قانون کنترل انتقالات برون مرزی مواد زاید زیان بخش و دفع آنها مصوب 1371/06/31
قانون کنترل انتقالات برون مرزی مواد زاید زیان بخش و دفع آنها (کنوانسیون بازل) مصوب 1371/06/31 مجلس شورای اسلامی
شناسنامه قانون کنترل انتقالات برون مرزی مواد زاید زیان بخش و دفع آنها:
شماره روزنامه رسمی: 13884
تاریخ روزنامه رسمی: 1371/08/14
مرجع تصویب: مجلس شورای اسلامی
تاریخ تصویب: 1371/06/31
بیشتر بخوانید:
+ مقررات کنوانسون های بین المللی
+ مقررات مدیریت پسماند
متن قانون کنترل انتقالات برون مرزی مواد زاید زیان بخش و دفع آنها:
ماده واحده - بـه دولت اجازه داده می شود بـه عضویت کنوانسیون بازل درباره کنترل انتقالات برون مرزی مواد زاید زیان بخش و دفع آنها مصوب 22 مارس 1989 سوئیس درآید و اسناد آن را تسلیم نماید.
کنوانسیون بازل درباره کنترل انتقالات برون مرزی زباله های مضر و دفع آنها
مقدمه
اعضاء این کنوانسیون.
با علم بـه زیان احتمالی زباله های مضر و سایر انواع زباله و انتقال برون مرزی آنها برای سلامت انسان،
با توجه بـه تهدید روزافزون سلامت انسان و محیط زیست از ایجاد و پیچیدگی زباله های مضر و سایر انواع زباله و انتقال برون مرزی آنها،
و نیز با توجه بـه این نکته کـه مؤثرترین طریق حفظ سلامت انسان و محیط زیست در خطرات عارض از اینگونه زباله ها، تقلیل ایجاد آنها بـه حداقل از لحاظ کمی و کیفی و نتیجتاً کاهش خطر بالقوه آنها می باشد،
با اعتقاد بـه اینکه دولت ها باید تدابیر لازم را اتخاذ نمایند تا در اداره زباله های مضر و سایر انواع زباله، از جمله انتقال و دفع برون مرزی آنها حفظ سلامت انسان و محیط زیست، در هر جا کـه دفع شود مد نظر باشد،
با در نظر گرفتن این نکته کـه دولت ها باید اطمینان حاصل کنند کـه عوامل ایجاد زباله های مضر و سایر انواع زباله وظایف خود را بـه نحوی انجام دهند کـه حفظ محیط زیست، در هر جا کـه زباله ها دفع می شود، مورد توجه باشد،
با علم کامل بـه اینکه هر دولتی این حق مطلق را دارد کـه از ورود و دفع زباله های مضر و سایر انواع زباله در سرزمین خود جلوگیری نماید،
و نیز با توجه بـه تمایل روزافزون دولت ها، بـه ویژه کشورهای در حال رشد، بـه جلوگیری از انتقالات برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله بر سرزمین خود،
با اعتقاد بـه اینکه زباله های مضر و سایر انواع زباله باید تا جائیکه حفظ محیط زیست ایجاب می کند، در همان کشوری دفع شود کـه زباله ها در آن جا ایجاد شده است،
با اطلاع از اینکه انتقالات برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله، از کشور محل ایجاد آنها بـه کشوری دیگر باید فقط تحت شرایطی مجاز دانسته شود کـه سلامت انسان و محیط زیست آن جا را بـه خطر نیندازد و نیز این انتقالات با مفاد این کنوانسیون مطابقت داشته باشد،
با توجه بـه اینکه تشدید نظارت در انتقالات برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله موجب اداره صحیح آنها از لحاظ زیست محیطی و نیز تقلیل حجم این گونه انتقالات برون مرزی خواهد گردید،
با اعتقاد بـه اینکه دولت ها برای مبادله صحیح اطلاعات درباره کنترل انتقالات برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله بـه سرزمین های دیگر تدابیری اتخاذ نمایند،
با در نظر گرفتن این کـه برخی از موافقت نامه های منطقه ای و نیز بین المللی، متعرض مسأله حفظ و حمایت محیط زیست در رابطه با انتقال کالاهای خطرناک شده اند،
با توجه با اعلامیه کنفرانس سازمان درباره محیط زیست انسان ( استکهلم 1972) رهنمودها و اصول برای اداره صحیح زباله های مضر جهت حفظ محیط زیست، ( قاهره) مصوب شورای سرپرستی برنامه محیط زیست سازمان ملل (UNEP) طی قطعنامه شماره 30/14مورخ 17 ژوئن 1987، توصیه کمیته کارشناسان سازمان ملل درباره انتقال کالاهای مضر ( کـه در سال 1957 تدوین شده و هر دو سال یکبار آن را بـه روز درمی آورند)، توصیه ها، اعلامیه ها، مدارک و مقررات مربوط کـه در سیستم سازمان ملل تنظیم و تصویب گردیده و کارها و مطالعات انجام شده در سازمانهای منطقه ای و بین المللی،
نظر بـه روح، اصول، اهداف و وظایف منشور جهانی برای طبیعت، مصوب مجمع عمومی سازمان ملل در سی و هفتمین اجلاس خود (1982) بعنوان نظام اخلاقی مربوط بـه حفظ محیط زیست انسان و حفاظت از منابع طبیعی.
با تأیید اینکه دولت ها مسئول ایفای تعهدات بین المللی خود در رابطه با حمایت از سلامت انسان و حفظ و حمایت محیط زیست هستند و بـه موجب حقوق بین الملل مسئولیت دارند،
با علم اینکه در صورت نقض عملی مفاد این کنوانسیون یا هر پروتکل مربوط بـه آن حقوق بین الملل مربوط بـه معاهدات قابل اجراء خواهد بود،
با آگاهی از نیاز بـه ادامه توسعه و استفاده از تکنولوژیهائی کـه از لحاظ سلامت محیط زیست زباله کمتری تولید می کنند و اتخاذ شیوه های صحیح بازپروری، خانه داری مناسب و سیستم های مطلوب اداره زباله های مضر و سایر انواع زباله بـه منظور کاهش ایجاد آنها بـه حداقل.
و نیز با علم بـه توجه فزاینده جهانی بـه لزوم کنترل شدید انتقال برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله و نیاز بـه کاهش اینگونه انتقالات، در حد امکان، بـه حداقل،
با نگرانی از مسأله انتقالات غیر قانونی برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله، و نیز با در نظر گرفتن امکانات محدود کشورهای در حال رشد برای اداره زباله های مضر و سایر انواع زباله،
با آگاهی از لزوم ترغیب انتقال تکنولوژی برای اداره صحیح زباله های مضر و سایر انواع زباله ای کـه در محل ایجاد می شود، خاصه بـه کشورهای در حال رشد طبق روح رهنمودهای قاهره و قطعنامه شماره 16/14 شورای سرپرستی UNEP درباره ترغیب انتقال تکنولوژی مربوط بـه حمایت از محیط زیست.
و نیز با علم بـه اینکه زباله های مضر و سایر انواع زباله باید طبق کنوانسیون های بین المللی و توصیه های مربوط انتقال یابد،
و نیز با اعتقاد بـه اینکه انتقال برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله باید فقط هنگامی مجاز دانسته شود کـه انتقال و نهایتاً دفع اینگونه زباله ها از لحاظ زیست محیطی بی ضرر است، و با تصمیم بـه محافظت از سلامت انسان و محیط زیست از طریق کنترل شدید در مقابل اثرات زیانباری کـه ممکن است از ایجاد و اداره زباله های مضر و سایر انواع زباله حادث شود، بـه نحو ذیل توافق نمودند،
ماده 1 - حدود کنوانسیون.
1 - زباله های ذیل کـه مورد انتقال برون مرزی قرار می گیرند برای منظورهای این کنوانسیون « زباله های مضر» محسوب می شوند:
الف - زباله هائی کـه جزء گروه مندرج در ضمیمه 1 می باشند، مگر آنکه دارای خصوصیات مذکور در ضمیمه 3 نباشند، و
ب - زباله هائی کـه مشمول بند ( الف) نیستند، ولی طبق مقررات محلی کشورهای عضو صادرکننده و واردکننده یا عبور زباله های مضر محسوب می شوند.
2 - زباله هائی کـه از گروه مندرج در ضمیمه 2 هستند و مورد انتقال برون مرزی قرار می گیرند، برای منظورهای این کنوانسیون « سایر انواع زباله» بـه شمار می آیند.
3 - زباله هائی کـه بعلت رادیو اکتیو بودن مشمول سیستم های دیگر بین المللی کنترل، از جمله اسناد بین المللی مشخصاً قابل اجراء در مورد مواد رادیو اکتیو می باشند، در چهارچوب این کنوانسیون قرار نمی گیرند.
4 - زباله های ناشی از عملیات عادی کشتی ها، کـه دفع آنها مشمول سند بین المللی دیگری می باشد، در چهارچوب این کنوانسیون قرار نمی گیرند.
ماده 2 - تعریف ها
برای منظورهای این کنوانسیون.
1 - زباله ها» اجسام یا اشیائی است کـه طبق مقررات قانون ملی دفع می شوند یا باید دفع شوند.
2 - اداره» بـه معنی جمع آوری، انتقال و دفع زباله های مضر یا سایر انواع زباله، از جمله مراقبت بعدی از محلهای دفع می باشد.
3 - انتقال برون مرزی» بـه معنی انتقال زباله های مضر یا سایر انواع زباله است از ناحیه ای تحت حاکمیت ملی یک دولت بـه ناحیه ای تحت حاکمیت ملی یک دولت دیگر یا از طریق آن، یا بـه ناحیه ای یا از طریق ناحیه ای کـه تحت حاکمیت ملی دولت دیگری نباشد، مشروط بر آنکه لااقل دو دولت در این انتقال ذیمدخل باشند،
4 - دفع» بـه معنی هر عملی است کـه در ضمیمه 4 این کنوانسیون مشخص شده است،
5 - محل یا وسایل مجاز» بـه معنی محل یا وسایل دفع زباله های مضر و سایر انواع زباله است کـه مرجع مربوط کشوری کـه محل یا وسایل در آن قرار دارد، آن را مجاز دانسته است،
6 - مرجع ذیصلاح» بـه معنی یک مرجع دولتی است کـه یک کشور عضو در نواحی کـه خود صلاح می داند، تعیین می نماید تا مسئول دریافت اطلاعیه مربوط بـه انتقال برون مرزی زباله های مضر یا سایر انواع زباله اطلاعات مربوط بـه آن، و جوابگوئی بـه آن اطلاعیه طبق ماده 6 باشد،
7 - مرکز» بـه معنی واحد کشور عضوی است کـه در ماده 5 بدان اشاره شده و مسئول دریافت یا ارائه اطلاعات پیش بینی شده در مواد 13 و 15 می باشد.
8 - اداره زباله های مضر و سایر انواع زباله بـه نحو صحیح از لحاظ « زیست محیطی» بـه معنی انجام اقدامات عملی است بـه منظور اداره زباله های مضر و سایر انواع زباله بنحوی کـه سلامت انسان و محیط زیست در برابر اثرات زیان بار احتمالی این گونه زباله ها حفظ گردند،
9 - ناحیه تحت حاکمیت ملی یک دولت» بـه معنی هر گونه اراضی، ناحیه دریایی یا هوائی است کـه در داخل آن، یک دولت طبق حقوق بین المللی در رابطه با سلامت انسان و محیط زیست مسئولیت اداری و انضباطی اعمال می نماید،
10 - کشور صدور» بـه معنی کشور عضوی است کـه قرار است انتقال برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله از آن جا آغاز شود،
11 - کشور ورود» بـه معنی کشور عضوی است کـه انتقال برون مرزی زباله های مضر و یا سایر انواع زباله بـه منظور دفع آنها در آنجا یا بـه منظور بارگیری آن قبل از دفع در ناحیه ای کـه تحت حاکمیت ملی هیچ دولتی نیست انجام می گیرد،
12 - کشور عبور» بـه معنی کشوری جز کشور صدور و یا کشور ورود است کـه انتقال زباله های مضر و سایر انواع زباله از طریق آن انجام می شود یا قرار است انجام شود.
13 - کشورهای ذیربط» بـه معنی کشورهای صدور، ورود یا عبور می باشند، خواه عضو کنوانسیون باشند و خواه نباشند،
14 - شخص: بـه معنی شخص حقیقی یا حقوقی است.
15 - صادرکننده: بـه معنی شخصی است کـه تحت حاکمیت دولت کشور صدوری می باشد کـه ترتیب صدور زباله های مضر و سایر انواع زباله را می دهد.
