آیین نامه حفاظتی در تعمیرگاه های خودرو مصوب 1403/05/29
آیین نامه حفاظتی در تعمیرگاه های خودرو مستند به به استناد مواد 85 و 86 قانون کار 1369 مصوب 1403/05/29 شورای عالی حفاظت فنی
شناسنامه آیین نامه حفاظتی در تعمیرگاه های خودرو:
شماره روزنامه رسمی : 23531
تاریخ رازنامه رسمی: 1404/10/16
شماره ابلاغ: 186716
تاریخ ابلاغ: 1404/10/07
مرجع تصویب: 1403/05/29
تاریخ تصویب: شورای عالی حفاظت فنی
بیشتر بخوانید:
+ مقررات کار
+ استخدام و کار در آرای وحدت رویه قضایی
+ مسائل قانون کار در آراء دیوان عدالت اداری
+ قانون کار در نظریات مشورتی
مقررات مرجع:
+ ماده 85 قانون کار 1369: برای صیانت نیروی انسانی و منابع مادی کشور رعایت دستورالعمل هایی کـه از طریق شورای عالی حفاظت فنی (جهت تامین حفاظت فنی) و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (جهت جلوگیری از بیماری های حرفه ای و تامین بهداشت کار و کارگر و محیط کار) تدوین می شود، برای کلیه کارگاه ها، کارفرمایان، کارگران و کار آموزان الزامی است.
تبصره ـ کارگاه های خانوادگی نیز مشمول مقررات این فصل بوده و مکلف بـه رعایت اصول فنی و بهداشت کار می باشند.
+ ماده 86 قانون کار 1369: شورای عالی حفاظت فنی مسئول تهیه موازین و آیین نامه های حفاظت فنی می باشد و از اعضاء ذیل تشکیل می گردد:
1 ـ اصلاح 1390 ـ وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی یا معاون او کـه رییس شورا خواهد بود.
2 ـ معاون وزارت صنایع
3 ـ معاون وزارت صنایع سنگین
4 ـ معاون وزارت کشاورزی
5 ـ معاون وزارت نفت
6 ـ معاون وزارت معادن و فلزات
7 ـ معاون وزارت جهاد سازندگی
8 ـ رییس سازمان حفاظت محیط زیست
9 ـ دو نفر از استادان با تجربه دانشگاه در رشته های فنی
10 ـ دو نفر از مدیران صنایع
11 ـ دو نفر از نمایندگان کارگران
12 ـ اصلاح 1390 ـ مدیرکل بازرسی کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی کـه دبیر شورا خواهد بود.
تبصره 1 ـ اصلاح 1390 ـ پیشنهادات شورا بـه تصویب وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی رسیده و شورا در صورت لزوم می تواند برای تهیه طرح آیین نامه های مربوط بـه حفاظت فنی کارگران در محیط کار و انجام سایر وظایف مربوط بـه شورا، کمیته های تخصصی مرکب از کارشناسان تشکیل دهد.
تبصره 2 ـ اصلاح 1390 ـ آیین نامه داخلی شورا با پیشنهاد شورای عالی حفاظت فنی بـه تصویب وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی خواهد رسید.
تبصره 3 ـ اصلاح 1390 ـ انتخاب اساتید دانشگاه، نمایندگان کارگران و نمایندگان مدیران صنایع مطابق دستورالعملی خواهد بود کـه توسط شورای عالی حفاظت فنی تهیه و بـه تصویب وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی خواهد رسید.
متن آیین نامه حفاظتی در تعمیرگاه های خودرو:
به استناد مواد (85) و (86) قانون کار جمهوری اسلامی ایران، آیین نامه حفاظتی در تعمیرگاه های خودرو که در یکصد و هشتاد و نهمین جلسه شورای عالی حفاظت فنی مورخ 1403/5/29 تدوین و توسط آن شورا پیشنهاد شده است، به شرح زیر تصویب می شود.
آیین نامه حفاظتی در تعمیرگاه های خودرو
فصل اول ـ کلیات و تعاریف
هدف و دامنه کاربرد:
این آیین نامه به استناد مواد (85) و (86) قانون کار به منظور صیانت از نیروی انسانی و منابع مادی کشور و با هدف پیشگیری از وقوع حوادث ناشی از کار و ارتقاء سطح ایمنی و حفاظت فنی در تعمیرگاه های خودرو تدوین گردیده و برای تمامی کارفرمایان و کارگران مشمول قانون کار لازم الاجرا است.
بند 1 ـ تعاریف:
در این آیین نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح ذیل به کار می روند.
بند 1 ـ تعمیرگاه خودرو:
کارگاهی است که در آن انواع خودروها توسط مکانیک ها و تکنسین های خودرو تعمیر می شوند.
بند 2 ـ تعمیرکار خودرو:
به شخص دارای صلاحیتی اطلاق می شود که به تعمیر، سرویس و بازدید فنی خودرو می پردازد.
بند 3 ـ مجتمع تعمیرگاهی:
کارگاهی که شامل قسمت و واحدهای مختلف بوده و در هر قسمت از آن، انجام امور خاصی از تعمیر خودرو انجام می شود.
