آیین نامه آموزشگاه های رانندگی مصوب 1397/03/02

آیین نامه آموزشگاه های رانندگی مشتمل بر 20 ماده مصوب 1397/03/02 هیأت وزیران

 

شناسنامه آیین نامه آموزشگاه های رانندگی:

 

شماره روزنامه رسمی: 21333

تاریخ روزنامه رسمی: 1397/03/21

شماره ابلاغ: 29797/ت52792هـ

تاریخ ابلاغ: 1397/03/09

مرجع تصویب: هیأت وزیران 

تاریخ تصویب: 1397/03/02 

 

بیشتر بخوانید:

مجموعه مقررات مرتبط با آیین نامه آموزشگاه های رانندگی (مقررات راهنمایی و رانندگی)

موضوعات امنیتی، نظامی و انتظامی در آرای وحدت رویه قضایی

موضوعات امنیتی، نظامی و انتظامی در آرای دیوان عدالت 

موضوعات نظامی، امنیتی و انتظامی در نظریات مشورتی

 

متن آیین نامه با تغییرات بعدی:

 

هیأت وزیران در جلسه 1397/03/02 به پیشنهاد وزارت کشور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین نامه اجرایی آموزشگاه های رانندگی را به شرح زیر تصویب کرد:

 

ماده 1 ـ در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:

الف ـ اصلاح 1402/04/28 ـ پلیس: پلیس راهنمایی و رانندگی فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران 1382.

ب ـ آموزشگاه: واحد صنفی کـه بر اساس مقررات این آیین نامه و قانون نظام صنفی کشور مصوب 1382 و اصلاحات بعدی آن تأسیس و منحصراً دانش و مهارت رانندگی داوطلبان را طبق قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی و ضوابط این آیین نامه به آنان تعلیم می دهد.

پ ـ مهارت آموز: فردی کـه به منظور یادگیری قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی و فراگیری یا بازآموزی دانش و مهارت رانندگی در آموزشگاه ثبت نام می کند.

ت ـ اصلاح 1402/04/28 ـ موسس: شخصی حقیقی یا حقوقی است کـه به منظور فعالیت در زمینه آموزش مقررات رانندگی پس از اخذ پروانه تأسیس آموزشگاه از پلیس نسبت به دریافت پروانه کسب اقدام می نماید.

ث ـ اصلاح 1402/04/28 ـ مدیر: شخص حقیقی کـه از طرف موسس، مسئولیت اداره آموزشگاه را بر عهده می گیرد.

تبصره ـ موسس می تواند در صورت دارا بودن شرایط لازم، همزمان به عنوان مدیر همان آموزشگاه فعالیت نماید.

ج ـ مدرس: فرد آموزش دیده و دارای مجوز کـه به آموزش قوانین و مقررات رانندگی و اصول ایمنی و فنی به مهارت آموزان در آموزشگاه اشتغال دارد.

چ ـ مربی: فرد آموزش دیده، ماهر و دارای مجوز در امر تعلیم مهارت عملی رانندگی و اصول ایمنی به مهارت آموزان.

ح ـ وسیله نقلیه آموزشی: وسیله نقلیه دارای معاینه فنی و علائم مشخص، تجهیزات و شرایط مندرج در بند (4) ماده1 آیین نامه راهنمایی و رانندگی موضوع تصویب نامه شماره 20873 /ت 29169هـ مورخ 1384/04/08 و اصلاحات بعدی آن.

خ ـ اصلاح 1402/04/28 ـ مرجع صدور پروانه کسب اتحادیه آموزشگاه های رانندگی و یا دستگاه های موضوع تبصره ماده (30) قانون نظام صنفی کشور

د ـ اصلاح 1402/04/28 ـ پروانه کسب: پروانه کسب مجوزی است کـه در چهارچوب قانون نظام صنفی کشور مصوب با اصلاحات بعدی ،آن صادر و به مؤسس اعطا می شود مؤسس مکلف است ظرف شش ماه پس از دریافت پروانه تأسیس نسبت به اخذ پروانه کسب نیز اقدام نماید در غیر این صورت مجوز تأسیس از درجه اعتبار ساقط می شود.

ذ ـ گواهی آموزش: مدرکی کـه پس از طی دوره های آموزشی نظری، عملی و فنی و تخصصی متناسب با نوع درخواست مهارت آموز از سوی آموزشگاه به وی اعطا می شود.

