آیین نامه اجرایی قانون معادن مصوب 1392/04/11
فصل دوم ـ اکتشاف (مواد 2 – 33)
فصل دوم ـ اکتشاف (مواد 2 – 33)
انجام عملیات اکتشاف توسط اشخاص حقیقی و حقوقی، مستلزم دریافت پروانه اکتشاف از وزارت است.
مواد معدنی طبقه یک و دو موضوع ماده 3 قانون بـه شش گروه بـه شرح زیر تقسیم می شوند:
الف ـ گروه اول: شن، ماسه و خاک رس
ب ـ گروه دوم: سنگ های لاشه ساختمانی طبق بند (ص) ماده 1 قانون
پ ـ گروه سوم: مواد معدنی طبقه یک بـه استثنای گروه های یک و دو
ت ـ گروه چهارم: سنگ های تزیینی و نما
ث ـ گروه پنجم: مواد معدنی طبقه دو غیر فلزی بـه استثنای زغال سنگ و گروه چهار
ج ـ گروه ششم: مواد معدنی طبقه دو فلزی و زغال سنگ
تبصره 1ـ مواد معدنی قابل استحصال از آب ها و گازهای معدنی بـه استثنای نمک های آبی مورد اشاره در بند (الف) ماده 3 قانون، جزء مواد معدنی گروه پنج محسوب می شوند و انجام عملیات معدنی آنها تابع مفاد این آیین نامه است. وزارت موظف است دستورالعمل مربوط بـه عملیات معدنی استحصال املاح از منابع آبی را تهیه و ابلاغ کند.
تبصره 2 ـ وزارت موظف است ضوابط و معیارهای فنی اکتشاف هر یک از گروه های یاد شده را تدوین و ابلاغ کند.
تبصره 3 ـ شن و ماسه ای کـه از بستر رودخانه های فعال دایمی و یا فصلی صرفاً بـه منظور استفاده در عملیات ساختمانی، راه سازی، بتن ریزی و نظایر آن برداشت شود و حاوی کانی های با ارزشی کـه تفکیک آنها مقرون بـه صرفه نباشد، شن و ماسه رودخانه ای است. در این موارد استعلام مطابق ماده 24 قانون از وزارت نیرو انجام می شود.
اکتشاف، مجموعه عملیات مندرج در بند (خ) ماده 1 قانون است کـه دارای چهار مرحله شناسایی، پی جویی، اکتشاف عمومی و اکتشاف تفصیلی است.
اشخاص حقیقی و حقوقی متقاضی ثبت محدوده اکتشافی باید دارای شرایط زیر باشند:
الف ـ اشخاص حقیقی
1 ـ دارا بودن حداقل 18 سال سن
2 ـ عدم شمول قانون راجع بـه منع مداخله وزرا و نمایندگان مجلسین و کارمندان دولت در معاملات دولتی و کشوری مصوب 1337
3 ـ عدم شمول ماده 33 قانون
4 ـ دارا بودن حداقل توان فنی و مالی
5 ـ نداشتن محرومیت از فعالیت های معدنی در زمان صدور پروانه اکتشاف
ب ـ اشخاص حقوقی
1 ـ در اساسنامه آنها موضوع فعالیت های معدنی درج شده باشد.
2 ـ دارا بودن حداقل توان فنی و مالی
3 ـ نداشتن محرومیت از فعالیت های معدنی در زمان صدور پروانه اکتشاف
4 ـ عدم شمول قانون راجع بـه منع مداخله وزرا و نمایندگان مجلسین و کارمندان دولت در معاملات دولتی و کشوری مصوب 1337
پ ـ اشخاص خارجی با رعایت قوانین و مقررات مربوط
تبصره 1 ـ وزارت موظف است برگه های (فرم های) مربوط بـه تقاضای ثبت محدوده و صدور پروانه اکتشاف را کـه حاوی شرایط و حداقل توان فنی و مالی است، در اختیار متقاضیان قرار دهد.
تبصره 2 ـ اشخاص حقیقی نمی توانند بیش از یک تقاضای ثبت محدوده و یا پروانه اکتشاف داشته باشند. تعداد تقاضاهای ثبت محدوده در یک زمان برای اشخاص حقوقی، طبق دستورالعمل وزارت تعیین می شود.
