قانون مالیات بر ارزش افزوده 1400
فصل چهارم ـ وظایف و تکالیف مؤدیان و اشخاص ثالث
پس از راه اندازی سامانه مؤدیان، همه مشمولان این قانون موظفند بـه ترتیبی کـه سازمان مقرر و اعلام می کند، در سامانه مزبور ثبت نام نموده و معاملات خود را در آن ثبت نمایند. ثبت معاملات (خرید و فروش) در سامانه مؤدیان، بـه منزله ثبت در دفاتر قانونی است. تا آن زمان، ترتیبات ثبت نام، نحوه ارائه اظهارنامه های مالیاتی و رسیدگی بـه آنها حسب مقررات قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387/02/17 و اصلاحات بعدی آن است. در سایر موارد، مفاد این قانون جاری است.
چنانچه سازمان در مهلت مقرر در قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان نتواند سامانه مؤدیان را مستقر کند، مکلف است رسیدگی بـه اظهارنامه مؤدیان موضوع این قانون را کـه بعد از اتمام مهلت مزبور بـه سازمان تسلیم می شود، صرفاً بـه میزانی کـه در تبصره این ماده آمده است، محدود نموده و سایر اظهارنامه ها را بدون رسیدگی قبول نماید.
تبصره ـ بعد از استقرار سامانه مؤدیان سازمان مجاز است حداکثر یک درصد (1%) از پرونده های مالیاتی مؤدیان عضو سامانه مؤدیان را با اولویت مؤدیان بزرگ مورد رسیدگی قرار دهد. چگونگی انتخاب مؤدیانی کـه پرونده آنها باید مورد رسیدگی قرار گیرد، در دستورالعملی کـه با پیشنهاد سازمان بـه تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می رسد، معین می شود.
سازمان مکلف است تا پایان مهرماه هر سال فهرست اسامی مؤدیانی کـه مشمول رسیدگی قرار می گیرند را در سامانه عملیات الکترونیکی خود اعلام عمومی کند.
دستگاه های اجرایی موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری و ماده 29 قانون برنامه ششم توسعه و سازمان های وابسته بـه آنها مکلف بـه ثبت معاملات خود در سامانه مؤدیان می باشند. وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است ترتیبی اتخاذ کند کـه اطلاعات معاملات ثبت شده در سامانه تدارکات الکترونیکی دولت موضوع تبصره 5 ماده 169 قانون مالیات های مستقیم عیناً و بـه صورت برخط بـه سامانه مؤدی آن منتقل شود.
ارائه اسناد، دفاتر و مدارک، ثبت قراردادهای پیمانکاری و معاملات و اطلاعات نیروهای مسلح و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سایر دستگاه های انتظامی، اطلاعاتی و امنیتی در سامانه مؤدیان موضوع تبصره 3 ماده 4، تبصره 1 ماده 5 و مواد 13 و 15 این قانون و همچنین سایر اقلام محرمانه در سامانه مذکور با رعایت ملاحظات امنیتی، مطابق دستورالعملی است کـه توسط وزارتخانه های امور اقتصادی و دارایی (سازمان)، اطلاعات و دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و ستاد کل نیروهای مسلح تهیه می شود و حداکثر شش ماه پس از لازم الاجراء شدن این قانون بـه تصویب شورای امنیت کشور می رسد.
مؤدیان مکلفند مالیات و عوارض فروش موضوع این قانون را از خریدار یا کارفرما وصول کنند و پس از کسر مالیات و عوارض پرداختی، مطابق مقررات بـه حساب سازمان واریز نمایند.
تبصره 1 ـ سازمان می تواند تمام یا برخی از مؤدیان مشمول این قانون یا مشتریان آنها را مکلف کند مالیات و عوارض متعلقه را همزمان با صدور صورت حساب بـه حساب سازمان واریز نمایند. آیین نامه اجرایی این تبصره، مشتمل بر فهرست مؤدیانی کـه مشمول این حکم می شوند و نحوه پرداخت مالیات و عوارض متعلقه با پیشنهاد سازمان، بـه تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می رسد. مالیات و عوارضی کـه بـه این ترتیب بـه سازمان پرداخت می شود، بـه حساب بستانکاری فروشنده منظور می شود و برای خریدار، در صورتی کـه مصرف کننده نهائی نباشد، اعتبار مالیاتی بـه حساب می آید.