ر ـ آزمون: فرایند سنجش دانش نظری و مهارت عملی و فنی مهارت آموزان واجد شرایط کـه پس از اخذ گواهی آموزش عملی، متناسب با نوع گواهینامه توسط افسران آموزش دیده شاغل در پلیس انجام می پذیرد.

تبصره ـ الحاق 1403/09/14 ـ پلیس می تواند در صورت کمبود افسران آموزش دیده شاغل، بدون ایجاد بارمالی یا هزینه جدید برای دولت یا متقاضیان، از کارشناسان خبره مورد وثوق (دارندگان مجوز کاردان فنی و کارشناس تصادفات یا کارشناس عالی تصادفات) برای آزمون عملی استفاده نماید.

 

ماده 2 ـ انواع آموزشگاه های رانندگی به شرح زیر است:

الف ـ آموزشگاه رانندگی موتورسیکلت: آموزشگاهی کـه در امر آموزش قوانین و مقررات و مهارت عملی رانندگی با انواع موتورسیکلت به مهارت آموزان فعالیت می کند.

ب ـ آموزشگاه رانندگی پایه سوم: آموزشگاهی کـه در امر آموزش قوانین و مقررات و مهارت عملی رانندگی با وسایل نقلیه موتوری دارای حداکثر مجموع وزن و ظرفیت بار (3/5) تن یا حداکثر (9) نفر سرنشین با احتساب راننده فعالیت می کند.

پ ـ آموزشگاه رانندگی پایه دوم: آموزشگاهی کـه در امر آموزش قوانین و مقررات و مهارت عملی با وسایل نقلیه موتوری دارای حداکثر مجموع وزن و ظرفیت بار (6) تن یا حداکثر (26) نفر سرنشین با احتساب راننده فعالیت می کند.

ت ـ آموزشگاه رانندگی پایه یکم: آموزشگاهی کـه در امر آموزش قوانین و مقررات و مهارت عملی رانندگی با وسایل نقلیه موتوری دارای مجموع وزن و ظرفیت بار بیش از (6) تن یا بیش از (26) نفر سرنشین فعالیت می کند.

ث ـ آموزشگاه رانندگی ویژه: آموزشگاهی کـه در امر آموزش قوانین و مقررات و مهارت عملی رانندگی، هدایت و به کارگیری وسایل نقلیه عمرانی، صنعتی، کشاورزی و کارگاهی فعالیت می کند.

ج ـ مجتمع آموزش رانندگی: آموزشگاهی کـه در امر آموزش قوانین و مقررات و مهارت عملی رانندگی برای حداقل دو نوع گواهینامه فعالیت می کند.

تبصره 1 ـ آموزش های لازم برای فعالیت مدیر، مدرس و مربی توسط اتحادیه انجام خواهد شد.

تبصره 2 ـ برگزاری آزمون ها و نیز تاییدیه صلاحیت مدیر، مدرس و مربی بر عهده پلیس است.

 

ماده 3 ـ آموزشگاه باید برای انجام آموزش های مربوط، دارای شرایط و تجهیزات زیر باشد:

الف ـ شرایط عمومی:

1 ـ در اختیار داشتن حداقل یک کلاس مناسب آموزشی با مساحت (40) مترمربع با ظرفیت حداکثر (25) نفر، دفتر کار، سالن انتظار، نمازخانه و سرویس های بهداشتی مناسب مجموعاً به مساحت اعیانی حداقل (130) مترمربع زیر بنای مفید در کاربری مرتبط و دارای ورودی و خروجی مجزا از توقفگاه (پارکینگ).

2 ـ مجهز بودن به تجهیزات اطفای حریق و کمک های اولیه.

3 ـ دارا بودن مدرس و مربیان واجد شرایط متناسب با خدمات مورد نیاز.

4 ـ دارا بودن رایانه و ملحقات جانبی برای انجام خدمات برخط.

5 ـ اخذ تایید صلاحیت شدآمدی (ترافیکی) از پلیس با رعایت موارد زیر:

5 ـ 1 ـ حداقل عرض معبر دسترسی به آن (12) متر باشد.

5 ـ 2 ـ فاصله آن تا تقاطع ها و میادین واقع در معابر اصلی حداقل) 100) متر باشد.

5 ـ 3 ـ فاصله آن تا توقفگاه (پارکینگ) اختصاصی آموزشگاه از (200) متر تجاوز ننماید.

