قانون مالیاتهای مستقیم 1366

هزینه های قابل قبول برای تشخیص درآمد مشمول مالیات بـه شرحی که ضمن مقررات این قانون مقرر می گردد عبارت است از هزینه هایی که در حدود متعارف متکی بـه مدارک بوده و منحصرا مربوط بـه تحصیل درآمد موسسه در دوره مالی مربوط با رعایت حد نصاب های مقرر باشد. در مواردیکه هزینه ای در این قانون پیش بینی نشده یا بیش از نصاب های مقرر در این قانون بوده ولی پرداخت آن بـه موجب قانون و یا مصوبه هیأت وزیران صورت گرفته باشد قابل قبول خواهد بود.

تبصره 1 ـ الحاق 1394/04/31 ـ از لحاظ مقررات این فصل، کلیه اشخاص حقوقی و همچنین صاحبان مشاغل موضوع ماده (95) این قانون که مکلف بـه نگهداری دفاتر می باشند، در حکم موسسه محسوب می شوند. همچنین هزینه های قابل قبول مالیاتی در مورد سایر صاحبان مشاغل نیز قابل پذیرش است

تبصره 2 ـ الحاق 1394/04/31 ـ هزینه های مربوط بـه درآمد هایی که بـه موجب این قانون از پرداخت مالیات معاف یا مشمول مالیات با نرخ صفر بوده یا با نرخ مقطوع محاسبه می شود، بـه عنوان هزینه های قابل قبول مالیاتی شناخته نمی شوند.

تبصره 3 ـ الحاق 1394/04/31 و 1404/09/12 ـ پذیرش هزینه های پرداختی قابل قبول مالیاتی موضوع این قانون کـه بـه شیوه تهاتری انجام نشود از مبلغ چهارصد میلیون ریال بـه بالا منوط بـه پرداخت یا تسویه وجه آن از طریق سامانه (سیستم) بانکی خواهد بود.

هزینه هایی که حائز شرایط مذکور در ماده فوق می باشد بشرح زیر در حساب مالیاتی قابل قبول است.

1 ـ قیمت خرید کالاهای فروخته شده و یا قیمت خرید مواد مصرفی در کالا و خدمات فروخته شده.

2 ـ هزینه های استخدامی متناسب با خدمت کارکنان بر اساس مقررات استخدامی موسسه بشرح زیر:

الف ـ حقوق یا مزد اصلی و مزایای مستمر اعم از نقدی یا غیر نقدی (مزایای غیر نقدی بـه قیمت تمام شده برای کارفرما).

ب –اصلاح 1380 ـ مزایای غیر مستمر اعم از نقدی و غیر نقدی از قبیل خواروبار، بهره وری، پاداش، عیدی، اضافه کار، هزینه سفر و فوق العاده مسافرت، نصاب هزینه سفر و فوق العاده مسافرت مدیران و بازرسان و کارکنان بـه خارج از ایران بـه منظور رفع حوائج موسسه ذیربط طبق آیین نامه ای خواهد بود که از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور تهیه و بـه تصویب هیأت وزیران می رسد.

ج ـ هزینه های بهداشتی و درمانی و وجوه پرداختی بابت بیمه های بهداشتی و عمر و حوادث ناشی از کار کارکنان.

د ـ حقوق بازنشستگی، وظیفه، پایان خدمت طبق مقررات استخدامی موسسه و خسارت اخراج و یا بازخرید طبق قوانین موضوعه مازاد بر مانده حساب ذخیره مربوط.

هـ ـ وجوه پرداختی بـه سازمان تأمین اجتماعی طبق مقررات مربوط و همچنین تا میزان سه درصد (3٪) حقوق پرداختی سالانه بابت پس انداز کارکنان براساس آیین نامه ای که بـه پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور بـه تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می رسد.

و – اصلاح 1380 ـ معادل یک ماه آخرین حقوق و دستمزد و همچنین مابه التفاوت تعدیل حقوق سنوات قبل که بـه منظور تأمین حقوق بازنشستگی و وظیفه و مزایای پایان خدمت، خسارت اخراج و بازخرید کارکنان موسسه ذخیره می شود. این حکم نسبت بـه ذخایری که تاکنون در حساب بانک ها نگهداری شده است نیز جاری خواهد بود.