16 - واردکننده: بـه معنی شخصی است کـه تحت حاکمیت دولت کشور ورودی می باشد کـه ترتیب ورود زباله های مضر و سایر انواع زباله را می دهد.
17 - انتقال دهنده: بـه معنی شخصی است کـه انتقال زباله های مضر یا سایر انواع زباله را انجام می دهد.
18 - ایجادکننده: بـه معنی شخصی است کـه فعالیتش زباله های مضر یا سایر انواع زباله ایجاد می کند، یا هر گاه شخص ایجادکننده معلوم نباشد، شخصی است کـه آن زباله ها را در اختیار دارد یا آن را کنترل می کند،
19 - دفع کننده: بـه معنی شخصی است کـه زباله های مضر یا سایر انواع زباله برای او حمل می شود تا آنها را دفع نماید،
20 - سازمان یک پارچه سازی سیاسی و یا اقتصادی» بـه معنی سازمانی است کـه توسط دولتهای دارای حاکمیت ملی تشکیل شده است و دولت های عضو آن سازمان صلاحیت مربوط بـه امور تحت این کنوانسیون را بـه آن سازمان واگذار نموده اند و دارای اختیارات تام طبق مقررات داخلی خود می باشند تا کنوانسیون را امضاء کند، تصویب نماید، بپذیرد، با آن موافقت نماید و رسماً آن را تأیید کند یا بدان ملحق گردد.
21 - انتقال غیر قانونی» بـه معنی هر گونه انتقال برون مرزی زباله های مضر یا سایر انواع زباله می باشد کـه در ماده 9 مشخص گردیده است.
ماده 3 - تعریف های ملی از زباله های مضر
1 - هر عضو کنوانسیون باید ظرف مدت شش ماه از تاریخ امضاء این کنوانسیون دبیرخانه کنوانسیون را از موضوع زباله هائی ( غیر از زباله هائی کـه در ضمیمه های 1 و 2 ذکر شده است) کـه طبق قوانین ملی خود بعنوان زباله های مضر در نظر گرفته یا تعریف کرده است، آگاه سازد و نیز شرایط مربوط بـه شیوه های انتقال برون مرزی قابل اجراء در مورد اینگونه زباله ها را بـه اطلاع دبیرخانه برساند.
2 - هر عضو کنوانسیون باید دبیرخانه را متعاقباً از تغییرات عمده در اطلاعاتی کـه طبق بند 1 ارائه داده است مطلع سازد.
3 - دبیرخانه باید فوراً اطلاعاتی را کـه بـه موجب بندهای 1 و 2 دریافت داشته است بـه آگاهی همه اعضاء کنوانسیون برساند.
4 - اعضاء کنوانسیون باید اطلاعاتی را کـه دبیرخانه بـه آنها داده است در اختیار صادرکنندگان خود بگذارند.
ماده 4 - تعهدات عمومی
1 –
الف - اعضائی کـه از حق خود در منع ورود زباله های مضر یا سایر انواع زباله برای دفع استفاده می کنند باید اعضای دیگر را از تصمیم خود طبق ماده 13 آگاه سازند.
ب - اعضاء کنوانسیون می توانند صدور زباله های مضر و سایر انواع زباله را بـه کشور اعضائی کـه ورود اینگونه زباله ها را منع کرده اند، هنگامی کـه بـه موجب بند فرعی ( الف) فوق مطلع شده اند منع نمایند یا، صدور آن را اجازه ندهند.
پ - اعضاء کنوانسیون می توانند صدور زباله های مضر و سایر انواع زباله را، هر گاه کشور واردکننده کتباً در مورد خاصی از ورود زباله موافقت نکرده باشد، و در صورتی کـه کشور واردکننده ورود اینگونه زباله را منع ننموده باشد، منع کنند، یا اجازه ندهند.
2 - هر عضو کنوانسیون باید تدابیر مناسب را جهت موارد ذیل اتخاذ نماید:
الف - حصول اطمینان از اینکه ایجاد زباله های مضر و سایر انواع زباله در کشور خود بـه حداقل کاهش یابد، در این مورد باید جنبه های اجتماعی، تکنولوژیکی و اقتصادی مد نظر باشد،
ب - حصول اطمینان از داشتن امکانات کافی دفع زباله، برای اداره زباله های مضر و سایر انواع زباله بـه نحو صحیح از لحاظ زیست محیطی، بـه منظور اینکه در حد امکان این زباله ها در همان سرزمین دفع شوند،
پ - حصول اطمینان از اینکه اشخاص دست اندرکار اداره زباله های مضر و سایر انواع زباله در داخل آن سرزمین اقدامات لازم را جهت پیشگیری از آلودگی ناشی از اداره اینگونه زباله های مضر و سایر انواع زباله بـه عمل آورند و هر گاه آلودگی پیش آمد عواقب آن را برای سلامت انسان و محیط زیست بـه حداقل برسانند.
ت - حصول اطمینان از اینکه انتقال برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله بـه حداقل تقلیل یابد و با اداره زباله های مضر و سایر انواع زباله بـه نحو صحیح از لحاظ زیست محیطی مطابقت داشته باشد و این عمل بـه طرزی انجام شود کـه سلامت انسان و محیط زیست در برابر اثرات سوء ناشی از اینگونه انتقالات حفظ شود.
ث - جلوگیری از صدور زباله های مضر یا سایر انواع زباله بـه کشور یا گروه کشورهای عضو این کنوانسیون، کـه بـه یک سازمان یکپارچه سازی اقتصادی و یا سیاسی تعلق دارند. خاصه کشورهای در حال رشد، کـه طبق قوانین خود هر گونه ورود زباله را ممنوع کرده اند، و نیز هر گاه این کشورها تشخیص دهند کـه زباله های مورد بحث طبق ضوابطی کـه اعضاء کنوانسیون در اولین نشست خود درباره آنها تصمیم می گیرند، بـه نحو صحیحی از لحاظ زیست محیطی اداره نخواهد شد.
ج - درخواست ارائه اطلاعات مربوط بـه انتقال برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله طبق مفاد الحاقیه شماره 5 - الف - بـه کشورهای ذیربط، با تبیین اثرات انتقال مورد نظر بر سلامت انسان و محیط زیست.
ج - جلوگیری از ورود زباله های مضر و سایر انواع زباله، در صورتیکه تشخیص دهند کـه زباله های مورد بحث بـه نحو صحیح از لحاظ زیست محیطی اداره نخواهند شد.
ح - همکاری در فعالیتهای اعضای دیگر کنوانسیون و سازمانهای ذینفع بـه طور مستقیم و از طریق دبیرخانه، از جمله توزیع اطلاعات درباره انتقال برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله ، بـه منظور بهبود اداره صحیح اینگونه زباله ها از لحاظ زیست محیطی و نیز جلوگیری از انتقالات غیر قانونی آن.
3 - اعضای کنوانسیون اعلام می دارند کـه انتقال غیر قانونی زباله های مضر و سایر انواع زباله عملی جنایتکارانه است.
4 - هر عضو کنوانسیون باید تدابیر مناسب اداری یا قانونی و غیره را جهت اجرای مفاد این کنوانسیون، از جمله تدابیری بـه منظور جلوگیری و تنبیه اعمال مغایر این کنوانسیون، اتخاذ نماید.
5 - هیچیک از اعضای کنوانسیون نباید اجازه دهد کـه زباله های مضر و سایر انواع زباله بـه کشوری کـه عضو کنوانسیون نیست صادر شود یا از کشوری کـه عضو کنوانسیون نیست وارد گردد.
6 - اعضای کنوانسیون موافقت می نمایند کـه اجازه ندهند کـه زباله های مضر و سایر انواع زباله برای دفع در داخل ناحیه ای در جنوب 60 درجه عرض جنوبی صادر گردد. خواه اینگونه زباله ها مورد انتقالات برون مرزی قرار گیرند و خواه نگیرند.
7 - علاوه بر این، هر عضو کنوانسیون باید.
الف - اجازه ندهد کـه اشخاص تحت حاکمیت ملی خود زباله های مضر و سایر انواع زباله را منتقل یا دفع کنند، مگر آنکه این اشخاص مختار یا مجاز باشند کـه اینگونه عملیات را انجام دهند.
ب - مقرر دارد کـه زباله های مضر و سایر انواع زباله ای کـه مورد انتقالات برون مرزی قرار می گیرند، و طبق مقررات و ضوابطی کـه از لحاظ بین المللی در زمینه بسته بندی و برچسب زنی و حمل و نقل مورد قبول همگان است، بسته بندی، برچسب زنی و حمل و نقل گردد و اینکه بـه سایر شیوه های مربوطه شناخته شده بین المللی توجه لازم مبذول گردد.
پ - مقرر دارد کـه زباله های مضر و سایر انواع زباله، دارای سند انتقال از نقطه آغاز تا نقطه دفع آن باشد.
8 - هر عضو کنوانسیون باید بخواهد کـه زباله های مضر یا سایر انواع زباله ای کـه قرار است صادر گردد بـه نحوی کـه در کشور صدور یا هر جای دیگر اداره شود کـه از لحاظ زیست محیطی سالم باشد، رهنمودهای فنی برای اداره زباله های مشمول این کنوانسیون طبق ضوابط زیست محیطی توسط اعضاء کنوانسیون در نخستین اجلاسشان تعیین خواهد گردید.
9 - اعضای کنوانسیون باید تدابیر مناسب اتخاذ نمایند تا انتقال برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله فقط در موارد مجاز دانسته شود که:
الف - کشور صدور - توانائی فنی وسایل لازم، محلهای دفع مناسب و ظرفیت کافی برای دفع زباله های مورد بحث بـه نحو مؤثر و از لحاظ زیست محیطی صحیح نداشته باشد، یا
ب - زباله های مورد بحث بـه عنوان مواد اولیه برای (Recycling) بازپروری یا صنایع بازسازی در کشور ورود لازم باشد، یا
پ - انتقال برون مرزی مورد بحث مطابق ضوابط دیگری باشد کـه اعضای کنوانسیون تعیین خواهند کرد، مشروط بـه اینکه آن ضوابط مغایر با اهداف این کنوانسیون نباشد.
10 - تعهد کشورهائی کـه زباله های مضر و سایر انواع زباله در آنجا ایجاد می شود مبنی بر اینکه این زباله ها باید بـه نحو سالم از لحاظ زیست محیطی اداره شود، نباید تحت هیچ شرایطی بـه کشورهای ورود یا عبور منتقل گردد.
11 - هیچ چیز در این کنوانسیون نباید مانع شود کـه یک کشور عضو کنوانسیون مقررات اضافی، کـه با مفاد این کنوانسیون و مقررات حقوق بین الملل مطابقت داشته باشد، بـه منظور حفظ بهتر سلامت انسان و محیط زیست وضع کند.
12 - هیچ چیز در این کنوانسیون نباید بـه هیچ وجه حاکمیت ملی دولت ها بر دریای ساحلی آنها طبق قوانین بین الملل و حقوق حاکمه و حاکمیتی کـه دولتها در مناطق اقتصادی انحصاری و فلات قاره خود طبق قوانین بین الملل و نیز بـه اعمال حقوق و آزادیهای دریانوردی یا هوانوردی کشتیها و هواپیماها، کـه بـه موجب حقوق بین الملل پیش بینی شده در اسناد مربوطه منعکس است، لطمه وارد آورد.
13 - اعضای کنوانسیون باید تعهد کنند کـه در فواصل معین امکانات تقلیل مقدار آلودگی احتمالی زباله های مضر و سایر انواع زباله را کـه بـه کشورهای دیگر، بـه ویژه کشورهای در حال رشد، صادر می شود، مورد تجدید نظر قرار دهند.
ماده 5 - تعیین مراجع و مراکز صالح
بمنظور اجرای این کنوانسیون اعضای کنوانسیون باید:
1 - یک یا چند مرجع صالح و مرکز تعیین یا تأسیس نمایند. در مورد کشور عبور یک مرجع صالح باید جهت دریافت اطلاعیه تعیین شود.
2 - ظرف سه ماه از تاریخ بـه اجراء درآمدن این کنوانسیون برای آنها، بـه دبیرخانه اطلاع دهند کـه چه سازمان هائی را بـه عنوان مراجع صالح و مرکز خود تعیین کرده اند.
3 - ظرف یک ماه از تاریخ تصمیم خود، دبیرخانه را از تغییرات مربوط بـه تعیین مراجع صالح و مرکز خود، طبق بند فوق، آگاه سازند.
ماده 6 - انتقال برون مرزی بین اعضای کنوانسیون.