5 ـ 3 ـ رعایت حداقل فاصله به شعاع (1000) متر تا آموزشگاه هم نوع.

5 ـ 3 ـ رعایت حریم حفاظتی امنیتی اماکن نظامی و انتظامی در شهرها.

ب ـ شرایط اختصاصی:

1 ـ آموزشگاه رانندگی موتورسیکلت:

1 ـ 1 ـ اصلاح 1402/04/28 ـ در اختیار داشتن حداقل دو دستگاه موتور سیکلت برقی دو دستگاه موتور سیکلت دنده ای و دو دستگاه موتورسیکلت خودکار اتوماتیک همگی به صورت سالم و آماده به کار متناسب با نوع گواهینامه

1 ـ 2 ـ اصلاح 1402/04/28 ـ در اختیار داشتن حداقل شش خودروی آموزشی سالم آماده به کار متناسب با نوع گواهینامه

1 ـ 3 ـ الحاق 1402/04/28 ـ در اختیار داشتن حداقل دو دستگاه کامیونت (لوری) و دو دستگاه مینی بوس آموزشی سالم آماده به کار متناسب با نوع گواهینامه

1 ـ 4 ـ الحاق 1402/04/28 ـ در اختیار داشتن حداقل دو دستگاه کامیون و دو دستگاه اتوبوس آموزشی سالم و آماده به کار متناسب با نوع گواهینامه

تبصره ـ الحاق 1402/04/28 ـ ملاک سن فرسودگی جهت خودرو سواری آموزشی سن تعیین شده برای خودروهای عمومی می باشد.

2 ـ آموزشگاه رانندگی پایه سوم:

2 ـ 1 ـ در اختیار داشتن حداقل (6) خودروی آموزشی سالم آماده به کار، فاقد عیب و نقص کـه بیش از هفت سال از مدل سال پایین تر نباشد.

2 ـ 2 ـ در اختیار داشتن حداقل (100) متر توقفگاه (پارکینگ) اختصاصی متمرکز به صورت محصور و مسطح برای توقف وسایل نقلیه آموزشی.

3 ـ آموزشگاه رانندگی پایه دوم:

3 ـ 1 ـ در اختیار داشتن حداقل دو دستگاه کامیونت (لوری) و دو دستگاه مینی بوس آموزشی سالم آماده به کار کـه بیش از ده سال از مدل سال پایین تر نباشد.

3 ـ 2 ـ در اختیار داشتن حداقل (200) متر توقفگاه (پارکینگ) اختصاصی متمرکز به صورت محصور و مسطح برای توقف خودروهای آموزشی.

3 ـ 3 ـ در اختیار داشتن معبر آموزشی ویژه وسایل نقلیه نیمه سنگین بر اساس ضوابط اعلامی.

3 ـ 4 ـ دارا بودن کارگاه آموزش فنی با مساحت حداقل (50) مترمربع با تجهیزات کمک آموزشی فنی و قطعات منفصله مورد نیاز، متناسب با نوع وسایل نقلیه آموزشی.

4 ـ آموزشگاه رانندگی پایه یکم:

4 ـ 1 ـ در اختیار داشتن حداقل دو دستگاه کامیون و دو دستگاه اتوبوس آموزشی سالم و آماده بکار به صورت دنده ای کـه بیش از ده سال از مدل سال پایین تر نباشد.

تبصره ـ استفاده از کامیون و اتوبوس های بیش از ده سال ساخت تا سقف پانزده سال منوط به بازدید فنی کارشناس پلیس و تأیید آن می باشد.

4 ـ 2 ـ در اختیار داشتن تپه و معبر آموزشی ویژه وسایل نقلیه سنگین برابر ضوابطی کـه پس از سه ماه از ابلاغ آیین نامه توسط پلیس اعلام می شود و (200) متر محل توقف (پارک) اختصاصی.

4 ـ 3 ـ دارا بودن کارگاه با مساحت حداقل (50) مترمربع با تجهیزات کمک آموزشی فنی و قطعات منفصله مورد نیاز، متناسب با نوع وسایل نقلیه آموزشی.

5 ـ آموزشگاه رانندگی ویژه:

5 ـ 1 ـ در اختیار داشتن ماشین آلات عمرانی، صنعتی، کشاورزی و کارگاهی حسب نیاز.

5 ـ 2 ـ در اختیار داشتن توقفگاه و محل آموزشی با وسعت مناسب با نوع و تعداد وسایل نقلیه آموزشی خارج از مناطق مسکونی بر اساس ضوابط اعلام شده از سوی پلیس.

