دستورالعمل تبصره 1 ماده 615 قانون آیین دادرسی کیفری 1392 مصوب 1397/12/21

دستورالعمل تبصره 1 ماده 615 قانون آیین دادرسی کیفری 1392 با موضوع نحوه احضار و جلب فرماندهان و مسئولان نیروهای مسلح مصوب 1397/12/21 

 

شناسنامه دستورالعمل تبصره 1 ماده 615 قانون آیین دادرسی کیفری 1392:

شماره ابلاغ: 3610/1141/158
تاریخ ابلاغ: 1398/01/06
تاریخ تصویب: 1397/12/21 

بیشتر بخوانید:
+ مقررات آیین دادرسی کیفری سال 1392
+ دادسرا و دادگاه نظامی در آراء وحدت رویه قضایی
+ دادسرا و دادگاه نظامی در نظریات مشورتی
+ موضوعات نظامی در آراء وحدت رویه قضایی

 

مقررات مرجع:
+ ماده 615 قانون آیین دادرسی کیفری 1392: احضار متهمان نظامی و متهمان وزارت اطلاعات از طریق فرمانده یا مسئول مافوق انجام می گیرد، اما در موارد ضروری یا در صورتی کـه بـه متهم در یگان مربوطه دسترسی نباشد، احضار از محل اقامت صورت می گیرد و مراتب بـه اطلاع فرمانده یا مسئول مافوق می رسد.
تبصره 1 ـ نحوه احضار و جلب فرماندهان و مسئولان نیروهای مسلح بر اساس دستورالعملی است کـه بـه تصویب فرماندهی کل قوا می رسد.
تبصره 2 ـ ابلاغ احضاریه توسط ماموران ابلاغ در محل اقامت، بدون استفاده از لباس رسمی و با ارائه کارت شناسایی انجام می شود.

 

متن دستورالعمل تبصره 1 ماده 615 قانون آیین دادرسی کیفری 1392

 

الف ـ مقدمه:

تبصرة 1 ماده 615 قانون آیین دادرسی کیفری 1392 اشعار می دارد: «نحوة احضار و جلب فرماندهان و مسئولان نیروهای مسلح بر اساس دستورالعملی است کـه بـه تصویب فرماندهی کل قوا می رسد.»

ب ـ هدف:

حفظ اقتدار فرماندهان، مدیران و مسئولان با توجه بـه حساسیت شغلی و رعایت شئون آن ها.

ج ـ منظور:

ایجاد هماهنگی و تعیین روش مناسب برای اجرای تدابیر مقام معظم فرماندهی کل قوا در رابطه با احضار و جلب فرماندهان، مدیران و مسئولان نیروهای مسلح و اجرای تبصره «1» ماده 615 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392/12/04

د ـ اختصارات:

در این دستورالعمل، واژه های اختصاری زیر در مفاهیم مشروح مربوط، بـه کار می رود:

الف) ستاد کل: «ستاد کل نیروهای مسلح»

ب) ودجا: «وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح»

پ) سازمان قضایی: «سازمان قضایی نیروهای مسلح»

ت) آ.د.ک: «قانون آیین دادرسی کیفری».

ث) دفتر ویژه: «اداره کل تحقیقات ویژه سازمان قضایی».

ج) حقوقی: «حقوقی و امور مجلس ستاد کل نیروهای مسلح».

 

هـ ـ اجراء:

 

ماده 1 ـ هرگونه احضار و جلب فرماندهان و مسئولان مذکور در ماده «2» این دستورالعمل، از طریق «دفتر ویژه» انجام می شود.

 

ماده 2 ـ فرماندهان و مسئولان مشمول دستورالعمل عبارتند از:

الف) شاغلان در محل های سرلشکری و بالاتر.

ب) وزیر دفاع، جانشین، معاونان و رؤسای سازمان های وابسته ودجا.

پ) فرماندهان تیپ های مستقل و رده های همتراز آنها.

ت) فرماندهان انتظامی استان ها و فرماندهان سپاه های استانی و رده های همتراز آنها.