1 - کشور صدور باید کتباً و از طریق مرجع صالح کشور صدور، مرجع صالح کشورهای ذینفع را از هر گونه انتقال برون مرزی زباله های مضر یا سایر انواع زباله کـه در نظر دارد انجام دهد مطلع سازد، یا از ایجادکننده یا صادرکننده زباله ها بخواهد کـه چنین اقدامی را بعمل آورد. اینگونه اطلاعیه باید محتوی مطالب و اطلاعات مذکور در الحاقیه 5 الف و بـه زبان قابل قبول کشور ورود باشد. فقط یک اطلاعیه باید بـه هر کشور ذینفع ارسال گردد.
2 - کشور ورود باید کتباً بـه کشور اطلاع دهنده پاسخ دهد و موافقت خود را تحت شرایطی یا بدون قید و شرط اعلام دارد، از اجازه انتقال امتناع ورزد یا اطلاعات بیشتری درخواست نماید. یک نسخه از پاسخ نهائی کشور ورود باید بجای مراجع صالح کشورهای ذینفع کـه اعضای کنوانسیون هستند ارسال گردد.
3 - تا زمانی کـه کشور صدور تأیید کتبی مبنی بر موارد ذیل را دریافت نکرده است نباید بـه ایجادکننده یا صادرکننده زباله اجازه شروع انتقال برون مرزی را بدهد.
الف – اطلاع دهنده موافقت کتبی کشور ورود را دریافت کرده است. و
ب – اطلاع دهنده تأییدیه وجود قرارداد بین صادرکننده و دفع کننده را، کـه طی آن اداره صحیح زیست محیطی زباله های مورد نظر تصریح گردیده است، دریافت نموده است.
4 - هر کشور عبور عضو کنوانسیون باید فوراً وصول اطلاعیه را بـه طرف اطلاع دهنده اعلام دارد. این کشور می تواند متعاقباً ظرف شصت روز موافقت خود را با انتقال زباله تحت شرایطی یا بدون قید و شرط کتباً بـه آگاهی طرف اطلاع دهنده برساند یا از دادن اجازه امتناع ورزد و یا درخواست اطلاعات اضافی بنماید. کشور صدور نباید تا موافقت کتبی کشور عبور را دریافت نکرده است اجازه انتقال برون مرزی را بدهد، ولی هر گاه در هر زمان یک عضو کنوانسیون تشخیص دهد کـه موافقت کتبی قبلی - یا بطور کلی و یا در موارد خاص - برای عبور زباله های مضر یا سایر انواع زباله ضرورت ندارد، یا هر گاه شرایط را تغییر دهد، باید طبق ماده 13 فوراً اعضای دیگر کنوانسیون را از تصمیم خود مطلع سازد. در این صورت اگر ظرف مدت شصت روز از تاریخ وصول اطلاعیه ای کـه توسط کشور عبور داده شده است، کشور صدور پاسخی دریافت نکند، کشور صدور می تواند اجازه شروع صدور زباله را از طریق کشور عبور صادر نماید.
5 - در موردی کـه انتقال برون مرزی زباله فقط طبق قوانین کشور صدور مضر شناخته شده باشد،
الف - الزامات بند 9 این ماده کـه شامل حال واردکننده یا دفع کننده و کشور واردکننده می شود، و با اعمال تغییرات لازم در مورد صادرکننده و کشور صدور نیز قابل اجراء می باشد.
ب - در صورتی کـه کشور ورود یا کشورهای ورود و عبور کـه اعضاء کنوانسیون هستند، زباله را مضر تشخیص داده باشند، الزامات بندهای 1 و 3 و 4 و6 این ماده کـه شامل حال صادرکننده و کشور صدور می باشد، با اعمال تغییرات لازم در مورد واردکننده یا دفع کننده و کشور ورود نیز قابل اجراء خواهد بود، یا
پ - هر گاه فقط کشور عبور این زباله ها را مضر تشخیص داده باشد، مفاد بند 4 شامل حال آن کشور خواهد بود.
6 - کشور صدور می تواند ، در صورت موافقت کتبی کشورهای ذیربط، در موارد زیر بـه ایجادکننده یا صادرکننده اجازه دهد کـه از یک اطلاعیه کلی استفاده کند. در موردی کـه زباله های مضر یا سایر انواع زباله ای کـه خصوصیات فیزیکی و شیمیائی آنها تغییر نمی کند، زباله ها بطور مرتب از طریق گمرک خروج معین و واحد کشور صدور، از طریق گمرک ورود معین و واحد کشور ورود و در مورد عبور از طریق گمرک ورود و خروج معین و واحد کشور یا کشورهای عبور برای دفع کننده معین و واحد ارسال می گردد.
7 - کشورهای ذیربط می توانند موافقت کتبی خود را مبنی بر استفاده از یک اطلاعیه کلی مذکور در بند 6 در صورت ارائه برخی اطلاعات مانند مقادیر دقیق یا لیست ادواری زباله های مضر و سایر انواع زباله ای کـه ارسال خواهد شد اعلام دارند.
8 - ممکن است اطلاعیه کلی و موافقت کتبی مورد اشاره در بندهای 6 و 7 شامل محموله های متعدد زباله های مضر یا سایر انواع زباله طی یک دوره حداکثر 12 ماه باشد.
9 - اعضای کنوانسیون باید بخواهند کـه هر شخصی کـه مسئول انتقال برون مرزی زباله های مضر یا سایر انواع زباله است مدرک انتقال را بـه محض تحویل یا دریافت زباله های مورد نظر امضاء نماید. آنها همچنین باید بخواهند کـه دفع کننده دریافت زباله ها را توسط دفع کننده و در زمان مناسب و تاریخ خاتمه دفع را، همانگونه کـه در اطلاعیه مشخص شده است، بـه اطلاع صادرکننده و مرجع صالح کشور صدور برسانند. هر گاه این امر بـه اطلاع کشور صدور نرسیده باشد مرجع صالح کشور صدور یا صادرکننده باید کشور ورود را مطلع سازد.
10 - اطلاعیه و پاسخ مندرج در این ماده باید بـه مرجع صالح اعضای ذیربط، یا در مورد کشورهای غیر عضو بـه هر مرجع دولتی مناسب، تسلیم شود.
11 - هر انتقال برون مرزی زباله های مضر یا سایر انواع زباله باید تحت پوشش بیمه، یا هر گونه ضمانت نامه ای قرار گیرد کـه کشور ورود یا کشور عبور کـه عضو کنوانسیون هستند مناسب تشخیص دهند.
ماده 7 - انتقال برون مرزی از یک کشور عضو کنوانسیون از طریق کشورهائی کـه عضو کنوانسیون نیستند. بند 2 ماده 6 کنوانسیون با تغییرات لازم حسب مورد، شامل انتقال برون مرزی زباله های مضر یا سایر انواع زباله از یک کشور عضو کنوانسیون از طریق یک کشور یا کشورهائی کـه عضو کنوانسیون نیستند، خواهد بود.
ماده 8 - وظیفه ورود مجدد - در صورتی کـه انتقال برون مرزی زباله های مضر یا سایر انواع زباله، کـه کشورهای ذیربط در مورد آن موافقت نموده اند ، نتواند با توجه بـه مفاد این کنوانسیون، طبق شرایط قرارداد بطور کامل انجام گیرد، کشور صدور باید زباله های مورد نظر را توسط صادرکننده ظرف نود روز از تاریخی کـه کشور واردکننده کشور صدور و دبیرخانه را مطلع ساخته است یا طی مدت زمان دیگری کـه کشورهای ذیربط توافق نمایند بـه کشور صدور باز گرداند. بدین منظور، کشور صدور و هر کشور طرف عبور زباله نباید از اعاده آن زباله ها بـه کشور صدور مخالفت نماید.
ماده 9 - انتقال غیر قانونی.
1 - برای منظور این کنوانسیون، در موارد ذیل انتقال برون مرزی زباله های مضر یا سایر انواع زباله غیر قانونی محسوب می شود.
الف - انتقال بدون اطلاع بـه کشورهای ذیربط طبق مقررات این کنوانسیون، یا
ب - انتقال بدون موافقت کشور ذیربط طبق مقررات این کنوانسیون، یا
پ - انتقال با موافقت کشورهای ذیربط از طریق جعل، قلب واقعیت یا تقلب، یا
ت - در صورتی کـه نحوه انتقال عملاً با مدارک مربوط مغایر باشد، یا
ث - در صورتی کـه انتقال منجر بـه دفع عمدی ( مانند دامپینگ) زباله های مضر یا سایر انواع زباله بر خلاف مقررات این کنوانسیون و اصول کلی قوانین بین المللی گردد.
2 - در مورد انتقال برون مرزی غیر قانونی زباله های مضر یا سایر انواع زباله در نتیجه رفتار صادرکننده یا ایجادکننده، کشور صدور باید اقداماتی انجام دهند تا زباله های مورد نظر.
الف - توسط صادرکننده یا ایجادکننده، یا در صورت لزوم توسط خود او بـه کشور صدور بازگردانده شود، یا هر گاه این کار عملی نباشد،
ب - بـه نحو دیگری کـه با مقررات این کنوانسیون مطابقت داشته باشد، ظرف مدت 30 روز از تاریخی کـه مورد انتقال غیر قانونی بـه کشور صدور اطلاع داده شده است، یا طی مدت زمانی کـه طرفهای ذیربط توافق کنند، خود آنها را دفع نماید.
بدین منظور طرف های ذیربط نباید با اعاده زباله ها بـه کشور صدور مخالفت نمایند یا موانعی در راه آن ایجاد کنند.
3 - در مورد انتقال برون مرزی زباله های مضر یا سایر انواع زباله ای کـه در اثر عمل واردکننده یا دفع کننده، غیر قانونی شناخته شده است، کشور ورود باید مطمئن گردد کـه زباله های مورد بحث توسط واردکننده یا دفع کننده بـه نحوی دفع می شود کـه از لحاظ زیست محیطی سالم است، یا در صورت لزوم ظرف 30 روز در تاریخی کـه کشور ورود از انتقال غیر قانونی مطلع شده است یا طی مدت زمان دیگری کـه مورد توافق کشورهای ذیربط قرار گیرد، توسط خود کشور واردکننده دفع گردد. بدین منظور طرفهای ذیربط باید حسب ضرورت در مورد دفع زباله ها بـه نحو صحیح و سالم از لحاظ زیست محیطی با یکدیگر همکاری نمایند.
4 - در مواردی کـه مسئولیت انتقال غیر قانونی را نتوان بـه صادرکننده یا ایجادکننده یا واردکننده یا دفع کننده منتسب دانست، طرف های ذیربط یا سایر اعضای کنوانسیون حسب ضرورت باید از طریق همکاری اقداماتی نمایند تا زباله های مورد نظر در اسرع وقت بـه نحوی سالم از لحاظ زیست محیطی یا در کشور صدور یا در کشور ورود یا بـه مناسبت در هر جای دیگر دفع گردد.
5 - هر عضو کنوانسیون باید مقررات ملی مناسبی بـه منظور جلوگیری از انتقال غیر قانونی زباله یا مجازات این عمل وضع نماید، اعضای کنوانسیون باید جهت تحقق اهداف این ماده یا یکدیگر همکاری نمایند.
ماده 10 - همکاری بین المللی
1 - اعضای این کنوانسیون باید بـه منظور بهبود و اداره صحیح وسایل زباله های مضر و سایر انواع زباله از لحاظ زیست محیطی با یکدیگر همکاری نمایند.
2 - بدین منظور اعضای کنوانسیون باید:
الف - در صورت تقاضا، اطلاعاتی، خواه بطور دوجانبه و خواه چندجانبه، با توجه بـه ترغیب اداره صحیح و سالم زباله های مضر و سایر انواع زباله از لحاظ زیست محیطی از جمله با در نظر گرفتن هماهنگی در ضوابط و رویه های فنی بر این اداره مناسب زباله های مضر و سایر انواع زباله، در اختیار بگذارند.
ب - در نظارت بر اثرات اداره زباله های مضر بر سلامت انسان و محیط زیست با یکدیگر همکاری کنند.
پ - با توجه بـه قوانین، مقررات و سیاست های داخلی خود در زمینه توسعه و استفاده از تکنولوژیهای جدید و سالم از لحاظ زیست محیطی و مولد حداقل زباله و بهبود تکنولوژیهای موجود بـه منظور در حد امکان حذف تولید زباله های مضر یا سایر انواع زباله و دستیابی بـه روش های مؤثر اداره صحیح آنها بـه طریقی سالم از نظر زیست محیطی، از جمله بررسی اثرات اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی استفاده از این تکنولوژیهای جدید یا تکامل یافته، همکاری نمایند.
ت - با توجه بـه قوانین، مقررات و سیاستهای داخلی خود در زمینه انتقال تکنولوژی و سیستم های اداره مربوط بـه اداره صحیح زباله های مضر و سایر انواع زباله از لحاظ زیست محیطی، فعالانه همکاری کنند. آنها باید همچنین در مورد توسعه ظرفیت فنی بین اعضای کنوانسیون، بـه ویژه اعضائی کـه ممکن است کـه مساعدت فنی در این زمینه نیاز داشته باشد یا درخواست مساعدت فنی نمایند همکاری کنند.