تبصره 3 ـ عدم رعایت مفاد این ماده توسط متقاضی موجب ابطال مجوزهای صادره در هر مرحله از عملیات معدنی خواهد شد.
تبصره 4 ـ وزارت موظف است حداقل توان فنی و مالی لازم را برای متقاضیان پروانه اکتشاف طبق دستورالعمل مربوط تعیین و ابلاغ کند.
چگونگی و مراحل صدور پروانه اکتشاف توسط وزارت بـه شرح زیر است:
1 ـ متقاضی موظف است تقاضای خود را طبق برگه های (فرم های) مربوط کـه وزارت در اختیار متقاضیان قرار می دهد، ارائه کند.
2 ـ وزارت موظف است شرایطی فراهم کند کـه تقاضای رسیده را بلافاصله با قید روز و ساعت دریافت، ثبت و رونوشت آن را در قالب برگه (فرم) مربوط منقوش بـه مهر و امضای وزارت و بـه عنوان رسید بـه متقاضی ارائه کند.
3 ـ وزارت موظف است تقاضای رسیده را همراه با مختصات محدوده مورد تقاضا ظرف هفت روز اداری با رعایت ماده 5 بررسی و محدوده آزاد را بـه نام متقاضی ثبت و مشخصات محدوده ثبت شده را بـه وی ابلاغ کند.
4 ـ متقاضی موظف است ظرف ده روز از تاریخ اعلام محدوده آزاد، طبق برگه (فرم) مربوط، درخواست خود را برای ادامه مراحل بعدی بـه وزارت تسلیم کند.
5 ـ وزارت موظف است مختصات محدوده بلامعارض را از طریق ساز و کار تعیین شده در تبصره 4 ماده 24 قانون، حداکثر در سقف فرصت زمانی تعیین شده در قانون، بـه متقاضی اعلام کند.
6 ـ متقاضی موظف است ظرف یک ماه از تاریخ اعلام محدوده اکتشافی بلامعارض، نسبت بـه ارائه طرح اکتشاف مربوط و پرداخت مبلغ موضوع تبصره 2 ماده 6 قانون اقدام کند.
7 ـ وزارت موظف است در صورت وجود نقص در طرح اکتشاف ارائه شده، مهلت مناسبی را متناسب با گروه بندی مواد معدنی برای رفع نقص بـه متقاضی دهد. در صورت عدم رفع نقص در مهلت تعیین شده، درخواست متقاضی منتفی تلقی خواهد شد.
شرایط صدور پروانه اکتشاف بـه نام اشخاص حقیقی و حقوقی مجاز موضوع ماده 5 قانون بـه شرح زیر است:
الف ـ بلامعارض بودن تمام و یا بخشی از محدوده مورد تقاضا
ب ـ برخورداری از حداقل توان فنی و مالی
پ ـ نداشتن محرومیت از فعالیت های معدنی در زمان صدور پروانه اکتشاف
ت ـ تایید طرح اکتشاف ارائه شده از سوی متقاضی توسط وزارت
ث ـ ارائه مدارک پرداخت مبلغ موضوع تبصره 2 ماده 6 قانون
ج ـ ارائه تضمین شش ماهه و یا یک ساله و یا ارائه رسید پرداخت نقدی مبلغ موضوع تبصره 3 ماده 6 قانون متناسب با گروه بندی مواد معدنی در زمان صدور پروانه اکتشاف
تبصره 1 ـ در صورت عدم احراز شرایط یاد شده، حقوق مربوط بـه قبول و ثبت تقاضا برای صدور پروانه اکتشاف منتفی و وزارت نسبت بـه تعیین تکلیف محدوده اکتشافی بر اساس دستورالعمل مربوط اقدام خواهد کرد.
تبصره 2 ـ وزارت موظف است حداکثر با رعایت سقف زمانی سه ماهه موضوع ماده 24 قانون، در صورت احراز موارد یاد شده نسبت بـه صدور پروانه اکتشاف اقدام کند.
مدت اعتبار پروانه اکتشاف برای مواد معدنی گروه های یک و دو حداکثر شش ماه و برای گروه های سه، چهار و پنج حداکثر یک سال است.
تبصره ـ مدت اعتبار پروانه اکتشاف موضوع این ماده با موافقت وزارت برای یک دوره قابل تمدید است.