ث) کارکنان نظامی و انتظامی با درجه سرتیپی و بالاتر.

تبصره 1 ـ بازنشستگان و منتقلین در اموری کـه در زمان خدمتشان مشمول دستورالعمل بوده اند، مشمول دستورالعمل خواهند بود.

تبصره 2 ـ جلب اشخاص مذکور بـه عنوان شاهد یا مطلع با رعایت شرایط قانونی، مشمول این دستورالعمل می باشد، لکن احضار آنها بـه عنوان شاهد یا مطلع برابر مقررات بصورت محرمانه با موافقت رئیس سازمان قضایی از طریق فرمانده مربوط انجام می شود.

تبصره 3 ـ مقاماتی (فرماندهان و مسئولان) کـه با توجه بـه نوع کار، میزان مسئولیت، اختیارات و محل سازمانی با مقامات مندرج در این ماده برابر باشد، مقامات همتراز نامیده می شود.

تبصره 4 ـ شمول این دستورالعمل بر مقامات مذکور «بجز بند ث» در صورتی است کـه در نیروهای مسلح خدمت کنند، همچنین رسیدگی بـه جرایم ارتکابی قبل از مسئولیت و جایگاه کـه در زمان اشتغال رسیدگی می شود، مشمول این دستورالعمل است.

 

ماده 3 ـ درخواست مجوز احضار یا جلب مقامات موضوع ماده «2» این دستورالعمل بـه عنوان متهم از سوی مقام قضایی رسیدگی کننده در دادسرا با موافقت دادستان مربوط بـه همراه گزارش پرونده و دلایل احضار و جلب از طریق دفتر ویژه انجام می شود.

 

ماده 4 ـ کلیه مراجع قضایی موظفند درخواست مجوز احضار یا جلب مشمولین موضوع ماده «2» این دستورالعمل، را بـه همراه گزارش پرونده و علت احضار یا جلب بـه سازمان قضایی در تهران ارسال کنند.

 

ماده 5 ـ سازمان قضایی بـه منظور تکمیل پرونده و قبل از تقاضای احضار یا جلب فرماندهان، با رعایت طبقه بندی، نظریه یا توضیحات آنان را از طریق مکاتبه یا توسط نماینده اعزامی آنان دریافت می کند.

تبصره 1 ـ پس از وصول درخواست احضار یا جلب بـه دفتر ویژه، در صورت ضرورت با تشخیص رئیس سازمان قضایی، توضیحات مکتوب متهم درباره موضوع گرفته می شود. و چنانچه توضیحات ارائه شده کافی نباشد یا پاسخی از طرف متهم حداکثر ظرف یکماه از تاریخ ارائه نشود، مراتب با شرح کامل سوابق و ذکر علت، بـه منظور اخذ مجوز احضار یا جلب بـه دفتر فرماندهی معظم کل قوا اعلام می شود.

تبصره 2 ـ مشمولان این دستورالعمل مکلفند لایحه دفاعیه را با امضاء خود حداکثر ظرف مدت یک ماه از تاریخ ابلاغ بـه دفتر ویژه، ارسال نمایند.

تبصره 3 ـ رونوشت نامه ابلاغ اخذ توضیحات از متهم با طبقه بندی «محرمانه» و «شخصا مفتوح» بـه حقوقی و همچنین بـه بالاترین مقام سازمان مربوط (آجا، سپاه، ودجا و ناجا) ارسال می شود.

 

ماده 6 ـ چنانچه توضیحات و دلایل و مدارک ارائه شده از سوی متهم بنا بر نظر رئیس سازمان قضایی برای رفع اتهام از متهم کافی باشد، مراتب بـه مرجع قضایی رسیدگی کننده اعلام می شود، در صورتی کـه مرجع قضایی رسیدگی کننده با وجود توضیحات مذکور اصرار بر احضار یا جلب داشته باشد و حسب مورد دادستان، رئیس دادگستری استان یا رئیس سازمان قضایی مربوط با نظر وی موافق باشند، مراتب بـه دفتر ویژه اعلام می شود. و تقاضای احضار و جلب از طریق دفتر ویژه بـه دفتر فرماندهی معظم کل قوا برای کسب اجازه احضار یا جلب ارسال می شود.

