قانون الحاق به کنوانسیون سازمان ملل برای مبارزه با فساد مصوب 1385/03/21
ماده 46
معاضدت قضایی متقابل
1 ـ کشورهای عضو، گسترده ترین اقدامات معاضدت قضایی متقابل را درخصوص تحقیقات، پیگرد و دادرسی های قضایی مربوط بـه جرایم مشمول این کنوانسیون درمورد یکدیگر بـه عمل خواهند آورد.
2 ـ معاضدت متقابل طبق قوانین مربوط، معاهدات، موافقتنامه ها و ترتیبات کشور درخواست شونده و با توجه بـه تحقیقات، پیگرد و دادرسی های قضایی مربوط بـه جرایمی کـه ممکن است شخص حقوقی طبق ماده (26) این کنوانسیون در کشور عضو درخواست کننده درمورد آنها مسئول شناخته شود بـه کاملترین وجه ممکن صورت خواهد گرفت.
3 ـ معاضدت متقابل کـه طبق این ماده ارائه می شود ممکن است بنا بـه دلایل زیر درخواست شود:
الف ـ گرفتن مدرک یا اظهارات از افراد.
ب ـ ابلاغ اسناد قضایی.
پ ـ اجراء بازرسیها، ضبط و مسدود نمودن.
ت ـ معاینه اشیاء و محل ها.
ث ـ ارائه اطلاعات، اقلام استنادی و ارزیابی های کارشناسی.
ج ـ ارائه نسخ تأیید شده یا اصلی اسناد و سوابق مربوط ازجمله سوابق دولتی، بانکی، شرکتی یا کسب و کار.
چ ـ شناسایی یا رهگیری عواید ناشی از جرم، اموال، وسایل یا سایر اشیاء بـه منظورهای استنادی.
ح ـ تسهیل حضور داوطلبانه اشخاص در کشور عضو درخواست کننده.
خ ـ هر نوع کمک دیگری کـه مغایر قانون داخلی کشور عضو درخواست شونده نباشد.
د ـ شناسایی، مسدود کردن و رهگیری عواید ناشی از جرم طبق مفاد فصل پنج این کنوانسیون.
ذ ـ بـه دست آوردن ذخایر مالی طبق مفاد فصل پنج این کنوانسیون.
4 ـ مراجع صلاحیت دار یک کشور عضو بدون خدشه وارد آمدن بـه قانون داخلی، می توانند بدون درخواست قبلی، اطلاعات مربوط بـه مسائل کیفری را در صورتی کـه بر این باور باشند کـه اطلاعات مزبور می تواند بـه مرجع مزبور در بـه عهده گرفتن یا انجام موفقیت آمیز استعلامات یا جریانات دادرسی کیفری کمک کند یا می تواند بـه درخواستی منجر شود کـه توسط کشور عضو اخیر تنظیم گردیده است، بـه مرجع صلاحیت دار کشور عضو دیگر انتقال دهند.
5 ـ انتقال اطلاعات بـه موجب بند (4) این ماده، بدون خدشه وارد آمدن بـه استعلامات و جریانات دادرسی کیفری در کشوری کـه مراجع صلاحیت دار آن اطلاعات را ارائه می دهند انجام خواهد شد. مراجع صلاحیت داری کـه این اطلاعات را دریافت می کنند، درخواست مبنی بر این کـه اطلاعات فوق الذکر محرمانه باقی بماند حتی بـه صورت موقت، یا با اعمال محدودیتهایی در خصوص استفاده از آن را اجابت خواهند نمود. در هر حال این امر کشور عضو دریافت کننده را از افشاء اطلاعات مزبور در جریانات دادرسی کـه در رابطه با شخص متهم تبرئه آمیز است، باز نمی دارد. در چنین موردی، کشور عضو دریافت کننده قبل از افشاء، مراتب را بـه کشور عضو انتقال دهنده اطلاع خواهد داد و چنانچه درمورد استثنائی، اطلاع قبلی امکان پذیر نباشد، کشور عضو دریافت کننده بدون تأخیر، کشور عضو انتقال دهنده را از افشاء مطلع خواهد نمود.
6 ـ مفاد این ماده بر تعهدات ایجاد شده بـه موجب هر معاهده دو یا چند جانبه دیگر کـه بر کل یا بخشی از معاضدت قضایی متقابل حاکم بوده یا خواهد بود، تأثیر نخواهد گذاشت.
