✦ تحلیل

بـه منظور اعمال نظارت دولت در اجرای قوانین و مقررات مربوط بـه بخش تعاونی و حمایت و پشتیبانی از این بخش، وزارت تعاون تشکیل می گردد.

تبصره 1 ـ اصلاح 1370/07/24 ـ سازمان های مرکزی تعاون کشور، مرکزی تعاونی های معدنی، مراکز گسترش خدمات تولیدی و عمرانی و سایر دفاتر، سازمان ها و اداراتی کـه در رابطه با بخش تعاونی در وزارتخانه ها و سازمان های مختلف فعالیت می نمایند منحل شده و کلیه وظایف، اختیارات، اموال، دارائی ها، اعتبارات، بودجه، پرسنل و سایر امکاناتی کـه در اختیار دارند بـه وزارت تعاون منتقل می شود و این وزارت با استفاده از بودجه و امکانات موجود آنها تشکیل می گردد.

تشکیلات و پست های سازمانی وزارت تعاون کـه از تعداد پست های دستگاه های منحله تجاوز نخواهد کرد بـه پیشنهاد وزیر تعاون و تأیید سازمان امور اداری و استخدامی کشور ظرف مدت شش ماه (که در این مدت تشکیلات منحله کماکان بـه وظایف خود عمل می کنند) تعیین خواهد شد.

تبصره 2 ـ صندوق تعاون جهت فعالیت های اعتباری بخش تعاونی با کلیه دارائی ها و تعهدات خود از وزارت کار و امور اجتماعی منتزع و بـه وزارت تعاون الحاق و وظایف و اختیارات مجمع عمومی آن بـه وزیر تعاون منتقل می گردد.

تغییر در اساسنامه آن بـه پیشنهاد وزیر تعاون و تصویب هیأت وزیران خواهد بود.

✦ تحلیل

وظایف و اختیارات وزارت تعاون عبارت است از:

1 ـ اجرای آن قسمت از قانون و مقررات در رابطه با بخش تعاونی کـه مربوط بـه دولت می شود و نظارت بر حسن اجرای قوانین و مقررات بخش تعاونی.

2 ـ تهیه لوایح قانونی و آئین نامه های این قانون و اساسنامه ها و آئین نامه های تعاونی ها مطابق این قانون.

3 ـ جلب و هماهنگی حمایت ها و کمک ها و تسهیلات و امکانات دولتی و عمومی جهت بخش تعاونی با همکاری دستگاه های اجرائی ذیربط.

4 ـ تشویق و کمک و همکاری در تاسیس و گسترش تعاونی ها با جلب همکاری و مشارکت عموم مردم و شوراهای اسلامی کشوری.

5 ـ ایجاد زمینه های همکاری و هماهنگی و تعاون بین تعاونی ها و همچنین بین اتحادیه های تعاونی یا بین بخش تعاونی و سایر بخشهای اقتصادی.

6 ـ کمک بـه فعالیت های تبلیغاتی، آموزشی، فرهنگی، فنی، علمی، تحقیقاتی و صنعتی لازم برای بخش تعاونی با همکاری اتحادیه های تعاونی.

7 ـ کمک بـه شرکت ها، اتحادیه های تعاونی در ارائه خدمات حقوقی، مالی، حسابداری و حسابرسی و دیگر خدمات مورد نیاز.

8 ـ شرکت در مجامع بین المللی تعاون بـه عنوان نماینده دولت جمهوری اسلامی ایران.

9 ـ انجام معاملات لازم و ارائه خدمات مورد نیاز بخش تعاونی.

10 ـ اجرای برنامه های ترویج و آموزش تعاون برای تفهیم و تعمیم روش ها و برنامه های مختلف تعاونی و انتشار کتب و نشریات مورد لزوم تعاونی.

11 ـ راهنمائی مسئولان تعاونی ها در امور حقوقی، مالی، اداری و هدایت آنها در جهت استفاده از روش ها و سیستم های بهتر.

12 ـ انجام تحقیقات آماری و اطلاعاتی و مطالعه درباره فعالیت تعاونی ها در زمینه شناخت نارسائی ها و نیازهای آنها و همچنین توانائی ها و امکانات آنها بـه منظور استفاده در برنامه ریزی های مربوط.

13 ـ ایجاد هماهنگی در اعمال کمکهای فنی و اداری و مالی و غیره توسط دستگاه های ذیربط در موارد لازم بـه منظور اداره صحیح تعاونی ها.

14 ـ ایجاد تسهیلات لازم جهت توسعه فعالیت تعاونی ها در امور تولیدی.

15 ـ فراهم آوردن موجبات صدور تولیدات تعاونی ها.

16 ـ تهیه و تنظیم طرحهای اساسی بـه منظور فراهم آوردن موجبات تحقق اهداف مندرج در اصول 43 و 44 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.

