دستورالعمل عملیات پولی و بانکی در مناطق آزاد تجاری صنعتی مصوب 1379/06/13
دستورالعمل عملیات پولی و بانکی در مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی مشتمل بر 105 ماده مصوب 1379/06/13 شورای پول و اعتبار
شناسنامه دستورالعمل عملیات پولی و بانکی در مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی:
مرجع تصویب: شورای پول و اعتبار
تاریخ تصویب: 1379/06/13
بیشتر بخوانید:
+ مقررات تاسیس و فعالیت بانکها
+ موضوعات بانکی در آراء وحدت رویه قضایی
+ مقررات مناطق آزاد و ویژه اقتصادی
+ مناطق آزاد و ویژه در آراء دیوان عدالت اداری
+ مناطق ویژه و آزاد تجاری در نظریات مشورتی
متن دستورالعمل عملیات پولی و بانکی در مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی:
بر اساس قانون پولی و بانکی کشور مصوب سال 1351، قانون عملیات بانکی بدون ربا مصوب سال 1362 و در اجرای آیین نامه اجرایی موضوع ماده 18 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران که در تاریخ 1378/09/09 به تصویب هیأت وزیران رسیده است، دستورالعمل اجرایی عملیات پولی و بانکی در مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران در جلسه مورخ 1379/06/13 شورای پول و اعتبار شامل 105 ماده و 41 تبصره به شرح ذیل مورد تصویب قرارگرفت:
بخش اول- تعاریف
ماده 1 ـ معانی عبارت های مذکور در این دستورالعمل به شرح زیر می باشد.
ایران: جمهوری اسلامی ایران.
قانون: قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران.
آیین نامه: آیین نامه اجرایی ماده 18 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران.
دستورالعمل: دستورالعمل اجرایی عملیات پولی و بانکی در مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران.
بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
شورای عالی: شورای عالی مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران.
سازمان: سازمان هر یک از مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران.
منطقه: هر یک از مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران.
مؤسسه: مؤسسه اعتباری که دارای اجازه فعالیت در منطقه می باشد.
بانک: بانکی که دارای اجازه فعالیت در منطقه می باشد.
شعبه: و احدی از یک بانک یا مؤسسه اعتباری فعال در منطقه یا خارج از آن است که طبق اساسنامه بانک یا مؤسسه اصلی و در چارچوب قوانین و مقررات منطقه به عملیات مجاز بانکی مبادرت می و رزد.
و احدهای بانکی: بانک ها و مؤسسات و شعب بانک ها و مؤسسات ایرانی و خارجی که دارای اجازه فعالیت در منطقه هستند.
بانکداری برو ن مرزی: انجام انواع عملیات بانکی منحصراً با پول خارجی.
صرافی: اشتغال به خرید و فرو ش و انتقال انواع پول و مسکوکات طلا و نقره.
دفتر نمایندگی: دفتر نمایندگی بانک ها و مؤسسات اعتباری که در منطقه تأسیس می شود.
موافقت اصولی: موافقت اولیه بانک مرکزی با تأسیس بانک یا مؤسسه و یا افتتاح شعب بانک ها و مؤسسات خارجی پس از تأیید شرایط احراز متقاضیان و تودیع 50 درصد سرمایه نزد بانک مرکزی به منظور تشکیل پرو نده ثبتی و تکمیل سرمایه.
مجوز تأسیس: موافقت نهایی بانک مرکزی با تأسیس بانک یا مؤسسه یا افتتاح شعب بانک ها و مؤسسات خارجی پس از تودیع 100 درصد سرمایه نزد بانک مرکزی و طی مراحل پیش بینی شده در آیین نامه و دستورالعمل به منظور ثبت و احد بانکی در منطقه.
بخش دو م - شرایط تأسیس
ماده 2 ـ بانک ها و مؤسسات می توانند با سرمایه ایرانی یا خارجی و یا با مشارکت ایرانی و خارجی در منطقه به ثبت برسند.
ماده 3 ـ بانک ها و مؤسساتی که در منطقه به ثبت می رسند و مرکز اصلی آن ها نیز همان منطقه باشد بانک یا مؤسسه ایرانی محسوب می شوند.
ماده 4 ـ تأسیس بانک، مؤسسه و افتتاح شعب بانک ها و مؤسسات ایرانی یا خارجی در منطقه موکول به پیشنهاد سازمان، صدو ر مجوز تأسیس از طرف بانک مرکزی و ثبت در منطقه است. مرجع ثبت شرکت ها در منطقه مکلف است قبل از ثبت و احدهای بانکی مجوز تأسیس را مطالبه کند.
تبصره - اساسنامه بانک ها و مؤسسات و هرگونه تغییرات بعدی در اساسنامه آن ها باید پس از پیشنهاد سازمان به تأیید شورای پول و اعتبار برسد.
ماده 5 - تأسیس دفاتر نمایندگی بانک ها و مؤسسات ایرانی یا خارجی موکول به موافقت سازمان، اخذ تأییدیه بانک مرکزی در مورد مسؤو ل دفتر نمایندگی و ثبت در منطقه است.
تبصره - دفتر نمایندگی قبل از شرو ع فعالیت ملزم به ارسال یک نسخه از آگهی ثبت دفتر نمایندگی در رو زنامه رسمی و ارایه آدرس دقیق محل فعالیت خود به بانک مرکزی می باشد.
ماده 6 ـ شعب بانک های ایرانی که پیش از تصویب آیین نامه با اجازه بانک مرکزی در منطقه ایجاد شده اند نیازی به اخذ مجوز تأسیس مجدد ندارند.
ماده 7 ـ سرمایه بانک ها و مؤسسات می تواند تا 100 درصد متعلق به اتباع خارجی یا ایرانی و یا ترکیبی از این دو باشد. از نظر دستورالعمل اتباع حقیقی خارجی، افراد تابع دولت های مورد شناسایی دو لت ایران و اتباع حقوقی خارجی، شرکت ها و بانک های ثبت شده در کشورهای مورد شناسایی دو لت ایران هستند که حداقل سه سال سابقه فعالیت داشته باشند.
تبصره - در موارد استثناء و در رابطه با اتباع حقوقی خارجی به تشخیص بانک مرکزی عمل خواهد شد.
ماده 8 ـ و احدهای بانکی در منطقه می توانند بر حسب مجوز دریافتی به بانکداری برو ن مرزی اشتغال و رزند. و احدهای بانکی برو ن مرزی از انجام عملیات و معاملات به ریال ایران ممنوع هستند و باید معاملات و عملیات خود را منحصراً با پول های خارجی انجام دهند.
تبصره - و احدهای بانکی که مجوز فعالیت بانکداری برو ن مرزی را دریافت می کنند مکلفند عبارت «برو ن مرزی» را همراه نام خود بکار برند.
ماده 9 ـ تأسیس بانک یا مؤسسه در منطقه به صورت شرکت سهامی عام یا خاص با سهام با نام طبق مقررات مندرج در لایحه اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب سال 1347 مجاز است.
ماده 10 ـ حداقل سرمایه و احدهای بانکی در منطقه به شرح زیر تعیین می گردد:
1 ـ 10 و احدهای بانکی غیر برو ن مرزی:
1 ـ 1 ـ 10 بانک: حداقل سی و پنج میلیارد (000 /000 /000 /35) ریال که صد در صد آن باید به صورت نقد نزد بانک مرکزی سپرده شود.
2 ـ 1 ـ 10 مؤسسه: حداقل پانزده میلیارد (000 /000 /000 /15) ریال که صد در صد آن باید به صورت نقد نزد بانک مرکزی سپرده شود.
3ـ 1 ـ 10 ـ شعبه بانک یا مؤسسه خارجی: حداقل ده میلیارد ریال که صد در صد آن باید به صورت نقد نزد بانک مرکزی سپرده شود.
2 ـ 10 و احدهای بانکی برو ن مرزی:
1 ـ 2 ـ 10 بانک: حداقل 10 میلیون (000 /000 /000 /10) دلار که صد در صد آن باید به صورت نقد نزد بانک مرکزی سپرده شود.
2 ـ 2 ـ 10 مؤسسه: حداقل پنج میلیون (000 /000 /5) دلار که صد در صد آن باید به صورت نقد نزد بانک مرکزی سپرده شود.
3 ـ 2 ـ 10 شعبه بانک یا مؤسسه خارجی: حداقل 3 میلیون (000 /000 /3) دلار که صد در صد آن باید به صورت نقد نزد بانک مرکزی سپرده شود.
تبصره 1 ـ صدو ر موافقت اصولی موکول به تأمین و تودیع 50 درصد سرمایه و احد بانکی مربوط، و صدو ر مجوز تأسیس موکول به تأمین و تودیع 100 درصد سرمایه و احد بانکی مربوط نزد بانک مرکزی طبق مفاد این ماده است.