ث - در زمینه تهیه رهنمودها و یا شیوه های عمل مناسب فنی همکاری نمایند.
3 - اعضای کنوانسیون باید طرق و وسایل مناسب را بـه منظور مساعدت بـه کشورهای در حال رشد در اجرای بندهای فرعی ( الف)، (ب) و (پ)، بند 2 ماده 4 بـه کار گیرند.
4 - با در نظر گرفتن نیازهای کشورهای در حال رشد، همکاری بین اعضای کنوانسیون و سازمانهای ذیصلاح بین المللی بـه منظور آگاهی عمومی، توسعه تکنولوژیهای مناسب اداره صحیح زباله های مضر و سایر انواع زباله از لحاظ زیست محیطی و استفاده از تکنولوژیهائی کـه حداقل زباله را تولید می نماید، ترغیب می گردد.
ماده 11 – موافقت نامه های دو جانبه، چندجانبه و منطقه ای
1 - با وجود مقررات ماده 4، بند 5 اعضاء کنوانسیون می توانند بـه انعقاد موافقت نامه های دو جانبه ، چندجانبه و منطقه ای یا اتخاذ ترتیباتی مربوط بـه انتقال برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله، با اعضای کنوانسیون یا کشورهای غیر عضو کنوانسیون مبادرت نمایند. مشروط بـه اینکه این موافقت نامه ها یا ترتیبات از اداره صحیح زباله های مضر یا سایر انواع زباله، طبق شرایط این کنوانسیون، عدول ننماید. این موافقت نامه ها یا ترتیبات باید حاوی مقرراتی باشد کـه در مقایسه با مقررات این کنوانسیون در ارتباط با اداره سالم زباله ها از لحاظ زیست محیطی کاستی نداشته باشد، بـه ویژه باید مصالح و منافع کشورهای در حال رشد در آنها ملحوظ گردد.
2 - اعضای کنوانسیون باید دبیرخانه را از موافقت نامه ها یا ترتیبات دوجانبه، چندجانبه یا منطقه ای مذکور در بند 1 یا آنهائی کـه قبل از بـه اجراء درآمدن این کنوانسیون برای آنها، بـه منظور کنترل انتقالات برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله بین طرف های آن موافقتنامه، منعقد نموده اند آگاه سازند. مقررات این کنوانسیون نباید بر انتقالات برون مرزی کـه طبق اینگونه موافقت نامه ها انجام می گیرد، اثر بگذارد مشروط بـه آن کـه آن موافقت نامه ها بـه اداره صحیح زباله های مضر یا سایر انواع زباله طبق مقررات این کنوانسیون خللی وارد ننماید.
ماده 12 - مشاوره در مورد مسئولیت ها
اعضای کنوانسیون باید جهت تهیه یک پروتکل، در اسرع وقت، بمنظور وضع مقررات و اتخاذ شیوه های مربوط بـه مسئولیت و جبران زائد خسارات ناشی از انتقال و دفع برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله، با یکدیگر همکاری نمایند.
ماده 13 - انتقال اطلاعات
1 - اعضاء کنوانسیون باید در صورت اطلاع از بروز حادثه ای در جریان انتقال برون مرزی یا دفع زباله های مضر یا سایر انواع زباله، کـه احتمالاً ممکن است موجب خطراتی برای سلامت انسان یا محیط زیست در کشورهای دیگر باشد ، آن کشورها را فوراً مطلع سازند.
2 - اعضای کنوانسیون باید یکدیگر را از طریق دبیرخانه در موارد ذیل آگاه سازند.
الف - تغییرات مربوط بـه تعیین مراجع ذیصلاح یا مراکز، طبق ماده 5،
ب - تغییرات مربوط بـه تعریف مقامات کشور خود از زباله های مضر، طبق ماده 3، و در اسرع وقت.
پ - تصمیمات اتخاذ شده توسط آنها مربوط بـه عدم موافقت کلی یا جزئی یا ورود زباله های مضر یا سایر انواع زباله جهت دفع در داخل منطقه تحت حاکمیت ملی خود.
ت - تصمیمات اتخاذ شده توسط آنها بـه منظور محدود یا منع کردن حدود زباله های مضر یا سایر انواع زباله، ث - هر گونه اطلاعات دیگری کـه طبق بند 4 این ماده لازم باشد.
3 - اعضای کنوانسیون باید با درنظر گرفتن قوانین و مقررات ملی خود گزارش درباره سال قبل حاوی اطلاعات ذیل، از طریق دبیرخانه، قبل از پایان یافتن هر سال بـه کنفرانس اعضاء کنوانسیون کـه بـه موجب ماده 15 تشکیل می گردد، تسلیم نمایند.
الف - مراجع ذیصلاح و مراکز کـه توسط آنها طبق ماده 5 تعیین گردیده اند.
ب - اطلاعات مربوط بـه انتقال برون مرزی زباله های مضر یا سایر انواع زباله ای کـه در آنها دخالت داشته اند، شامل:
1 - مقدار زباله های مضر یا سایر انواع زباله صادر شده، نوع، خصوصیات، مقصد، هر کشور محل عبور و شیوه دفع آنها همانگونه کـه در پاسخ اطلاعیه ها اعلام گردیده است،
2 - مقدار زباله های مضر و سایر انواع زباله وارد شده، نوع، خصوصیات، مبداء و شیوه های دفع آنها.
3 - موارد دفع کـه طبق شیوه های مورد نظر انجام نگردیده است.
4 - اقدامات لازم جهت کاهش مقدار زباله های مضر یا سایر انواع زباله مورد انتقال برون مرزی.
پ - اطلاعات مربوط بـه تدابیر اتخاذ شده توسط آنها در اجرای این کنوانسیون.
ت - اطلاعات درباره آمار رسمی گردآوری شده درباره اثرات ایجاد نقل مکان و دفع زباله های مضر، سایر انواع زباله بر سلامت انسان و محیط زیست.
ث - اطلاعات درباره موافقت نامه ها و ترتیبات دوجانبه، چند جانبه و منطقه ای منعقد و اتخاذ شده، طبق ماده 11 این کنوانسیون.
ج - اطلاعات درباره حوادث پیش آمده طی انتقال و دفع برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله و مربوط بـه تدابیر اتخاذ شده جهت جبران آن.
چ - اطلاعات مربوط بـه طرق دفع در محدوده حاکمیت ملی آنها.
ح - اطلاعات درباره تدابیر انجام شده برای اتخاذ تکنولوژیهائی جهت کاهش و یا پیشگیری از ایجاد زباله های مضر و سایر انواع زباله، و
خ - امور دیگری کـه کنفرانس کنوانسیون اعضاء مناسب تشخیص دهند.
4 - اعضای کنوانسیون باید، با توجه بـه قوانین و مقررات ملی خود، اطمینان حاصل کنند کـه نسخه هائی از اطلاعیه مربوط بـه هر انتقال برون مرزی زباله های مضر یا سایر انواع زباله و پاسخ آن - هنگامی کـه یک عضو کنوانسیون کـه تشخیص داده است کـه آن انتقال برون مرزی برای محیط زیستش زیان آور بوده است، چنین درخواستی کرده باشد - بـه دبیرخانه ارسال گردد.
ماده 14 - جنبه های مالی
1 - اعضاء کنوانسیون موافقت می نمایند کـه حسب نیازهای خاص مناطق و مناطق فرعی مختلف، مراکز منطقه ای و زیر منطقه ای برای آموزش و انتقال تکنولوژی مربوط بـه اداره زباله های مضر و سایر انواع زباله و بـه حداقل رساندن ایجاد آنها تأسیس گردد. اعضاء کنوانسیون باید در مورد برقراری مکانیسم های مناسب و داوطلبانه تأمین مالی تصمیم بگیرند.
2 - اعضای کنوانسیون باید برقراری یک تنخواه گردان را بـه منظور مساعدت موقت در موارد اضطراری جهت بـه حداقل رساندن خسارات مربوط بـه حوادث ناشی از انتقال برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله یا هنگام دفع آن زباله ها، مد نظر قرار دهند.
ماده 15 - کنفرانس اعضاء.
1 - یک کنفرانس اعضاء کنوانسیون بدین وسیله تشکیل می گردد، نخستین جلسه کنفرانس اعضاء باید توسط مدیر اجرائی UNEP قبل از پایان یک سال از تاریخ لازم الاجراء شدن این کنوانسیون تشکیل شود. پس از آن جلسات عادی کنفرانس اعضاء باید در فواصل زمانی کـه کنفرانس در نخستین نشست خود تعیین می نماید، برگزار گردد.
2 - جلسات فوق العاده کنفرانس اعضاء باید در هر زمانی کـه کنفرانس لازم بداند یا بـه درخواست هر یک از اعضای کنوانسیون تشکیل شود، مشروط بـه آنکه ظرف شش ماه از تاریخی کـه چنین درخواستی از طرف دبیرخانه بـه آنها ابلاغ می شود، مورد تأیید لااقل یک سوم اعضاء کنوانسیون قرار گرفته باشد.
3 - کنفرانس اعضاء باید بـه اتفاق آراء آئین نامه خود یا آئین نامه هر ارگان فرعی را کـه ممکن است تأمین نماید، و نیز مقررات مالی برای بالاخص تعیین مشارکت مالی اعضای این کنوانسیون را تصویب کند.
4 - اعضای کنوانسیون باید در نخستین جلسه خود هر گونه تدابیر دیگری را کـه برای مساعدت در ایفای مسئولیت های خود در ارتباط با حفظ و حمایت محیط زیست دریائی در چهارچوب این کنوانسیون ضروری تشخیص داده شود، اتخاذ نماید.
5 - کنفرانس اعضاء باید اجرای مؤثر این کنوانسیون را بطور مستمر مورد بررسی و ارزیابی قرار دهند، علاوه بر این باید:
الف - هماهنگ سازی سیاست ها، خط مشی ها و تدابیر مناسب جهت بـه حداقل رساندن زیان زباله های مضر و سایر انواع زباله را برای سلامت انسان ترغیب نمایند.
ب - در صورت لزوم اصلاحیه ها و ضمائمی برای این کنوانسیون، با توجه بـه - از جمله - اطلاعات علمی، فنی، اقتصادی و زیست محیطی تهیه و تصویب کنند،
پ - هر گونه اقدام دیگری را کـه بر اساس تجربه های حاصل از عملکرد کنوانسیون و عملکرد موافقت نامه ها و ترتیبات پیش بینی شده در ماده 11، برای نیل بـه اهداف این کنوانسیون لازم بدانند، مورد توجه و عمل قرار دهند.
ت - حسب ضرورت پروتکل هائی را مورد توجه و تصویب قرار دهند، و
ث - حسب نیاز ارگان های فرعی بـه منظور اجرای این کنوانسیون تأسیس کنند.
6 - سازمان ملل، ارگانهای تخصصی آن، و همچنین هر کشوری کـه عضو این کنوانسیون نیست، می توانند بعنوان ناظر در جلسات کنفرانس اعضاء کنوانسیون نماینده اعزام دارند. هر ارگان یا سازمان دیگری، خواه ملی، خواه بین المللی، دولتی یا غیر دولتی، کـه در زمینه های مربوط بـه زباله های مضر یا سایر انواع زباله واجد شرایط باشد و تمایل خود را بـه اعزام نماینده بعنوان ناظر بـه جلسات کنفرانس اعضاء کنوانسیون بـه اطلاع دبیرخانه رسانده باشد، می تواند در جلسات شرکت کند، مگر آنکه لااقل یک سوم اعضاء حاضر با این امر مخالفت نمایند. پذیرش و شرکت ناظران مشمول آئین نامه ای خواهد بود کـه کنفرانس اعضاء تصویب می نماید.
7 - کنفرانس اعضاء باید سه سال بعد از بـه اجراء درآمدن این کنوانسیون و پس از آن حداقل هر شش سال یکبار، مؤثر بودن کنوانسیون را مورد ارزیابی قرار دهد. و در صورت لزوم منع کامل یا جزئی انتقالات برون مرزی زباله های مضر و سایر انواع زباله را با توجه بـه آخرین اطلاعات علمی، زیست محیطی، فنی و اقتصادی اعمال نماید.
ماده 16 – دبیرخانه
1 - وظایف دبیرخانه از این قرار است:
الف - ترتیب دادن و ارائه خدمات بـه جلسات پیش بینی شده در مواد 15 و 17.