17 ـ اصلاح 1377/07/05 ـ وزارت تعاون می تواند در صورت احراز تخلف در اداره امور شرکت ها یا اتحادیه های تعاونی مراتب را بـه دادگاه صالح اعلام و دادگاه موظف است خارج از نوبت در رسیدگی مقدماتی در صورت احراز تخلف حکم تعلیق مدیران شرکت ها و اتحادیه های تعاونی یاد شده را صادر نماید. در این صورت وزارت تعاون موظف است بطور موقت افرادی را برای تشکیل مجمع عمومی و انتخاب هیأت مدیره جدید منصوب نماید.

18 ـ جلوگیری از فعالیت اشخاص حقیقی یا حقوقی کـه بهر نحو از نام یا عنوان تعاونی سو استفاده می کنند.

19 ـ فراهم آوردن تسهیلات لازم در جهت دستیابی تعاونی ها بـه مواد اولیه و وسایل و کالاهای مورد نیاز.

20 ـ سیاستگذاری، تعیین خط مشی و برنامه ریزی در حدود مقررات و اختیارات برای توسعه و رشد بخش تعاون.

21 ـ فراهم آوردن تسهیلات لازم برای تهیه طرح، ایجاد، توسعه، بازسازی، نوسازی واحدهای تعاونی و نظارت بر امور آنها.

22 ـ تامین شرایط و فراهم آوردن امکانات برای سرمایه گذاری بخش تعاونی جهت ایجاد تعاونی ها با اولویت تعاونی های تولید.

23 ـ تنظیم برنامه و تعیین نحوه کمک های اعتباری در حدود مقررات و اختیارات از طریق بانک ها و موسسات اعتباری و کمک های دولتی بـه تعاونی ها.

تبصره ـ شورای پول و اعتبار موظف است همه ساله بر اساس درخواست وزارت تعاون با رعایت سیاست های پولی و مالی دولت نسبت بـه اعطای وام و کمک های لازم بـه تعاونی ها اقدام نماید.

24 ـ مشارکت، ایجاد، توسعه و بهره برداری و سرمایه گذاری در تعاونی ها و نیز انتقال یا واگذاری و فروش سهام دولت در واحدهای تولیدی و توزیعی بـه بخش تعاونی ضمن رعایت مفاد تبصره ماده 17 این قانون.

25 ـ عضویت در شورای اقتصاد، شورای عالی صنایع، شورای پول و اعتبار، مجمع عمومی بانک ها، شورای عالی معادن و کمیسیون های مربوط بـه صادرات و واردات کشور و سایر مجامع با نظر هیأت دولت.

26 ـ مشارکت در تهیه و تدوین مقررات صادرات و واردات کشور.

27 ـ همکاری با موسسات علمی، فنی و اقتصادی بین المللی و قبول عضویت و شرکت در سازمان ها، شوراها و مجامع بین المللی مربوط بـه امور تعاونی.

28 ـ صدور مجوز موضوع بند 4 ماده 51.

29 ـ سلب مزایا از تعاونی هایی کـه بر خلاف قانون و مقررات بخش تعاونی عمل نموده و یا بر خلاف اساسنامه مصوب اقداماتی کرده باشند.

30 ـ الحاق 1377/07/05 ـ تشکیل تعاونی در بخش کشاورزی.

✦ تحلیل

آئین نامه اجرائی این قانون ظرف مدت شش ماه توسط وزارت تعاون تهیه و بـه تصویب هیأت دولت خواهد رسید.

✦ تحلیل

اصلاح 1393/02/17 ـ بـه منظور نظارت بر انتخابات تعاونی ها و اتاق های تعاون، انجمن مرکزی نظارت با عضویت پنج نفر متشکل از یک نفر از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، یک نفر بـه انتخاب هیأت رئیسه اتاق تعاون ایران و سه نفر از اتحادیه ها بـه انتخاب مجمع عمومی اتاق تعاون ایران بـه طوری کـه از هر اتحادیه بیش از یک نفر انتخاب نشود تشکیل می شود. هیأت رئیسه انجمن توسط اعضای انجمن تعیین می گردد.

انجمن مرکزی نظارت، مرجع بررسی و احراز شرایط داوطلبان فقط بر اساس ماده (38) این قانون و رسیدگی بـه شکایات و اعلام نظر درباره انطباق برگزاری مجمع نمایندگان اتاق تعاون ایران با قانون و مقررات موضوعه است. انجمن مرکزی نظارت، برای بررسی احراز شرایط داوطلبان و رسیدگی بـه شکایات مربوط بـه کلیه مراحل انتخابات شرکت ها و اتحادیه های تعاونی و اتاق تعاون شهرستان و استان، کمیسیون هایی را در سطح شهرستان، استان و کشور تعیین می کند.

تبصره ـ اصلاح 1393/02/17 ـ دستورالعمل نحوه تعیین اعضای کمیسیون ها و چگونگی تشکیل جلسات و تعیین تعاونی های مشمول این ماده در نخستین جلسه انجمن مرکزی نظارت تهیه و تصویب می شود.