تبصره 2 ـ صدو ر مجوز تأسیس و احدهای بانکی با سرمایه خارجی موکول به ارایه اعلامیه فرو ش ارز به یکی از بانک ها به میزان سرمایه متعلق به اتباع خارجی و در مورد و احدهای بانکی برو ن مرزی تودیع ارز نزد بانک مرکزی خواهد بود.
تبصره 3 ـ شعب بانک ها و مؤسسات داخلی در منطقه الزامی به تودیع سپرده سرمایه ندارند.
تبصره 4 ـ بانک مرکزی به تشخیص خود می تواند حداقل سرمایه نقدی و احدهای بانکی را تغییر دهد.
ماده 11 ـ استفاده از و جوه تودیع شده نزد بانک مرکزی منوط به ارایه مدارک ثبت شرکت شامل اساسنامه و اظهارنامه ثبت شده، آگهی ثبت در رو زنامه رسمی و اعلام اسامی مدیران و صاحبان امضاء مجاز می باشد.
ماده 12 ـ متقاضیان تأسیس بانک و مؤسسه باید به همراه تقاضای خود مدارک و اطلاعات ذیل را به سازمان ارایه نمایند:
1 ـ 12 تعیین نوع شرکت سهامی مورد نظر به صورت خاص یا عام.
2ـ 12 تعیین نوع فعالیت.
3 ـ 12 میزان سرمایه مورد نظر با تعیین درصد پرداخت شده و تعهد شده.
4 ـ 12 اساسنامه پیشنهادی.
5 ـ 12 ارایه برنامه عملیاتی بانک یا مؤسسه در منطقه.
6 ـ 12 نام و مشخصات و سابقه فعالیت مؤسسین با ذکر میزان تعهد سهام توسط هر یک از آنها.
7 ـ 12 نام و مشخصات، میزان تحصیلات، سابقه فعالیت و سمت های قبلی اعضای هیأت مدیره، اعضای هیأت عامل و مدیرعامل و قائم مقام پیشنهادی برای بانک یا مؤسسه.
8 ـ 12 ارایه یک نسخه از اساسنامه، گواهی ثبت و صورت های مالی حسابرسی شده و گزارش مدیران برای 3 سال گذشته (بالحاظ نمودن تبصره ذیل ماده 7) در مورد مؤسسی که شخص حقوقی بوده و بیش از 5 درصد سرمایه را تعهد می نماید و در صورتی که این مؤسس یا مؤسسین، مالک بیش از 50 درصد سهام شرکت های دیگر باشند صورت های مالی حسابرسی شده تلفیقی با ذکر نام و مشخصات و نوع فعالیت شرکت های تابعه برای سه سال گذشته.
9 ـ 12 ارایه گواهی های مذکور در ذیل برای اعضای هیأت مدیره، هیأت عامل و مدیرعامل و قائم مقام و ی:
1 ـ 9 ـ 12 اظهارنظر در مورد صلاحیت مالی توسط یک بانک معتبر.
2 ـ 9 ـ 12 گواهی حسن شهرت به تأیید سه شخص حقوقی یا حقیقی.
3 ـ 9 ـ 12 گواهی عدم سوء سابقه از پلیس محل اقامت.
4 ـ 9 ـ 12 تعهدنامه از هر یک از اشخاص مذکور در بند 9 ـ 12 فوق مبنی بر اینکه شخص مربوطه در هیچ نقطه از دنیا سابقه و رشکستگی نداشته و در هیچ شرکتی که متوقف یا و رشکست شده سمتی نداشته و محکومیت کیفری در موارد تخلفات مالی از هیچ نوع و در هیچ کشوری ندارد. چنانچه به دلیل و جود مواردی، ارایه تعهدنامه کامل به شرح فوق مقدو ر نباشد، اطلاعات لازم برای ارزیابی به بانک مرکزی ارایه خواهد شد.
10 ـ 12 نام و نشانی حسابرس منتخب برای حسابرسی صورت های مالی.
11 ـ 12 تعهد مؤسسین مبنی بر درج مفاد متن زیر در اساسنامه بانک یا مؤسسه: تأمین سرمایه بانک یا مؤسسه به مقادیر مذکور در ماده 10 دستورالعمل اجرایی عملیات پولی و بانکی در مناطق آزاد تجاری - صنعتی ج.ا.ا. در صورت تقلیل حقوق صاحبان سهام بر اثر زیان های و ارده.
12 ـ 12 در صورتی که مؤسسین، بانک ها و یا مؤسسات خارجی باشند ارایه مجوز از طرف مراجع ذی ربط کشور متبوع مبنی بر تأسیس بانک یا مؤسسه در منطقه.
13 ـ 12 در صورتی که مؤسسین، بانک ها و یا مؤسسات خارجی باشند ذکر نام مرجع نظارت کننده بر آن ها در کشور متبوع.
14 ـ 12 تعهدنامه مبنی بر انجام معاملات بانکی در منطقه طبق مجوز دریافتی و اساسنامه و رعایت مقررات قانون، آیین نامه و دستورالعمل.
ماده 13 ـ حداقل 3 نفر از اعضای هیأت مدیره و مدیرعامل و قائم مقام و ی باید تجربه کافی در بانکداری داشته و حداقل 5 سال از تجربه آنان در سمت های مدیریتی بانکی (ریاست شعبه درجه یک یا مشاغل هم طراز ستادی) بوده باشد.
ماده 14 ـ بانک ها و مؤسسات خارجی متقاضی افتتاح شعبه مکلفند به ضمیمه تقاضای خود مدارک و اطلاعات ذیل را به سازمان ارایه نمایند:
1 ـ 14 تعیین نوع فعالیت.
2 ـ 14 میزان سرمایه شعبه.
3 ـ 14 ارایه برنامه عملیاتی برای افتتاح شعبه.
4 ـ 14 اساسنامه و گواهی ثبت، صورت های مالی حسابرسی شده و گزارش مدیریت برای 3 سال گذشته.
5 ـ 14 ارایه مشخصات سهامدارانی که بیش از 10 درصد سهام بانک و مؤسسه متعلق به آنان است.
6 ـ 14 ارایه اطلاعات در مورد کلیه شرکت ها و بانک هایی که متقاضی دارای بیش از 10 درصد سهام آنان بوده و یا دارای عضو هیأت مدیره در آن ها باشد.
7 ـ 14 نام و مشخصات و میزان تحصیلات رییس پیشنهادی برای شعبه و معاو نین و ی با ذکر سابقه فعالیت و سمت های قبلی آنان در 5 سال گذشته.
8 ـ 14 تأییدیه مدیرعامل بانک یا مؤسسه در مورد صلاحیت مالی، حسن شهرت و عدم سابقه محکومیت کیفری در مورد رییس شعبه.
9 ـ 14 موافقت هیأت مدیره بانک یا مؤسسه متقاضی با تأسیس شعبه در منطقه همراه با مجوز مراجع ذی ربط.
10 ـ 14 ذکر نام مرجع نظارت کننده بر بانک یا مؤسسه متقاضی.
11 ـ 14 تعهدنامه برای جبران خسارت ناشی از عملیات شعبه.
12 ـ 14 تعهدنامه در مورد تأمین حداقل سرمایه شعبه، در صورتی که سرمایه بر اثر زیان های و ارده به کمتر از حداقل مقرر در ماده 10 کاهش یابد.
13 ـ 14 تعهدنامه در مورد اجرای عملیات بانکی در منطقه طبق مجوز دریافتی و اساسنامه و رعایت مقررات قانون، آیین نامه و دستورالعمل.
14 ـ 14 ـ نام و نشانی حسابرس منتخب برای حسابرسی صورت های مالی شعبه.
ماده 15 ـ سازمان مکلف است پس از رسیدگی به تقاضای تأسیس بانک، مؤسسه یا شعبه بانک و مؤسسه خارجی، نظر خود را به همراه کلیه مدارک و اطلاعات دریافتی از متقاضی به بانک مرکزی ارسال دارد.
تبصره - سازمان مکلف است دلایل رد یا قبول تقاضای مربوطه را جهت اطلاع به بانک مرکزی اعلام نماید.
ماده 16 ـ در صورت تأیید اساسنامه پیشنهادی، برنامه عملیاتی و مشخصات هیأت مؤسس، هیأت مدیره، هیأت عامل و مدیرعامل و قائم مقام و احراز سایر شرایط و همچنین تأیید تقاضای افتتاح شعبه توسط بانک یا مؤسسه خارجی، بانک مرکزی ابتدا موافقت اصولی خود را با تقاضای تأسیس بانک یا مؤسسه و افتتاح شعبه بانک های خارجی اعلام می نماید.
ماده 17 ـ در صورتی که تقاضای تأسیس بانک یا مؤسسه به صورت شرکت سهامی عامل باشد، طرح پذیره نویسی سهام قبل از انتشار باید به تأیید بانک مرکزی برسد.