7 ـ چنانچه کشورهای عضو مورد نظر، ملزم بـه معاهده معاضدت قضایی متقابل نباشند. بندهای (9) تا (29) این ماده در رابطه با درخواست های بـه عمل آمده بـه موجب این ماده اعمال خواهد شد. چنانچه کشورهای عضو مزبور ملزم بـه چنین معاهده ای باشند مفاد مربوط بـه آن معاهده اعمال خواهد شد مگر این کـه کشورهای عضو توافق کنند بندهای (9) تا (29) این ماده را بـه جای آنها بـه کار گیرند. کشورهای عضو قویاً ترغیب می شوند تا آن بندهای مزبور را چنانچه همکاری ها را تسهیل می نماید، اعمال کنند.
8 ـ کشورهای عضو بنا بـه دلایل رازداری بانکی از ارائه معاضدت قضایی متقابل بـه موجب این ماده طفره نخواهند رفت.
9 ـ
الف ـ کشور عضو درخواست شونده در پاسخ بـه درخواست کمک بـه موجب این ماده، درصورت فقدان جرم مضاعف، اهداف این کنوانسیون را کـه در ماده (1) درج گردیده است مدنظر قرار خواهد داد.
ب ـ کشورهای عضو می توانند بـه دلیل فقدان جرم مضاعف، از ارائه معاضدت بـه موجب این ماده طفره روند. در هر حال کشور عضو درخواست شونده معاضدتی را کـه دربرگیرنده فشار و زور نباشد، چنانچه با اساس نظام حقوقی آن مطابقت داشته باشد، ارائه خواهد کرد. چنانچه درخواست ها حاوی مسائل دارای ماهیت کم ارزش یا مسایلی باشد کـه همکاری یا معاضدت درخواست شده طبق سایر مفاد این کنوانسیون موجود باشد، چنین معاضدتی ممکن است رد شود.
پ ـ هر کشور عضو می تواند اتخاذ اقداماتی را کـه ممکن است ضروری باشد مدنظر قرار دهد تا آن را قادر سازد درصورت فقدان جرم مضاعف، میزان معاضدت گسترده تری بـه موجب این ماده را ارائه دهد.
10 ـ شخصی کـه بازداشت می شود یا محکومیت خود را در قلمرو کشور عضوی می گذراند و حضور او در کشور عضو دیگری جهت شناسایی، شهادت یا ارائه کمک بـه گونه دیگری برای کسب مدارک برای تحقیقات، پیگرد یا دادرسی های قضایی در ارتباط با جرایم مشمول این کنوانسیون درخواست می شود را می توان درصورت برآورده شدن شرایط زیر منتقل کرد:
الف ـ شخص آزادانه رضایت آگاهانه خود را اعلام کند.
ب ـ مراجع صلاحیت دار هر دو کشور عضو با رعایت شرایطی کـه آن کشورهای عضو ممکن است آنها را مناسب بدانند موافقت نمایند.
11 ـ از نظر بند (10) این ماده:
الف ـ کشور عضوی کـه فرد بـه آنجا منتقل شده است اجازه و تعهد دارد تا شخص انتقال یافته را در بازداشت نگه دارد، مگر این کـه کشور عضوی کـه شخص از آنجا انتقال یافته طور دیگری درخواست کند یا اجازه دهد.
ب ـ کشور عضوی کـه فرد بـه آنجا منتقل شده است، بدون درنگ تعهد خود را جهت بازگرداندن فرد مزبور جهت بازداشت در کشور عضوی کـه شخص از آنجا منتقل شده، طبق توافق قبلی یا بـه طریق دیگری کـه مراجع صلاحیت دار دو کشور عضو توافق کرده اند، اجراء خواهد کرد.
پ ـ کشور عضوی کـه فرد بـه آنجا منتقل شده است، کشور عضوی را کـه شخص از آنجا منتقل شده ملزم نخواهد نمود تا تشریفات استرداد را جهت بازگرداندن فرد آغاز کند.
ت ـ مدت زمان بازداشت فرد منتقل شده در کشوری کـه بـه آن منتقل شده است، از مدت زمان محکومیت وی در کشوری کـه از آنجا منتقل شده کسر خواهد شد.