مدت اعتبار پروانه اکتشاف برای مواد معدنی گروه شش بر اساس طرح اکتشاف ارائه شده از سوی متقاضی کـه بـه تصویب وزارت می رسد، برای مراحل اول و دوم موضوع ماده 4 شش ماه و برای مراحل سوم و چهارم موضوع ماده 4 یک سال است.
تبصره ـ وزارت هنگام صدور پروانه اکتشاف، مدت زمان مراحل اکتشاف را با توجه بـه نوع ماده معدنی و طرح مصوب تعیین و در پروانه اکتشاف درج می کند. دارنده پروانه اکتشاف موظف است گزارش های مرحله ای را پس از اتمام هر مرحله با توجه بـه زمان بندی طرح مصوب بـه وزارت ارائه کند.
مدت پروانه اکتشاف بـه تقاضای دارنده پروانه برای مواد معدنی گروه شش مشروط بر اینکه پیشرفت مراحل عملیات اکتشاف بر اساس طرح مصوب باشد، قابل تمدید است. مدت تمدید با توجه بـه هر یک از مراحل طرح اکتشاف و مستندات ارائه شده از طرف متقاضی توسط وزارت بـه شرح زیر تعیین خواهد شد:
الف ـ مراحل اول و دوم اکتشاف غیرقابل تمدید است.
ب ـ برای مراحل سوم و چهارم اکتشاف، برای هر مرحله یک نوبت و حداکثر بـه مدت یک سال
تبصره ـ وزارت می تواند در موارد خاص برای تمدید گروه شش اقدام کند.
چنانچه عملیات اکتشاف در مدت اعتبار پروانه اکتشاف و یا دوره تمدید مراحل اکتشاف، بـه دلایل خارج از ید و اراده دارنده پروانه اکتشاف بـه اتمام نرسد، با تایید وزارت تمدید مجدد آن بلامانع است.
حداکثر مساحت محدوده پروانه اکتشاف مواد معدنی گروه های موضوع ماده 3 بـه شرح زیر است:
الف ـ گروه یک: نیم کیلومتر مربع
ب ـ گروه دو: یک کیلومتر مربع
پ ـ گروه سه: چهار کیلومتر مربع
ت ـ گروه چهار: سه کیلومتر مربع
ث ـ گروه پنج: بیست کیلومتر مربع
ج ـ گروه شش: دویست و پنجاه کیلومتر مربع
تبصره 1 ـ مساحت پروانه اکتشاف با توجه بـه حداکثر سقف تعیین شده در این ماده طبق طرح اکتشاف متقاضی کـه بر اساس دستورالعمل های مصوب وزارت تهیه و ارائه می شود، تعیین خواهد شد.
تبصره 2 ـ در موارد خاص با تایید وزیر صنعت، معدن و تجارت، مساحت بیشتری برای اکتشاف مواد معدنی تعیین می شود.
تبصره 3 ـ مساحت پروانه اکتشاف برای گروه شش با توجه بـه حداکثر سقف تعیین شده بـه شرط پیوستگی محدوده و بر اساس دستورالعمل وزارت خواهد بود.
دارنده پروانه اکتشاف مواد معدنی گروه شش موظف است پس از انجام هر یک از مراحل اکتشاف، با توجه بـه نتایج حاصل، نسبت بـه درخواست کاهش محدوده عملیات اکتشاف بـه وسعت مورد نیاز برای انجام عملیات مرحله بعد اقدام کند. وزارت مساحت محدوده پروانه اکتشاف را در مراحل بعدی با توجه بـه درخواست دارنده پروانه اکتشاف، تعیین می کند.
تبصره 1 ـ مساحت تعیین شده شامل محل هایی خواهد بود کـه در پروانه اکتشاف درج می شود و طبق مفاد این آیین نامه در آنجا عملیات اکتشاف متناسب با مرحله تعیین شده انجام گرفته و دارای نتایج متناسب با آن مرحله است.
تبصره 2 ـ وزارت موظف است ضمن ثبت اطلاعات نتایج عملیات اکتشاف در سامانه مربوط، نسبت بـه آزادسازی یا واگذاری بقیه محدوده موضوع این ماده، با رعایت مفاد این آیین نامه اقدام کند.
دارنده پروانه اکتشاف موظف است عملیات اکتشاف را بر اساس طرح اکتشاف مصوب و در مهلت مقرر انجام داده و گزارش دوره ای پیشرفت عملیات را در مهلت های تعیین شده بـه وزارت تسلیم کند.