تبصره - حداقل شرایط تنظیم اظهارنامه و پذیره نویسی، طبق مقررات قانون تجارت و اصلاحیه مورخ سال 1347 آن خواهد بود.
ماده 18 ـ مجوز تأسیس و احدهای بانکی به منظور ثبت در منطقه، پس از تودیع صد در صد سرمایه و انجام سایر ترتیبات موضوع آیین نامه و دستورالعمل، توسط بانک مرکزی صادر می شود.
تبصره - بانک مرکزی پس از ثبت و احد بانکی در منطقه و دریافت مدارک ثبتی از قبیل اساسنامه ثبت شده و آگهی ثبت در رو زنامه رسمی از متقاضیان و انطباق مفاد آن با مدارک و اطلاعات ارایه شده قبلی به بانک مرکزی، تأییدیه ای مبنی بر بلامانع بودن فعالیت و احد بانکی صادر می نماید.
ماده 19 ـ موافقت اصولی و مجوز تأسیس صادره از طرف بانک مرکزی قابل انتقال به غیر نمی باشد.
ماده 20 ـ مدت اعتبار موافقت اصولی و مجوز تأسیس صادره از طرف بانک مرکزی حداکثر 6 ماه از تاریخ صدو ر است مگر آنکه به دلایل خاص، مدت دیگری در مجوز قید شده باشد.
ماده 21 ـ انتقال بیش از 10 درصد سهام بانک یا مؤسسه دفعتاً و احده و یا به تدریج به اشخاص دیگر و همچنین تغییر در ترکیب اعضای هیأت مدیره، هیأت عامل، مدیرعامل و قائم مقام بانک یا مؤسسه موکول به موافقت و تأیید قبلی بانک مرکزی است.
ماده 22 ـ افتتاح شعبه توسط بانک یا مؤسسه، در منطقه و سایر مناطق آزاد ایران یا کشورهای دیگر منوط به پیشنهاد سازمان و تأیید بانک مرکزی است. متقاضیان باید به همراه تقاضای خود، گزارش توجیهی افتتاح شعبه در نقاط مورد نظر را ضمیمه نمایند.
ماده 23 ـ افتتاح شعب بانک ها یا مؤسسات اعتباری کشور در منطقه منوط به پیشنهاد سازمان و تأیید بانک مرکزی است.
تبصره 1 ـ بانک ها یا مؤسسات اعتباری فعال در ایران که متقاضی افتتاح شعبه در منطقه هستند، باید برنامه های عملیاتی خود را در مورد افتتاح شعبه به سازمان ارایه نمایند.
تبصره 2 ـ صلاحیت رییس شعبه پیشنهادی باید به تأیید بانک مرکزی برسد. بانک ها و مؤسسات اعتباری فعال در کشور که متقاضی افتتاح شعبه در منطقه هستند باید به همراه تقاضای خود، مدارک و اطلاعات زیر را به بانک مرکزی ارایه نمایند:
- نام و مشخصات، میزان تحصیلات رییس شعبه پیشنهادی، سابقه فعالیت حرفه ای و سمت های قبلی و ی طی 5 سال گذشته.
- تأییدیه مدیرعامل بانک یا مؤسسه در مورد صلاحیت مالی، حسن شهرت و عدم سابقه محکومیت کیفری.
ماده 24 ـ تأسیس صرافی در منطقه منوط به پیشنهاد سازمان و صدو ر مجوز بانک مرکزی است.
تبصره - سازمان مدارک موضوع ماده 27 دستورالعمل را بررسی و به همراه نظرات خود به بانک مرکزی ارایه می نماید.
ماده 25 ـ تأسیس صرافی منحصراً به صورت شرکت تضامنی مجاز است. صرافی هایی که قبل از تصویب دستورالعمل در مناطق تأسیس شده اند مکلفند ظرف مدت 6 ماه شرایط خود را با مفاد آن تطبیق دهند.
ماده 26 ـ حداقل سرمایه پرداخت شده صرافی ها معادل پانصد میلیون ریال می باشد.
ماده 27 ـ متقاضیان تأسیس صرافی باید به همراه تقاضای خود مدارک و اطلاعات ذیل را به سازمان ارایه نمایند:
1 ـ 27 میزان سرمایه.
2 ـ 27 اساسنامه پیشنهادی.
3 ـ 27 نام و مشخصات و سابقه فعالیت مؤسسین با ذکر میزان سهم الشرکه هر یک از آنان.
4 ـ 27 نام و مشخصات، میزان تحصیلات، سابقه فعالیت و سمت های قبلی مدیران و مدیرعامل.
5 ـ 27 اسم و آدرس بازرس قانونی مورد نظر.
6 ـ 27 ارایه گواهی های مذکور در ذیل برای مدیران و مدیرعامل.
1 ـ 6 ـ 27 گواهی مربوط به صلاحیت مالی از یک بانک معتبر.
2 ـ 6 ـ 27 گواهی حسن شهرت، حداقل به تأیید سه شخص حقیقی یا حقوقی معتبر.
3 ـ 6 ـ 27 گواهی عدم سوء سابقه از پلیس محل اقامت.
4 ـ 6 ـ 27 تعهدنامه هر یک از مدیران و مدیرعامل مبنی بر اینکه در هیچ زمانی تحت تعقیب قضایی در موارد تخلفات مالی قرار نگرفته و یا محکومیت کیفری از هیچ نوع و در هیچ کشوری ندارد.
5 ـ 6 ـ 27 تعهدنامه مبنی بر انجام عملیات صرافی طبق مقررات دستورالعمل.
ماده 28 ـ بانک مرکزی در صورت تأیید تقاضا و پس از دریافت گواهی تودیع سرمایه، نسبت به صدو ر مجوز تأسیس صرافی جهت ارایه به ثبت منطقه، اقدام می نماید.
ماده 29 ـ پس از ثبت و احد صرافی در منطقه و ارایه آدرس دقیق محل فعالیت به بانک مرکزی، و احد صرافی می تواند فعالیت خود را شرو ع نماید.
ماده 30 ـ مجوز صادره برای صرافی، قابل انتقال به غیر نمی باشد.
ماده 31 ـ و احدهای صرافی باید مجوز تأسیس صرافی را در معرض دید عموم قرار دهند.
بخش سوم - نظام ارزی مناطق آزاد
ماده 32 ـ کلیه معاملات و نقل و انتقالات ارزی در مناطق منحصراً تحت شمول آیین نامه و دستورالعمل خواهد بود.
ماده 33 ـ خرید و فرو ش کلیه ارزها در مقابل ریال یا سایر ارزها و کلیه معاملات و نقل و انتقالات ارزی در مناطق توسط اشخاص حقیقی و حقوقی آزاد است.
تبصره - بانک مرکزی مکلف است فهرست ارزهای معتبر را در مقاطع زمانی معین تهیه و در اختیار و احدهای بانکی دارای مجوز انجام عملیات ارزی قرار دهد تا و احدهای مذکور منحصراً به خرید و فرو ش ارزهای معتبر اقدام نمایند.
ماده 34 ـ نقل و انتقال کلیه ارزها از خارج از کشور به مناطق و از هر منطقه به سایر مناطق و خارج از کشور آزاد است.
تبصره - نقل و انتقال ارز به هر شکلی از مناطق به سایر نقاط کشور و بالعکس تابع ضوابط و مقررات ارزی کشور خواهد بود.
ماده 35 ـ نرخ خرید و فرو ش ارزها و همچنین تبدیل آن ها به ریال در مناطق بر اساس عرضه و تقاضا در بازار آزاد تعیین می گردد.
بخش چهارم - شرایط و نحوه فعالیت
ماده 36 ـ بانک ها و مؤسسات و شعب بانک ها و مؤسسات خارجی می توانند با ارایه مدارک مشرو ح زیر به سازمان فعالیت خود را شرو ع نمایند:
1 ـ 36 تأییدیه بانک مرکزی موضوع تبصره ذیل ماده 18.
2 ـ 36 یک نسخه از اساسنامه مورد تأیید ثبت.
3 ـ 36 یک نسخه از آگهی ثبت در رو زنامه رسمی کشور.
4 ـ 36 یک نسخه از اجاره نامه و یا سند مالکیت محل استقرار.
ماده 37- شعب موجود بانک ها و مؤسسات اعتباری ایرانی در منطقه موظفند از تاریخ ابلاغ دستورالعمل ظرف مدت 6 ماه فعالیت خود را با آیین نامه و دستورالعمل منطبق و تأیید بانک مرکزی را دریافت نمایند.
ماده 38 ـ معاملات کلیه و احدهای بانکی در منطقه به ریال ایران مشمول مقررات قانون عملیات بانکی بدون ربا خواهد بود. این و احدها در معاملات ارزی خود مجاز به رعایت رو یه های بین المللی بانکی هستند.