ب - تهیه و ارسال گزارش هائی بر اساس اطلاعات کسب شده طبق مواد 3 و 4، 6، 11، 13 و همچنین بر اساس اطلاعات حاصل از جلسات ارگان های فرعی تأسیس یافته بـه موجب ماده 15 و نیز بر اساس اطلاعات مناسب ارائه شده توسط سازمانهای بین الدول و غیر دولتی مربوط.
پ - تهیه گزارش هائی درباره فعالیت انجام شده خود در ایفای وظایفش بـه موجب این کنوانسیون و ارائه آن گزارش ها بـه کنفرانس اعضاء.
ت - انجام هماهنگی لازم با ارگان های بین المللی مربوط بـه ویژه اتخاذ ترتیبات زاید حسب ضرورت برای ایفای مؤثر وظایف خود.
ث - برقراری تماس با مراکز و مراجع ذیصلاحی کـه طبق ماده 5 این کنوانسیون تأسیس شده اند،
ج - گردآوری اطلاعات مربوط بـه محل ها و امکانات موجود اعضاء کـه برای دفع زباله های مضر و سایر انواع زباله آنها فراهم آمده است و ارائه این اطلاعات بـه اعضاء کنوانسیون.
چ - دریافت اطلاعات درباره مواد ذیل از اعضاء کنوانسیون و انتشار آن بین آنها:
- منابع مساعدت و آموزش فنی،
- دانش فنی و علمی موجود،
- منابع نظرات و مشاوره های کارشناسی کسب شده،
- نحوه دسترسی بـه منابع،
بـه منظور مساعدت - در صورت تقاضا - در زمینه های:
- اجرای سیستم انتشار اطلاعات مربوط بـه این کنوانسیون.
- اداره زباله های مضر و سایر انواع زباله،
- تکنولوژیهای مناسب زیست محیطی مربوط بـه زباله های مضر و سایر انواع زباله، از قبیل تکنولوژی هائی کـه یا فضولات کمی تولید می کند یا هیچ.
- ارزیابی امکانات و محلهای دفع.
- کنترل زباله های مضر و سایر انواع زباله، و
- اقدامات اضطراری.
ح - حسب تقاضای اعضاء تأمین اطلاعات درباره مشاوران و مؤسسات مشاوره ای کـه دارای صلاحیت فنی لازم برای ارائه مساعدت بـه اعضاء برای منظورهای ذیل می باشد بررسی اخطار مربوط بـه انتقال برون مرزی، مقارنه حمل زباله مضر یا سایر انواع زباله با اعلام اخطار مربوط بـه آن و حصول اطمینان از اینکه وسایل و شیوه های دفع زباله های مضر و سایر انواع زباله از لحاظ زیست محیطی بی خطر است. هزینه انجام اینگونه بررسی ها بر عهده دبیرخانه نخواهد بود.
خ - مساعدت بـه اعضاء در صورت تقاضای آنها، در تعیین موارد حمل و نقل غیر قانونی زباله و در جریان گذاردن فوری اعضاء ذیربط از انتقالات غیر قانونی کـه در شرف انجام یافتن است.
د - همکاری با اعضاء و سازمانهای ذیصلاح مربوط بین المللی در تأمین کارشناس و تجهیزات بـه منظور مساعدت فوری بـه کشورها در صورت بروز شرایط اضطراری، و
ذ - ایفای وظایف دیگری کـه ممکن است کنفرانس اعضاء برای منظورهای این کنوانسیون در نظر بگیرند.
2 - وظایف دبیرخانه تا پایان نخستین جلسه کنفرانس اعضاء، کـه طبق ماده 15 تشکیل می گردد موقتاً توسط UNEP انجام می گیرد.
3 - کنفرانس اعضاء در نخستین اجلاس خود دبیرخانه را از سازمان های صالح بین الدول موجود کـه ابراز تمایل بـه ایفای وظایف دبیرخانه بـه موجب این کنوانسیون نموده اند، تعیین خواهد کرد. کنفرانس اعضاء در این اجلاس همچنین ایفای وظایف محوله بـه ویژه وظایف تعیین شده طبق بند 1 فوق توسط دبیرخانه موقت را مورد ارزیابی قرار خواهد داد. و درباره ساختارهای مناسب برای انجام آن وظایف تصمیم خواهد گرفت.
ماده 17 - اصلاح کنوانسیون
1 - هر عضو کنوانسیون می تواند اصلاحیه هائی برای این کنوانسیون پیشنهاد نماید و هر عضو پروتکل می تواند پیشنهادهائی جهت اصلاح آن پروتکل بدهد. در این اصلاحیه ها باید ملاحظات علمی و فنی مربوط مورد توجه قرار گیرد.
2 - اصلاحیه های این کنوانسیون باید در یکی از جلسات کنفرانس اعضاء تصویب گردد. اصلاحیه های هر پروتکل باید توسط اعضای پروتکل مربوط در یکی از جلسات خود تصویب شود. متن هر اصلاحیه پیشنهادی کنوانسیون یا هر پروتکل هر گاه بـه نحو دیگری در پروتکل پیش بینی نشده باشد، باید لااقل شش ماه قبل از جلسه ای کـه قرار است آن را تصویب نماید توسط دبیرخانه بـه اطلاع اعضاء برسد. دبیرخانه همچنین باید اصلاحیه های پیشنهادی را برای آگاهی امضاء کنندگان این کنوانسیون بـه آنها ابلاغ نماید.
3 - اعضاء کنوانسیون باید مساعی ممکن را برای نیل بـه توافق بـه اتفاق آراء درباره هر اصلاحی پیشنهادی این کنوانسیون بعمل آورند. در صورتی کـه مساعی برای نیل بـه توافق با اتفاق آراء بـه نتیجه نرسد و توافق حاصل نگردد بـه عنوان آخرین راه حل اصلاحیه توسط سه چهارم رأی اکثریت اعضاء حاضر و صاحب رأی در جلسه تصویب خواهد شد و بـه وسیله مرجع امانت دار برای تصویب، موافقت، تأیید یا پذیرش رسمی اعضاء برای آنها ارسال خواهد گردید.
4 - شیوه عمل مذکور در بند 3 فوق در مورد اصلاحیه های آن پروتکل انجام خواهد شد، بـه استثنای اینکه دوسوم آراء اکثریت اعضاء آن پروتکل کـه در جلسه حضور دارند و دارای حق رأی هستند، برای تصویب آن اصلاحیه ها کافی است.
5 - اسناد تصویب، موافقت و تأیید و پذیرش رسمی اصلاحیه ها باید نزد مرجع امانت دار سپرده شود. اصلاحیه های مصوب طبق بندها 3 و 4 فوق برای اعضاء کـه آنها را پذیرفته اند از نهمین روز دریافت اسناد تصویب، موافقت و تأیید و پذیرش رسمی آنها وسیله لااقل سه چهارم اعضائی کـه اصلاحیه پروتکل مربوطه را پذیرفته اند، در صورتی کـه بنحو دیگری در پروتکل قید نشده باشد، لازم الاجراء خواهد بود. اصلاحیه ها در مورد هر عضو دیگر از نهمین روز بعد از آنکه آن عضو اسناد تصویب، موافقت و تأیید و پذیرش رسمی اصلاحیه ها را سپرده است، لازم الاجراء خواهد بود.
6 - بـه منظور این ماده « اعضاء حاضر و صاحب رأی» یعنی اعضائی کـه حضور دارند و رأی مثبت یا منفی می دهند.
ماده 18 - انتخاب و اصلاح الحاقیه ها
1 - الحاقیه های این کنوانسیون یا الحاقیه های هر پروتکل جزء لاینفک این کنوانسیون یا پروتکل ها خواهند بود. مگر آنکه بنحو دیگری پیش بینی شده باشد، و اشاره بـه این کنوانسیون یا پروتکل های آن اشاره بـه الحاقیه های آنها نیز خواهد بود. این الحاقیه ها منحصر بـه امور علمی، فنی و اداری خواهند بود.
2 - هر گاه در پروتکل ها پیش بینی های دیگری در خصوص الحاقیه های آنها نشده باشد شیوه های ذیل در مورد پیشنهاد، تصویب و لازم الاجراء شدن الحاقیه های اضافی بر این کنوانسیون یا پروتکل ها، اعمال می گردد.
الف - الحاقیه های این کنوانسیون و پروتکل های آن طبق روش مذکور در ماده 17 بندهای 2 و 3 و 4 پیشنهاد و تصویب می گردد.
ب - هر عضو کـه قادر نباشد الحاقیه این کنوانسیون یا الحاقیه پروتکلی را کـه عضو آن است بپذیرد باید ظرف شش ماه از تاریخ اعلام تصویب توسط مرجع امانت دار، این مرجع را از موضوع آگاه سازد. مرجع امانت دار باید بلافاصله همه اعضاء را از این اعلام مطلع سازد. هر عضو می تواند در هر زمان اعلام مخالفت قبلی خود را پس بگیرد و در نتیجه الحاقیه های مورد بحث برای آن عضو قابل اجراء خواهند گردید.
پ - پس از انقضای شش ماه از تاریخ ابلاغ امر از طرف مرجع امانت دار الحاقیه برای کلیه آن اعضای کنوانسیون یا پروتکل مربوط کـه طبق مقررات بند فرعی (ب) فوق اطلاعیه نداده اند، لازم الاجراء می گردد.
3 - پیشنهاد، تصویب و بـه اجراء درآمدن الحاقیه های این کنوانسیون یا هر پروتکل آن مشمول همان شیوه عملی می شود کـه در مورد پیشنهاد، تصویب و لازم الاجراء شدن الحاقیه های این کنوانسیون یا الحاقیه های پروتکل ها ملحوظ می گردد. در الحاقیه ها و اصلاحیه های آنها باید ملاحظات مربوطه علمی و فنی نیز مورد توجه قرار گیرد.
4 - هر گاه الحاقیه اضافی یا اصلاحیه یک الحاقیه مستلزم اصلاحیه ای بر این کنوانسیون یا پروتکل ها باشد، الحاقیه اضافی یا الحاقیه اصلاح شده نباید تا زمانی کـه اصلاحیه این کنوانسیون یا اصلاحیه پروتکل ها لازم الاجراء نشده اند بـه مرحله اجرا درآیند.
ماده 19 – رسیدگی
هر عضوی کـه تصور می کند کـه عضوی دیگر بـه تعهدات خود بـه موجب این کنوانسیون عمل نکرده یا عمل نمی کند می تواند موضوع را بـه اطلاع دبیرخانه برساند و در این صورت باید فوراً و همزمان عضوی را کـه این ادعا علیه او شده است مستقیماً یا از طریق دبیرخانه از جریان امر آگاه سازد. کلیه اطلاعات مربوطه باید وسیله دبیرخانه در اختیار اعضاء قرار گیرد.
ماده 20 - حل و فصل اختلافات:
1 - در صورت بروز اختلاف بین اعضاء در خصوص تفسیر، رعایت و اجراء مقررات این کنوانسیون یا پروتکل های مربوطه، باید اعضاء از طریق مذاکره یا هر طریق مسالمت آمیز دیگر بـه انتخاب خود اختلافات را حل و فصل نمایند.
2 - هر گاه اعضاء ذیربط نتوانند از طریق مذکور در بند قبل اختلاف خود را تسویه کنند، در صورت توافق طرف های اختلاف، اختلاف باید در دادگاه بین المللی عدالت یا نزد هیأت داوری، کـه طبق شرایط مندرج در الحاقیه 6 راجع بـه داوری پیش بینی شده است، مطرح گردد. ولی عدم حصول توافق در مورد طرح اختلاف در دادگاه بین المللی عدالت یا در هیأت داوری، اصحاب دعوی را از مسئولیت ادامه یافتن راه حل از طرق مذکور در بند 1 آزاد نمی سازد.
3 - هنگام تصویب، پذیرش، موافقت و تأیید رسمی یا الحاق بـه این کنوانسیون یا هر زمان بعد از آن، یک دولت و یا سازمان یکپارچه سازی سیاسی و یا اقتصادی می تواند اعلام نماید کـه رسماً و بدون توافق خاصی تعهد ( الف) طرح اختلاف در دادگاه بین المللی عدالت و یا (ب) رجوع بـه حکمیت طبق شیوه عمل پیش بینی شده در الحاقیه شماره 6، را بالقوه اجباری شناخته است. این اعلام باید کتباً بـه اطلاع دبیرخانه برسد و دبیرخانه هم باید آن را بـه اعضاء کنوانسیون ابلاغ کند.
ماده 21 - امضاء
این کنوانسیون برای امضاء، دولت ها، و نامیبیا، بـه نمایندگی شورای سازمان ملل برای نامیبیا، و سازمان یکپارچه سازی سیاسی و یا اقتصادی، در شهر بال در تاریخ 22 مارس 1989، و در وزارت امور خارجه سوئیس فدرال در برن از تاریخ 23 مارس 1989 تا 30 ژوئن 1989، و در دفتر مرکزی سازمان ملل متحده در نیویورک از 1 ژوئیه 1989 تا 22 مارس 1990، مفتوح خواهد بود.
