آیین نامه اعطای تابعیت ایران به فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی مصوب 1399/02/31
شماره روزنامه رسمی: 21910
تاریخ روزنامه رسمی: 1399/03/19
مرجع تصویب: هیات وزیران
تاریخ تصویب: 1399/02/31
هیات وزیران در جلسه 1399/02/31 بـه پیشنهاد شماره 15519 مورخ 1399/02/21 معاونت حقوقی رییس جمهور و بـه استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین نامه اعطای تابعیت ایران بـه فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی را بـه شرح زیر تصویب کرد:
در این آیین نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط بـه کار می روند:
1 ـ قانون: قانون اصلاح قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی مصوب 1398
2 ـ ازدواج شرعی: ازدواجی کـه مطابق قوانین ایران معتبر باشد، اعم از اینکه ثبت شده یا نشده باشد.
3 ـ پروانه اقامت: سندی کـه بر اساس قانون راجع بـه ورود و اقامت اتباع خارجه در ایران مصوب 1310 و اصلاحات بعدی آن یا مقررات ورود و اقامت اتباع خارجی در مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی جمهوری اسلامی ایران، صادر شده یا می شود.
4 ـ متقاضی: اشخاص زیر متقاضی تلقی می شوند:
الف ـ هر زن ایرانی کـه با مرد غیر ایرانی ازدواج کرده و در نتیجه این ازدواج، دارای فرزند زیر (18) سال باشد.
ب ـ هر فردی کـه از مادر ایرانی و پدر غیر ایرانی متولد شده و بیش از (18) سال تمام داشته باشد.
5 ـ زن ایرانی: زنی کـه پیش از ولادت فرزند، مطابق قوانین و مقررات ایران، دارای تابعیت ایرانی باشد و با مرد خارجی ازدواج کرده باشد.
6 ـ اصلاح 1399/04/15ـ مرجع امنیتی: هر دو نهاد امنیتی مندرج در قانون
ملاک ایرانی بودن مادر، اسناد سجلی او است.
ملاک ازدواج شرعی مادر ایرانی با پدر خارجی فرزند مشمول این قانون، عقدنامه رسمی یا هر سند معتبر قانونی مبنی بر وقوع نکاح یا صدور رای قضایی (داخلی یا خارجی) مبنی بر وجود رابطه زوجیت او است.
تبصره 1 ـ احراز وقوع ازدواج هایی کـه از تاریخ لازم الاجرا شدن قانون تا زمان انتشار این آیین نامه در روزنامه رسمی صورت گرفته، موکول بـه ارایه عقدنامه رسمی یا حکم قطعی مرجع قضایی مبنی بر احراز وقوع نکاح شرعی است. در مورد ازدواج هایی کـه پس از انتشار این آیین نامه واقع می شوند، تنها ازدواج ثبت شده ملاک تایید تابعیت فرزندان متولد از این ازدواج ها خواهد بود.
تبصره 2 ـ صدور و اجرای حکم قطعی طلاق یا فسخ نکاح، مانع از رسیدگی بـه درخواست اعلام تابعیت ایرانی برای فرزندان حاصل از ازدواج منتهی بـه حکم طلاق نیست.
فوت مادر، پدر یا فرزند و حجر این افراد، با رعایت تبصره ماده (11) این آیین نامه، مانع از درخواست اعلام تابعیت ایرانی برای فرزند نیست. در صورت فوت یا حجر مادر و نرسیدن فرزند بـه هجده سالگی، دادستان شهرستان محل اقامت فرزند پس از انجام تحقیقات و گردآوری مستندات و ادله، درخواست مورد نظر را بـه استانداری ارایه می کند.
تبصره 1 ـ در صورت فوت یا حجر مادر یا حجر فرزند و وجود قیم منصوب یا قیم اتفاقی یا امین موقت موضوع ماده 1187 قانون مدنی، حسب مورد، افراد مذکور درخواست و دلایل و مدارک را ارایه می کنند.
تبصره 2 ـ اقامت فرزند در خارج از کشور، مانع از رسیدگی بـه درخواست مربوط بـه وی نمی شود.