ماده 39 ـ مؤسسات، مجاز به افتتاح حساب های قرض الحسنه جاری و یا حساب های دیگر، به ریال و ارز، که برداشت از آن ها با چک امکان پذیر است نمی باشند.
ماده 40 ـ و احدهای بانکی به جز و احدهای بانکی برو ن مرزی برای انجام عملیات ارزی باید از بانک مرکزی مجوز جداگانه دریافت نمایند.
ماده 41 ـ و احدهای بانکی برو ن مرزی در منطقه مجاز به انجام عملیات بانکی به ریال نمی باشند.
ماده 42 ـ و احدهای بانکی به استثنای مواردی که در مواد 39 و 41 مجاز شناخته نشده اند، می توانند طبق ضوابط قانون عملیات بانکی بدون ربا منابع مالی مورد نیاز خود را به طرق ذیل تأمین نمایند:
1 ـ 42 قبول سپرده های قرض الحسنه جاری.
2 ـ 42 قبول سپرده های قرض الحسنه پس انداز و سپرده های مشابه غیردیداری.
3 ـ 42 قبول سپرده های سرمایه گذاری مدت دار.
4 ـ 42 انتشار او راق مشارکت.
5 ـ 42 دریافت تسهیلات اعتباری از اشخاص حقیقی و حقوقی.
6 ـ 42 استفاده از سایر ابزارهای تأمین منابع.
تبصره - ضوابط مربوط به بندهای 4 ـ 42، 5 ـ 42 و 6 ـ 42 در صورت تأمین منابع به ریال باید به تأیید بانک مرکزی برسد.
ماده 43 ـ و احدهای بانکی می توانند بر اساس ضوابط قانون عملیات بانکی بدون ربا و طبق اساسنامه خود به اعطای تسهیلات اعتباری در هر یک از بخش های اقتصادی کشاو رزی، صنعت و معدن مسکن و ساختمان، خدمات و بازرگانی و صادرات مبادرت نمایند.
ماده 44 ـ و احدهای بانکی می توانند سود علی الحساب سپرده های سرمایه گذاری را به تشخیص خود تعیین و بر اساس قراردادهای منعقده با سپرده گذاران، در فواصل زمانی معین پرداخت نمایند.
ماده 45 ـ و احدهای بانکی در منطقه مکلفند ترتیبی اتخاذ نمایند که اموال و ثیقه تسهیلات اعطایی در طول مدت اجرای قرارداد مربوط، همه ساله حداقل به میزان مانده این تسهیلات به نفع و احد بانکی طبق ضوابط و مقررات منطقه بیمه شوند.
ماده 46 ـ و احدهای بانکی برو ن مرزی و و احدهایی که مجوز عملیات ارزی را از بانک مرکزی دریافت کرده اند می توانند بر اساس رو یه های بین المللی بانکی به ارایه خدمات و انجام معاملات به ارز به شرح ذیل مبادرت نمایند:
1 ـ 46 برقراری رو ابط کارگزاری با سایر بانک ها.
2 ـ 46 انجام انواع نقل و انتقالات پولی برای خود با مشتریان.
3 ـ 46 انجام کلیه معاملات مربوط به خرید و فرو ش ارز به صورت نقدی به حساب خود یا مشتریان.
4 ـ 46 نگاهداری حساب های جاری (به استثناء مؤسسات).
5 ـ 46 نگاهداری حساب های پس انداز.
6 ـ 46 نگاهداری انواع سپرده های مدت دار با سررسیدهای مختلف.
7 ـ 46 دریافت انواع و ام و اعتبار.
8 ـ 46 انتشار، خرید، فرو ش، پذیره نویسی و نگاهداری او راق مشارکت و او راق قرضه خرید یا پذیره نویسی این او راق و شرایط انتشار آن ها به تأیید بانک مرکزی خواهد رسید.
9 ـ 46 اعطای انواع و ام و اعتبار.
10 ـ 46 خرید، تنزیل و تضمین انواع او راق تجاری.
11 ـ 46 انجام کلیه امور مربوط به اعتبارات اسنادی، برو ات و سفته ها و ضمانتنامه ها.
12 ـ 46 مدیریت دارایی ها و انجام خدمات سرمایه گذاری در او راق بهادار به حساب مشتریان.
13 ـ 46 انجام کلیه خدمات امانی و سایر امور مدیریتی.
14 ـ 46 انجام سایر عملیات و خدمات بانکی مجاز به ارز.
تبصره - و احدهای بانکی برو ن مرزی می توانند به هر یک از انواع عملیات بانکی طبق اساسنامه خود اشتغال و رزند.
ماده 47 ـ معاملات ارزی و احدهای بانکی در منطقه تابع مقررات ارزی سایر نقاط کشور نبوده و کارمزد عملیات بانکی، نرخ های خرید و فرو ش ارز، سود تسهیلات اعتباری دریافتی و سپرده های مختلف و همچنین سود تسهیلات اعطایی، بر اساس شرایط عرضه و تقاضا در بازار و به طور آزادانه تعیین می شود.
ماده 48 ـ و احدهای بانکی در منطقه همواره در اعطای تسهیلات ارزی بایستی و ثائق و یا تضمین های مطمئن دیگری به تشخیص خود به ارز و یا با قابلیت تبدیل به ارز، دریافت نمایند.
تبصره - در صورتی که و ثائق دریافتی در سایر نقاط کشور باشد، قابلیت تبدیل و انتقال و جه آن به منطقه تابع مقررات ارزی کشور خواهد بود.
ماده 49 ـ صدو ر ضمانت نامه به استثناء ضمانت نامه های شرکت در مناقصه و مزایده منوط به دریافت سپرده، حداقل معادل 10 درصد، خواهد بود.
تبصره - حداقل فوق در مورد ضمانت نامه های مربوط به صادرات خدماتی فنی و مهندسی به شرح ذیل تعیین می گردد:
- تا 10 میلیون دلار از مبلغ ضمانت نامه، معادل 3 درصد.
- مازاد 10 میلیون دلار تا 50 میلیون دلار از مبلغ ضمانت نامه، معادل 5 درصد.
- مازاد بیش از 50 میلیون دلار از مبلغ ضمانت نامه، معادل 3 درصد.
ماده 50 - و احدهای بانکی در منطقه مجاز به قبول سهام خود به عنوان و ثیقه تسهیلات اعطایی نمی باشند.
ماده 51 - و احدهای بانکی مکلفند برنامه های سالانه خود در مورد مدیریت ریسک عملیات ارزی از جمله ریسک و ضعیت باز را به تأیید بانک مرکزی برسانند.
ماده 52 - مانده تسهیلات اعطایی قطعی هر و احد بانکی به هر مشتری (شخص حقیقی و یا حقوقی) اعم از اینکه تسهیلات رأساً به آن ها و یا همسر و فرزندان تحت تکفل آن ها اعطاء شده باشد و یا این که تسهیلات به مؤسسات و شرکت هایی اعطاء شده باشد که این مشتریان جمعاً بیش از 20% سهام آن ها را داشته باشند، جمعاً نمی تواند از 15% مبلغ حساب سرمایه تجاو ز نماید.
تبصره 1 ـ جمع تعهدات ناشی از اعتبارات اسنادی، ضمانت نامه ها، پذیره نویسی ها و ... و مانده تسهیلات موضوع این ماده نمی تواند از 25% مبلغ حساب سرمایه تجاو ز نماید.
تبصره 2 ـ حساب سرمایه بانک یا مؤسسه شامل سرمایه پرداخت شده، اندو خته ها و مانده سود و زیان انباشته می باشد.
ماده 53 ـ در صورتی که منابع تسهیلات اعطایی شعب بانک ها و مؤسسات ایرانی و خارجی، توسط بانک به مؤسسه مادر تأمین شود این نوع از تسهیلات مشمول محدو دیت مذکور در ماده 52 نخواهد بود.
ماده 54 ـ در صورتی که تسهیلات اعتباری به و ثیقه سپرده های متقاضی اعطاء شود تا مبلغ پوشش داده شده در سقف اعتباری مذکور در ماده 52 منظور نخواهد شد.
ماده 55 ـ بانک ها و مؤسسات در منطقه مکلفند ضوابط مربوط به نسبت کفایت سرمایه را که از طرف بانک مرکزی و با توجه به معیارهای متداول بین المللی اعلام می گردد، رعایت نمایند.
تبصره - شعب بانک ها و مؤسسات خارجی در منطقه موظف به رعایت نسبتی بین سرمایه و کل دارایی ها می باشند که از جانب بانک مرکزی برای آنان تعیین می گردد. همچنین در بررسی و ضعیت مالی شعب یاد شده، اطلاع از و ضعیت مالی بانک مادر به و یژه نسبت کفایت سرمایه آن ها مورد دقت نظر قرار خواهد گرفت.