تبصره 1 ـ طرح اکتشاف حاوی نوع و حجم عملیات اکتشاف همراه با برآورد هزینه ها و زمان بندی اجرای عملیات برای هر یک از مراحل اکتشاف است کـه بر اساس ضوابط و معیارهای فنی ابلاغی وزارت، توسط دارنده پروانه اکتشاف ارائه می شود.
تبصره 2 ـ طرح اکتشاف و گزارش دوره ای پیشرفت عملیات اکتشاف باید توسط اشخاص دارای مجوز صلاحیت نظام مهندسی معدن تهیه و از سوی دارنده پروانه اکتشاف در مهلت مقرر بـه وزارت تسلیم شود.
وزارت موظف است ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه با مشارکت دستگاه های اجرایی ذی ربط نسبت بـه طراحی، استقرار و بـه روزرسانی سامانه الکترونیکی پنجره واحد اقدام کند. از تاریخ تشکیل سامانه الکترونیکی، موضوع استعلام در فضای مجازی انجام خواهد شد.
تا استقرار سامانه الکترونیکی پنجره واحد، هر یک از دستگاه های اجرایی موضوع بندهای (الف) تا (ح) ماده 24 قانون، موظفند نماینده تام الاختیار خود را برای ایجاد پنجره واحد در سطوح استانی و ستادی و ارائه خدمات لازم و پاسخگویی بـه استعلام های مربوط بـه صدور پروانه اکتشاف بـه وزارت معرفی کنند. وزارت موظف است شرح وظایف، نحوه تشکیل و اداره جلسات پنجره واحد را در سطوح استانی و ستادی تهیه کند.
مراحل مربوط بـه اخذ استعلام از طریق پنجره واحد با مدیریت یکپارچه وزارت انجام می شود و متقاضی مسئولیتی در رابطه با اخذ استعلام ندارد.
با ایجاد نظام واحد و یکپارچه ثبت تقاضا و صدور مجوز در فضای مجازی، انجام امور مرتبط بر اساس دستورالعمل وزارت خواهد بود.
در اجرای مفاد تبصره 1 ماده 5 قانون، وزارت موظف است نسبت بـه حمایت و تقویت زیرساخت های لازم برای توسعه اکتشافات معدنی در سراسر کشور از طریق مواردی از جمله توسعه منابع انسانی متخصص، تولید داده های پایه علوم زمین، تامین ماشین آلات، لوازم و تجهیزات تخصصی و گسترش پوشش های بیمه ای و تسهیل در دسترسی بـه منابع مالی مناسب مورد نیاز اقدام کند.
تبصره ـ وزارت موظف است همه ساله اعتبار مورد نیاز برای اجرای مفاد این ماده را در زمان تنظیم لایحه بودجه سالانه بـه معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور ارائه کند.
وزارت موظف است در سه ماهه پایان هر سال، مبالغ موضوع تبصره های 2 و 3 ماده 6 قانون را از طریق شورا برای سال بعدی تعیین و ابلاغ کند.
پروانه اکتشاف در مدت اعتبار با رعایت مفاد این آیین نامه و با موافقت وزارت، فقط برای یک بار قابل انتقال است. انتقال گیرنده متعهد و ملزم بـه انجام تعهدات انتقال دهنده است. انتقال گیرنده باید حداقل توان فنی و مالی لازم را داشته باشد.
تبصره 1 ـ انتقال گیرنده موظف است رونوشت سند صلح را بـه وزارت ارائه کند. تاریخ قطعی و رسمی انتقال، تاریخ ظهرنویسی پروانه اکتشاف از سوی وزارت است.
تبصره 2 ـ در مورد مؤسسات اعتباری و بانک ها کـه بـه نوعی پروانه در توثیق و یا رهن آنها است و ورثه اشخاص حقیقی کـه بـه طور قهری حقوق مربوط بـه پروانه اکتشاف بـه آنها منتقل می شود، انتقال با موافقت وزارت انجام می شود.
دارنده پروانه اکتشاف موظف است پس از انجام هر مرحله از عملیات اکتشاف و در مدت اعتبار پروانه، گزارش پایان عملیات را بر حسب نوع ماده معدنی و بر اساس ضوابط و معیارهای مصوب وزارت تهیه و بـه وزارت تسلیم و رسید دریافت کند.