بند 4 ـ کارواش:
کارگاهی که در آن شست وشو و نظافت بیرون و داخل خودرو انجام می شود.
بند 5 ـ بچه رینگ:
قسمتی از چرخ خودرو است که باعث تثبیت لاستیک بر روی آن می شود.
بند 6 ـ بالانس چرخ:
متعادل سازی و هم راستایی چرخ خودرو را گویند.
بند 7 ـ اتوی پنچرگیری:
دستگاهی دارای دو فک مکانیکی که در زمان پنچرگیری برای اتصال وصله به تیوپ لاستیک به کار می رود.
بند 8 ـ اتصال کوتاه:
اتصال لحظه ای بین دو قطب از یک منبع تغذیه الکتریکی را اتصال کوتاه گویند.
بند 9 ـ بالابر:
وسیله ای است که برای حرکت عمودی خودرو مورد استفاده قرار می گیرد که می تواند ثابت و یا متحرک باشد.
فصل دوم ـ مقررات عمومی
بند 1 ـ کارفرما مکلف است نسبت به ارزیابی ریسک و ایمن سازی محیط کارگاه خود بر اساس نتایج ارزیابی اقدام نماید.
بند 2 ـ استفاده از تجهیزات حفاظت فردی متناسب با نوع کار در تعمیرگاه الزامی است.
بند 3 ـ کارفرما مکلف است به منظور کاهش خطرات شناسایی شده موجود در تعمیرگاه، نسبت به حذف خطرات یا انجام اقدامات جایگزین یا جداسازی منطقه یا منبع و خطر یا کنترل های اداری و مهندسی (محدود کردن و سایر موارد) یا استفاده از تجهیزات حفاظت فردی متناسب با نوع اقدام نماید.
بند 4 ـ رعایت دستورات مندرج در برگه اطلاعات ایمنی مواد شیمیایی مورد استفاده در تعمیرگاه ها الزامی است.
بند 5 ـ انجام معاینات دوره ای و پزشکی کارگران تعمیرگاه ها الزامی است.
بند 6 ـ کارفرما مکلف است نسبت به تعمیر و نگهداری دوره ای تمامی تجهیزات مورد استفاده در تعمیرگاه اقدام نموده و قبل از شروع بهره برداری نسبت به صحت عملکرد ایمن آن ها اطمینان حاصل نماید. در صورت وجود هرگونه نقصی که منجر به عملکرد ناایمن تجهیزات فوق می گردد، از سرویس خارج نماید.
بند 7 ـ وجود فضای کافی برای توقف یا انجام عملیات تعمیر خودروها، تردد کارگران، قرار دادن وسایل و ابزار کار و همچنین انجام عملیات در اطراف محل توقف خودرو الزامی است.
بند 8 ـ ورود افراد متفرقه به محوطه کارگاهی تعمیرگاه فقط با اجازه مدیر تعمیرگاه یا نماینده او مجاز است.
بند 9 ـ تعمیرگاه ها باید در تمام قسمت های اداری و کارگاهی به وسایل اعلام و اطفاء حریق تجهیز شوند.
بند 10 ـ جانمایی و نصب کپسول های اطفاء حریق و سطل های شن برای اطفاء حریق حاصل از مواد قابل اشتعال در تعمیرگاه خودرو الزامی است.
بند 11 ـ کف تعمیرگاه باید هموار، بدون حفره و زائده، قابل شستشو و دارای شیب مناسب باشد تا در هنگام شستشو، به سهولت فاضلاب حاوی چربی، روغن و سایر مواد شیمیایی به خارج از محیط کار منتقل شود.
بند 12 ـ کف تعمیرگاه باید تحمل وزن دستگاه ها و ماشین آلات موجود و همچنین لرزش های ناشی از آن ها را داشته باشد.
بند 13 ـ ارتفاع سقف کارگاه باید متناسب با نوع خودرو و تجهیزات نصب شده در آن باشد.
بند 14 ـ کارفرمای هر واحد در مجتمع تعمیرگاهی، در محدوده کاری کارگاه خود، مسئول اجرای مقررات این آیین نامه است و کارفرمایان مذکور ملزم به مشارکت و همکاری در تأمین ایمنی محیط مجتمع می باشند.
بند 15 ـ انجام هم زمان عملیات مختلف تعمیراتی بر روی یک خودرو ممنوع است.
بند 16 ـ انجام هرگونه عملیات اعم از تعمیر، تنظیم و آزمایش قطعات خودرو فقط توسط افراد ماهر و با رعایت نکات ایمنی مجاز است.
بند 17 ـ مسیر تردد و محل توقف یا حضور مشتریان و افراد متفرقه و همچنین محل قرارگیری یا نصب تجهیزات باید مشخص و از یکدیگر مجزا گردد.
بند 18 ـ انجام اعمال خودسرانه، ناایمن، شوخی و غیرمرتبط با کار در تعمیرگاه ممنوع است.