ماده 56 - و احدهای بانکی در منطقه موظفند به طور هفتگی و حداکثر تا پایان و قت اداری آخرین رو ز هفته بعد، سپرده قانونی خود را بر اساس فرم هایی که بانک مرکزی در اختیار آن ها قرار می دهد محاسبه و نزد بانک مرکزی تودیع نمایند.
تبصره 1 ـ سپرده دریافتی از بانک ها و مؤسسات و همچنین در مورد شعب بانک ها و مؤسسات ایرانی و خارجی در منطقه، سپرده دریافتی از بانک یا مؤسسه مادر و یا هر نوع بدهی به آن ها مشمول پرداخت سپرده قانونی نمی باشد.
تبصره 2 ـ متوسط مانده حساب های سپرده در پایان آخرین رو ز کاری هفته مبنای محاسبه سپرده قانونی قرار می گیرد.
تبصره 3 ـ با تأیید بانک مرکزی، سپرده قانونی نسبت به سپرده های ارزی می تواند به نوع ارز سپرده های دریافتی، نزد بانک مرکزی تودیع شود.
ماده 57 ـ بانک مرکزی نسبت به سپرده قانونی ریالی، سود ریالی بر اساس نرخ های مصوب و نسبت به سپرده قانونی ارزی، سود ارزی به تشخیص خود، متناسب با بازارهای بین المللی تعیین و پرداخت می نماید. سود مذکور بر اساس مدت و مانده سپرده ها در پایان هر 6 ماه محاسبه و پرداخت می گردد.
ماده 58 - و احدهای بانکی در منطقه مجاز به خرید و فرو ش کالا به حساب خود و به منظور تجارت نمی باشند.
تبصره - خرید و فرو ش کالا به منظور تجارت و همچنین انجام معاملات غیرمنقول توسط بانک هایی که هدف آن ها انجام معاملات غیرمنقول نیست در چارچوب قانون عملیات بانکی بدون ربا مجاز بوده و مشمول محدو دیت مذکور در این ماده نمی باشد.
ماده 59 - کلیه اسناد عملیات و احدهای بانکی در منطقه به ریال تنظیم و در دفاتر حسابداری ثبت می گردند. در مورد معاملات ارزی و احدهای بانکی، مبلغ ارزی نیز در اسناد مربوطه درج می گردد.
ماده 60 - مانده مستهلک نشده اموال غیرمنقول و احدهای بانکی در پایان هر سال نمی تواند از 30 درصد مبلغ حساب سرمایه آن ها تجاو ز نماید.
تبصره - و احدهای بانکی در صورت خرید و احدهای مسکونی سازمانی برای سکونت کارکنان خود و عدم تکافوی حد مذکور در این ماده، بایستی مجوز لازم را از بانک مرکزی اخذ نمایند.
ماده 61 - اموالی که در جهت و صول مطالبات و احدهای بانکی به تملک بانک در می آید بایستی حداکثر ظرف مدت یک سال به فرو ش رسد. در موارد استثناء با تأیید بانک مرکزی، مهلت مذکور قابل تمدید است.
ماده 62 - مانده مجموع دارایی های ناشی از خرید سهام و مشارکت در سرمایه شرکت ها و سایر او راق بهادار هیچ گاه نباید از 30 درصد مبلغ حساب سرمایه و احدهای بانکی تجاو ز نماید.
ماده 63 ـ بانک ها و مؤسسات در منطقه نمی توانند بیش از یک درصد مبلغ حساب سرمایه به هر یک از اعضاء هیأت مدیره یا هیأت عامل، مدیرعامل، قائم مقام بانک و مؤسسه و همسر و فرزندان تحت تکفل آنان تسهیلات اعتباری اعطاء نمایند. به هر حال مجموع تسهیلات اعطایی به اشخاص مذکور نباید از 5 (پنج) درصد مبلغ حساب سرمایه تجاو ز نماید.
ماده 64 - بانک ها و مؤسسات در منطقه می توانند طبق شرایط تعیین شده در زیر به شرکت هایی که اعضاء هیأت مدیره و مدیرعامل بانک یا مؤسسه در آن ها سهیم بوده و یا عضو هیأت مدیره آن ها باشند تسهیلات اعتباری اعطاء نمایند.
1 ـ 64 اعطای تسهیلات به هر شخص حقوقی که یکی از سهامداران مؤثر ب سانک یا مؤسسه یا یکی از اعضاء ارکان آن (هیأت مدیره، مدیرعامل و قائم مقام مدیرعامل) یا همسر و فرزندان تحت تکفل آنان بیش از پنج درصد سهام آنان را دارا باشند و یا چند نفر از اشخاص فوق الذکر جمعاً بیش از ده درصد سهام آن را دارا باشند، نباید از ده درصد مانده حساب سرمایه بانک یا مؤسسه تجاو ز نماید.
2 ـ 64 اعطای تسهیلات توسط بانک یا مؤسسه به هر شخص حقوقی که مدیرعامل (یا قائم مقام) و یا هر یک از اعضاء هیأت مدیره آن ها در همان بانک یا مؤسسه دارای سمت موظف یا غیرموظف به عنوان عضو هیأت مدیره و یا مدیرعامل (یا قائم مقام) باشند، نیز تابع شرایط مذکور در بند 1 ـ 64 می باشد.
تبصره 1 ـ محدو دیت های مذکور در این ماده در مورد شرکت هایی که سهام آن ها در بورس او راق بهادار پذیرفته شده، اعمال نمی گردد و اعطای تسهیلات به این گونه شرکت ها، محدو د به سقف فردی اعطای تسهیلات (حداکثر 15 درصد مانده حساب سرمایه بانک یا مؤسسه) می باشد.
تبصره 2 ـ شرایط اعطای تسهیلات مذکور در این ماده می بایست مشابه شرایط سایر تسهیلات اعطایی بانک و مؤسسه باشد.
ماده 65 ـ دارایی ها و بدهی های ارزی و احدهای بانکی در منطقه باید بر مبنای نرخ ارز مربوط و بر اساس نرخ اعلام شده فرو ش نقدی ارز در شعبه مرکزی بانک ملی ایران در منطقه، در پایان هر دو ره مالی تسعیر شود. در مورد دارایی ها و بدهی های با سررسید کمتر از یک سال، مابه التفاو ت حاصل از تسعیر به حساب سود و زیان منتقل خواهد شد.
در مورد دارایی ها و بدهی های بلند مدت ارزی، در پایان هر سال مالی مابه التفاو ت حاصل از تسعیر محاسبه می گردد. چنانچه نتیجه این محاسبه حاکی از آن باشد که در اثر تغییرات نرخ برابری ارزها، دارایی ها بیشتر و یا بدهی ها کمتر از و اقع نشان داده شده است، برای زیان حاصل، ذخیره ای برابر زیانی که در اثر تسعیر اقلام مزبور ایجاد می شده در حساب های و احدهای بانکی منظور خواهد گردید. در سال مالی بعد چنانچه تغییرات نرخ برابری ارزها به نحوی باشد که نیازی به نگاهداری تمام یا قسمتی از ذخیره ایجاد شده نباشد ذخیره مذکور به میزانی که مورد نیاز نیست به حساب سود و زیان برگشت داده خواهد شد.
ماده 66 ـ و احدهای بانکی در منطقه مکلفند هر سال حداقل 15 درصد از سود و یژه خود را به حساب اندو خته قانونی منتقل نمایند. پس از آنکه میزان اندو خته قانونی معادل سرمایه شود ایجاد این اندو خته اختیاری است.
ماده 67 ـ استهلاک دارایی های ثابت به نرخ های ذیل و به رو ش مستقیم در هر سال محاسبه و به حساب سود و زیان منتقل خواهد شد.
ساختمان به نرخ 10 درصد
تأسیسات به نرخ 20 درصد
و سایط نقلیه به نرخ 20 درصد
اثاث و لوازم اداری به نرخ 20 درصد
دستگاه های الکترو نیکی به نرخ 33 /33 درصد
دستگاه های خودکار پرداخت و دستگاه های مخابراتی به نرخ 20 درصد
هزینه های تأسیس و هزینه های نرم افزاری حداکثر 3 سال
ماده 68 ـ هزینه های تأسیس باید قبل از تقسیم هرگونه سود مستهلک شوند.
ماده 69 ـ و احدهای بانکی در منطقه موظفند همه ساله برای پوشش زیان های ناشی از عدم و صول مطالبات به ترتیب ذیل ذخایر کافی در حساب ها ایجاد نمایند.
1 ـ 69 ایجاد ذخیره لازم در مورد هر یک از تسهیلات اعطایی در مورد کفایت این ذخایر، بانک مرکزی نظر حسابرس مستقل را مورد توجه قرار خواهد داد.
