قانون وکالت مصوب 1315/11/25
فصل اول: وکیل و شرایط وکالت (1 - 16)
وکالت در عدلیه دارای درجات ذیل است:
1 ـ وکالت در محاکم صلح و بدایت و استیناف و تمیز.
2 ـ وکالت در محاکم صلح و بدایت و استیناف.
3 ـ وکالت در محاکم صلح و بدایت.
تبصره 1 ـ وزارت عدلیه می تواند وکالت وکلا درجه 2 و 3 را محدود بـه حوزه معین نماید.
تبصره 2 ـ وزارت عدلیه می تواند بر حسب ضرورت و احتیاج از داوطلبان شغل وکالت کـه معلوماتشان کافی برای درجات سه گانه نیست مطابق نظام نامه مخصوص امتحان نموده اجازه وکالت در محاکم صلح یا محقق ثبت یا نزد مامورین صلح در حوزه های معین بدهد. اگر داوطلب مزبور در حین اجرای این قانون مشغول وکالت بوده و صلاحیت او برای درجات سه گانه فوق تصدیق نشده است از امتحان معاف خواهد بود این اشخاص کارگشا نامیده می شوند.
اشخاصی کـه واجد معلومات کافی برای وکالت باشند ولی شغل آن ها وکالت در عدلیه نباشد اگر بخواهند برای اقربا سببی یا نسبی خود تا درجه دوم از طبقه سوم وکالت بـه نمایند ممکن است بـه آنها در سال سه نوبت جواز وکالت اتفاقی داده شود.
وزارت عدلیه می تواند بدوا بـه اشخاص ذیل اجازه وکالت درجه اول بدهد.
1 ـ بـه اشخاصی کـه سابقا صلاحیت آن ها را محکمه انتظامی برای وکالت در تمام مراحل قضایی تصدیق نموده باشد و محکومیت انتظامی از درجه 3 بـه بالا نداشته باشند.
2 ـ بـه اشخاصی کـه لااقل دارای رتبه پنج قضایی بوده و پنجسال متوالی یا متناوب سابقه خدمات قضایی داشته باشند. یا بـه اشخاصی کـه شاغل خدمات قضایی در طبقه دوم مقامات قضایی گردیده و مدت پنجسال متوالی یا متناوب اشتغال بـه خدمات مزبوره داشته و در هر صورت سلب صلاحیت قضایی از آن ها نشده باشد.
3 ـ بـه اشخاصی کـه از دانشکده های حقوق و سیاسی داخله یا خارجه دارای دانشنامه لیسانس یا دکترا هستند و یک سال قضاوت یا دو سال وکالت کرده اند.
4 ـ بـه کسانی کـه قبل از اجراء این قانون نه سال سابقه شغل وکالت دارند با این کـه مجموع اشتغال ایشان در شغل قضایی و وکالت نه سال باشد و محکومیت انتظامی از درجه سه بـه بالا نداشته و در حین اجرا این قانون هم اجازه وکالت در تمام مراحل داشته باشند.
وزارت عدلیه می تواند بدوا بـه اشخاص ذیل اجازه وکالت درجه دوم بدهد.
1 ـ اشخاصی کـه سه سال متناوب یا متوالی اشتغال بـه خدمات قضایی داشته و سلب صلاحیت قضایی از آن ها نشده باشد.
2 ـ بـه اشخاصی کـه از دانشکده های حقوق و سیاسی داخله یا خارجه دارای دانشنامه لیسانس یا دکترا هستند
3 ـ بـه اشخاصی کـه قبل از اجراء این قانون شش سال سابقه شغل وکالت دارند و یا اینکه مجموع اشتغال آن ها بـه خدمات قضایی و وکالت شش سال بوده و محکومیت انتظامی از درجه سه بـه بالا نداشته و در حین اجراء این قانون اجازه وکالت داشته باشند
وزارت عدلیه می تواند بدوا بـه اشخاص ذیل اجازه وکالت درجه سوم بدهد.
1 ـ فارغ التحصیل های کلاس قضایی کـه یک سال سابقه وکالت یا قضاوت داشته باشند.