تبصره ـ منسوخ بواسطه رای شماره 53876 مورخ 1402/01/15 هیات عمومی دیوان عدالت اداری ـ در صورت عدم ارائه گزارش پایان عملیات اکتشاف در هر مرحله توسط دارنده پروانه اکتشاف در مهلت مقرر، پروانه خود بـه خود لغو و وزارت تعهدی در قبال جبران هزینه های انجام شده ندارد.
در اجرای ماده 26 قانون و با رعایت ماده 24 آن، سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور نسبت بـه ثبت اولیه محدوده مربوط بـه مرحله اول اکتشاف اقدام می کند.
تبصره 1 ـ چنانچه محدوده مربوط بـه اکتشاف در منابع ملی و طبیعی واقع شده باشد، در زمان صدور گواهی کشف، محدوده مربوط بـه عرصه عملیاتی معدن توسط وزارت برای ثبت بـه سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور اعلام می شود.
تبصره 2 ـ عرصه عملیاتی معدن محدوده ای است کـه در اجرای عملیات اکتشاف، ذخایر معدنی کشف شده و انجام عملیات معدنی، انباشت و دفع مواد باطله در آن امکان پذیر است. محدوده گواهی کشف شامل عرصه عملیات معدن است.
دارنده پروانه اکتشاف موظف است در گزارش جامع پایان عملیات اکتشاف، نوع، کمیت، کیفیت و عیار انواع مواد معدنی از جمله اصلی و همراه را با توجه بـه گروه بندی مواد معدنی این آیین نامه و رعایت ضوابط و معیارها و دستورالعمل های مربوط بـه منظور درج در گواهی کشف ارائه کند.
تبصره ـ ارائه گزارش مرحله ای متناسب با گروه بندی مواد معدنی موضوع این آیین نامه شامل شرح عملیات انجام شده و مشخصات انواع مواد معدنی شناسایی شده از جمله مواد معدنی اصلی و همراه توسط دارنده پروانه اکتشاف الزامی است.
اصلاح بواسطه رای شماره 53876 مورخ 1402/01/15 هیات عمومی دیوان عدالت اداری ـ در مواردی کـه از نظر کارشناسی ادامه عملیات اکتشاف ضرورت داشته باشد، وزارت موظف است بلافاصله نسبت بـه تنظیم صورتجلسه برآورد میزان عملیات اکتشافی انجام شده مورد تایید بر اساس طرح اکتشاف مصوب و مستندات مربوط اقدام کند. تعیین میزان هزینه های انجام شده بـه تشخیص کارشناس نظام مهندسی معدن بر اساس مندرجات صورتجلسه و مستندات مربوط خواهد بود.
تبصره 1 ـ عامل منتخب با رعایت این آیین نامه، موظف بـه پرداخت هزینه های اکتشافی بـه عمل آمده توسط دارنده پروانه اکتشاف قبلی در زمان صدور گواهی کشف یا مجوز برداشت است. صدور گواهی کشف یا مجوز برداشت، مستلزم پرداخت هزینه های موضوع این ماده بـه قیمت روز است.
تبصره 2 ـ در صورت عدم انجام تعهدات دارنده پروانه اکتشاف، وی مشمول ماده 20 قانون خواهد شد.
وزارت برای محدوده های اکتشافی بلامعارض و یا محدوده هایی کـه برای تکمیل عملیات اکتشاف در اختیار دارد، از طریق صدور پروانه اکتشاف و با رعایت مفاد این آیین نامه نسبت بـه تعیین عامل منتخب اقدام می کند.
تبصره 1 ـ تعیین عامل مذکور با توجه بـه توان فنی و مالی و قیمت پیشنهادی موضوع تبصره 3 ماده 6 قانون از طریق مزایده انجام می شود.
تبصره 2 ـ وزارت موظف است دستورالعمل فراخوان مزایده را با توجه بـه گروه بندی مواد معدنی موضوع ماده 3 تهیه و ابلاغ کند.
تبصره 3 ـ مبلغ موضوع تبصره 3 ماده 6 قانون، طبق دستورالعمل وزارت اخذ خواهد شد و مابه التفاوت قیمت پیشنهادی برنده مزایده با مبلغ یاد شده در زمان صدور گواهی کشف دریافت می شود.