2 ـ 69 ایجاد ذخیره حداقل معادل 2 درصد جمع کل مانده تسهیلات اعطایی پس از کسر تسهیلات مذکور در بند 1 ـ 69
ماده 70 ـ در صورتی که در اثر زیان های و ارده سرمایه و احدهای بانکی و صرافی ها از حدهای مقرر در مواد 10 و 26 دستورالعمل کمتر شود و احدهای بانکی و صرافی ها مکلفند حداکثر ظرف مدت 6 ماه سرمایه خود را تکمیل نمایند.
ماده 71 ـ دفاتر نمایندگی منحصراً به عنوان دفتر رابط و پیگیر رو ابط بانکی بانک متبوع خود در منطقه اقدام می کنند و از انجام هرگونه معامله بانکی و ارایه خدمات بانکی از هر نوع ممنوع هستند.
ماده 72 ـ و احدهای صرافی منحصراً به امور خرید و فرو ش و نقل و انتقال انواع پول ها به صورت نقدی و حواله و مسکوکات طلا و نقره اشتغال می و رزند و کلیه عملیات خود را در دفاتر رو زنامه و کل به ثبت می رسانند.
ماده 73 ـ و احدهای صرافی از اعطای هر نوع تسهیلات اعتباری و نگاهداری حساب جهت مشتریان خود ممنوع هستند.
تبصره - و احدهای صرافی می بایست در مقابل کلیه معاملات و خدماتی که برای مشتریان انجام می دهند رسید رسمی با ذکر جزییات ارایه دهند. نرخ ارزها به ریال و نرخ ارزها در مقابل یکدیگر باید در محل صرافی برای اطلاع عموم آگهی شود.
بخش پنجم - مقررات مربوط به نظارت بر و احدهای بانکی، دفاتر نمایندگی و صرافی ها در منطقه
ماده 74 ـ و احدهای بانکی و دفاتر نمایندگی در منطقه موظفند کلیه مقررات و ضوابط مذکور در قانون، آیین نامه، دستورالعمل و دستورات بانک مرکزی که در چارچوب قوانین و مقررات صادر می شود را مراعات نمایند.
تبصره - رعایت کلیه مقررات و ضوابط مرتبط با فعالیت صرافی ها در این دستورالعمل برای صرافی های منطقه الزامی می باشد.
ماده 75 ـ و احدهای بانکی باید در تابلوی خود عبارت «با مجوز رسمی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران» را ذکر نموده و در سربرگ فرم های چاپی بانک، شماره و تاریخ مجوز صادره مزبور را درج نمایند.
ماده 76 ـ و احدهای بانکی باید ترتیباتی اتخاذ نمایند تا حسابرسان آنان در رسیدگی های خود علاو ه بر رعایت اصول و ضوابط حرفه ای حسابرسی طبق استانداردهای لازم الرعایه، نسبت به رعایت ضوابط و مقررات ناظر بر فعالیت و احدهای بانکی در منطقه نیز به طور صریح اظهارنظر نمایند.
ماده 77 ـ کلیه و احدهای بانکی و صرافی ها موظفند همواره اسناد و مدارک فعالیت خود و دفاتر حسابداری را در اقامت گاه قانونی برای بازرسی توسط بازرسین بانک مرکزی در دسترس نگاهدارند.
ماده 78 ـ و احدهای بانکی در منطقه باید سرفصل حساب ها، دفاتر و صورت های مالی خود را طبق عناو ین و فرم های تعیین شده از طرف بانک مرکزی تنظیم و نگهداری نمایند.
ماده 79 ـ و احدهای بانکی غیربرو ن مرزی موظفند آمار و اطلاعات مشرو حه زیر را در فواصل زمانی تعیین شده به بانک مرکزی ارسال نمایند.
تبصره - بانک مرکزی عنداللزو م فرم های مربوط را به و احدهای بانکی غیربرو ن مرزی ارسال می نماید.
1 ـ 79 آمار و اطلاعات هفتگی:
1 ـ 1 ـ 79 صورت محاسبه سپرده قانونی.
2 ـ 1 ـ 79 صورت دارایی ها و بدهی های ارزی بر حسب بخش های اقتصادی.
2 ـ 79 آمار و اطلاعات ارسالی به طور ماهانه که بایستی تا دهم ماه بعد ارایه شود:
1 ـ 2 ـ 79 ـ خلاصه دفتر کل.
2 ـ 2 ـ 79 صورت دارایی ها و بدهی های ارزی طبقه بندی شده بر حسب نوع ارز.
3 ـ 79 اطلاعات ارسالی در پایان هر 3 ماه که بایستی تا پانزده رو ز بعد از پایان هر 3ماه ارایه شود:
1 ـ 3 ـ 79 صورت محاسبه کفایت سرمایه.
2 ـ 3 ـ 79 صورت طبقه بندی شده و ام ها و تسهیلات مصوب و استفاده شده اعطایی بر حسب مدت، نوع و ثایق و نرخ سود.
3 ـ 3 ـ 79 صورت مانده ضمانت نامه ها و اعتبارات اسنادی بر اساس طبقه بندی مورد نظر بانک مرکزی.
4 ـ 3 ـ 79 مانده و ام ها و تسهیلات ارزی دریافتی به تفکیک گرو ه های اشخاص حقیقی، حقوقی و بانک ها، بر حسب کشورها.
4 ـ 79 اطلاعات ارسالی در پایان هر 6 ماه از هر سال مالی که بایستی حداکثر تا 30 رو ز بعد از پایان 6 ماه ارایه شود:
1 ـ 4 ـ 79 ترازنامه.
2 ـ 4 ـ 79 صورت حساب سود و زیان.
3 ـ 4 ـ 79 صورت گردش و جوه نقد.
4 ـ 4 ـ 79 مشخصات رؤسا و مدیران ارشد و احدها (از رییس شعبه به بالا) و معامله گران ارزی.
تبصره - مشخصات اشخاص مذکور، در پایان 6 ماهه اول فعالیت و احد بانکی به طور کامل و در دو ره های بعدی فقط صورت تغییرات ارسال می گردد.
5 ـ 4 ـ 79 تسهیلات اعطایی به اشخاص موضوع مواد 63 و 64 دستورالعمل.
5 ـ 79 آمار و اطلاعات سالانه که بایستی حداکثر تا 4 ماه پس از پایان سال مالی ارسال شود:
1 ـ 5 ـ 79 صورت های مالی حسابرسی شده (شامل صورت های مالی بانک و مؤسسات مادر شعب خارجی).
2 ـ 5 ـ 79 یک نسخه از گزارش بازرس قانونی.
3 ـ 5 ـ 79 گزارش هیأت مدیره به مجامع عمومی سالانه در مورد بانک ها و مؤسسات.
4 ـ 5 ـ 79 یک نسخه از مصوبه مجمع عمومی در مورد بانک ها و مؤسسات.
ماده 80 و احدهای بانکی برو ن مرزی موظفند آمار و اطلاعات مشرو حه زیر را در فواصل زمانی تعیین شده به بانک مرکزی ارسال نمایند.
تبصره - بانک مرکزی عنداللزو م فرم های مربوط را به و احدهای بانکی برو ن مرزی ارسال می نماید.
1 ـ 80 آمار و اطلاعات هفتگی:
1 ـ 1 ـ 80 صورت محاسبه سپرده قانونی.
2 ـ 1 ـ 80 صورت دارایی ها و بدهی های ارزی بر حسب بخش های اقتصادی.
2 ـ 80 آمار و اطلاعات ارسالی به طور ماهانه که بایستی تا دهم ماه بعد ارایه شود:
1 ـ 2 ـ 80 خلاصه دفترکل.
2 ـ 2 ـ 80 صورت دارایی ها و بدهی ها بر حسب کشور و مشتری، به تفکیک گرو ه های اشخاص حقیقی، حقوقی و بانک ها
3 ـ 80 اطلاعات ارسالی در پایان هر 3 ماه که بایستی تا پانزده رو ز بعد از پایان هر 3 ماه ارایه شود:
1 ـ 3 ـ 80 صورت محاسبه کفایت سرمایه.
2 ـ 3 ـ 80 صورت طبقه بندی شده و ام ها و تسهیلات مصوب و استفاده شده اعطایی بر حسب مدت، (کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت) نوع و ثایق و نرخ سود.
3 ـ 3 ـ 80 صورت مانده ضمانت نامه ها و اعتبارات اسنادی بر اساس طبقه بندی مورد نظر بانک مرکزی.
4 ـ 3 ـ 80 مانده و ام ها و تسهیلات و سپرده های ارزی دریافتی به تفکیک گرو ه های اشخاص حقیقی، حقوقی و بانک ها، بر حسب کشورها.
4 ـ 80 اطلاعات ارسالی در پایان هر 6 ماه از هر سال مالی که بایستی حداکثر تا 30 رو ز بعد از پایان 6 ماه ارایه شود:
1 ـ 4 ـ 80 ترازنامه.
2 ـ 4 ـ 80 صورت حساب سود و زیان.
3 ـ 4 ـ 80 صورت گردش و جوه نقد.