تعلق فرزند مشمول این قانون بـه مادر ایرانی، بـه موجب گواهی معتبر بیمارستان یا گواهی هر یک از مراکز بهداشتی و درمانی ایرانی کـه فرزند در آن جا متولد شده و در صورت نبودن هر یک از این گواهی ها یا تولد طفل در خارج از کشور، بـه موجب رای مرجع قضایی (داخلی یا خارجی)، احراز می شود.
تبصره ـ تایید تابعیت ایرانی فرزندانی کـه در خارج از ایران از مادر ایرانی متولد شده اند یا تا زمان تقدیم درخواست موضوع این آیین نامه در ایران اقامت قانونی نداشته اند یا در زمان تقدیم درخواست، قانوناً مقیم ایران نباشند، بر اساس گواهی ثبت رسمی ازدواج پدر و مادر آنها مطابق مقررات کشور محل تنظیم سند و رعایت قوانین و مقررات احوال شخصیه ایرانیان، صورت می پذیرد.
صدور پروانه اقامت برای پدر غیر ایرانی فرد مشمول قانون در صورت نداشتن مشکل امنیتی، مشروط بـه تایید و اعلام تابعیت ایرانی فرزند و درخواست کتبی وی برای اقامت در ایران، براساس قوانین و مقررات مربوط صورت می گیرد. تبصره ـ در صورتی کـه پدر غیر ایرانی بـه موجب این قانون اجازه اقامت اخذ کند و پس از آن از زن ایرانی بـه واسطه صدور حکم طلاق یا فسخ نکاح یا هر طریقی کـه موجب مفارقت می شود، جدا شود، اقامتی کـه بدین جهت تحصیل کرده، لغو می شود.
در صورت اعلام صریح وجود مشکل امنیتی توسط مرجع امنیتی ظرف سه ماه، عدم موافقت بـه استانداری مربوط یا نمایندگی سیاسی و کنسولی جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور اعلام می شود. پس از ابلاغ عدم موافقت توسط استانداری یا نمایندگی مذکور بـه متقاضی، وی حق دارد ظرف یک سال از تاریخ ابلاغ نسبت بـه اعلام نظر مرجع امنیتی اعتراض کند. مرجع امنیتی پس از دریافت اعتراض، دوباره بـه موضوع رسیدگی و حداکثر ظرف سه ماه اظهارنظر می کند.
اصلاح 1399/06/23 ـ در موضوعات غیر امنیتی متقاضی می تواند تا یک سال پس از وصول پاسخ نهایی، درخواست تجدیدنظر خود را بـه استانداری یا نمایندگی سیاسی و کنسولی جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور ارایه کند. تجدیدنظر خواهی براساس نوبت وصول، در کمیسیون تابعیت وزارت کشور مطرح می شود. کمیسیون یاد شده موظف است طبق مقررات، حداکثر ظرف شش ماه درخواست را بررسی و تصمیم نهایی خود را بـه معترض ابلاغ کند.
برای شروع روند اعلام تابعیت، متقاضی موظف است درخواست کتبی یا الکترونیکی خود را با اطلاعات کامل و ارایه مستندات بـه استانداری محل تولد یا اقامت مادر ایرانی فرزند، ارایه کند. در این تقاضانامه نام، نام خانوادگی، شغل، نشانی محل سکونت و محل کار، مشخصات و مدارک تابعیت پدر فرزند، مشخصات سجلی مادر فرزند و اطلاعات قابل ذکر هویتی فرزند، بیان می شود.
تبصره 1 ـ درصورتی کـه پدر فرزند، مجهول المکان باشد یا محل سکونت مشخصی در ایران نداشته باشد یا فرزند با پدر خود زندگی نکند، مادر آخرین محل اقامت پدر فرزند در ایران یا محل آخرین سکونت مشترک خود با او را بـه مرجع مربوط، اعلام می کند.
تبصره 2 ـ فرزندان بالاتر از هجده سال شمسی کـه پیش از رسیدن بـه این سن، سابقه درخواست اعلام تابعیت ایرانی ندارند یا پس از جریان یافتن درخواست مادر، بـه سن مذکور رسیده اند، حق دارند درخواست خود را ارایه یا پیگیری کنند. در صورت جریان یافتن پرونده بـه درخواست مادر فرزندان یاد شده، ادامه پیگیری از طریق خود فرزند صورت می پذیرد. تعیین سن این افراد بـه عهده استانداری یا مرجع صالح رسیدگی است و این مراجع می توانند هر گونه تحقیق لازم، از قبیل اخذ نظر پزشکی قانونی را انجام دهند.