تبصره 4 ـ در صورت تکمیل عملیات و کشف ذخیره معدنی، پس از دریافت مبلغ پیشنهادی برنده مزایده، گواهی کشف توسط وزارت بـه نام وی صادر خواهد شد.
تبصره 5 ـ اصلاح 1392/06/31 ــ مالک یا مالکان شخصی در ملک خود و یا موقوفات، در صورت برنده شدن در مزایده باید صرفاً قیمت پیشنهادی را قبل از صدور گواهی کشف پرداخت کنند.
تبصره 6 ـ پروانه های اکتشاف واگذار شده از طریق مزایده، مشمول موارد مترتب بر پروانه های اکتشاف از جمله انتقال، تمدید مدت اعتبار، تغییر کیفیت ماده معدنی، تغییر نوع ماده معدنی و سایر موارد مرتبط طبق قانون و این آیین نامه هستند.
منسوخ بواسطه رای شماره 53876 مورخ 1402/01/15 هیات عمومی دیوان عدالت اداری ـ چنانچه وزارت گزارش جامع پایان عملیات اکتشاف را پس از تطبیق با طرح اکتشاف مصوب ناقص بداند، مهلت مناسبی متناسب با گروه بندی مواد معدنی بـه اکتشاف کننده می دهد تا نسبت بـه رفع نقص اقدام کند. در صورتی کـه تا پایان این مهلت، رفع نقص نشود، پروانه اکتشاف لغو و امتیازی برای دارنده آن منظور نخواهد شد. وزارت با رعایت مفاد این آیین نامه در مورد انتخاب عامل اکتشاف جدید تصمیم گیری می کند.
وزارت موظف است پس از وصول گزارش جامع پایان عملیات اکتشاف در مهلت مقرر، در صورت انطباق مفاد گزارش مذکور با عملیات انجام شده، در چارچوب این آیین نامه و دستورالعمل های مربوط، گواهی کشف صادر کند.
تبصره 1 ـ محدوده گواهی کشف، شامل محل هایی خواهد بود کـه طبق مفاد این آیین نامه در آنجا عملیات اکتشاف انجام گرفته و وجود ذخایر معدنی در آن محدوده تایید شده است. همزمان با صدور گواهی کشف و یا اجازه برداشت، اطلاعات بقیه محدوده پروانه اکتشاف در سامانه مربوط ثبت و هرگونه اقدام بعدی از طریق دستورالعمل مربوط متناسب با گروه بندی مواد معدنی خواهد بود.
تبصره 2 ـ در صورتی کـه بهره برداری از هر یک از مواد معدنی مکشوفه در محدوده پروانه اکتشاف، با توجه بـه میزان ذخیره و محاسبات فنی و اقتصادی بـه طور مستقل امکان پذیر باشد، وزارت می تواند گواهی کشف جداگانه ای بـه نام دارنده پروانه صادر کند.
تبصره 3 ـ در صورتی کـه انجام عملیات اکتشاف منجر بـه کشف ذخیره معدنی و صدور گواهی کشف نشود، پروانه اکتشاف خود بـه خود لغو و برای دارنده آن حق بعدی ایجاد نخواهد شد. اطلاعات اکتشافی در سامانه مربوط ثبت و هرگونه اقدام بعدی از طریق دستورالعمل مربوط متناسب با گروه بندی مواد معدنی خواهد بود.
تبصره 4 ـ چنانچه ذخیره کشف شده از سوی دارنده پروانه اکتشاف، برای صدور گواهی کشف بر اساس دستورالعمل وزارت کافی نباشد، در صورت درخواست وی، وزارت می تواند برای ذخیره مذکور با اخذ حقوق دولتی، اجازه برداشت صادر کند.
در صورتی کـه دارنده گواهی کشف بخواهد گواهی کشف را بـه دیگری منتقل کند، باید قبل از انقضای مهلت مقرر در ماده 7 قانون، درخواست خود را همراه با توافقنامه طرفین و مشخصات کامل انتقال گیرنده واجد شرایط مندرج در این آیین نامه بـه وزارت تسلیم کند. وزارت مراتب را برای تنظیم سند صلح، بـه وی اعلام می کند.
تبصره 1 ـ تاریخ رسمی و قطعی انتقال، تاریخ ظهرنویسی گواهی کشف از سوی وزارت است.