5 ـ 3 ـ دارا بودن کارگاه با مساحت حداقل (50) مترمربع با تجهیزات کمک آموزشی فنی و قطعات منفصله مورد نیاز، متناسب با نوع وسایل نقلیه آموزشی.

تبصره ـ الحاق 1402/04/28– ملاک سن فرسودگی جهت خودرو سواری آموزشی، سن تعیین شده برای خودرو های عمومی می باشد.

 

ماده 4 ـ اصلاح 1401/07/27 ـ شرایط فعالیت به عنوان موسس و مدیر آموزشگاه به شرح زیر است:

الف ـ تابعیت جمهوری اسلامی ایران.

ب ـ دارا بودن حداقل بیست و پنج سال سن.

پ ـ دارا بودن گواهی پایان خدمت و یا معافیت دایم یا موقت از خدمت دوره ضرورت.

ت ـ داشتن گواهینامه رانندگی معتبر و متناسب با نوع آموزشگاه) صرفاً برای مدیر (.

ث ـ ارایه گواهی عدم اعتیاد به مواد مخدر و روان گردان.

ج ـ متأهل بودن.

چ ـ دارا بودن حداقل مدرک تحصیلی دیپلم برای موسس و مدیر.

ح ـ عدم سوء پیشینه موثر کیفری.

 

ماده 5 ـ مدت اعتبار مجوز مدیر سه سال است و برای دوره های سه ساله بعدی به شرط استمرار شرایط، قابل تمدید است.

تبصره ـ در صورت احراز فقدان یا از دست دادن یک یا چند مورد از شرایط مدیریت، مجوز مدیریت باطل و بی اعتبار می باشد.

 

ماده 6 ـ اصلاح 1402/04/28 ـ پروانه کسب به نام مؤسس آموزشگاه با اعتبار پنج ساله توسط مرجع صدور پروانه کسب صادر می گردد و به شرط استمرار شرایط مندرج در آیین نامه اجرایی نحوه صدور و تمدید پروانه کسب (موضوع ماده (12) قانون نظام صنفی) مصوب 1394/11/04 وزارت صنعت، معدن و تجارت قابل تمدید می باشد.

تبصره 1 ـ موسس مکلف است ظرف دو ماه قبل از انقضای اعتبار پروانه کسب، درخواست کتبی خود را جهت تمدید پروانه کسب به اتحادیه تسلیم نماید.

تبصره 2 ـ چنانچه موسس ظرف شش ماه پس از تاریخ صدور پروانه کسب، فعالیت آموزشگاه را در چهارچوب ضوابط تعیین شده آغاز ننماید، پروانه صادره باطل می گردد.

تبصره 3 ـ پروانه کسب قابل واگذاری به سایر اشخاص نیست.

تبصره 4 ـ تغییر مکان آموزشگاه به مکان دیگر با رعایت مفاد این آیین نامه بلامانع است.

تبصره 5 ـ در صورت فوت یا حجر موسس یا عدم توانایی کـه قادر به اداره آموزشگاه نباشد پس از صدور پروانه کسب، نماینده قانونی وی مکلف است ضمن اطلاع به اتحادیه ظرف سه ماه نسبت به انتقال پروانه کسب برابر ضوابط به شخص واجد شرایط اقدام نماید. پس از انقضای این مهلت و عدم معرفی فرد جدید، تا تعیین تکلیف قانونی فعالیت آموزشگاه معلق می گردد.

تبصره 6 ـ اصلاح 1402/04/28 ـ در صورت درخواست جابجایی مکان آموزشگاه از سوی موسس به دلایل غیرارادی ناشی از بروز حوادث غیر مترقبه و مانند آن تا زمان اخذ پروانه در مکان جدید با تأیید مرجع صدور پروانه کسب ادامه فعالیت وی برای مدت یکسال بلامانع میباشد.

 

ماده 7 ـ موسس مکلف است درخواست تعطیلی موقت آموزشگاه را مشروط به اتمام دوره آموزش نظری و عملی مهارت آموزان ثبت نام شده خود به صورت کتبی به اتحادیه تسلیم نماید. اتحادیه می تواند مجوز تعطیلی موقت آموزشگاه را حداکثر به مدت یک سال صادر نماید کـه با درخواست مجدد برای یک سال دیگر قابل تمدید است.