ز –الحاق 1394/04/31 ـ پرداختی بـه بازنشستگان موسسه حداکثر تا سقف یک دوازدهم معافیت موضوع ماده (84) این قانون

3 ـ کرایه محل موسسه در صورتی که اجاری باشد، مال الاجاره پرداختی طبق سند رسمی و در غیر اینصورت در حدود متعارف.

4 ـ اجاره بهای ماشین آلات و ادوات مربوط بـه موسسه در صورتی که اجاری باشد.

5 ـ مخارج سوخت، برق، روشنایی، آب، مخابرات و ارتباطات.

6 ـ وجوه پرداختی بابت انواع بیمه مربوط بـه عملیات و دارایی موسسه.

7 ـ حق الامتیاز پرداختی و همچنین حقوق و عوارض و مالیات هایی که بـه سبب فعالیت موسسه بـه شهرداری ها و وزارتخانه ها و موسسات دولتی و وابسته بـه آنها پرداخت می شود. (باستثناء مالیات بر درآمد و ملحقات آن و سایر مالیات هایی که موسسه بـه موجب مقررات این قانون ملزم بـه کسر از دیگران و پرداخت آن می باشد و همچنین جرائمی که بـه دولت و شهرداری ها پرداخت می گردد.).

8 – اصلاح 1380 ـ هزینه های تحقیقاتی، آزمایشی و آموزشی، خرید کتاب، نشریات و لوح های فشرده، هزینه های بازاریابی، تبلیغات و نمایشگاهی مربوط بـه فعالیت موسسه، براساس آیین نامه ای که بـه پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور بـه تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می رسد.

9 ـ اصلاح 1380 ـ هزینه های مربوط به جبران خسارت وارده مربوط به فعالیت و دارایی مؤسسه مشروط بر این که:

اولاً - وجود خسارت محقق باشد.

ثانیاً - موضوع و میزان آن مشخص باشد.

ثالثاً - طبق مقررات قانون یا قراردادهای موجود جبران آن به عهده دیگری نبوده یا در هر صورت از طریق دیگران جبران نشده باشد.

آیین نامه احراز شروط سه گانه مذکور در این بند به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می رسد.

10 – اصلاح 1371 و 1404/09/12ـ هزینه های فرهنگی، ورزشی و رفاهی کارگران پرداختی بـه وزارت کار و امور اجتماعی حداکثر معادل 5 میلیون ریال بـه ازاء هر کارگر.

11 ـ اصلاح 1380 ـ ذخیره مطالباتی که وصول آن مشکوک باشد مشروط بر این که اولا مربوط بـه فعالیت موسسه باشد ثانیا احتمال غالب برای لاوصول ماندن آن باشد ثالثا در دفاتر موسسه بـه حساب مخصوص منظور شده تا زمانی که طلب وصول گردد یا لاوصول بودن آن محقق شود. آیین نامه مربوط بـه این بند بـه پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور بـه تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می رسد.

12 ـ اصلاح 1380 ـ زیان اشخاص حقیقی یا حقوقی که از طریق رسیدگی بـه دفاتر آنها و با توجه بـه مقررات احراز گردد، از درآمد سال یا سالهای بعد استهلاک پذیر است.

13 ـ هزینه های جزیی مربوط بـه محل موسسه که عرفا بـه عهده مستاجر است در صورتی که اجاری باشد.

14 ـ هزینه های مربوط بـه حفظ و نگهداری محل موسسه در صورتی که ملکی باشد.

15 ـ مخارج حمل و نقل.

16 ـ اصلاح 1380 ـ هزینه های ایاب و ذهاب، پذیرایی و انبارداری.

17 ـ اصلاح 1380 ـ حق الزحمه های پرداختی متناسب با کار انجام شده از قبیل حق العمل ـ دلالی ـ حق الوکاله ـ حق المشاوره ـ حق حضور ـ هزینه حسابرسی و خدمات مالی و اداری و بازرسی، هزینه نرم افزاری، طراحی و استقرار سیستم های مورد نیاز موسسه، سایر هزینه های کارشناسی در ارتباط با فعالیت موسسه و حق الزحمه بازرس قانونی.