12 ـ درصورتی کـه کشور عضوی کـه شخص از آنجا انتقال می یابد طبق بندهای (10) و (11) این ماده توافق کند، فرد مزبور صرف نظر از ملیتش در رابطه با فعل یا ترک فعل یا محکومیت های قبل از ترک قلمرو کشوری کـه از آنجا منتقل شده است تحت پیگرد، بازداشت یا مجازات قرار نخواهد گرفت یا محکوم بـه محدودیت آزادی شخصی در قلمرو کشوری کـه بـه آن منتقل شده است نخواهد شد.
13 ـ هر کشور عضو، یک مرجع مرکزی را تعیین خواهد نمود کـه مسئولیت و اختیار خواهد داشت تا درخواست های معاضدت قضایی متقابل را دریافت نماید و آنها را بـه اجراء درآورد یا جهت اجراء بـه مراجع صلاحیت دار منتقل نماید. چنانچه کشور عضوی دارای یک منطقه ویژه یا سرزمینی با نظام جداگانه معاضدت قضایی جداگانه باشد، می تواند مرجع مرکزی مشخصی را تعیین کند کـه از همان عملکرد، برای آن منطقه یا سرزمین برخوردار باشد. مراجع صلاحیت دار، انتقال یا اجراء سریع و مناسب درخواست های دریافتی را تضمین خواهند نمود. چنانچه مرجع مرکزی درخواست را جهت اجراء بـه مرجع صلاحیت دار تحویل دهد، اجراء سریع و مناسب درخواست توسط مرجع صلاحیت دار را ترغیب خواهد نمود. هر کشور عضو در زمان تودیع سند تنفیذ، پذیرش یا تصویب یا الحاق بـه این کنوانسیون، دبیرکل سازمان ملل متحد را از وجود مرجع مرکزی تعیین شده برای این منظور مطلع خواهد نمود. درخواست های معاضدت قضایی متقابل و هرنوع مکاتبه مربوط بـه آن، بـه مرجع مرکزی تعیین شده توسط کشورهای عضو انتقال خواهد یافت. این الزام خدشه ای بـه حق کشور عضو برای مقرر کردن این امر کـه درخواست ها و مکاتبات از طریق مجاری دیپلماتیک و در شرایط اضطراری چنانچه کشورهای عضو توافق نمایند و درصورت امکان از طریق سازمان پلیس جنایی بین المللی بـه آن منتقل شود، وارد نخواهد کرد.
14 ـ درخواست ها بـه صورت کتبی یا درصورت امکان با هر وسیله ای کـه بتواند سابقه کتبی ایجاد کند، بـه زبان قابل قبول کشور عضو درخواست شونده بـه موجب شرایطی کـه بـه آن کشور عضو امکان دهد تا صحت آن را احراز نماید انجام خواهد شد. هر کشور عضو در زمان سپردن سند تنفیذ، پذیرش، تصویب یا الحاق بـه این کنوانسیون، دبیرکل سازمان ملل متحد را از زبان یا زبان های قابل قبول آن کشور عضو آگاه خواهد کرد. در شرایط اضطراری و چنانچه کشورهای عضو توافق نمایند درخواست ها می تواند بـه صورت شفاهی صورت گیرد اما باید فوری بـه صورت کتبی تأیید شود.
15 ـ درخواست معاضدت قضایی متقابل شامل موارد زیر خواهد بود: الف ـ هویت مرجع درخواست کننده.
ب ـ موضوع و ماهیت تحقیقات، پیگرد یا جریان دادرسی قضایی کـه درخواست ها مربوط بـه آن می شود و نام و وظایف مرجعی کـه کار تحقیق، پیگرد یا جریان دادرسی را انجام می دهد.
پ ـ خلاصه ای از واقعیت های مربوط، بـه غیر از موارد مربوط بـه درخواست های ابلاغ اوراق قضایی.
ت ـ توصیفی از معاضدت درخواست شده و جزئیات هر مرحله خاصی کـه کشور عضو درخواست کننده مایل است دنبال شود.
ث ـ درصورت امکان، هویت محل و ملیت هر فرد مربوط، و
ج ـ هدفی کـه برای آن مدارک، اطلاعات یا اقدام درخواست شود.
16 ـ کشور عضو درخواست شونده می تواند اطلاعات بیشتری را درصورتی کـه جهت اجراء درخواست طبق قانون داخلی آن ضروری بـه نظر برسد یا موقعی کـه بتواند اجراء آن را تسهیل نماید، درخواست نماید.