تبصره ـ درصورت تعطیلی آموزشگاه بدون مجوز، اتحادیه به محض اطلاع مراتب را کتباً به موسس ابلاغ می نماید. موسس مکلف است حداکثر ظرف پانزده روز پس از ابلاغ جهت تعیین تکلیف به اتحادیه مراجعه کند. در غیر این صورت پروانه آموزشگاه از درجه اعتبار ساقط می گردد.

 

ماده 8 ـ شرایط فعالیت به عنوان مدرس برای آموزش های نظری به شرح زیر است:

الف ـ دارا بودن مدرک کارشناسی یا مدرک دوره های آموزش فنی ـ حرفه ای یا دانشگاه علوم انتظامی در حوزه های برنامه ریزی حمل و نقل یا راه و ترابری، تصادفات، مکانیک خودرو و فوریت های پزشکی متناسب با عنوان و سرفصل های آموزشی و نوع آموزشگاه.

ب ـ کسب گواهی موفقیت در آزمون تخصصی پلیس.

تبصره ـ گواهی موضوع این بند با اعتبار سه ساله توسط پلیس صادر خواهد شد. مدت اعتبار کارت مدرسان در صورت استمرار شرایط مندرج در این آیین نامه و دستورالعمل مربوط قابل تمدید است. مدرسان مکلفند دو ماه قبل از انقضای اعتبار کارت نسبت به درخواست تمدید آن اقدام کنند.پ ـ دارا بودن گواهی پایان خدمت یا معافیت دایم یا موقت از خدمت دوره ضرورت برای آقایان و غیر نظامیان.

ت ـ عدم سوء پیشینه مؤثر کیفری.

ث ـ عدم اعتیاد به مواد مخدر و روان گردان.

 

ماده 9 ـ شرایط فعالیت به عنوان مربی به شرح زیر است:

الف ـ تابعیت جمهوری اسلامی ایران.

ب ـ دارا بودن حداقل سن بیست و سه سال و حداکثر سن شصت و پنج سال تمام.

پ ـ دارا بودن گواهینامه متناسب با وسیله نقلیه مربوط کـه از زمان دریافت آن حداقل دو سال سپری شده باشد.

ت ـ متأهل بودن برای آقایان.

ث ـ دارا بودن گواهی پایان خدمت و یا معافیت دایم یا موقت از خدمت دوره ضرورت برای آقایان.

ج ـ عدم سوء پیشینه مؤثر کیفری.

چ ـ اخذ گواهی سلامت جسمی و روانی از مراکز پزشکی مورد تأیید پلیس.

ح ـ عدم اعتیاد به مواد مخدر و روان گردان.

خ ـ دارا بودن حداقل مدرک تحصیلی دیپلم متوسطه.

تبصره 1 ـ در صورت احراز شرایط فوق، کارت مربی گری با اعتبار سه سال از سوی پلیس صادر خواهد شد و در صورت استمرار شرایط برای دوره های بعدی قابل تمدید است. مربیان مکلفند دو ماه قبل از انقضای اعتبار کارت نسبت به درخواست تمدید آن اقدام نمایند.

تبصره 2 ـ شرط دارا بودن حداقل مدرک تحصیلی دیپلم متوسطه شامل مربیانی کـه قبل از تصویب این آیین نامه کارت مربی گری دریافت نموده اند، نمی شود.

 

ماده 10 ـ پلیس موظف است محتوای برنامه آموزشی و مهارت آموزی در آموزشگاه ها را مشتمل بر سرفصل های زیر ظرف شش ماه از ابلاغ این آیین نامه تهیه و پس از تصویب وزیر کشور ابلاغ نماید:

الف ـ آموزش آیین نامه راهنمایی و رانندگی و سایر قوانین و مقررات مربوط.

ب ـ آموزش مفاهیم و رفتارهای فردی صحیح برای بهبود فرهنگ شدآمد (ترافیک) و حفاظت محیط زیست.

پ ـ آموزش اصول ایمنی و روش های مقابله با خطر و کمک های اولیه.

ت ـ آموزش فنی اجزای وسیله نقلیه و کارکرد آن ها و خصوصیات فیزیکی و عملکردی وسایل نقلیه.

ث ـ آموزش عملی رانندگی در شرایط متفاوت ترافیکی و محیطی به لحاظ زمان و مکان، آموزش مهارت های رانندگی تدافعی و همچنین آموزش عملی روش های مقابله با خطر در رانندگی.

