوقی رابطه استخدامی:

نخستین و مهمترین نکته برای وکلا، توجه به این است که رابطه کاری در دهیاری ها تابع قانون کار است نه قانون مدیریت خدمات کشوری. دیوان عدالت اداری در آرای متعدد از جمله دادنامه شماره 398-399 مورخ 1399/03/13 هیأت عمومی بر این موضوع تأکید کرده است . بنابراین در دعاوی مربوط به دهیاران و کارکنان دهیاری، مرجع صالح برای رسیدگی به اختلافات، هیأت های تشخیص و حل اختلاف اداره کار هستند نه دیوان عدالت اداری .

نکته کلیدی: دهیاری ها مؤسسات عمومی غیردولتی محسوب می شوند و تبصره 1 ماده واحده قانون تأسیس دهیاری ها، آیین نامه استخدامی خاصی را برای آنها پیش بینی کرده است .

تخلفات اداری و انضباطی

در خصوص تخلفات، تفکیک مهمی وجود دارد که وکلا باید مد نظر داشته باشند. بر اساس رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 1534 مورخ 1400/06/16، دهیارانی که به موجب قانون کار به کارگیری شده اند، مشمول قانون رسیدگی به تخلفات اداری نیستند و تخلفات آنها نیز باید در چهارچوب قانون کار رسیدگی شود . این رأی فراز نخست ماده 10 آیین نامه را که رسیدگی به تخلفات دهیاران را مشمول قانون رسیدگی به تخلفات اداری دانسته بود، ابطال کرده است .

اما تبصره ماده 9 آیین نامه که برای دهیاران مأمور از دستگاه های اجرایی استثنا قائل شده و آنها را مشمول قانون رسیدگی به تخلفات اداری دانسته، توسط هیأت تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری تأیید شده است . دلیل این امر آن است که این دسته از دهیاران هنوز وصف کارمند دولت (حکم استخدامی) را دارند .

بیمه و بازنشستگی

دهیاران و کارکنان دهیاری از تاریخ تصویب آیین نامه استخدامی (1383/04/07) مشمول مقررات قانون تأمین اجتماعی هستند و حق بیمه آنها با نرخ کامل (27٪ حق بیمه و 3٪ بیمه بیکاری) پرداخت می شود . در دادنامه ای از شعبه دیوان عدالت اداری، دهیارانی که پس از چند سال بیمه پردازی به نحو غیرارادی بیکار شده اند، مستحق دریافت مقرری بیمه بیکاری شناخته شده اند .

احتساب سوابق

ماده 12 آیین نامه مقرر می دارد: «در صورت استخدام کارکنان دهیاری در سایر دستگاه های اجرایی، سابقه خدمت مرتبط آنها به عنوان سنوات خدمت قابل قبول محاسبه می شود» . اما دیوان عدالت اداری در رأی شماره 1534 تأکید کرده که دهیاری ها مؤسسات عمومی غیردولتی هستند و خدمت در آنها به منزله سابقه خدمت دولتی تلقی نمی شود، مگر اینکه قانونگذار تصریح کند .

محدودیت های انتقال

تبصره 2 ماده 7 آیین نامه، انتقال و مأموریت کارکنان دهیاری ها به دستگاه های اجرایی را ممنوع اعلام کرده است . این ممنوعیت یک طرفه است و کارکنان دستگاه های اجرایی می توانند با حفظ پست سازمانی به دهیاری مأمور شوند .

نظام جذب و استخدام

جذب نیرو در دهیاری ها از طریق آزمون عمومی انجام می شود . تبصره 4 ماده 1 برای دهیاران سابق امتیازی در نظر گرفته که به ازای هر سال سابقه خدمت به عنوان دهیار تا سقف 50٪ حداقل نمره قبولی، به نمره آزمون آنها اضافه شود. این تبصره در هیأت تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری ابطال نشده و معتبر شناخته شده است . همچنین اولویت اشتغال با افراد بومی است که این شرط نیز از نظر هیأت تخصصی مغایر قانون تشخیص داده نشده است .

نتیجه گیری برای وکلا

در دعاوی مربوط به دهیاری ها، وکلا باید به این نکات توجه کنند:
1. مرجع صالح برای دعاوی کارکنان دهیاری، مراجع حل اختلاف کار هستند نه دیوان عدالت اداری.
2. در دعاوی مربوط به تخلفات دهیاران عادی، قانون کار حاکم است مگر اینکه دهیار به صورت مأمور از دستگاه اجرایی منصوب شده باشد.
3. در دعاوی مربوط به احتساب سوابق، باید توجه داشت که سابقه خدمت در دهیاری سابقه دولتی محسوب نمی شود.
4. در اعتراض به فرآیندهای جذب و استخدام، امتیازات در نظر گرفته شده برای دهیاران سابق و افراد بومی معتبر و قانونی است.