ماده 22 - تصویب، پذیرش، تأیید و موافقت رسمی
1 - این کنوانسیون مشمول تصویب، پذیرش، تأیید و موافقت دولتها و نیز نامیبیا، بـه نمایندگی شورای سازمان ملل برای نامیبیا و مشمول تأیید و موافقت رسمی سازمانهای یکپارچه سازی سیاسی و یا اقتصادی خواهد بود. اسناد تصویب، پذیرش، تأیید یا موافقت رسمی باید نزد مرجع امانتدار سپرده شود.
2 - هر سازمان مذکور در بند 1 فوق بدون اینکه دولت های عضو آن طرف این کنوانسیون باشند ملزم بـه تعهدات تحت این کنوانسیون خواهد بود.
در مورد سازمانهائی کـه یک یا چند دولت عضوش طرف کنوانسیون است، سازمان و دولت های عضو آن باید در مورد مسئولیت های مربوطه خود برای اجرای تعهداتشان بـه موجب این کنوانسیون تصمیم بگیرند. در اینگونه موارد سازمان و دولت های عضو حق نخواهند داشت مستقلاً حقوق تحت کنوانسیون را اعمال نمایند.
3 - سازمانهای مذکور در بند 1 فوق، در اسناد تأیید یا موافقت رسمی خود باید حدود صلاحیت خود را نسبت بـه امور تحت حاکمیت کنوانسیون اعلام نمایند. این سازمانها باید همچنین مرجع امانتدار را از تغییرات اساسی در حدود صلاحیت خود آگاه سازند و مرجع مزبور نیز باید اعضاء کنوانسیون را از این امر مطلع نماید.
ماده 23 – الحاق
1 - این کنوانسیون پس از انقضای مهلت امضاء برای الحاق دولت ها و نامیبیا بـه نمایندگی شورای سازمان ملل برای نامیبیا و سازمانهای یکپارچه سازی سیاسی و یا اقتصادی مفتوح خواهد بود.
اسناد و الحاق باید نزد مرجع امانتدار سپرده شود.
2 - سازمانهای مذکور در بند 1 فوق، بایستی در اسناد الحاق، حدود صلاحیت خود را نسبت بـه انجام امور مربوط بـه موضوعات کنوانسیون اعلام نمایند. این سازمانها همچنین باید مرجع امانتدار را از هر گونه تغییرات عمده در حدود صلاحیت خویش آگاه سازند.
3 - مقررات بند 2 ماده 22، نسبت بـه سازمانهای یکپارچه سازی سیاسی و یا اقتصادی کـه بـه این کنوانسیون ملحق می شوند، اعمال خواهد گردید.
ماده 24 - حق رأی
1 - جز در مواردی کـه در بند 2 ذیل پیش بینی شده است هر طرف متعاهد این کنوانسیون حق یک رأی خواهد داشت.
2 - سازمانهای یکپارچه سازی سیاسی و یا اقتصادی در مورد امور مربوط بـه حوزه صلاحیتشان طبق ماده 22 بند 3 و ماده 23، بند 2 حق رأی خود را با مقدار آراء مساوی تعداد دولت های عضو خود کـه عضو کنوانسیون یا پروتکل مربوط بـه آن هستند، اعمال خواهند کرد.
در صورتی کـه دولت های عضو این سازمانها از حق خود استفاده می کنند، خود سازمانها نباید حق رأی خود را اعمال نمایند و بالعکس.
ماده 25 - مجری شدن.
1 - این کنوانسیون در نودمین روز پس از تاریخ ایداع رسمی اسناد تصویب، پذیرش، تأیید و موافقت رسمی و الحاق لازم الاجراء می گردد.
2 - در مورد هر دولت یا سازمان یکپارچه سازی سیاسی و یا اقتصادی کـه این کنوانسیون را رسماً تصویب می کند، می پذیرد، با آن موافقت می نماید یا تأیید می کند، یا بعد از تاریخ ایداع بیستمین سند تصویب، پذیرش، موافقت و تأیید و الحاق رسمی بدان ملحق می گردد، در نودمین روز بعد از تاریخ سپردن اسناد تصویب، پذیرش، موافقت، تأیید یا الحاق رسمی توسط این گونه دولت یا سازمان یکپارچه سازی اقتصادی و یا سیاسی این کنوانسیون لازم الاجراء می گردد.
3 - برای اهداف بندهای 1 و 2 فوق، هیچ سند سپرده شده توسط سازمان یکپارچه سازی سیاسی و یا اقتصادی بعنوان اسناد اضافه بر آن چه دولت های عضو آن سازمان ایداع کرده اند، محسوب نخواهد شد.
ماده 26 - تشریط و بیانیه ها
1 - هیچگونه تشریط یا قیدی نسبت بـه این کنوانسیون نباید اعمال گردد.
2 - بند 1 این ماده مانع از این نمی شود کـه یک دولت یا سازمانهای یکپارچه سازی سیاسی و یا اقتصادی، در هنگام امضاء، تصویب، پذیرش، موافقت و تأیید کنوانسیون و الحاق رسمی بـه آن اظهارات و بیاناتی برای از جمله هماهنگ ساختن قوانین و مقررات با مفاد این کنوانسیون بنماید، مشروط بر اینکه اینگونه اظهارات و بیانات بـه منظور حفظ یا تغییر اثرات حقوقی مفاد کنوانسیون در ارتباط با آن دولت نبوده باشد.
ماده 27 - انصراف
1 - در هر زمان سه سال پس از تاریخ مجری شدن کنوانسیون برای هر عضو، آن عضو می تواند با تسلیم اطلاعیه کتبی بـه مرجع امانت دار از کنوانسیون انصراف حاصل نماید.
2 - انصراف پس از یک سال از تاریخ دریافت اطلاعیه توسط مرجع امانتدار، یا هر تاریخ بعد کـه ممکن است در اطلاعیه قید شده باشد، قابل اجراء خواهد بود.
ماده 28 - مرجع امانت دار
دبیر کل سازمان ملل مرجع امانت دار این کنوانسیون و پروتکل های مربوطه آن خواهد بود.
ماده 29 - متون معتبر
متون عربی، چینی، انگلیسی، فرانسه، روسی و اسپانیائی این کنوانسیون دارای اعتبار یکسان اند.
الحاقیه شماره 1
طبقه بندی مواد زائدی کـه باید تحت کنترل قرار گیرند
انواع مواد زائد
1 - مواد زائد حاصل از مراقبتهای پزشکی در بیمارستانها
2 - مواد زائد حاصل از تولید و تهیه فرآورده های داروئی.
3 - داروهای زائد.
4 - مواد زائد حاصل از تولید، فرمولاسیون و کاربرد داروهای گیاهی و مواد کشنده میکروارگانیسم ها.
5 - مواد زائد حاصل از ساخت فرمولاسیون و کاربرد مواد شیمیائی و مواد کشنده میکرو ارگانیسم ها
6 - مواد زائد حاصل از تولید، فرمولاسیون و کاربرد حلال های آبی.
7 - مواد زائد حاصل از تصفیه حرارتی و آبکاری فلزات بوسیله سیانیدها.
8 - ضایعات روغنهای معدنی کـه برای استفاده های رایج مناسب نیستند.
9 – امولسیون های زائد مخلوط روغنهای آب و هیدروکربن های آب.
10 - مواد زائد و ذرات آلوده شده بابی فنلی های پولی کلرینه شده PCB و یا توفنیل های پولی کلرینه شده PCT و یا بی نفیل های پولی برومینه شده PBB.
11 - بقایای قیر حاصل از پالایش، تقطیر و تصفیه حرارتی.
12 - مواد زائد حاصل از تولید، فرمولاسیون و کاربرد جوهرها، رنگها، مواد رنگی، لاک الکل و روغنهای جلا.
13 - مواد زائد حاصل از تولید، فرمولاسیون و کاربرد رزینها (صمغ کاج) لاتکس (شیره گیاهی)، چسب ها و نرم کننده ها.
14 - مواد زائد شیمیائی حاصل از فعالیتهای تحقیقاتی، عمرانی یا آموزشی کـه ماهیت شناخته شده ای ندارند و یا جدید بوده و اثراتشان بر روی انسان یا محیط ناشناخته است.
15 - ضایعاتی کـه ماهیت انفجاری دارند و تابع سایر قوانین نیستند.
16 - مواد زائد حاصل از تولید، فرمولاسیون و کاربرد مواد شیمیائی مورد استفاده در عکاسی.
17 - مواد زائد حاصل از پرداخت سطحی فلزات و پلاستیک ها.
18 - بقایای حاصل از عملیات دفع مواد زائد صنعتی.
ضایعاتی کـه دارای مواد متشکله زیر می باشند:
19 - کربونیل های فلزی.
20 - بریلیوم، ترکیبات بریلیوم.
21 - ترکیبات کرم شش ظرفیتی.
22 - ترکیبات مس.
23 - ترکیبات روی.
24 - آرسنیک، ترکیبات آرسنیکی.
25 - سله نیوم، ترکیبات سله نیوم
26 - کادیموم، ترکیبات کادمیوم.
27 - آنتی موان، ترکیبات آنتی موان
28 - تلوریوم، ترکیبات تلوریوم
29 - جیوه، ترکیبات جیوه
30 - تالیوم، ترکیبات تالیوم
31 - سرب، ترکیبات سرب
32 - ترکیبات فلوراین غیر آلی بـه استثنای کلسیم فلوراید
33 - سیانیدهای غیر آلی
34 - اسیدها بـه فرم حلال یا جامد
35 - بازها بـه فرم حلال یا جامد (BASIC) با بازهای بصورت جامد
36 - پنبه نسوز ( پودر یا الیاف)
37 - ترکیبات آلی فسفره
38 - سیانیدهای آلی
39 - فنل ها، ترکیبات فنل از جمله کلروفنلها
40 - اترها
41 - حلالهای آلی هالوژن
42 - حلالهای آلی غیر از حلالهای هالوژن.
43 - هر گونه خانواده Cogenor دبی بنزوفوران پولی کلره
44 - هر گونه خانواده بنزوپی دایوکسین پولی کلره
45 - ترکیبات ارگانوهالوژن غیر از موادیکه در این الحاقیه بـه آنها اشاره شده ( مثلاً شماره های 39، 41، 42، 43، 44).
الحاقیه شماره 2
طبقه بندی ضایعاتی کـه نیاز بـه توجه خاص دارند.
46 - مواد زائد خانگی
47 - بقایای حاصل از سوزاندن مواد زائد خانگی.
الحاقیه شماره 3: لیست مشخصات خطرناک برای مواد زائد
گروه سازمان ملل
کد
مشخصات
*1
1H
مواد منفجره یک ماده منفجره یا ماده زائد منفجره عبارت از یک ماده مایع، جامد یا زائدی است ( یا مخلوطی از مواد زائد) کـه در یک درجه حرارت، فشار و سرعت معین قادر است بـه وسیله واکنش های شیمیایی کـه منجر بـه تولید گاز می شود بـه محیط اطراف خود خسارت وارد نماید
3
3H
مایعات قابل اشتعال مایعات قابل اشتعال عبارتند از مایعات یا مخلوط مایعات، یا مایعات حاوی جامدات بـه صورت تعلیق ( مانند رنگها، روغنهای جلا، لاک الکل و غیره ...)( کـه شامل مواد یا مواد زائدی کـه از جهات دیگر جزء مواد خطرناک طبقه بندی شده اند نمی باشند کـه در آزمایش closed - cup در درجه حرارتی کـه بیش از 60.5 درجه سانتیگراد نباشد و در آزمایش open - cup در درجه حرارتی کـه بیش از 65.6 درجه سانتیگراد نباشد بخارهای قابل اشتعال از خود بیرون می دهند. ( چون نتایج آزمایشهای فوق دقیقاً با هم قابل مقایسه نبوده و حتی نتایج جداگانه بـه وسیله همان آزمایش نیز اغلب تغییر می کند لذا مقررات نیز در این موارد قابل تغییر بوده و اجازه می دهد کـه این چنین تغییرات در متن تعاریف گنجانیده شوند).