تبصره ـ در صورتی کـه دادستان، رئیس دادگستری استان یا رئیس سازمان قضایی استان مربوط حسب مورد با تقاضای احضار یا جلب موافق نباشند، قاضی رسیدگی کننده با تصمیم مقتضی پرونده را مختومه می کند و در صورت اصرار بر احضار یا جلب، تحقیقات بیشتری انجام می شود و پس از جمع آوری دلایل کافی مجددا برای کسب مجوز احضار یا جلب برابر مقررات این دستورالعمل اقدام می کنند.

 

ماده 7 – دفتر فرماندهی معظم کل قوا تقاضای احضار یا جلب را بـه استحضار فرمانده کل قوا رسانده، دفتر نتیجه اقدامات را حداکثر ظرف مدت سه ماه بـه سازمان قضایی اعلام می نماید. عدم پاسخ در مهلت مقرر بـه منزله موافقت با جلب و احضار خواهد بود.

 

ماده 8 ـ در پرونده ای کـه فرمانده معظم کل قوا با احضار یا جلب مشمولین این دستورالعمل، موافقت می نمایند سازمان قضایی بر اساس وظایف خود اقدام خواهد کرد و برای احضار در مراحل بعدی رسیدگی (در رابطه با همان موضوع) کسب اجازه مجدد لازم نمی باشد.

تبصره 1 ـ در مواردی کـه مقام معظم فرماندهی کل قوا با احضار یا جلب موافقت نکند، چنانچه تدبیری اتخاذ نمایند، بر اساس تدبیر ایشان اقدام مقتضی بـه عمل خواهد آمد، در غیر این صورت مرجع قضایی حسب مورد از طریق استماع اظهارات وکیل متهم یا نماینده حقوقی سازمان مربوطه با اخذ لایحه دفاعیه و یا توضیحات کتبی بـه پرونده رسیدگی خواهد کرد.

تبصره 2 ـ در مواردی کـه پرونده دارای شاکی خصوصی باشد، اقدامات لازم برای اخذ رضایت شاکی توسط دفتر ویژه یا حقوقی انجام خواهد شد.

تبصره 3 – در صورت لزوم برای پرداخت خسارت بـه شاکی با اعلام سازمان قضایی، اعتبار مورد نیاز طبق مصوبه رییس ستاد کل و یا سازمان های نیروهای مسلح تأمین خواهد شد مگر در مواردی کـه خارج از حیطه وظایف، سازمانی مرتکب باشد.

تبصره 4 ـ در صورت عدم رضایت شاکی خصوصی، دفتر ویژه مکلف است مراتب را مجدداً جهت کسب تکلیف بـه دفتر معظم له تقدیم نماید.

تبصره 5 ـ سازمان قضایی موظف است در صورت دستور احضار یا جلب، مراتب را همزمان بـه اطلاع دفتر فرماندهی معظم کل قوا و ستاد کل (حقوقی) برساند.

 

ماده 9 ـ پس از موافقت فرماندهی معظم کل قوا با احضار یا جلب، دفتر معظم له مراتب را بـه دفتر ویژه اعلام می دارد و دفتر ویژه نیز حداکثر ظرف یک هفته موضوع را بـه منظور اقدامات بعدی بـه مرجع قضایی رسیدگی کننده اعلام می دارد.

 

ماده 10 ـ مرجع قضایی رسیدگی کننده، احضار یا جلب متهم را از طریق دفتر ویژه برابر مقررات بـه وسیله فرمانده سازمان مربوط متهم انجام می دهد.

 

ماده 11 ـ در کلیه مواردی کـه پس از احضار، جلب مشمولان مزبور ضروری باشد سازمان قضایی موظف است از فرماندهی معظم کل قوا اجازه جلب را اخذ کند.