استانداری محل تولد یا اقامت زن ایرانی، مدارک هویتی را جهت بررسی و تعیین اصالت مدارک و انجام استعلامات مربوط، دریافت می کند.
تبصره 1 ـ اداره کل ثبت احوال استان مربوط موظف است در صورت عدم احراز اصالت مدارک توسط اداره ثبت احوال محل تولد زن ایرانی، مراتب را با ذکر دلایل و نواقص پرونده از طریق استانداری بـه اطلاع متقاضی برساند. متقاضی کـه درخواست وی در مرحله بررسی اولیه رد شده باشد، می تواند نسبت بـه تکمیل پرونده اقدام و پس از رفع نواقص، دوباره بررسی پرونده را درخواست کند.
تبصره 2 ـ در صورت اعتراض بـه اعلام اداره ثبت احوال نسبت بـه پرونده کامل و نهایی شده از سوی متقاضی، متقاضی می تواند ظرف یک سال اعتراض خود را بـه استانداری مربوط تسلیم کند.
ایرانی بودن مادر، ازدواج وی با مرد غیر ایرانی و تعلق فرزند بـه مادر و حصول آن از ازدواج مذکور برای اعلام تابعیت فرزند توسط استانداری، ضروری است و ارایه اسناد و دلایل مربوط بـه این موارد بـه عهده متقاضی و احراز اصالت این موارد بـه عهده استانداری های سراسر کشور است. در مورد اسناد سجلی، نظر اداره ثبت احوال ملاک است.
تبصره ـ در صورت فوت مادر، پدر یا فرزند در زمان ارایه درخواست یا پس از آن، ادامه رسیدگی بـه پرونده در استانداری، موکول بـه احراز نسب فرزند با پدر و مادر، در مرجع قضایی است. پس از ارایه حکم قطعی مرجع قضایی، مرجع رسیدگی کننده بر اساس مقررات بـه رسیدگی خود ادامه می دهد.
استانداری پس از تایید صحت موارد فوق، موظف است وجود یا فقدان مشکل امنیتی را از مرجع امنیتی استعلام کند. مرجع امنیتی باید حداکثر ظرف سه ماه نظر خود را جهت اعلام تابعیت ایرانی صریحاً بـه استانداری اعلام کند.
تبصره ـ بررسی، احراز و اعلام وجود مشکل امنیتی در مرجع امنیتی، بر اساس دلایل و مستندات فنی، امنیتی و اطلاعاتی قطعی و موجود در رابطه با متقاضی صورت می گیرد.
اصلاح 1399/06/23 ـ عدم ارسال پاسخ روشن ظرف سه ماه توسط مرجع امنیتی بـه منزله فقدان مشکل امنیتی تلقی می شود و در این صورت و در فرض اعلام رسمی فقدان مشکل امنیتی، اداره ثبت احوال محل تولد مادر ایرانی موظف بـه صدور کارت ملی و شناسنامه برای فرد مورد نظر است. در صورت اعلام صریح وجود مشکل امنیتی از سوی مراجع مذکور، رد درخواست توسط استانداری بـه متقاضی ابلاغ می شود. این تصمیم ظرف یک سال از تاریخ ابلاغ آن بـه متقاضی در کمیسیون تابعیت وزارت کشور قابل تجدیدنظر خواهی است. این کمیسیون موظف است ظرف شش ماه در خصوص این درخواست، تصمیم گیری نهایی و نتیجه را بر اساس نظر مرجع امنیتی بـه متقاضی ابلاغ کند.
در صورت موافقت با درخواست اعلام تابعیت برای فرزند متولد از مادر ایرانی، نتیجه جهت صدور پروانه اقامت پدر توسط استانداری بـه اطلاع نیروی انتظامی محل اقامت مادر ایرانی می رسد. صدور پروانه اقامت مذکور موکول بـه درخواست کتبی پدر است.
متقاضی خارج از کشور جهت ارایه درخواست اعلام تابعیت و تشکیل پرونده بـه نمایندگی سیاسی و کنسولی جمهوری اسلامی ایران در کشور محل سکونت مادر ایرانی مراجعه می کند. احراز اصالت مدارک ارایه شده از جمله اسناد مربوط بـه مادر ایرانی، ازدواج وی با مرد غیر ایرانی و تعلق فرزند بـه مادر، بـه عهده نمایندگی مذکور است.