4 ـ 4 ـ 80 مشخصات رؤسا و مدیران ارشد و احدها (از رییس شعبه به بالا) و معامله گران ارزی.
تبصره - مشخصات اشخاص مذکور، در پایان 6 ماهه اول فعالیت و احد بانکی به طور کامل و در دو ره های بعدی فقط صورت تغییرات ارسال می گردد.
5 ـ 4 ـ 80 تسهیلات اعطایی به اشخاص موضوع مواد 63 و 64 دستورالعمل.
5 ـ 80 آمار و اطلاعات سالانه که بایستی حداکثر تا 4 ماه پس از پایان سال مالی ارسال شود:
1 ـ 5 ـ 80 صورت های مالی حسابرسی شده (شامل صورت های مالی بانک و مؤسسات مادر شعب خارجی).
2 ـ 5 ـ 80 یک نسخه از گزارش بازرس قانونی.
3 ـ 5 ـ 80 گزارش هیأت مدیره به مجامع عمومی سالانه در مورد بانک ها و مؤسسات.
4 ـ 5 ـ 80 یک نسخه از مصوبه مجمع عمومی در مورد بانک ها و مؤسسات.
ماده 81 ـ و احدهای بانکی یک نسخه از صورت های مالی حسابرسی شده را به سازمان ارایه خواهند کرد.
ماده 82 ـ بانک مرکزی سایر اطلاعات مورد نیاز خود را بر حسب مورد از و احدهای بانکی منطقه دریافت خواهد نمود.
ماده 83 ـ آمار و اطلاعاتی که به ترتیب مذکور در مواد فوق توسط و احدهای بانکی منطقه تهیه و ارایه می شود، به جز صورت های مالی، در بانک مرکزی محرمانه تلقی می شود و فقط به صورت آمار جمعی و احدهای بانکی با طبقه بندی مورد نظر بانک مرکزی قابل انتشار خواهد بود.
ماده 84 ـ هیأت مدیره و مدیرعامل بانک ها و مؤسسات و نیز رؤسای شعب نسبت به صحت آمار و اطلاعات ارایه شده به بانک مرکزی و مطابقت آن ها با دفاتر خود، مسؤو ل می باشند.
ماده 85 ـ بانک مرکزی هر زمان که لازم تشخیص دهد، بازرسان خود را جهت رسیدگی به حساب ها و نحوه فعالیت و احدهای بانکی، دفاتر نمایندگی و صرافی ها به منطقه اعزام خواهد نمود. مدیران و متصدیان امور در و احدهای بانکی، دفاتر نمایندگی و صرافی ها باید کلیه اسناد، مدارک و دفاتر خود را جهت انجام این گونه رسیدگی ها ارایه نموده و امکان رسیدگی لازم و کافی را برای بازرسان اعزامی از طرف بانک مرکزی فراهم نمایند.
ماده 86 ـ چنانچه در رسیدگی های بانک مرکزی موارد اشکال یا تخلف از ضوابط دیده شود، موارد به تشخیص بانک مرکزی به و احد بانکی، دفتر نمایندگی و صرافی مربوط اعلام می شود.
ماده 87 ـ و احد بانکی، دفتر نمایندگی و صرافی مربوط پس از دریافت نتیجه رسیدگی های بانک مرکزی، در صورت و جود موارد اشکال یا تخلف، باید حداکثر ظرف مهلتی که حسب مورد توسط بانک مرکزی تعیین می گردد توضیحات و توجیهات خود را به همراه اسناد و مدارک لازم به بانک مرکزی ارسال نماید. در غیر این صورت موظف است قبل از پایان مهلت تعیین شده، نسبت به رفع اشکال یا تخلف اعلام شده اقدام و نتیجه اقدامات انجام شده در این زمینه را به بانک مرکزی اعلام نماید.
ماده 88- تشخیص و قوع تخلف و لزو م اعمال مجازات طبق مقررات مربوط، با بانک مرکزی است.
ماده 89 ـ صرافی ها مکلفند آمار ماهانه جمع کل معاملات خرید و فرو ش ارز بر اساس نوع ارز و مسکوکات طلا و نقره را طبق فرم هایی که از طرف بانک مرکزی ارایه می گردد حداکثر تا دهم ماه بعد به بانک مرکزی ارسال دارند.
ماده 90 ـ صرافی ها مکلفند ترازنامه و صورت حساب سود و زیان خود را در پایان هر 6 ماه از سال مالی خود حداکثر تا 20 رو ز بعد از پایان 6 ماه به سازمان ارسال دارند.
ماده 91 ـ صرافی ها موظفند صورت های مالی سالانه حسابرسی شده خود را که شامل ترازنامه، صورت حساب سود و زیان و گردش و جوه نقد است حداکثر تا 4 ماه بعد از پایان سال مالی خود به بانک مرکزی و سازمان ارسال دارند.
ماده 92 ـ بانک مرکزی سایر اطلاعات مورد نیاز خود را بر حسب مورد از صرافی های منطقه دریافت خواهد نمود.
بخش ششم - مقررات عمومی
ماده 93 ـ استفاده از نام بانک، مؤسسه، شعبه بانک و مؤسسه و دفتر نمایندگی در منطقه تنها با رعایت مفاد ماده 18 قانون و آیین نامه اجرایی آن و دستورالعمل مجاز می باشد.
تبصره 1 ـ کلیه و احدهای بانکی و دفاتر نمایندگی در منطقه مشمول مقررات قانون، آیین نامه، دستورالعمل و دستورات بانک مرکزی که بر اساس مقررات مربوط صادر می شود، می باشند.
تبصره 2 ـ استفاده از نام صرافی در منطقه تنها با رعایت مفاد دستورالعمل مجاز بوده و کلیه صرافی ها مکلفند مفاد دستورالعمل و دستورات بانک مرکزی که بر اساس قوانین و مقررات مربوطه صادر می شود را رعایت نمایند.
ماده 94 ـ کلیه بانک ها و مؤسسات در مناطق بایستی قبل از تعیین هر یک از اعضای هیأت مدیره، هیأت عامل یا مدیرعامل و قائم مقام، تأییدیه بانک مرکزی را نسبت به اشخاص مذکور از نظر تخصصی و حرفه ای اخذ نمایند.
تبصره - رؤسای شعب بانک ها و مؤسسات و رؤسای دفاتر نمایندگی در منطقه نیز بایستی از نظر تخصصی و حرفه ای به تأیید بانک مرکزی برسند.
ماده 95 ـ محکومین به سرقت، ارتشاء، اختلاس، خیانت در امانت، کلاهبرداری، جعل و تزو یر، صدو ر چک بی محل و و رشکستگی به تقصیر یا تقلب - اعم از اینکه حکم از دادگاه های داخلی یا خارج کشور صادر شده یا محکوم، مجرم اصلی یا شریک یا معاو ن جرم بوده باشد - از تصدی اداره امور و احدهای بانکی به هر عنوان، ممنوع می باشند.
ماده 96 ـ مدیران و اعضاء هیأت عامل یا مدیرعامل و قائم مقام بانک ها و مؤسسات و همچنین رؤسای شعب بانک ها و مؤسسات نمی توانند بدو ن اجازه بانک مرکزی در بانک یا مؤسسه دیگر در مناطق، سهم یا سمتی داشته باشند.
ماده 97 ـ ساعت کار و احدهای بانکی از طرف سازمان تعیین می گردد.
ماده 98 ـ به منظور تسهیل در مبادله چک ها و اسناد بانکی، با تأیید بانک مرکزی اتاق پایاپای اسناد بانکی توسط و احدهای بانکی در منطقه تأسیس می شود که هزینه آن از طرف و احدهای یاد شده تأمین خواهد شد.
ماده 99 ـ و احدهای بانکی در هر یک از مناطق می توانند کانون بانک های منطقه تأسیس نموده و به عضویت آن در آیند. این کانون با شخصیت حقوقی و استقلال مالی و به موجب اساسنامه ای که به تأیید بانک مرکزی خواهد رسید، اداره خواهد شد.
ماده 100 ـ بانک ها و مؤسسات منطقه باید حداکثر تا 4 ماه پس از پایان سال مالی، صورت های مالی خود را به گواهی حسابرسان و به تصویب مجمع عمومی برسانند و حداکثر تا 6 ماه پس از پایان سال مالی حداقل در یک رو زنامه محلی (در صورت و جود) و یک رو زنامه کثیرالانتشار کشور منتشر نمایند.
ماده 101 ـ کلیه و احدهای بانکی و صرافی ها بایستی حداقل 10 رو ز قبل از تشکیل مجامع عمومی خود تاریخ و موضوع دستور جلسه آن را به بانک مرکزی اعلام و پس از تشکیل مجمع عمومی نیز تصمیمات متخذه را جهت بانک مرکزی ارسال نمایند.