¼
1/4 H
مواد جامد قابل اشتعال شامل مواد جامد یا مواد جامد زائد، جز آنهایی کـه تحت عنوان مواد قابل انفجار طبقه بندی شده اند می باشند کـه تحت شرایطی در حال حمل و نقل بـه آسانی قابل احتراق هستند، یا ممکن است در اثر اصطکاک موجب آتش سوزی گردند
2/4
2/4 H
مواد یا مواد زائدی کـه قابلیت احتراق خود بـه خود دارند. مواد یا مواد زائدی کـه در شرایط عادی هنگام حمل و نقل اگر با مشکلی مواجه شدند خود بـه خود ایجاد حرارت می کنند، یا در تماس با هوا بـه شدت گرم شده و قابلیت احتراق دارند
¾
3/4 H
مواد یا مواد زائدی کـه در تماس با آب گازهای قابل اشتعال متصاعد می کنند. مواد یا مواد زائدی کـه در فعل و انفعال با آب قابلیت اشتعال بـه خود دارند یا گازهای قابل اشتعال بـه مقدار خطرناک متصاعد می کنند
1/5
1/5 H
ترکیب با اکسیژن مواد یا مواد زائدی کـه بالقوه قابل احتراق نیستند ولی ممکن است در اثر ترکیب با اکسیژن موجب احتراق سایر مواد یا بـه احتراق سایر مواد کمک کند
2/5
2/5 H
پروکسیدهای آلی شامل آن دسته از مواد یا مواد زائدی می باشند کـه حاوی ساختمان اکسیژن دوظرفیتی بوده کـه نسبت بـه حرارت ناپایدارند و ممکن است تحت تأثیر حرارت محیط خارج سریعاً تجزیه شوند
1/6
1/6 H
سموم ( حاد) مواد یا مواد زائدی هستند کـه اگر خورده شوند، استنشاق شوند و یا از طریق تماس با پوست جذب گردند موجب مرگ شده یا سلامت انسان را بـه طور جدی بـه خطر می اندازند
2/6
2/6 H
مواد عفونت زا مواد یا مواد زائدی کـه حاوی میکروارگانیسیم های فعال و یا زهر آنها بوده و بـه طور مشخص یا مشکوک موجب بیماری در حیوان یا انسان می گردند
8
8 H
مواد خورنده مواد یا مواد زائدی کـه با فعل و انفعالات شیمیایی هنگامی کـه با بافتهای زنده تماس حاصل می کنند موجب صدمات شدید می شوند، یا در صورت نشت کردن بـه اشیاء دیگر یا وسایط حمل و نقل لطمه می زنند. یا آنها را از بین می برند. ممکن است خطرات دیگری نیز در بر داشته باشند.
9
10 H
متصاعد شدن گازهای سمی در تماس با آب یا هوا مواد یا مواد زائدی کـه در فعل و انفعالات با هوا یا آب ممکن است گازهای سمی بـه مقدار خطرناک متصاعد کنند
9
11 H
سموم ( مزمن) مواد یا مواد زائدی کـه اگر استنشاق شده، خورده شوند، یا از طریق تماس با پوست جذب گردند اثرات مزمن در بر داشته از جمله خواص سرطان زائی.
9
12 H
مواد اکوتوکسیک ( مسموم کننده محیط زیست) مواد یا مواد زائدی کـه اگر در محیط رها شوند بلافاصله ممکن است اثرات حاد از خود نشان دهند یا از طریق تجمع در بافتهای زنده اثرات سوء داشته باشند.
9
13 H
مشکلاتی کـه بعد از عملیات دفع روی می دهد از جمله نشت کردن می تواند دربرگیرنده هر یک از مشخصات لیست شده در بالا باشد.
1: پاورقی: طبق سیستم طبقه بندی مواد خطرناک کـه شامل توصیه های سازمان ملل متحد در حمل و نقل کالاهای خطرناک می باشد. سازمان ملل، نیویورک، 1988<<
آزمایش ها
زیان های احتمالی برخی از مواد از انواع مواد زائد هنوز کاملاً مشخص نگردیده است. هیچگونه آزمایشی برای تعیین این زیانها از لحاظ کمی هنوز بـه وجود نیامده است. برای یافتن طرقی جهت مشخص نمودن خطرات احتمالی این مواد زائد برای انسان و محیط زیست لازم است تحقیقات بیشتری بعمل آید. در مورد ترکیبات و مواد خالص آزمایشهای استاندارد در نظر گرفته شده است. بسیاری از کشورها آزمایشهای استاندارد را بـه کار می برند کـه می توان در مورد مواد مذکور در الحاقیه شماره 1 جهت تصمیم گیری در خصوص اینکه آیا این مواد دارای ویژگیهای مورد اشاره در این الحاقیه می باشند از آنها استفاده کرد.
الحاقیه شماره 4
عملیات دفع
الف - عملیاتی کـه شامل هیچکدام از روشهای متداول مانند بازیابی، استفاده مجدد، احیاء، استفاده مجدد مستقیم یا هر نوع روش دیگری نمی گردد.
بخش الف شامل کلیه عملیات دفع است کـه بطور عملی بـه کار برده می شود.
1 - دفع در زمین یا روی زمین ( مانند دفن در زمین و غیره)
2 - اصلاح زمین ( مانند تجزیه بیولوژیکی مواد زائد مایع یا لجن در خاکها و غیره)
3 - تزریق در اعماق زمین ( مانند تزریق در چاهها، غارهای نمکی یا اماکن طبیعی)
4 - دفن سطحی ( مانند دفع مایعات یا لجن های زائد در گودالها، استخرها، حوضچه ها و غیره).
5 - دفن با تکنیک خاص ( مانند قرار دادن مواد زائد در کپسولهای دربسته و ایزوله از یکدیگر و از محیط و غیره)
6 - دفع مواد زائد در منابع آب غیر از دریاها و اقیانوس ها.
7 - دفع در اقیانوس یا دریا از جمله در بستر دریا.
8 - تصفیه بیولوژیکی کـه در جای دیگر این الحاقیه مشخص نشده اند و شامل مواد یا مخلوطی از مواد زائد منتج از این روش می باشد کـه در عملیات بخش الف مطرح می گردد.
9 - اصلاح فیزیکی، شیمیایی، کـه در جای دیگر این الحاقیه مشخص نشده اند شامل مواد یا مخلوطی از مواد زائد منتج از این روش می باشند کـه در عملیات بخش اول مطرح می شوند ( مانند تبخیر، خشک کردن، آهکی کردن، خنثی سازی، ترسیب و غیره)
10 - سوزاندن در خشکی.
11 - سوزاندن در دریا.
12 - انباشتن دائمی ( مانند قرار دادن ظروف حاوی مواد زائد در معدن و غیره)
13 - مخلوط کردن قبل از هر یک از عملیات مذکور در بخش الف.
14 - بسته بندی قبل از هر یک از عملیات مذکور در بخش الف.
15 - انبار کردن موقت جهت انجام هر یک از عملیات مذکور در بخش الف.
(ب) عملیاتی کـه شامل روشهای متداول بازیابی، استفاده مجدد، احیاء، استفاده مجدد مستقیم یا هر نوع روش دیگری می باشد.
بخش (ب) شامل هر گونه عملیات مربوط بـه موادی می شود کـه از لحاظ قانونی بـه عنوان مواد زائد خطرناک تعیین گردیده و همچنین عملیات مذکور در بخش ( الف) شامل حال آنها می شود.
1 - استفاده مواد زائد بـه عنوان سوخت ( غیر از روش سوزاندن بطریق مستقیم) با تولید انرژی.
2 - احیاء و تولید مجدد حلال ها.
3 - احیاء و استفاده مجدد از مواد آلی کـه بـه عنوان حلال بکار نمی روند.
4 - احیاء و استفاده مجدد از فلزات و ترکیبات فلزی.
5 - احیاء و استفاده مجدد از سایر مواد غیر آلی.
6 - تولید مجدد اسیدها و بازها.
7 - بازیابی ترکیبات مورد استفاده برای کاهش آلودگی.
8 - بازیابی کاتالیزورها.
9 - استفاده مجدد از روغنهائی کـه در پالایش و یا موارد دیگر بکار می روند.
10 - استفاده برای اصلاح زمین بـه منظور استفاده از آن در کشاورزی یا توسعه اکولوژیکی.
11 - استفاده از مواد باقیمانده حاصل از هر یک از عملیات مذکور در شماره های 1 تا 10.
12 - تغییر مواد زائد برای هر یک از عملیات مذکور در شماره های 1 تا 11.
13 - جمع آوری مواد بـه منظور استفاده از آنها در عملیات مربوط بـه بخش (ب)
الحاقیه شماره 5
الف) اطلاعاتی کـه باید هنگام تسلیم اطلاعیه ارائه گردد
1 - دلائلی برای صدور ماده زائد
2 - صادرکننده ماده زائد(1)
3 - تولیدکننده یا ( تولیدکنندگان) ماده زائد و محل تولید (1)
4 - دفع کننده ماده زائد و محل دفع (1).
5 - حمل کننده ( یا حمل کنندگان) ماده زائد و عوامل آن ها، در صورت معلوم بودن (1)
6 - کشور صدور ماده زائد.
مرجع صلاحیتدار (2)
7 - کشورهای ترانزیت
مرجع صلاحیتدار (2)
8 - کشور واردکننده ماده زائد
مرجع صلاحیتدار (2).
9 - اطلاعیه کلی یا اطلاعیه واحد
10 - تاریخ ( یا تاریخهای) مورد نظر حمل و مدتی کـه طی آن ماده زائد قرار است صادر بشود و مسیر مورد نظر ( از جمله نقاط مبداء و مقصد) (3)
11 - طرق حمل و نقل مورد نظر ( جاده، راه آهن، خط دریائی، خط هوائی، آبهای داخلی)
12 - اطلاعات مربوط بـه بیمه (4)
13 - تعیین ماده زائد و شرح فیزیکی آن از جمله شماره V و شماره UN و ترکیب آن (5) و اطلاعات مربوط بـه شرایط عمل با آن ها از جمله شرایط اضطراری مانند حوادث احتمالی.
14 - نوع بسته بندی مورد نظر ( مانند بدون ظرف ، تانکر، بشکه و...)
15 - وزن با حجم تقریبی بار (6).
16 - مراحلی کـه طی آن ماده زائد تولید شده است (7).
17 - در مورد مواد زائد مندرج در الحاقیه شماره 1، طبقه بندی الحاقیه شماره 2، ویژگیهای خطر، شماره H و گروه UN.
18 - روش دفع طبقه الحاقیه شماره 3.
19 - اعلام صحت اطلاعات توسط تولیدکننده یا صادر کننده ماده زائد
20 - اطلاعات ارائه شده توسط دفع کننده ( از جمله مشخصات فنی حمل دفع) بـه صادرکننده یا تولیدکننده ماده زائد مبنی بر اینکه طبق قوانین و مقررات کشور واردکننده و با رعایت ضوابط و معیارهای زیست محیطی دلیلی برای عدم قبول ماده زائد برای دفع وجود دارد.
21 - اطلاعات مربوط بـه نحوه انعقاد قرارداد بین صادرکننده و دفع کننده ماده زائد.
توضیحات
1 - اسم کامل و نشانی، شماره تلفن، تلکس یا پست تصویری و نام و نشانی، شماره تلفن، تلکس، تلفاکس، شخص کـه می توان با او تماس گرفت.
2 - نام کامل و نشانی، شماره تلفن، تلکس و تلفاکس.
3 - هر گاه یک اطلاعیه کلی در مورد بارگیریها بطور جداگانه صادر می شود، چه تاریخ هر بارگیری مشخص شده باشد یا نشده باشد باید تعداد بارگیریهای پیش بینی شده مشخص گردد.
4 - تهیه اطلاعاتی در مورد چگونگی بیمه محموله و نحوه رعایت این شرایط توسط صادرکننده، حمل کننده و دفع کننده ماده زائد.
5 - ماهیت و غلظت ترکیبات خیلی خطرناک از نظر سمیت و سایر خطراتی کـه در زمان حمل و نقل یا در موقع دفع ماده زائد ممکن است روی دهد.
6 - در مورد اطلاعیه کلی مربوط بـه چند محموله، هم کل مقدار مورد نظر و نیز مقادیر مورد نظر برای هر یک از محموله ها ضروری است.
7 - تا آنجا کـه لازم است پس از خاتمه عملیات دفع، خطرات ناشی از دفع مواد زائد ارزیابی و مشخص گردد.
الحاقیه شماره 5 (ب)
اطلاعاتی کـه باید در مورد سند نقل و انتقال ارائه گردد.
1 - صادرکننده ماده زائد (1)
2 - تولیدکننده ( یا تولیدکنندگان) ماده زائد و محل تولید (1)
3 - دفع کننده ماده زائد و محل دفع آن (1)
4 - حمل کننده ( یا حمل کنندگان) زباله (1) یا عامل ( یا عوامل) آنها.
5 - موضوع اطلاعیه کلی یا اطلاعیه واحد.
6 - تاریخ شروع حرکت از مرز و دریافت رسید توسط هر شخصی کـه تحویل گیرنده ماده زائد است.