تبصره 2 ـ گمرک جمهوری اسلامی ایران مکلف است مالیات و عوارض کالاهای وارداتی را در زمان ترخیص قطعی و مالیات و عوارض کالاهای متروکه را قبل از ترخیص نهائی وصول و بـه صورت برخط بـه حساب سازمان واریز کند. گمرک جمهوری اسلامی ایران موظف است ضمن درج اطلاعات پرداخت در پروانه های گمرکی و یا فرم های مربوط، امکان دسترسی برخط سازمان بـه پایگاه های اطلاعاتی ذی ربط را فراهم نماید. گمرک مکلف است در “ورود موقت” و “ورود موقت برای پردازش”، تضمینات لازم را بر اساس مقررات تبصره ماده 53 قانون امور گمرکی اخذ کند.
تبصره 3 ـ وارد کنندگان کالا از مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی بـه سرزمین اصلی مکلفند کالاهای مزبور را بـه گمرک اظهار نمایند. گمرک موظف است از قسمتی از کالاهای اظهار شده کـه بـه موجب بند “ب” ماده 65 قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوب 1391/51/10، “تولید داخل” محسوب می شود، فقط مالیات و عوارض، و از قسمت باقی مانده کـه “کالای وارداتی” محسوب می شود، مالیات و عوارض و حقوق ورودی را دریافت و مالیات و عوارض آن را بـه حساب سازمان واریز کند.
تبصره 4 ـ وارد کنندگان خدمت مکلفند با رعایت تبصره 3 ماده 10 این قانون، مالیات و عوارض متعلقه را محاسبه و طبق مقررات این قانون پرداخت نمایند. چنانچه محل ارائه خدمت و مصرف آن در خارج از کشور باشد، مشمول این حکم نمی باشند.
تبصره 5 ـ مالیات و عوارض آب، برق و گاز با توجه بـه مالیات و عوارض مندرج در صورت حساب (قبوض) مصرف کنندگان و همچنین نفت تولیدی (نفت خام، میعانات گازی و گاز طبیعی خام) و فرآورده های تولیدی و وارداتی، فقط یک بار در زمان فروش (صدور صورت حساب)، در انتهای زنجیره تولید و توزیع آنها توسط شرکت های تابعه وزارت نفت (بابت پنج فرآورده اصلی و سوخت هوایی) و یا شرکت های پالایش نفت (بابت سایر فرآورده ها) و شرکت های گاز استانی و شرکت های تابع ذی ربط وزارت نیرو و شرکت های توزیع برق، آب و فاضلاب شهری و روستایی استانی بر مبنای قیمت فروش مصوب داخلی محاسبه، ثبت و وصول و پس از کسر اعتبارات مالیات و عوارض زنجیره مذکور بـه حساب سازمان نزد خزانه داری کل کشور واریز می شود. آیین نامه اجرایی این تبصره در خصوص نحوه ثبت مالیات و عوارض در دفاتر یا سامانه مؤدیان تعیین شرکت های فعال در زنجیره قبل از انتهای زنجیره توزیع و فروش، نحوه انتقال اعتبارات مالیات و عوارض بـه انتهای زنجیره، رسیدگی، مطالبه، تهاتر، استرداد، وصول و واریز بـه حساب تعیین شده سازمان ظرف شش ماه پس از تصویب این قانون با پیشنهاد مشترک سازمان، شرکت ملی نفت ایران و توانیر بـه تصویب وزیران امور اقتصادی و دارایی، نفت و نیرو می رسد.