تبصره ـ در مواردی کـه پس از موافقت فرماندهی معظم کل قوا با احضار و پس از ابلاغ احضاریه، متهم بدون عذر موجه در مرجع قضایی حاضر نشود، برابر مقررات جلب می شود.

 

ماده 12 ـ در کلیه مواردی کـه اتهام مشمولان این دستورالعمل از جمله اموری است کـه صدور قرار بازداشت موقت ضروری است، مرجع قضایی مکلف است مراتب را در تقاضای احضار یا جلب اعلام نماید.

 

ماده 13 ـ هرگاه در حین رسیدگی، بـه تشخیص قاضی رسیدگی کننده و تأیید دادستان (با توجه بـه اهمیت اتهام انتسابی و دلائل و مدارک موجود) بازداشت متهم ضروری باشد و رئیس سازمان قضایی نیز با توجه بـه دلائل موجود و اهمیت بزه، بازداشت را ضروری بداند متهم بازداشت و حداکثر ظرف بیست و چهار ساعت مراتب بـه فرماندهی معظم کل قوا اعلام و طبق تدبیر معظم له عمل خواهد شد.

 

ماده 14 ـ در موارد ضروری و فوری کـه تأخیر در رسیدگی موجب خسارت جانی یا زیان های عمده، و یا بیم تبانی و فرار یا امحای آثار جرم می شود، قاضی رسیدگی کننده با موافقت دادستان مربوط و تأیید رئیس سازمان قضایی، متهم را از طریق دفتر ویژه احضار یا جلب می نماید. مراتب همزمان بـه همراه گزارش کامل پرونده بـه اطلاع دفتر فرماندهی معظم کل قوا و ستاد کل (حقوقی) اعلام می شود.

تبصره 1 ـ در صورتی کـه فرماندهی معظم کل قوا در مورد متهمان این ماده تدبیر خاصی اتخاذ نمایند اقدامات بعدی برابر دستور معظم له خواهد بود.

تبصره 2 ـ منظور از خسارت عمده معادل حداقل مبالغ جرایم اقتصادی موضوع ماده 36 قانون مجازات اسلامی خواهد بود.

 

ماده 15 ـ دادسرا و دادگاه ویژه روحانیت نیز مکلف بـه رعایت مفاد این دستورالعمل می باشند.

 

ماده 16 ـ در صورت استنکاف مشمولان این دستورالعمل از اجرای احکام قطعی، موضوعات مرتبط با مرکز رسیدگی بـه پرونده عناصر برجسته ن.م، توسط سازمان قضایی برای اتخاذ تصمیم بـه آن مرکز منعکس خواهد شد.

 

و ـ دستورهای هماهنگی:

 

ماده 17 ـ ستاد کل (حقوقی) جایگاه های فرماندهان و مسئولان مشمولین این دستورالعمل را تعیین و بـه سازمان قضایی اعلام خواهد نمود.

 

ماده 18 ـ مراجع قضایی و سازمان های نیروهای مسلح (حقوقی) موظف بـه رعایت مفاد این دستورالعمل در خصوص فهرست اعلامی از سوی ستاد کل می باشند.

 

ماده 19 – بـه محض مشخص شدن نتیجه اقدامات انجام شده (احضار و جلب) و ... «دفتر ویژه» با رعایت طبقه بندی، مراتب را بـه مرجع قضایی رسیدگی کننده اعلام می کند.

 

ماده 20 – هرگونه نشر خبر و اطلاع رسانی مربوط بـه احضار و جلب کارکنان موضوع این دستورالعمل صرفاً از سوی سازمان قضایی انجام می پذیرد.

 

ز – ابلاغ:

 

ماده 21 – این دستورالعمل در «21» ماده و «16» تبصره در تاریخ 1397/12/21 بـه تصویب مقام معظم رهبری و فرمانده کل قوا رسیده است، جایگزین دستورالعمل سابق بوده و از تاریخ ابلاغ لازم الاجراء است.