17 ـ درخواست براساس قانون داخلی کشور عضو درخواست شونده و تاحدی کـه با قانون داخلی کشور عضو درخواست شده مغایر نباشد و درصورت امکان براساس تشریفات مشخص شده در درخواست، اجراء خواهد شد.
18 ـ درصورت امکان و طبق اصول اساسی قانون داخلی، موقعی کـه شخصی در قلمرو یک کشور عضو است و باید بـه عنوان شاهد یا کارشناس توسط مراجع قضایی کشور عضو دیگر مورد استماع قرار گیرد، کشور عضو نخست، بنا بـه درخواست کشور دیگر می تواند درصورتی کـه این امر امکان پذیر نباشد یا شخص مورد نظر نخواهد شخصاً در قلمرو کشور عضو درخواست کننده حضور بـه هم رساند، اجازه دهد تا استماع ازطریق ویدئو کنفرانس صورت گیرد. کشورهای عضو می توانند توافق نمایند استماع توسط مرجع قضایی کشور درخواست کننده و با حضور مرجع قضایی کشور عضو درخواست شونده صورت گیرد.
19 ـ کشور عضو درخواست کننده بدون رضایت قبلی کشور عضو درخواست شونده اطلاعات یا شواهد ارائه شده توسط کشور عضو درخواست شونده بـه منظور تحقیقات، پیگرد یا رسیدگی قضایی را بـه غیر از موارد اظهار شده در درخواست، منتقل یا استفاده نخواهد کرد. هیچ چیز در این بند، کشور عضو درخواست کننده را از افشاء اطلاعات، جریانات دادرسی های خود یا شواهدی کـه مربوط بـه تبرئه شخص متهم است، باز نخواهد داشت. درمورد اخیر، کشور عضو درخواست کننده قبل از افشاء، کشور عضو درخواست شونده را مطلع خواهد نمود و درصورت درخواست، با کشور عضو درخواست شونده مشورت خواهد نمود. چنانچه درمورد استثنائی، اطلاع دهی قبلی امکان پذیر نباشد، کشور عضو درخواست کننده بدون درنگ کشور عضو درخواست شونده را از این افشاء مطلع خواهد نمود.
20 ـ کشور عضو درخواست کننده می تواند مقرر کند کـه کشور عضو درخواست شونده واقعیت و محتوای درخواست را تاحدی کـه برای اجراء درخواست لازم است محرمانه نگه دارد. چنانچه کشور عضو درخواست شونده نتواند الزام محرمانه نگه داشتن را رعایت کند، بلادرنگ کشور عضو درخواست کننده را مطلع خواهد نمود.
21 ـ معاضدت قضایی متقابل ممکن است در موارد زیر رد شود:
الف ـ چنانچه درخواست، طبق مفاد این ماده بـه عمل نیامده باشد.
ب ـ چنانچه بـه نظر کشور عضو درخواست شونده، اجراء درخواست احتمالاً بـه حاکمیت، امنیت، نظم عمومی یا سایر منافع اساسی آن لطمه بزند.
پ ـ چنانچه مراجع کشور عضو درخواست شونده بـه موجب قانون داخلی خود از اجراء اقدام درخواست شده در رابطه با هر جرم مشابه کـه منوط بـه تحقیق، پیگرد یا دادرسی قضایی در قلمرو قضایی آنها است منع شده باشند.
ت ـ چنانچه کمکی کـه قرار است ارائه شود با نظام حقوقی کشور عضو درخواست شونده در رابطه با معاضدت قضایی متقابل مغایرت داشته باشد.
22 ـ کشورهای عضو، تنها بـه این دلیل کـه جرم امور مالی را نیز دربر می گیرد نمی توانند درخواست معاضدت قضایی متقابل را رد کنند.
23 ـ دلایل رد معاضدت قضایی متقابل ارائه خواهد شد.