ماده 102 ـ تخلف از مقررات قانون، آیین نامه، دستورالعمل و دستورات بانک مرکزی که به موجب قوانین پولی و بانکی یا آیین نامه های متکی بر آن ها صادر می شود موجب اعمال مجازات های مطرو حه در ماده 44 قانون پولی و بانکی کشور خواهد شد.
تبصره - مرجع رسیدگی به تخلفات موضوع این ماده و صدو ر حکم به مجازات های انتظامی، هیأت انتظامی بانک ها موضوع ماده 44 قانون پولی و بانکی کشور می باشد. احکام هیأت انتظامی ظرف ده رو ز از تاریخ ابلاغ، قابل تجدیدنظر در شورای پول و اعتبار خواهد بود و رأی شورا قطعی است.
ماده 103 ـ در موارد زیر ممکن است اداره امور بانک یا مؤسسه در منطقه به بانک مرکزی و اگذار گردد یا ترتیب دیگری برای اداره بانک داده شود:
1 ـ 103 در صورتی که مقامات صلاحیت دار بانک یا مؤسسه تقاضا نمایند.
2 - 103 - در صورتی که بانک یا مؤسسه ای بر خلاف قانون، آیین نامه و دستورالعمل فعالیت خود را برای مدتی متجاو ز از یک هفته قطع کند.
3 ـ 103 در صورتی که بانک یا مؤسسه ای بر خلاف قانون، آیین نامه، دستورالعمل و مقررات بانک مرکزی و یا بر خلاف اساسنامه مصوب خود عمل نماید.
4 ـ 103 - در صورتی که قدرت پرداخت بانک یا مؤسسه ای به خطر افتد یا سلب شود.
تبصره - و اگذاری اداره بانک یا مؤسسه به بانک مرکزی و یا اداره آن ها به ترتیب دیگر مطابق مفاد مواد 39 و 40 قانون پولی و بانکی انجام خواهد گرفت.
ماده 104 ـ و احدهای بانکی باید از تاریخ شرو ع فعالیت همواره از طرف حسابرسان، مستقل و مورد تأیید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مورد رسیدگی و حسابرسی قرار گیرند. بدین منظور بانک مرکزی صورت اسامی حسابرسان مورد تأیید خود را به و احدهای بانکی اعلام می نماید تا هر یک از آن ها حسابرس خود را انتخاب نمایند. در صورتی که و احدهای بانکی در نظر داشته باشند حسابرس خارج از صورت حسابرسان اعلام شده از طرف بانک مرکزی انتخاب نمایند باید حسابرس مورد نظر خود را با ذکر نام و مشخصات و ی به بانک مرکزی پیشنهاد نمایند. بانک مرکزی حداکثر ظرف یک ماه از تاریخ دریافت پیشنهاد و احدهای بانکی، نظر خود را مبنی بر تأیید یا عدم تأیید حسابرس پیشنهادی اعلام می نماید.
ماده 105 ـ نحوه نگهداری او راق و اسناد و دفاتر، نحوه رسیدگی به تخلفات، ترتیب انحلال و و رشکستگی و لغو اجازه تأسیس و احدهای بانکی و سایر مواردی که در دستورالعمل پیش بینی نشده است طبق قانون پولی و بانکی مصوب سال 1351 خواهد بود.
********
خلاصه تحلیلی دستورالعمل عملیات پولی و بانکی در مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی مصوب 1379/06/13 شورای پول و اعتبار
این دستورالعمل با هدف ساماندهی و نظارت بر فعالیت های پولی و بانکی در مناطق آزاد تجاری-صنعتی جمهوری اسلامی ایران، بر اساس قانون پولی و بانکی کشور (مصوب 1351) و قانون عملیات بانکی بدون ربا (مصوب 1362) و در اجرای آیین نامه اجرایی ماده 18 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری-صنعتی (مصوب 1378/09/09 هیأت وزیران) تدوین شده است. دستورالعمل مذکور در 105 ماده و 41 تبصره به شرح زیر تصویب شده است:
بخش اول: تعاریف
ماده 1: تعریف اصطلاحات کلیدی از جمله:
- ایران : جمهوری اسلامی ایران.
- بانک مرکزی : بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
- منطقه : هر یک از مناطق آزاد تجاری-صنعتی.
- واحد بانکی : بانک ها، مؤسسات اعتباری و شعب ایرانی و خارجی دارای مجوز فعالیت در منطقه.
- بانکداری برون مرزی : انجام عملیات بانکی منحصراً با ارز خارجی (ممنوعیت معاملات ریالی).
- صرافی : خرید و فروش و انتقال پول و مسکوکات طلا و نقره.
- مجوز تأسیس : مجوز نهایی بانک مرکزی پس از تأمین 100% سرمایه.
بخش دوم: شرایط تأسیس
- ماده 2 تا 10 : شرایط تأسیس بانک ها، مؤسسات و شعب با سرمایه ایرانی یا خارجی.
- حداقل سرمایه بانک غیر برون مرزی: 35 میلیارد ریال؛ بانک برون مرزی: 10 میلیون دلار.
- حداقل سرمایه مؤسسه غیر برون مرزی: 15 میلیارد ریال؛ مؤسسه برون مرزی: 5 میلیون دلار.
- شعب خارجی: حداقل سرمایه 10 میلیارد ریال (غیر برون مرزی) یا 3 میلیون دلار (برون مرزی).
- ماده 11 تا 18 : مدارک مورد نیاز و مراحل اخذ مجوز (موافقت اصولی و مجوز تأسیس).
- ماده 19 تا 23 : مقررات انتقال سهام، تغییرات مدیریتی و افتتاح شعب جدید.
- ماده 24 تا 31 : شرایط تأسیس صرافی ها (حداقل سرمایه: 500 میلیون ریال، به صورت شرکت تضامنی).
بخش سوم: نظام ارزی مناطق آزاد
- ماده 32 تا 35 : آزادی معاملات و نقل و انتقالات ارزی در مناطق؛ تعیین نرخ ارز بر اساس عرضه و تقاضا.
- انتقال ارز به داخل کشور تابع مقررات ارزی کشور است.
بخش چهارم: شرایط و نحوه فعالیت
- ماده 36 تا 41 : شروط شروع فعالیت واحدهای بانکی؛ تفکیک عملیات ریالی و ارزی.
- واحدهای برون مرزی از معاملات ریالی منع شده اند.
- ماده 42 تا 50 : نحوه تأمین منابع و اعطای تسهیلات (مطابق قانون عملیات بانکی بدون ربا).
- تسهیلات ارزی مبتنی بر روال بین المللی.
- ماده 51 تا 57 : مدیریت ریسک، نسبت های مالی (مانند کفایت سرمایه) و سپرده قانونی.
- ماده 58 تا 73 : محدودیت های فعالیت (مانند ممنوعیت تجارت کالا توسط بانک ها)، مقررات حسابداری و عملیات صرافی ها.
بخش پنجم: مقررات نظارتی
- ماده 74 تا 92 : گزارش دهی به بانک مرکزی (گزارش های هفتگی، ماهانه، فصلی و سالانه)، بازرسی و حسابرسی.
- واحدهای بانکی موظف به رعایت دستورات بانک مرکزی و ارائه اطلاعات مالی هستند.
- صرافی ها نیز ملزم به ارائه آمار ماهانه و صورت های مالی حسابرسی شده می باشند.
بخش ششم: مقررات عمومی
- ماده 93 تا 105 : مقررات مربوط به نام گذاری، شرایط مدیران، ساعت کار، تشکیل کانون بانکی، انتشار صورت های مالی، تخلفات و مجازات ها (مطابق ماده 44 قانون پولی و بانکی).
- در موارد بحرانی (مانند ورشکستگی)، اداره بانک ممکن است به بانک مرکزی واگذار شود.
- انحلال واحدهای بانکی طبق قانون پولی و بانکی مصوب 1351 انجام می شود.
نکات کلیدی دستورالعمل:
1. تفکیک جغرافیایی عملیات : واحدهای برون مرزی فقط مجاز به معاملات ارزی هستند.
2. نظارت متمرکز : بانک مرکزی به عنوان نهاد ناظر اصلی، مجوز فعالیت، نظارت و رسیدگی به تخلفات را بر عهده دارد.
3. انعطاف در عملیات ارزی : نرخ ارز و سود تسهیلات در مناطق آزاد بر اساس بازار تعیین می شود.
4. شفافیت مالی : الزام به حسابرسی مستقل و انتشار صورت های مالی.
5. حمایت از سرمایه گذاری خارجی : امکان تأسیس بانک با مالکیت 100% خارجی فراهم است.
این دستورالعمل چارچوب قانونی جامعی برای بانکداری در مناطق آزاد فراهم کرده و هدف اصلی آن جذب سرمایه گذاری خارجی، توسعه اقتصادی و یکپارچه سازی با استانداردهای بین المللی در عین حفظ حاکمیت نظارتی بانک مرکزی است.