18 ـ اصلاح 1380 و 1394/04/31 ـ سود، کارمزد و جریمه هایی که برای انجام عملیات موسسه بـه بانک ها، صندوق تعاون، صندوق های حمایت از توسعه بخش کشاورزی و همچنین موسسات اعتباری غیر بانکی مجاز و شرکت های واسپاری (لیزینگ) دارای مجوز از بانک مرکزی پرداخت شده یا تخصیص یافته باشد.

19 ـ بهای ملزومات اداری و لوازمی که معمولا ظرف یکسال از بین میروند.

20 ـ مخارج تعمیر و نگاهداری ماشین آلات و لوازم کار و تعویض قطعات یدکی که بـه عنوان تعمیر اساسی تلقی نگردد.

21 ـ هزینه های اکتشاف معادن که منجر بـه بهره برداری نشده باشد.

22 ـ هزینه های مربوط بـه حق عضویت و حق اشتراک پرداختی مربوط بـه فعالیت موسسه.

23 ـ اصلاح 1380 ـ مطالبات لاوصول بـه شرط اثبات آن از طرف مؤدی مازاد بر مانده حساب ذخیره مطالبات مشکوک الوصول.

24 ـ زیان حاصل از تسعیر ارز بر اساس اصول متداول حسابداری مشروط بر اتخاذ یک روش یکنواخت طی سالهای مختلف از طرف مؤدی.

25 ـ ضایعات متعارف تولید.

26 ـ اصلاح 1380 ـ ذخیره مربوط بـه هزینه های پرداختنی قابل قبول که بـه سال مورد رسیدگی ارتباط دارد.

27 ـ هزینه های قابل قبول مربوط بـه سالهای قبلی که پرداخت یا تخصیص آن در سال مالیاتی مورد رسیدگی تحقق مییابد.

28 ـ اصلاح 1380 ـ هزینه خرید کتاب و سایر کالاهای فرهنگی ـ هنری برای کارکنان و افراد تحت تکفل آنها تا میزان حداکثر پنج درصد (5٪) معافیت مالیاتی موضوع ماده (84) این قانون بـه ازای هر نفر.

29 ـ الحاق 1394/04/31 ـ ذخیره مربوط بـه خدمات پس از فروش (گارانتی) اشخاص حقوقی

تبصره 1 ـ اصلاح 1380 ـ هزینه های دیگری که مربوط بـه تحصیل درآمد موسسه تشخیص داده می شود و در این ماده پیش بینی نشده است بـه پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور و تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی جزء هزینه های قابل قبول پذیرفته خواهد شد. بیشتر بخوانید: بخشنامه پذیرش برخی هزینه های مالی شرکت های تأمین سرمایه و بانی اوراق بهادار بـه عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی مصوب 1396/05/29 بیشتر بخوانید: بخشنامه سازمان امور مالیاتی در خصوص پذیرش هزینه خسارت معطلی (دموراژ) بـه عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی مصوب 1397/06/13

تبصره 2 ـ مدیران و صاحبان سرمایه اشخاص حقوقی در صورتی که دارای شغل موظف در موسسات مذکور باشند جزء کارکنان موسسه محسوب خواهند شد ولی در موسساتی که غیر اشخاص حقوقی باشند حقوق و مزایای صاحب موسسه و اولاد تحت تکفل و همسر نامبرده باستثنای هزینه سفر و فوق العاده مسافرت مربوط بـه شغل که مشمول مقررات جزء ب بند 2 این ماده خواهد بود جزء هزینه های قابل قبول منظور نخواهد شد.

تبصره 3 ـ اصلاح 1380 ـ در محاسبه مالیات شرکت ها و اتحادیه های تعاونی، ذخایر موضوع بندهای (1) و (2) ماده (15) قانون شرکت های تعاونی مصوب 1350/03/16 و اصلاح یه های بعدی آن و در مورد شرکت ها و اتحادیه هایی که وضعیت خود را با قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران مصوب 1370/06/13 تطبیق داده اند یا بدهند، ذخیره موضوع بند (1) و حق تعاون و آموزش موضوع بند (3) ماده (25) قانون اخیرالذکر جزو هزینه محسوب می شود.