24 ـ کشور عضو درخواست شونده، درخواست معاضدت قضایی متقابل را در اسرع وقت بـه اجراء درخواهد آورد و هر مهلتی را کـه توسط کشور عضو درخواست کننده پیشنهاد شده و ترجیحاً در درخواست، دلایل آن ارائه شده است، کاملاً در نظر خواهد گرفت. کشور عضو درخواست کننده می تواند جهت کسب اطلاعات درباره وضعیت و پیشرفت اقدامات اتخاذ شده توسط کشور درخواست شونده در خصوص اجابت درخواست خود، درخواست های معقولی را بـه عمل آورد. کشور عضو درخواست شونده بـه درخواست های معقول کشور عضو درخواست کننده درمورد وضعیت و پیشرفت در انجام درخواست، پاسخ خواهد داد. چنانچه معاضدت درخواست شده دیگر مورد نیاز نباشد، کشور عضو درخواست کننده بلادرنگ کشور عضو درخواست شونده را مطلع خواهد نمود.
25 ـ معاضدت قضایی متقابل بـه این دلیل کـه در تحقیقات، پیگرد یا دادرسی قضایی جاری اختلال ایجاد می کند، ممکن است توسط کشور عضو درخواست شونده بـه تعویق افتد.
26 ـ قبل از رد درخواست بـه موجب بند (21) این ماده یا بـه تعویق انداختن اجراء آن بـه موجب بند (25) این ماده، کشور عضو درخواست شونده با کشور عضو درخواست کننده مشورت خواهد نمود تا امکان ارائه معاضدت را با رعایت شرایطی کـه لازم می داند، مورد بررسی قرار دهد. چنانچه کشور عضو درخواست کننده معاضدت را با رعایت آن شرایط بپذیرد، آن شرایط را رعایت خواهد کرد.
27 ـ بدون خدشه وارد آمدن بـه اجراء بند (12) این ماده، شاهد، کارشناس یا شخص دیگری کـه بنا بـه درخواست کشور عضو درخواست کننده رضایت می دهد تا در دادرسی ارائه مدرک کند یا در تحقیق، پیگرد یا جریان دادرسی قضایی در قلمرو کشور عضو درخواست کننده کمک کند، در رابطه با فعل، ترک فعل یا محکومیت های قبل از ترک قلمرو کشور عضو درخواست شونده تعقیب، بازداشت یا مجازات نخواهد شد یا مشمول محدودیت دیگری نسبت بـه آزادی فردی در قلمرو مزبور نخواهد شد. چنانچه شاهد، کارشناس یا سایر افرادی کـه ظرف مدت پانزده روز متوالی یا دوره زمانی مورد توافق کشورهای عضو از تاریخی کـه توسط مراجع قضایی بـه طور رسمی بـه آنها اطلاع داده شده است کـه حضور آنها دیگر ضرورت ندارد، علی رغم این کـه فرصت ترک قلمرو کشور عضو درخواست کننده را داشته است ولی با این وجود بـه طور داوطلبانه در قلمرو مزبور بماند یا پس از ترک آن، با اراده آزاد خود بـه آن بازگردد، پروانه عبور مزبور خاتمه خواهد یافت.
28 ـ هزینه های عادی اجراء درخواست توسط کشور عضو درخواست شونده تقبل خواهد شد، مگر این کـه کشورهای عضو مربوط طور دیگری توافق کرده باشند. چنانچه برای اجراء درخواست هزینه های اساسی یا فوق العاده مورد نیاز بوده یا باشد، کشورهای عضو برای تعیین شرایطی کـه بـه موجب آن درخواست بـه اجراء درخواهد آمد و نیز شیوه ای کـه براساس آن هزینه ها تقبل خواهد شد، مشورت خواهند کرد.
29 ـ کشور عضو درخواست شونده:
الف ـ نسخه هایی از سوابق، اسناد یا اطلاعات دولتی را کـه در اختیار دارد و طبق قانون داخلی خود در دسترس عموم قرار داده است برای کشور عضو درخواست کننده فراهم خواهد نمود.
ب ـ می تواند نسخی از هر نوع سوابق، اسناد یا اطلاعات دولتی را کـه در اختیار دارد و طبق قانون داخلی در دسترس عموم قرار ندارد بـه تشخیص خود بـه صورت کلی یا جزئی یا با رعایت شرایطی کـه مقتضی می داند، برای کشور عضو درخواست کننده فراهم کند.
30 ـ کشورهای عضو درصورت لزوم، امکان انعقاد ترتیبات یا موافقتنامه های دوجانبه یا چند جانبه را کـه بـه اهداف مفاد این ماده کمک کند یا اثر عملی بـه آن دهد یا مفاد آن را ارتقاء دهد، مورد بررسی قرار خواهند داد.