تبصره 1 ـ آموزشگاه های رانندگی گواهینامه های پایه دوم و یکم، علاوه بر موارد یاد شده در این ماده، باید نسبت به آموزش رفتار با مسافر، رفتارهای اجتماعی، شرایط و ضوابط حمل و نقل کالا به ویژه مهار بار، حمل و نقل مواد خطرناک و سایر اطلاعات مورد نیاز در رانندگی با وسیله نقلیه عمومی نیز اقدام نمایند.

تبصره 2 ـ پلیس موظف است برنامه آموزشی مصوب را به آموزشگاه های رانندگی ابلاغ نموده و بر حسن اجرای آن نظارت کند.

تبصره 3 ـ آموزشگاه ها موظفند مهارت آموزان واجد شرایط برای دریافت گواهینامه رانندگی را بر اساس برنامه آموزشی موضوع این ماده و متناسب با نوع گواهینامه مورد درخواست آموزش دهند.

تبصره 4 ـ اصلاح 1402/04/28 ـ ساعات مجاز برگزاری دروس مربوط به آموزش های نظری در هر روز حداکثر شش ساعت برای هر متقاضی می باشد.

 

ماده 11 ـ آموزشگاه ها مکلفند پس از پایان دوره آموزشی نسبت به صدور گواهی آموزش به نام متقاضی اقدام نمایند.

تبصره 1 ـ عدم شرکت در دوره آموزشی نظری آموزشگاه های رانندگی مانع از شرکت مهارت آموزان در آزمون اخذ گواهینامه رانندگی نخواهد بود اما گذراندن دوره آموزش عملی برای مهارت آموزان الزامی است.

تبصره 2 ـ پلیس موظف است محتوای برنامه آموزشی و مهارت آموزی را به شیوه های مختلف از جمله از طریق سامانه های الکترونیکی در اختیار مهارت آموزان قرار دهد.

 

ماده 12 ـ آموزشگاه ها نمی توانند مهارت آموزان را در محدوده ها و راه هایی کـه پلیس غیرمجاز بودن آموزش رانندگی در آنها را کتباً به آنان ابلاغ می نماید، آموزش دهند.

 

ماده 13 ـ مسئولیت هدایت و کنترل وسیله نقلیه آموزشی در حین آموزش در حدود وظایف و اختیارات تعیین شده برای مربیان بر عهده مربی است.

 

ماده 14 ـ چنانچه موسس، مدیر یا مربی، هر یک از شرایط تأسیس یا فعالیت مندرج در این آیین نامه را از دست بدهد، مراتب ظرف یک هفته از طریق راهنمایی و رانندگی حسب مورد به هر یک از آنان ابلاغ می گردد. موارد ابلاغی به مدیر یا مربی، به موسس آموزشگاه نیز ابلاغ می گردد. موسس یا مدیر یا مربی موظف است ظرف پانزده رو ز از تاریخ ابلاغ، نسبت به ارایه اسناد و مدارک مثبته مبنی بر وجود شرایط اعلام شده و یا رفع نواقص به مرجع مذکور اقدام نماید. در صورتی کـه ظرف مدت تعیین شده، اقدامی از سوی آنها به عمل نیاید اتحادیه و پلیس حسب مورد می تواند نسبت به لغو مجوز مربوط اقدام کند.

تبصره 1 ـ در صورت اعتراض نسبت به لغو مجوز مربوط، معترض در هر مرحله می تواند به مراجع قضایی مراجعه کند.

تبصره 2 ـ درصورتی کـه تخلفات مزبور عنوان یکی از جرایم مندرج در قوانین جزایی را داشته باشد، پلیس مکلف است مراتب را برای رسیدگی به اصل جرم به مراجع قضایی ذی صلاح منعکس نماید.

تبصره 3 ـ الحاق 1404/09/26 ـ شرط متأهل بودن مؤسس، مدیر و مربی، فقط در زمان صدور مجوز الزامی است و اسقاط این شرط، موجب لغو مجوز مربوط نمی شود.

 

ماده 15 ـ نرخ آموزش های موضوع این آیین نامه در صورت لزوم به صورت سالانه توسط کمیسیون های نظارت مراکز استان ها و شهرستان ها تعیین و ابلاغ می گردد.