تبصره 2 ـ انتقال گواهی کشف تاثیری در مهلت مقرر در ماده 8 قانون ندارد.
تعیین میزان درصد موضوع تبصره 2 ماده 9 قانون، در زمان صدور پروانه بهره برداری بر اساس دستورالعملی خواهد بود کـه با توجه بـه عواملی از جمله نوع ماده معدنی، کمیت و کیفیت ذخیره کشف شده، بهای ماده معدنی در سر معدن، میزان استخراج سالانه، مدت بهره برداری و روش استخراج توسط وزارت ابلاغ خواهد شد.
تبصره 1 ـ وزارت موظف است پس از صدور پروانه بهره برداری و بر اساس درصد تعیین شده در آن، از تاریخ شروع بـه استخراج، مراتب را بـه کاشف ابلاغ تا نسبت بـه انتخاب محصول استخراج شده و یا بهای آن ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ وزارت اعلام نظر کند. در صورت عدم اعلام نظر در مدت مقرر، بهره بردار موظف است بهای آن را در پایان هر سال بـه صندوق سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تأدیه و مراتب را بـه صورت کتبی بـه وزارت اعلام کند.
تبصره 2 ـ وزارت موظف است تعهدات مربوط بـه چگونگی اجرای تبصره 2 ماده 9 قانون را در پروانه بهره برداری درج کند. بهره بردار موظف بـه پرداخت حقوق کاشف در پایان هر سال پس از شروع استخراج و اعلام گزارش همراه با مستندات مربوط بـه وزارت است. عدم تمکین بهره بردار بـه منزله عدم اجرای تعهدات وی بوده و مشمول ماده 20 قانون خواهد شد.
تبصره 3 ـ در مواردی کـه دارنده گواهی کشف، حقوق خود را بـه موجب سند صلح بـه شخص دیگری واگذار کند، انتقال دهنده و انتقال گیرنده مشمول دریافت حق اکتشاف موضوع تبصره 2 ماده 9 قانون نخواهند بود و این حق اکتشاف صرفاً بـه کاشفانی کـه موفق بـه اخذ پروانه بهره برداری نشده اند، تعلق خواهد گرفت.
تبصره 4 ـ حقوق موضوع این ماده شامل آن دسته از کاشفانی است کـه پس از ابلاغ این آیین نامه، موفق بـه اخذ پروانه اکتشاف منجر بـه صدور گواهی کشف شده باشند.
تبصره 5 ـ بهره برداران کاشف و یا بهره بردارانی کـه حین بهره برداری موفق بـه کشف ذخیره معدنی جدیدی شوند کـه منجر بـه اصلاح و یا اخذ گواهی کشف جدید شود، در صورت تغییر بهره بردار از زمان اصلاح و یا اخذ گواهی کشف جدید، مشمول حقوق موضوع تبصره 2 ماده 9 قانون برای ماده معدنی جدید با رعایت مفاد این آیین نامه خواهند شد.
تبصره 6 ـ چنانچه کاشف حق اکتشاف را بـه میزان درصد تعیین شده، از محصول استخراج شده در سر معدن انتخاب کند، موظف است نسبت بـه حمل آن حداکثر سه ماه پس از اعلام بهره بردار اقدام کند. در صورت عدم حمل در مهلت مقرر، بهره بردار هیچ گونه مسئولیتی در مورد پرداخت حق اکتشاف و یا سهم کاشف از محصول استخراج شده در همان سال نخواهد داشت.
تبصره 7 ـ در صورت عدم توافق بین بهره بردار و کاشف، میزان سهم کاشف از میزان مواد استخراج شده، سهمی خواهد بود کـه توسط وزارت تعیین می شود.
تبصره 8 ـ در مواردی کـه بهره بردار امکان فروش ماده معدنی را ندارد، کاشف می تواند میزان حق خود را از مواد استخراج شده برداشت کند.
تبصره 9 ـ بهره بردار موظف است زمان شروع استخراج را بـه کاشف بـه منظور هماهنگی های لازم اعلام کند و بهره بردار و کاشف موظفند صورتجلسه مربوط را تنظیم کنند.
تبصره 10 ـ توافق بین کاشف و بهره بردار در خصوص موضوع تبصره 2 ماده 9 قانون می تواند ملاک عمل قرار گیرد.