الحاق 1394/04/31 ـ آن قسمت از دارایی های استهلاک پذیر که بر اثر بـه کارگیری یا گذشت زمان یا سایر عوامل و بدون توجه بـه تغییر قیمت ها ارزش آن تقلیل می یابد و همچنین هزینه های تاسیس، قابل استهلاک بوده و هزینه استهلاک آنها جزء هزینه های قابل قبول مالیاتی تلقی می شود. مقررات مربوط بـه استهلاک های دارایی های استهلاک پذیر شامل جداول استهلاک ها و چگونگی اجرای آن با رعایت استانداردهای حسابداری توسط سازمان امور مالیاتی کشور تهیه می شود و ظرف مدت شش ماه از تاریخ تصویب این قانون بـه تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می رسد. بیشتر بخوانید: مقررات و ضوابط اجرایی دارایی های استهلاک پذیر (موضوع ماده 149 اصلاحی قانون مالیات های مستقیم 1394) مصوب 1395/10/11 تبصره 1 ـ الحاق 1394/04/31 ـ افزایش بهای ناشی از تجدید ارزیابی دارایی های اشخاص حقوقی، با رعایت استانداردهای حسابداری مشمول پرداخت مالیات بر درآمد نیست و هزینه استهلاک ناشی از افزایش تجدید ارزیابی نیز بـه عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی تلقی نمی شود. در زمان فروش یا معاوضه دارایی های تجدید ارزیابی شده، مابه التفاوت قیمت فروش و ارزش دفتری بدون اعمال تجدید ارزیابی در محاسبه درآمد مشمول مالیات منظور می شود. آیین نامه اجرایی این تبصره درمورد نحوه تجدید ارزیابی، فروش و استهلاک دارایی های تجدید ارزیابی شده و سایر الزامات و ترتیبات اجرایی که با رعایت استانداردهای حسابداری تهیه می شود، بـه پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارایی ظرف مدت شش ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون (1395/01/01) بـه تصویب هیأت وزیران می رسد. تبصره 2 ـ الحاق 1394/04/31 ـ در صورتی که بر اثر فروش مال قابل استهلاک یا مسلوب المنفعه شدن ماشین آلات، زیانی متوجه موسسه گردد، زیان حاصل معادل ارزش مستهلک نشده دارایی منهای حاصل فروش (در صورت فروش) یکجا قابل احتساب در حساب سود و زیان همان سال است. حکم این تبصره در مورد دارایی های تجدید ارزیابی شده نسبت بـه ارزش دفتری بدون اعمال تجدید ارزیابی جاری است.

منسوخ 1394/04/31 ـ طرز محاسبه استهلاک بـه شرح زیر است:

الف ـ در مواردی که طبق جدول مذکور در ماده 151 این قانون برای استهلاک، نرخ تعیین شود نرخ ها ثابت بوده و در هر سال مابه التفاوت قیمت تمام شده مال مورد استهلاک و ملغی که در سال های قبل برای آن بـه عنوان استهلاک منظور شده است اعمال می گردد.

ب ـ در مواردی که طبق جدول مذکور در ماده 151 این قانون مدت تعیین شده در هر سال بـه طور مساوی از قیمت تمام شده مال بـه نسبت مدت مقرر استهلاک منظور می گردد.

تبصره 1 ـ الحاق 1380 ـ هزینه مربوط بـه تغییر یا تعمیر اساسی دارایی قابل استهلاک جزء قیمت تمام شده دارایی محسوب می شود.

تبصره 2 ـ الحاق 1380 ـ موسسات می توانند هزینه های نرم افزاری خود را حداکثر تا پنج سال مستهلک کنند.

تبصره 3 ـ الحاق 1380 ـ موسسات می توانند آن مقدار از دارایی های ثابت استهلاک پذیر را که برای بازسازی، جایگزینی خطوط تولید یا توسعه و تکمیل خریداری گردیده است، با دو برابر نرخ یا نصف مدت استهلاک پیش بینی شده در جدول استهلاکات موضوع ماده (151) این قانون حسب مورد مستهلک کنند.

تبصره 4 ـ الحاق 1380 ـ در اجاره های سرمایه ای دارایی های ثابت استهلاک پذیر، نحوه انعکاس هزینه استهلاک در دفاتر طرفین معامله براساس استانداردهای حسابداری خواهد بود.

اصلاح 1380 و منسوخ 1394/04/31 ـ جدول استهلاکات براساس ضوابط مصوب، از طرف سازمان امور مالیاتی کشور تهیه و پس از تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی بـه موقع اجرا گذارده می شود.