نمایندگی سیاسی و کنسولی جمهوری اسلامی ایران موظف است در صورت نقص مدارک، مراتب را با ذکر دلایل و نواقص پرونده بـه اطلاع متقاضی برساند. متقاضی کـه درخواست وی در مرحله بررسی اولیه رد شده است، می تواند نسبت بـه تکمیل پرونده اقدام و پس از رفع نواقص، دوباره بررسی پرونده را درخواست کند. در صورت اعتراض بـه تصمیم نهایی نمایندگی، متقاضی می تواند ظرف یک سال مراتب تجدید نظرخواهی خود را بـه نمایندگی منعکس کند تا پرونده جهت بررسی بـه کمیسیون تابعیت وزارت کشور ارسال شود. ترتیب رسیدگی این کمیسیون بـه شرح مواد (8) و (13) این آیین نامه است.
در صورت تایید مدارک، نمایندگی سیاسی و کنسولی جمهوری اسلامی ایران موظف است پرونده متقاضی را برای دریافت مجوز صدور شناسنامه و کارت ملی بـه وزارت امور خارجه و سازمان ثبت احوال کشور ارسال کند.
وزارت امور خارجه موظف است پس از ارسال پرونده توسط نمایندگی سیاسی و کنسولی جمهوری اسلامی ایران در خصوص وجود یا عدم وجود مشکل امنیتی درباره فرد مورد نظر از وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی استعلام کند. این دو مرجع طبق ترتیبات مقرر در ماده (7) این آیین نامه بررسی و صریحاً اعلام نظر می کنند.
پس از تکمیل پرونده و احراز فقدان مشکل امنیتی، وزارت امور خارجه مراتب را بـه نمایندگی سیاسی و کنسولی جمهوری اسلامی ایران در کشور محل اقامت مادر ایرانی اعلام می کند تا نسبت بـه صدور شناسنامه و کارت ملی برای متقاضی، اقدام شود.
در صورتی کـه پدر غیر ایرانی تمایل بـه اقامت در ایران داشته باشد، می تواند با مراجعه بـه نمایندگی سیاسی و کنسولی جمهوری اسلامی ایران در کشور محل اقامت مادر ایرانی، صدور روادید ایرانی را برای خود درخواست کند. پدر غیر ایرانی در صورت ورود بـه کشور، می تواند از طریق نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، صدور سند اقامت برای خود را درخواست کند.
فرزندان موضوع قانون و این آیین نامه، پس از طی روند مقرر در آیین نامه و از زمان تایید تابعیت ایرانی آنان، از حقوق و تکالیف اتباع ایران برخوردار هستند.
درخواست هایی کـه قبل از تاریخ لازم الاجرا شدن این آیین نامه برای اعلام تابعیت فرزندان موضوع قانون ارایه شده اند، پس از رفع نقص احتمالی و انطباق با شرایط این آیین نامه، مورد رسیدگی قرار می گیرند.
در صورت احراز تقلب یا رفتار غیر قانونی شخص یا اشخاص در ارایه دلایل و مستندات بـه منظور استفاده از مزایای قانون، استانداری حسب مورد، ضمن توقف یا پایان دادن بـه رسیدگی خود، بر اساس احکام قانونی مربوط، علیه اشخاص مذکور طرح دعوا می کند. در این صورت، مرجع قضایی صالح حسب مورد براساس قوانین حاکم بر رفتار مرتکب یا مرتکبان، آنها را مجازات می کند. در صورتی کـه اعلام تابعیت فرزند ناشی از ازدواج زن ایرانی با مرد غیر ایرانی بر اساس اسناد یا دلایل خلاف واقع یا نامعتبر صورت گرفته باشد، تابعیت اعلامی و اسناد صادر شده بر اساس آن، با تصمیم استانداری مربوط، ملغی اعلام و مراتب بـه اشخاص مرتبط ابلاغ می شود. در صورت بی تاثیر بودن رفتار مذکور در اعلام تابعیت، رسیدگی بـه درخواست تا اتخاذ تصمیم نهایی در استانداری براساس مقررات این آیین نامه ادامه می یابد.
این آیین نامه از زمان تصویب لازم الاجرا است.
اسحاق جهانگیری ـ معاون اول رییس جمهور