2 ـ اشخاصی کـه قبل از اجراء این قانون 3 سال سابقه شغل وکالت داشته و محکومیت انتظامی از درجه 3 بـه بالا نداشته باشند.
3 ـ بـه فارغ التحصیل های کلاس قضایی با یک سال آزمایش یا کسانی کـه برنامه کلاس قضایی را در مواقعی کـه وزارت عدلیه معین می نماید امتحان بدهند با یک سال آزمایش.
اشخاصی کـه بـه موجب حکم محکمه انتظامی ممنوع الوکاله شده اند هر گاه موجب حکم صرفا فقد معلومات بوده می توانند از مقررات تبصره 2 ماده یک استفاده نمایند. هر گاه ممنوعیت آن ها فقط از جهات اخلاقی بوده پس از پنج سال از تاریخ صدور حکم می توانند اعاده حیثیت نمایند مشروط بر اینکه در مدت مزبور اعمال منافی اخلاقی از آن ها مشاهده نشده باشد. هر گاه ممنوعیت آن ها از هر دو جهت بوده در صورت گذشتن پنج سال نیز می توانند از مورد تبصره 2 ماده 1 استفاده نمایند.
بـه اشخاص ذیل اجازه شغل وکالت داده نمی شود.
1 ـ اتباع خارجه.
2 ـ منسوخ 1400/11/10 ـ قضات و مستخدمین دولتی و بلدی و مملکتی در حین اشتغال بـه خدمت بـه استثناء استادان دانشکده حقوق گه اشتغال بـه تدریس یکی از شعب حقوقی دارند در صورت اجازه وزارت معارف.
3 ـ کسانی کـه سن آن ها کمتر از 25 سال است.
4 ـ محکومین بـه انفصال ابد از خدمات دولتی.
5 ـ اشخاصی کـه مرتکب اعمالی شوند کـه منافی با شئون وکالت است.
6 ـ اشخاص مشهور بـه فساد اخلاق و تجاهر بـه استعمال مسکر و افیون و اعمال منافی عفت.
7 ـ اشخاصی کـه تحت ولایت یا قیمومت هستند.
8 ـ محکومین بـه جنایت مطلقا و محکومین بـه جنحه کـه بـه موجب قانون مستلزم محرومیت از حقوق اجتماعی یا از شغل وکالت باشد و یا این کـه محکمه محرومیت مزبور را در حکم خود قید کرده باشد.
9 ـ کسانی کـه بـه اتهام ارتکاب جنایت یا جنحه کـه بـه موجب قانون مستلزم محرومیت از حقوق اجتماعی است تحت محاکمه هستند.
10 ـ اشخاصی کـه بـه امر وزیر عدلیه طبق ماده 47 این قانون از شغل وکالت معلق هستند.
11 ـ اشخاصی کـه طبق حکم محکمه از وکالت محروم شده اند.
12 ـ وکلا کـه وجه پروانه وکالت را در موعد مقرر نپردازند.
13 ـ وکلایی کـه در ظرف مدتی کـه وزارت عدلیه برای اجرای ماده 1 این قانون در هر حوزه قضایی تعیین می نماید درخواست پروانه وکالت ننمایند.
اشخاصی کـه قبل از اجرای این قانون پروانه وکالت نداشته و بخواهند آنرا تحصیل نمایند در صورت دارا بودن شرایط مقرره در این قانون باید لااقل یکسال در کانون وکلا عمل بـه نمایند عمل مزبور دوره آزمایش نامیده می شود. ترتیب وکالت وکلا را در دوره آزمایش و طرز مداخله آن ها را در محاکمات و تمریناتی کـه طی دوره آزمایش بایستی در امور قضایی انجام دهند وزارت عدلیه بـه موجب نظام نامه معین می نماید: برای وکالت در دوره آزمایش پروانه مخصوص مقرر است و مراحلی را کـه طبق این قانون در دوره آزمایش اجازه داده می شود وکالت بنمایند در آن قید می گردد. در مورد اشخاصی کـه دارای دانش نامه لیسانس یا دکترا از دانشکده های داخله یا خارجه هستند دوره آزمایش فقط برای پروانه وکالت درجه اول لازم است ولی با داشتن سوابق خدمات قضایی یا اداری در وزارت عدلیه وزیر عدلیه می تواند آن ها را نیز از دوره آزمایش معاف کند.