کلیه کارفرمایان موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری و ماده 29 قانون برنامه ششم توسعه موظفند اطلاعات مربوط بـه قراردادهای پیمانکاری را حداکثر تا یک ماه پس از انعقاد قرارداد در سامانه مؤدیان ثبت نمایند، در غیر این صورت، سازمان مکلف است با رعایت ماده 9 قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان اطلاعات ثبت شده توسط پیمانکاران در سامانه مذکور را مورد قبول کارفرما تلقی نماید.
وزیر امور اقتصادی و دارایی مجاز است با پیشنهاد سازمان مدت دوره مالیاتی را برای هر گروه از مؤدیان دو یا یک ماهه تعیین نماید؛ مشروط بر آنکه تغییرات مذکور حداقل سه ماه قبل از شروع دوره مالیاتی، از طریق سامانه مؤدیان، پایگاه اطلاع رسانی سازمان و حداقل یکی از روزنامه های کثیرالانتشار اطلاع رسانی عمومی شود.
تبصره ـ در صورتی کـه شروع یا خاتمه فعالیت مؤدی در خلال یک دوره مالیاتی باشد، زمان فعالیت مؤدی طی دوره مربوط، یک دوره مالیاتی تلقی می شود.
الف ـ سازمان می تواند برای اشخاص حقیقی کـه بیش از یک نوع واحد مشمول مالیات در یک مکان یا مکان های متعدد دارند، در سامانه مؤدیان کارپوشه واحد ایجاد کند.
ب ـ مؤدیانی کـه دارای واحد مشمول مالیات در شعب متعدد هستند، مکلفند از یک کارپوشه واحد در سامانه مؤدیان استفاده کنند.
پ ـ در مشارکت های مدنی، اعم از اختیاری و قهری، اشخاص حقیقی در هر واحد شغلی مکلفند از بین خود یک نفر را بـه عنوان نماینده واحد شغلی انتخاب نمایند. کلیه تکالیف مالیاتی واحد شغلی، از جمله ثبت نام و ثبت معاملات در سامانه مؤدیان و پرداخت مالیات توسط وی بـه نمایندگی شرکا انجام می شود، در غیر این صورت، سازمان موظف است دسترسی واحد مزبور بـه سامانه مؤدیان را قطع و پایانه فروشگاهی آن را مسدود نماید.
ت ـ برای مؤدیانی کـه مکان ثابت برای شغل خود ندارند، محل سکونت آنان، از لحاظ امور مالیاتی ملاک اعتبار است. در صورتی کـه مؤدی مکان های متعدد برای سکونت خود داشته باشد، مکلف است یکی از آنها را برای انجام تکالیف مالیاتی معرفی نماید، در غیر این صورت، سازمان یکی از مکان های سکونت مؤدی را برای انجام تکالیف مالیاتی انتخاب و بـه وی اعلام می کند.
در مورد اشخاص حقوقی کـه حکم بـه انحلال آنها داده شده است تا زمان ختم تصفیه، شخص حقوقی مزبور کماکان مؤدی محسوب می شود و مدیر یا مدیران تصفیه مکلف بـه انجام تکالیف مقرر در این قانون می باشند.
در انتقال یک واحد صنفی، شخص دارنده واحد صنفی تا اتمام انتقال، مسئولیت اجرای مقررات و تمامی تکالیف دوره های مالیاتی مربوط از جمله صدور صورت حساب، ثبت معاملات در سامانه مؤدیان و سایر تکالیف قانونی را برعهده دارد. خریدار مسئولیتی در قبال تکالیف واحد صنفی قبل از اتمام انتقال ندارد؛ مگر اینکه بـه موجب سند رسمی این مسئولیت را پذیرفته باشد.
تبصره ـ انتقال دهنده باید حداکثر ظرف ده روز سازمان را نسبت بـه زمان اتمام فعالیت خود مطلع سازد. در صورت عدم اطلاع و شروع فعالیت توسط مؤدی جدید، در پرداخت مالیات و جریمه ها با وی مسئولیت تضامنی خواهد داشت.
