قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356/08/01

در صورتی کـه محکومٌ علیه در موعدی کـه برای اجرای حکم مقرر است مدلول حکم را طوعاً اجراء ننماید یا قراری با محکومٌ له برای اجرای حکم ندهد و مالی هم معرفی نکند یا مالی از او تأمین و توقیف نشده باشد، محکومٌ له می تواند درخواست کند کـه از اموال محکومٌ علیه معادل محکومٌ بـه توقیف گردد.

دادورز (مأمور اجراء) باید پس از درخواست توقیف بدون تأخیر اقدام بـه توقیف اموال محکومٌ علیه نماید و اگر اموال در حوزه دادگاه دیگری باشد، توقیف آن را از قسمت اجرای دادگاه مذکور بخواهد.

از اموال محکومٌ علیه بـه میزانی توقیف می شود کـه معادل محکومٌ بـه و هزینه های اجرایی باشد، ولی هر گاه مال معرفی شده ارزش بیشتری داشته و قابل تجزیه نباشد، تمام آن توقیف خواهد شد. در این صورت اگر مال غیر منقول باشد، مقدار مشاعی از آن کـه معادل محکومٌ بـه و هزینه های اجرایی باشد؛ توقیف می گردد.

اگر مالی از محکومٌ علیه تأمین و توقیف شده باشد، استیفاء محکومٌ بـه از همان مال بـه عمل می آید، مگر آنکه مال تأمین شده تکافوی محکومٌ بـه را نکند کـه در این صورت معادل بقیه محکومٌ بـه از سایر اموال محکومٌ علیه توقیف می گردد.

هر گاه مالی از محکومٌ علیه در قبال خواسته یا محکومٌ بـه توقیف شده باشد، محکومٌ علیه می تواند یک بار تا قبل از شروع بـه عملیات راجع بـه فروش، درخواست تبدیل مالی را کـه توقیف شده است بـه مال دیگری بنماید، مشروط بر اینکه مالی کـه پیشنهاد می شود از حیث قیمت و سهولت فروش از مالی کـه قبلاً توقیف شده است؛ کمتر نباشد. محکومٌ له نیز می تواند یک بار تا قبل از شروع بـه عملیات راجع بـه فروش، درخواست تبدیل مال توقیف شده را بنماید. در صورتی کـه محکومٌ علیه یا محکومٌ له بـه تصمیم قسمت اجراء معترض باشند، می توانند بـه دادگاه صادر کننده اجراییه مراجعه نمایند. تصمیم دادگاه در این مورد قطعی است.

اگر مالی کـه توقیف آن تقاضا شده وثیقه دینی بوده یا در مقابل طلب دیگری توقیف شده باشد قسمت اجراء بـه درخواست محکومٌ له توقیف مازاد ارزش مال مزبور را حسب مورد بـه اداره ثبت یا مرجعی کـه قبلاً مال را توقیف کرده است اطلاع می دهد. در این صورت اگر مال دیگری بـه تقاضای محکومٌ له توقیف شود کـه تکافوی طلب او را بنماید، از توقیف مازاد رفع اثر خواهد شد. در صورت فک وثیقه یا رفع توقیف اصل مال، توقیف مازاد خود بخود بـه توقیف اصل مال تبدیل می شود. در این مورد هر گاه محکومٌ علیه بـه عنوان عدم تناسب بهای مال با میزان بدهی معترض باشد، بـه هزینه او مال ارزیابی شده از مقدار زائد بر بدهی رفع توقیف خواهد شد.

در مورد مالی کـه وثیقه بوده یا در مقابل مطالباتی توقیف شده باشد، محکومٌ له می تواند تمام دیون و خسارات قانونی را با حقوق دولت حسب مورد در صندوق ثبت یا دادگستری تودیع نموده؛ تقاضای توقیف مال و استیفای حقوق خود را از آن بنماید در این صورت وثیقه و توقیف های سابق فک و مال بابت طلب او و مجموع وجوه تودیع شده بلافاصله توقیف می شود.

هرگونه نقل و انتقال اعم از قطعی و شرطی و رهنی نسبت بـه مال توقیف شده باطل و بلااثر است.

هرگونه قرارداد یا تعهدی کـه نسبت بـه مال توقیف شده بعد از توقیف بـه ضرر محکومٌ له منعقد شود، نافذ نخواهد بود، مگر اینکه محکومٌ له کتباً رضایت دهد.

در صورتی کـه محکومٌ علیه، محکومٌ بـه و خسارات قانونی را تأدیه نماید، قسمت اجراء از مال توقیف شده رفع توقیف خواهد کرد.

محکومٌ علیه می تواند با نظارت دادورز (مأمور اجراء) مال توقیف شده را بفروشد، مشروط بر اینکه حاصل فروش بـه تنهایی برای پرداخت محکومٌ بـه و هزینه های اجرایی کافی باشد و اگر مال در مقابل قسمتی از محکومٌ بـه توقیف شده حاصل فروش نباشد، از مبلغی کـه در قبال آن توقیف بـه عمل آمده کمتر باشد.

عدم حضور محکومٌ له و محکومٌ علیه مانع از توقیف مال نمی شود، ولی توقیف مال بـه طرفین اعلام خواهد شد.