قانون روابط موجر و مستاجر 1356

در مواردی کـه بین موجر و کسی کـه ملک را بـه عنوان مستأجر در تصرف دارد؛ إجاره نامه تنظیم نشده یا اگر تنظیم شده مدت آن منقضی گشته و طرفین راجع بـه تنظیم إجاره نامه یا تعیین إجاره بها و شرایط آن إختلاف داشته باشند، هر یک می تواند برای تعیین إجاره بها (در مواردی کـه إجاره نامه در بین نباشد) و تنظیم إجاره نامه بـه دادگاه مراجعه کند. دادگاه میزان إجاره بها را از تاریخ تقدیم دادخواست تعیین می کند، ولی این امر مانع صدور حکم نسبت بـه اجرت المثل زمان قبل از تقدیم دادخواست و خسارت تأخیر تادیه آن نخواهد بود. تبصره 1 ـ هرگاه از طرف موجر تقاضای تخلیه عین مستأجره شده باشد، رسیدگی بـه درخواست تنظیم اجاره نامه از طرف مستاجر متوقف بر خاتمه دادرسی در موضوع تخلیه خواهد بود. این حکم در موردی کـه از طرف مالک درخواست خلع ید از ملک شده باشد نیز جاری است. تبصره 2 ـ دریافت وجه بابت إجاره بها از طرف مالک یا موجر دلیل بر تسلیم او بـه ادعای طرف نخواهد بود.

دادگاه شرایط إجاره نامه جدید را طبق شرایط مرسوم و متعارف در اجاره نامه ها و شرایط مندرج در اجاره نامه سابق (در صورتی کـه قبلا إجاره نامه تنظیم شده باشد) با رعایت مقرّرات این قانون تعیین خواهد کرد.

در تمام مدتی کـه دادرسی در جریان است، مستأجر باید طبق ماده 6 این قانون و شرایط قبلی مال الاجاره را بپردازد و از تاریخ ابلاغ حکم قطعی طرفین مکلّفند ظرف یک ماه بـه ترتیب مقرر در حکم، اجاره نامه تنظیم کنند. هر گاه در این مدت اجاره نامه تنظیم نشود، بـه تقاضای یکی از طرفین دادگاه رونوشت حکم را جهت تنظیم اجاره نامه بـه دفتر اسناد رسمی ابلاغ و بـه طرفین اخطار می کند کـه در روز و ساعت معیّن برای إمضاء اجاره نامه در دفترخانه حاضر شوند. هر گاه موجر حاضر بـه إمضای اجاره نامه نشود، نماینده دادگاه اجاره نامه را بـه مدت یک سال از طرف او ذمضاء خواهد کرد و اگر مستأجر تا 15 روز از تاریخ تعیین شده حاضر بـه امضاء نشود، دادگاه در صورتی کـه عذر مستأجر را موجه نداند بـه تقاضای موجر حکم بـه تخلیه عین مستأجره صادر می کند و این حکم قطعی است.

مستأجر نمی تواند منافع مورد إجاره را کلاً یا جزاً یا بـه نحو إشاعه بـه غیر انتقال دهد یا واگذار نماید، مگر اینکه کتباً این اختیار بـه او داده شده باشد. هر گاه مستأجر تمام یا قسمتی از مورد إجاره را بـه غیر إجاره دهد، مالک می تواند در صورت انقضاء مدت یا فسخ اجاره، درخواست تنظیم اجاره نامه با هر یک از مستأجرین را بنماید. در صورتی کـه مستأجر حق انتقال مورد اجاره را بـه غیر داشته باشد، هر یک از مستأجرین نیز می تواند در صورت فسخ و یا إنقضای مدت اجاره اصلی درخواست تنظیم اجاره نامه را با مالک یا نماینده قانونی او بنمایند.

دفاتر اسناد رسمی مکلفند علاوه بر نکاتی کـه بموجب قوانین و مقررات باید رعایت شود نکات زیر را در اجاره نامه تصریح بنمایند: 1 ـ شغل موجر و مستأجر و اقامتگاه موجر بـه طور کامل و مشخص. 2 ـ نشانی کامل مورد اجاره و قید اینکه از لحاظ رابطه اجاره این محل اقامتگاه قانونی مستأجر می باشد، مگر اینکه طرفین بـه ترتیب دیگری تراضی نموده باشند. 3 ـ عین مستأجره در تصرّف کدام یک از طرفین می باشد و در صورتی کـه در تصرّف مستأجر نیست، تحویل آن در چه مدت و با چه شرایطی صورت خواهد گرفت. 4 ـ مهلت مستأجر برای پرداخت اجاره بها منتهی ده روز از تاریخ سررسید هر قسط خواهد بود، مگر اینکه طرفین بـه ترتیب دیگری زائد بر این مدت توافق کرده باشند، کـه در این صورت ترتیب مذکور باید در سند قید گردد. 5 ـ اجاره بـه منظور سکنی یا کسب یا پیشه یا تجارت با تعیین نوع کسب و پیشه و تجارت و هر گاه بـه منظور دیگری باشد، قید آن بـه طور صریح. 6 ـ مستأجر حق انتقال بـه غیر را کلاً یا جزئاً یا بـه نحو اشاعه دارد یا خیر. 7 ـ تعهّد مستأجر بـه پرداخت اجرت المثل پس از انقضاء مدت و یا فسخ اجاره تا موقع تجدید اجاره یا تخلیه ملک بـه میزان اجرت المسمی.