7 - طرق مختلف حمل و نقل ( جاده، راه آهن، راه های آبی داخلی، راه دریائی، راه هوائی) شامل کشورهای صادرکننده، ترانزیت و واردکننده، ماده زائد، در صورتیکه محل ورود و خروج محموله مشخص شده باشد.
8 - مشخصات کاملی از ماده زائد ( خواص فیزیکی، نام و گروه بارگیری UN شماره V شماره 9H و شماره حسب مورد).
9 - اطلاعاتی در مورد نیازهای ضروری برای حمل و نقل ماده زائد از جمله پیش بینی شرایط اضطراری مانند حوادث احتمالی.
10 - نوع و شماره بسته ها.
11 - وزن و یا حجم بار
12 - صدور اظهارنامه توسط تولیدکننده یا صادرکننده مبنی بر صحت اطلاعات داده شده.
13 - صدور اظهارنامه توسط تولیدکننده یا صادرکننده مبنی بر عدم مخالفت مراجع ذیصلاح همه کشورهای ذیربط کـه اعضاء کنوانسیون هستند.
14 - صدور گواهی توسط دفع کننده ماده زائد مبنی بر مشخص نمودن روش دفع و تاریخ تقریبی دفع.
توضیح و یادداشتها
اطلاعات لازم مربوط بـه سند انتقال باید در صورت امکان با سند مربوطه طبق مقررات حمل در یک سند باشد. در صورتی کـه چنین کاری میسر نباشد، اطلاعات باید اطلاعات ارائه شده بموجب حمل مقررات حمل را تکمیل کند و نه تکرار آن باشد. سند انتقال باید دستورالعملهای مربوط بـه اینکه چه شخصی باید اطلاعات را ارائه دهد و یا چه فرمهائی را پر کند در بر داشته باشد.
(1) اسم کامل و نشانی، شماره تلفن، تلکس یا تلفاکس، و نام و نشانی، شماره تلفن، تلکس یا تلفاکس شخصی کـه می توان در موارد اضطراری با او تماس گرفت.
الحاقیه شماره 6
داوری
ماده 1 - هر گاه موافقتنامه مذکور در ماده 20 کنوانسیون بـه نحو دیگری پیش بینی نکرده باشد، داوری طبق مواد 2 تا 10 ذیل باید انجام شود.
ماده 2 - طرف مدعی باید بـه دبیرخانه اطلاع دهد کـه طرفها توافق نموده اند کـه اختلاف طبق بند 2 یا بند 3 ماده 20 بـه داوری ارجاع شود و بـه خصوص مواد کنوانسیون را کـه تفسیر یا اجرای آنها مورد اختلاف است ذکر کند. دبیرخانه باید اطلاعات واصله را بـه آگاهی کلیه اعضاء کنوانسیون برساند.
ماده 3 - هیأت داوری مرکب از سه عضو خواهد بود هر یک از اصحاب دعوی باید یک داور تعیین کند و دو داوری کـه بدین نحو منصوب می گردند باید با توافق داور ثالث را تعیین کنند، و این داور رئیس هیأت داوری خواهد بود. سرداور نباید تبعة هیچ یک از طرفهای دعوا یا مقیم در سرزمین یکی از طرفها، یا در سمت دیگری در دعوی ذیمدخل بوده باشد.
ماده 4 –
1 - هر گاه رئیس دیوان داوری تا دو ماه بعد از انتصاب داور دوم تعیین نگردد، دبیر کل سازمان ملل بـه درخواست هر یک از دو طرف دعوی ظرف دو ماه دیگر او را منصوب خواهد کرد.
2 - هر گاه یکی از دو طرف دعوی ظرف دو ماه بعد از دریافت درخواست، داور خود را تعیین نکند، طرف دیگر می تواند موضوع را باطلاع دبیر کل سازمان ملل برساند تا وی رئیس دیوان را ظرف دو ماه دیگر منصوب نماید. رئیس دیوان پس از نصب باید از طرفی کـه داور خود را تعیین نکرده است بخواهد کـه یک داور ظرف دو ماه تعیین کند. بعد از این مدت او باید موضوع را بـه اطلاع دبیر کل سازمان مل برساند و او طی دو ماه دیگر این انتساب را انجام خواهد داد.
ماده 5 -
1 - دیوان داوری تصمیم خود را طبق قوانین بین الملل و بر اساس مقررات این کنوانسیون اتخاذ خواهد کرد. 2 - هر دیوان داوری کـه بموجب مقررات این الحاقیه تشکیل می شود آئین نامه خود را تدوین خواهد نمود.
ماده 6 –
1 - تصمیمات دیوان داوری خواه در مورد مسائل شکلی و خواه در مورد موضوعات ماهوی باید با اکثریت آراء اعضاء اتخاذ گردد.
2 - دیوان داوری باید اقدامات لازم را جهت احراز حقایق بعمل آورد. دیوان می تواند بـه درخواست هر یک از طرفین تدابیر حمایتی موقت و اساسی توصیه نماید.
3 - طرفهای دعوا باید هر گونه امکانات لازم را برای انجام مؤثر دادرسی در اختیار بگذارند.
4 - غیبت یا قصور هر یک از طرفین دعوا نباید مانع جریان دادرسی گردد.
ماده 7 - دیوان دعاوی متقابلی را کـه مستقیماً از موضوع اختلاف ناشی می گردد استماع خواهد کرد و دربارة آنها تصمیم خواهد گرفت.
ماده 8 - جز در مواردی کـه دیوان داوری تحت شرایط خاص دعوا بـه گونه ای دیگر مقرر می دارد، هزینه های داوری، از جمله دستمزد داوران، باید بطور مساوی توسط طرفین دعوا تقبل گردد. دادگاه صورت هزینه ها را در پرونده ضبط و صورت حساب قطعی مربوطه را بـه طرفین تسلیم خواهد نمود.
ماده 9 - هر یک از امضاء کنندگان کنوانسیون، کـه دارای منافعی در موضوع دعوا است کـه جنبة حقوقی دارد و ممکن است تصمیم در مورد دعوا بر آن منافع اثر بگذارد، می تواند با موافقت دیوان در دادرسی مداخله نماید.
ماده 10 –
1 - دیوان باید ظرف پنج ماه از تاریخ تشکیل رأی خود را صادر نماید، مگر آنکه لازم تشخیص دهد کـه مهلت را تمدید کند مشروط بـه اینکه از پنج ماه تجاوز نماید.
2 - رأی دیوان باید مستند و مستدل باشد. این رأی قطعی و نسبت بـه طرفین دعوا الزام آور خواهد بود.
3 - کلیه اختلافات طرفین مربوط بـه تفسیر یا اجرای رأی، باید توسط یکی از طرفین بـه اطلاع دیوانی کـه رأی را صادر کرده است برسد و هر گاه این دیوان نتواند بـه آن رسیدگی کند، اختلاف باید در دیوان دیگری کـه بدین منظور مانند دیوان نخست تشکیل می شود مطرح گردد.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده منضم بـه متن کنوانسیون شامل مقدمه و بیست و نه ماده و شش الحاقیه در جلسه روز سه شنبه سی و یکم شهریور ماه یکهزار و سیصد و هفتاد و یک مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1371/07/12 بـه تأیید شورای نگهبان رسیده است.
رئیس مجلس شورای اسلامی - علی اکبر ناطق نوری
*********
خلاصه تحلیلی کنوانسیون بازل (کنترل انتقالات برون مرزی مواد زاید زیان بخش و دفع آنها)
اهداف کلی کنوانسیون بازل:
1. کاهش تولید و انتقال مواد زاید خطرناک
- تأکید بر کاهش کمّی و کیفی تولید زباله های مضر.
2. دفع اصولی در مبدأ
- اولویت دفع مواد زاید در کشور مبدأ تولیدکننده.
3. کنترل شدید انتقالات برون مرزی
- انتقال تنها در صورت عدم امکان دفع ایمن در کشور مبدأ و با رعایت استانداردهای زیست محیطی مجاز است.
4. جلوگیری از انتقال غیرقانونی
- انتقال بدون رضایت کشورهای ذیربط یا برخلاف مقررات، عملی جنایتکارانه محسوب می شود.
5. حمایت از کشورهای در حال توسعه
- کمک فنی و انتقال تکنولوژی برای مدیریت ایمن مواد زاید.
تعاریف کلیدی (ماده 2):
- مواد زاید مضر:
مواد مندرج در الحاقیه 1 (مانند زباله های پزشکی، ترکیبات سمی فلزات، مواد شیمیایی خطرناک) که دارای ویژگی های خطرناک الحاقیه 3 (مانند انفجارپذیری، اشتعال پذیری، سمیت) باشند.
- سایر انواع زباله:
مواد زاید مندرج در الحاقیه 2 (مانند زباله های خانگی و خاکستر ناشی از سوزاندن آنها).
- انتقال برون مرزی:
جابجایی مواد زاید از قلمرو یک کشور به کشور دیگر.
- دفع:
عملیات نهایی دفع یا بازیافت (به شرح الحاقیه 4).
مکانیسم کنترل انتقالات (مواد 4 و 6):
1. اختیار کشورها در ممنوعیت ورود:
هر کشور می تواند ورود مواد زاید را به قلمرو خود ممنوع کند.
2. لزوم اخذ رضایت قبلی:
- کشور صادرکننده باید کتباً به کشورهای واردکننده و ترانزیت اطلاع دهی کند.
- انتقال تنها پس از موافقت رسمی و کتبی کشورهای ذیربط مجاز است.
- در صورت عدم پاسخ کشور ترانزیت طی 60 روز، انتقال مجاز شمرده می شود.
3. ممنوعیت صدور به کشورهای غیرعضو:
اعضاء مجاز به صدور یا ورود مواد زاید به/از کشورهای غیرعضو نیستند.
4. ممنوعیت صدور به قطب جنوب:
انتقال مواد زاید به مناطق جنوبی 60 درجه عرض جنوبی ممنوع است.
تعهدات اعضاء (ماده 4):
- کاهش تولید مواد زاید.
- ایجاد تسهیلات دفع ایمن در داخل کشور.
- ممنوعیت انتقال به کشورهایی که ورود را منع کرده اند.
- همکاری در جلوگیری از انتقالات غیرقانونی.
- الزام به بسته بندی، برچسب زنی و حمل مطابق استانداردهای بین المللی.
انتقال غیرقانونی (ماده 9):
موارد زیر انتقال غیرقانونی محسوب می شود:
- انتقال بدون اطلاع رسانی یا موافقت کشورهای ذیربط.
- انتقال بر اساس اطلاعات جعلی یا تقلب.
- عدم تطابق عملیات با اسناد ارسالی.
- دفع غیراصولی (مثلاً تخلیه غیرمجاز).
- مسئولیت بازگرداندن:
در صورت انتقال غیرقانونی، کشور صادرکننده موظف است مواد را بازگرداند یا به طریقی ایمن دفع کند.
ساختارهای کنوانسیون:
- کنفرانس اعضاء (COP):
عالی ترین رکن تصمیم گیری.
- دبیرخانه:
مسئول هماهنگی، گردآوری اطلاعات و پشتیبانی اجرایی.
- مرجع صلاحیت دار ملی:
نهاد تعیین شده در هر کشور برای دریافت و ارسال اخطاریه ها.
الحاقیه های کنوانسیون:
1. الحاقیه 1: فهرست مواد زاید تحت کنترل (45 رده).
2. الحاقیه 2: مواد زاید نیازمند توجه ویژه (زباله های خانگی).
3. الحاقیه 3: ویژگی های خطرناک (14 مشخصه مانند سمیت، اشتعال پذیری).
4. الحاقیه 4: عملیات دفع (15 روش دفع نهایی و 13 روش بازیابی).
5. الحاقیه 5: اطلاعات مورد نیاز در اخطاریه و سند انتقال.
6. الحاقیه 6: مقررات حل و فصل اختلافات از طریق داوری.
پیامدهای الحاق ایران:
- تعهد به کنترل صادرات و واردات مواد زاید خطرناک.
- ایجاد سیستم ملی اطلاع رسانی و نظارت.
- همکاری با دبیرخانه کنوانسیون و ارائه گزارش های سالانه.
- جلوگیری از قاچاق یا تخلیه غیرمجاز مواد زاید در قلمرو ایران.
نتیجه گیری:
کنوانسیون بازل چارچوبی بین المللی برای مدیریت زیست محورانه مواد زاید خطرناک ایجاد کرده است. الحاق ایران به این کنوانسیون نشان دهنده تعهد کشور به حفاظت از سلامت انسان و محیط زیست در برابر خطرات ناشی از نقل و انتقال غیراصولی مواد زاید است. اجرای مؤثر این کنوانسیون نیازمند هماهنگی بین سازمان های ذیربط (مانند حفاظت محیط زیست، گمرک، وزارت صنعت) و تدوین مقررات داخلی همسو با مفاد کنوانسیون است.