تبصره 11 ـ در مواردی کـه معدن فاقد بهره بردار باشد، این مدت مشمول بیست و پنج سال سقف زمانی موضوع تبصره 2 ماده 9 قانون نیست.
تبصره 12 ـ دستورالعمل چگونگی اجرای مفاد این ماده از سوی وزارت تهیه و ابلاغ می شود.
چنانچه انباشت و نگهداری مواد معدنی حاصل از عملیات اکتشاف کـه طبق طرح مصوب انجام شده است، موجب تضییع ماده معدنی و منجر بـه مخاطرات بعدی شود و یا بـه دلایلی بـه تشخیص وزارت، حمل آن ضرورت داشته باشد، وزارت می تواند بر اساس مستندات فنی ارائه شده توسط دارنده پروانه اکتشاف با اخذ حقوق دولت با حمل آن موافقت کند.
تبصره ـ دارنده پروانه اکتشاف می تواند پس از صدور گواهی کشف با اخذ مجوز از وزارت، مواد معدنی حاصل از اجرای طرح اکتشاف مصوب را با پرداخت حقوق دولتی حمل کند.
وزارت موظف است با بهره گیری از توان فنی و مالی بخش های غیردولتی و سازمان های تابع بـه تشخیص خود، با استفاده از فناوری های پیشرفته اکتشافی، مطالعات کلان و ناحیه ای را برای شناسایی پتانسیل های معدنی در محدوده های مشخص در صورت نیاز با صدور پروانه اکتشاف انجام دهد. چنانچه در نتیجه مطالعات مذکور بـه مناطق امیدبخش برخورد کند کـه مستلزم اکتشاف در مراحل بعدی باشد، بـه ترتیب زیر عمل می شود:
الف ـ چنانچه محدوده بلامعارض باشد، وزارت با رعایت مفاد این آیین نامه و از طریق بخش غیردولتی و یا سازمان های تابع خود نسبت بـه صدور پروانه اکتشاف در صورت نیاز بـه منظور تکمیل عملیات اقدام کند.
ب ـ چنانچه محدوده مورد نظر در برگیرنده محدوده عملیات معدنی اشخاص حقیقی یا حقوقی باشد، وزارت ادامه عملیات اکتشاف را بـه دارنده پروانه عملیات واگذار می کند، در این صورت وی باید حداکثر ظرف سه ماه طرح لازم را برای ادامه عملیات تهیه و عملیات اکتشاف را شروع کند. در صورت عدم تمایل اشخاص مذکور، وزارت با حفظ حقوق دارنده پروانه عملیات، موظف است نسبت بـه ادامه عملیات اکتشاف تصمیم گیری کند.
تبصره ـ وزارت در اجرای این ماده می تواند در خصوص بهره گیری از بخش غیردولتی کـه دارای توان فنی و مالی هستند برای شناسایی پتانسیل های معدنی و ادامه انجام عملیات اکتشاف با ایجاد انگیزه و تشویق لازم طبق دستورالعمل ابلاغی وزارت اقدام کند کـه این اقدام برای شناسایی پتانسیل ها با اولویت بخش غیردولتی و ادامه انجام عملیات با رعایت بند (ب) این ماده خواهد بود.
در اجرای تبصره 3 ماده 5 قانون، وزارتخانه ها و سازمان های ذی ربط موظفند اطلاعات پایه زمین شناسی و اکتشافی تولید شده قبلی خود را حداکثر ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه و نیز اطلاعات پایه تولید شده آتی را بـه طور مستمر بـه وزارت ارائه کنند.
تبصره 1 ـ وزارت موظف است طی دستورالعملی، نحوه تجمیع و انتشار اطلاعات یاد شده را بـه طور مستمر از طریق سامانه مربوط تهیه و ابلاغ کند.
تبصره 2 ـ وزارت موظف است بـه منظور اطلاع رسانی سوابق، نتایج و فرصت های سرمایه گذاری در فعالیت های معدنی و صنایع معدنی، نسبت بـه تولید و نشر داده های پایه علوم زمین از طریق سامانه مربوط اقدام کند. چگونگی تولید و نشر داده های پایه علوم زمین بر اساس دستورالعمل وزارت است.
تبصره 3 ـ وزارت موظف است در زمان تنظیم بودجه سنواتی، منابع مالی مورد نیاز برای اجرای این ماده را پیش بینی و معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور آن را در لایحه بودجه منظور کند.