 

ماده 16 ـ اصلاح 1402/04/28 و 1404/09/26 ـ تغییر مکان آموزشگاه هایی که قبل از تصویب این آیین نامه پروانه تأسیس اخذ نموده اند، مستلزم رعایت شرایط مربوط به مکان آموزشگاه مطابق این آیین نامه می باشد.

#  متن منسوخ ماده 16 مصوب 1402/04/28: آن دسته از آموزشگاه هایی کـه قبل از تصویب این آیین نامه پروانه تاسیس اخذ نموده و برای تمدید پروانه، واجد شرایط مندرج در این آیین نامه نمی باشند مکلفند ظرف سه سال پس از ابلاغ این آیین نامه، ضوابط موضوع این آیین نامه را کسب نمایند، در غیر این صورت پروانه تأسیس و پروانه کسب آموزشگاه از سوی مراجع ذی ربط لغو خواهد شد.

تبصره ـ تغییر مکان آموزشگاه های موضوع این ماده مستلزم رعایت شرایط مربوط به مکان آموزشگاه مطابق این آیین نامه می باشد.

 

ماده 17 ـ رسیدگی به تخلفات صنفی آموزشگاه های رانندگی بر اساس قانون نظام صنفی و رسیدگی به تخلفات مربوط به آزمون ها نیز طبق قوانین و مقررات مربوط توسط پلیس انجام می شود.

 

ماده 18 ـ نظارت بر حسن اجرای این آیین نامه در موارد مرتبط با امور صنفی بر عهده اتحادیه و در مواردی کـه تکالیفی برای پلیس وضع شده است بر عهده پلیس می باشد.

 

ماده 19 ـ الحاق 1402/04/28 ـ پلیس می تواند با هماهنگی آموزشگاه های رانندگی از امکانات و ظرفیت های آموزشگاه های رانندگی برای آزمون نظری و عملی مهارت آموزان استفاده نماید.

 

ماده 20 ـ اصلاح 1402/04/28 ـ تصویب نامه شماره 65806 /ت 30608 هـ مورخ 1383/12/05 و اصلاحات بعدی آن لغو می شود.

 

معاون اول رئیس جمهور ـ اسحاق جهانگیری

 

#############

## 1. مضمون آیین نامه

مضمون اصلی آیین نامه، تنظیم، ساماندهی و نظارت جامع بر تأسیس، فعالیت، اداره و آموزش در آموزشگاه های رانندگی با هدف ارتقای ایمنی ترافیک، استانداردسازی آموزش رانندگی، تضمین صلاحیت حرفه ای عوامل دخیل و صیانت از منافع عمومی است.

این آیین نامه، آموزش رانندگی را از یک فعالیت صرفاً صنفی به یک فعالیت شبه حاکمیتیِ تحت نظارت انتظامی ـ اجرایی ارتقاء می دهد.

#############

## 2. خلاصه تحلیلی

آیین نامه:

* آموزش رانندگی را به عنوان پیش نیاز ایمنی عمومی تلقی می کند؛
* نقش پلیس راهور را از ناظر صرف به مرجع تنظیم گر گسترش می دهد؛
* آموزشگاه را واحد صنفی می داند، اما با ضوابط سخت گیرانه انتظامی؛
* با تفکیک دقیق نقش ها (مؤسس، مدیر، مدرس، مربی)، مسئولیت پذیری را تقویت می کند؛
* استانداردسازی تجهیزات، مکان و محتوای آموزش را الزام آور می سازد.

#############

## 3. تحلیل زبانی و ساختاری

### زبانی:

* زبان آیین نامه آمره، فنی و انتظامی است.
* واژگان غالب: «مکلف است»، «موظف است»، «لغو می گردد»، «مجاز نیست».
* از مفاهیم ترکیبی حقوق عمومی–صنفی استفاده شده است.

### ساختاری:

* ساختار خطی و منطقی:

  1. تعاریف
  2. انواع آموزشگاه
  3. شرایط و تجهیزات
  4. صلاحیت اشخاص
  5. نظارت و ضمانت اجرا
* اصلاحات متعدد (1401، 1402، 1403) نشان دهنده پویایی و تنظیم گری تدریجی است.

#############

## 4. تحلیل موضوعی

محورهای موضوعی اصلی:

* ایمنی و نظم عمومی
* آموزش استاندارد رانندگی
* کنترل کیفی آموزش
* نظارت انتظامی
* مسئولیت صنفی
* پیشگیری از حوادث رانندگی

موضوع آیین نامه فراتر از «آموزش» بوده و به مدیریت ریسک ترافیکی جامعه مربوط است.