تبصره 1 ـ وزارت عدلیه می تواند اشخاصی را کـه مشمول مورد 2 و 3 ماده 3 این قانون هستند از دوره آزمایش معاف بدارد.
تبصره 2 ـ در صورتی کـه وکیل در دوره آزمایش طبق نظام نامه از طرف یکی از وکلا در محاکمات دخالت نماید مسئولیت اعمال او متوجه وکیلی است کـه او را تعیین نموده و هر گاه از طرف معاضدت قضایی کار بـه او احاله شود بایستی تحت هدایت و نظارت معاضدت قضایی انجام وظیفه نماید.
اجازه وکالت درجات 1 و 2 و 3 کـه مطابق قانون 20 شهریور 1314 تا تصویب این قانون تصدیق شده در صورت تسلیم تقاضا کننده بـه اعتبار خود باقی است.
اشخاصی کـه می خواهند اجازه وکالت تحصیل نمایند باید بـه دفتر بازرس و تشکیلات وکلاء عدلیه تقاضا نامه بدهند ترتیب تقاضا نامه را وزارت عدلیه تعیین خواهد نمود.
دفتر بازرسی و تشکیلات وکلاء عدلیه در ظرف دو ماه از تاریخ تقاضا نامه باید عقیده خود را در رد یا قبول تقاضا و در صورت قبول درجه کـه برای تقاضا کننده در نظر گرفته بـه مشارالیه یا اقامت گاه قانونی او ابلاغ نماید در صورتی کـه تقاضا کننده تسلیم بـه عقیده اداره مزبوره باشد پروانه وکالت در حدود مقررات این قانون صادر می شود. نسبت بـه تقاضای وکالت اتفاقی دفتر بازرس و تشکیلات وکلاء عدلیه هر چه زودتر تکلیف رد یا قبول تقاضا را تعیین می کنند.
اشخاصی کـه بـه تصمیم و تشخیص دفتر بازرس و تشکیلات وکلاء عدلیه تسلیم نیستند می توانند تا یک ماه پس از ابلاغ نظریه دفتر مزبور بـه محکمه انتظامی رجوع و تقاضای رسیدگی نمایند عرض حال مزبور در مرکز مستقیما بـه دفتر محکمه انتظامی و در ولایات بـه دفتر یکی از محاکم محل اقامت شاکی تقدیم می شود و دفتر آن محکمه مکلف است در ظرف 3 روز بـه محکمه انتظامی ارسال دارد تا تکلیف اختلاف در محکمه انتظامی تعیین نشده است رای دفتر مزبور موقتا معتبر است.
محکمه انتظامی نسبت بـه جهت اختلاف رسیدگی کرده و با در نظر گرفتن سوابق اخلاقی او رای مقتضی صادر و بـه دفتر بازرسی و تشکیلات وکلاء عدلیه و شاکی ابلاغ می نماید رای مزبور قطعی است.
وکلاء عدلیه باید مطابق نظام نامه وزارت عدلیه قسم یاد نمایند.
اصلاح 1361 ـ پروانه وکالت باید همه ساله مطابق تعرفه ذیل تمبر شود.
1 ـ پروانه وکالت درجه یک 4000 ریال.
2 ـ پروانه وکالت درجه دو 2000 ریال.
3 ـ پروانه وکالت درجه سه 1500 ریال
4 ـ پروانه وکالت کارگشایی بـه تفاوت نقاط از 500 ریال تا 5000 ریال.
5 ـ کلیه هزینه های دادرسی دفتری دادگاه های مدنی خاص در سطح دادگاه های حقوقی 2 تثبیت می گردد.
پس از انجام مقررات فوق اسم وکیل در مجله رسمی درج و در لوحه مخصوص ثبت و در اطاق محکمه نصب می شود.