#############

## 5. تحلیل روابط حقوقی

روابط حقوقی ایجادشده:

1. دولت / پلیس ← آموزشگاه (نظارت و تنظیم)
2. آموزشگاه ← مهارت آموز (ارائه خدمت آموزشی)
3. پلیس ← مهارت آموز (آزمون و صدور گواهینامه)
4. اتحادیه ← آموزشگاه (نظارت صنفی)

این روابط ترکیبی از حقوق عمومی، حقوق صنفی و حقوق اداری هستند.

#############

## 6. تحلیل قراردادها و اسنادی

هرچند آیین نامه مستقیماً قرارداد تنظیم نمی کند، اما:

* ثبت نام مهارت آموز → قرارداد آموزش
* گواهی آموزش → سند اداری معتبر
* پروانه تأسیس و کسب → مجوز اداری قابل ابطال
* کارت مربی و مدرس → مجوز شخص محور

این اسناد دارای آثار حقوقی، انتظامی و حتی کیفری اند.

#############

## 7. تحلیل آماری و داده کاوی متن

* بیشترین تکرار مفاهیم:

  * پلیس
  * آموزشگاه
  * آموزش
  * شرایط
  * مجوز
* تمرکز بالای مواد بر شرایط فیزیکی و انسانی
* تأکید بر زمان ها: 6 ماه، 3 سال، 5 سال = رویکرد زمان محور نظارتی
* توجه ویژه به «سن فرسودگی» = داده محوری ایمنی

#############

## 8. تحلیل تطبیقی

### تطبیق بین المللی:

* مشابه مقررات در اتحادیه اروپا
* نزدیک به مدل در آلمان و فرانسه
* تفاوت با آمریکا: در ایران نقش پلیس بسیار پررنگ تر است.

### تطبیق داخلی:

* سخت گیرانه تر از آیین نامه های صنفی عادی
* مشابه مقررات مشاغل پرخطر (حمل مواد خطرناک، حمل ونقل عمومی)

#############

## 9. تحلیل متون حقوقی

* آیین نامه اجرایی مبتنی بر اصل 138 قانون اساسی
* در سلسله مراتب حقوقی پایین تر از قانون
* مکمل:

  * قانون نظام صنفی
  * قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی
  * آیین نامه راهنمایی و رانندگی
* فاقد جرم انگاری جدید، اما واجد ضمانت اجرای اداری و انتظامی

#############

## 10. تحلیل شکلی

از حیث شکلی:

* مرجع صالح (هیأت وزیران)
* استناد صریح به قانون اساسی
* انتشار در روزنامه رسمی
* ذکر اصلاحات بعدی
  → آیین نامه کاملاً معتبر و لازم الاجرا است.

#############

## 11. تحلیل اصطلاحات حقوقی

اصطلاحات کلیدی:

* «واحد صنفی» = شمول قانون نظام صنفی
* «پروانه کسب» = مجوز اداری قابل ابطال
* «لغو مجوز» = ضمانت اجرای قهری
* «آزمون» = اقدام حاکمیتی
* «صلاحیت حرفه ای» = شرط قانونی فعالیت

#############

## 12. تحلیل محتوایی و مفهومی

مفهوم محوری آیین نامه:

> آموزش رانندگی، یک فعالیت عادی اقتصادی نیست؛ بلکه بخشی از نظام ایمنی و نظم عمومی است.

بنابراین:

* آزادی شغلی محدود شده
* مصلحت عمومی بر منافع صنفی مقدم شده
* صلاحیت اشخاص اهمیت بنیادین دارد

#############

## 13. تحلیل منطقی و استدلالی

منطق حاکم:

1. تصادفات ← خسارت جانی و مالی گسترده
2. آموزش ناکارآمد ← افزایش ریسک
3. آموزشگاه ← نقطه آغاز رفتار رانندگی
4. نظارت سخت گیرانه ← کاهش ریسک اجتماعی

نتیجه: تنظیم گری شدید دولت و پلیس موجه است.
 
#############

## جمع بندی نهایی

آیین نامه آموزشگاه های رانندگی، نمونه ای بارز از تنظیم گری پیشگیرانه دولت در حوزه ایمنی عمومی است که با تلفیق حقوق صنفی، اداری و انتظامی، آموزش رانندگی را به یک فعالیت تحت کنترل مستمر تبدیل کرده است.