بند 19 ـ تعمیرات سیستم های گازسوز فقط توسط افرادی که دوره های آموزشی لازم را گذرانده اند و دارای گواهینامه آموزشی مرتبط و معتبر هستند، مجاز است.
بند 20 ـ تعمیرکاران سیستم های گازسوز باید علاوه بر تجهیز به وسایل حفاظت فردی مناسب، از دستکش های ضدبرودت نیز استفاده نمایند.
بند 21 ـ ماشین آلات و دستگاه های مورد استفاده در تعمیرگاه باید دارای لوح شناسایی حاوی مشخصات فنی از طرف شرکت سازنده باشند.
بند 22 ـ تجهیزات، ابزارآلات و وسایل تعمیرگاهی ضمن بازدید چشمی قبل از به کارگیری، باید بر اساس دستورالعمل شرکت سازنده مورد بازبینی قرار گیرد. در صورت وجود نقص، تا رفع آن مورد استفاده قرار نگیرد.
بند 23 ـ استفاده از هوای فشرده برای نظافت ابزار و وسایل، سطوح کار و لباس کار ممنوع است و به هیچ عنوان نباید برای نظافت اعضای بدن مورد استفاده قرار گیرد.
بند 24 ـ استفاده و به کارگیری هرگونه ابزارآلات، وسایل، ماشین آلات و تجهیزاتی که با ایجاد تغییر از حالت استاندارد یا طراحی اصلی کارخانه سازنده خارج شده اند، ممنوع است.
فصل سوم ـ مقررات اختصاصی
بخش اول ـ مکانیکی
بند 1 ـ ابزار کار، تجهیزات و روش کار باید متناسب با نوع کار باشد و استفاده از ابزارآلات مستعمل، فرسوده، شکسته و معیوب ممنوع می باشد.
بند 2 ـ برای جابجایی و انتقال موتور و گیربکس خودرو و سایر قطعات حجیم و سنگین باید از وسایل مکانیکی حمل بار متناسب استفاده شود.
بند 3 ـ کپسول حاوی گاز کولر باید در محلی نگهداری شود که از حرارت، تابش مستقیم نور خورشید، رطوبت، ضربه و فشار محافظت گردد.
بند 4 ـ قبل از انجام تعمیرات بر روی مخزن و اجزای سیستم سوخت رسانی، تخلیه سوخت الزامی است.
بخش دوم ـ چاله سرویس
بند 1 ـ روشنایی داخل چاله سرویس باید از نوع ثابت و حفاظ دار باشد، به نحوی که کارگر از دید کافی برخوردار باشد.
بند 2 ـ نصب آستانه در اطراف دهانه چاله سرویس برای جلوگیری از سقوط خودرو به داخل چاله سرویس الزامی است.
بند 3 ـ قراردادن و انبار کردن وسایل و اشیای غیرضروری و مواد قابل اشتعال و انفجار در داخل چاله سرویس ممنوع است.
بند 4 ـ چاله سرویس باید دارای کف شوی و دریچه تخلیه فاضلاب باشد و کف و بدنه آن از مصالحی ساخته شوند که به آسانی قابل شستشو و نظافت باشند.
بند 5 ـ قرار دادن کمپرسور هوا در داخل چاله سرویس ممنوع است.
بند 6 ـ ابعاد چاله سرویس و محل ورود و خروج آن باید به گونه ای باشد که کارگر بدون برخورد به خودرو یا بدنه چاله سرویس به راحتی قادر به انجام فعالیت باشد.
بند 7 ـ چاله سرویس در خارج از زمان بهره برداری باید توسط درپوش مقاوم و مستحکمی پوشانده شود.
بند 8 ـ به منظور ورود و خروج کارگران به داخل چاله سرویس باید در هر دو طرف اقدام به تعبیه پلکان مناسب نمود و باید امکان خروج سریع از چاله سرویس به وسیله نردبان یا پله وجود داشته باشد.
بند 9 ـ نصب آیینه برای جلوگیری از انحراف خودرو در جلوی چاله سرویس الزامی است.
بند 10 ـ مخزن مخصوص تخلیه روغن سوخته باید مجهز به شیر تخلیه و لوله انتقال روغن سوخته باشد.
بخش سوم ـ باطری سازی و برق خودرو
بند 1 ـ در زمان کار بر روی مدارهای الکتریکی خودرو، باید کابل منفی باطری را جدا کرد.
بند 2 ـ در کارگاه باطری سازی هنگام آماده سازی مایع باطری باید اسید به صورت قطره ای به آب افزوده گردد و از ایجاد جرقه یا شعله باز در مجاورت آن به دلیل وجود گازهای قابل اشتعال و انفجار ممانعت به عمل آید.
بند 3 ـ محل تهیه آب باطری در کارگاه باطری سازی باید دارای تهویه موضعی باشد.
بند 4 ـ هنگام جدا کردن باطری، به منظور جلوگیری از انفجار ناشی از تجمع گاز و خطرات ناشی از آن، باید ابتدا قطب منفی و سپس قطب مثبت جدا گردد؛ ضمناً هنگام نصب نیز ابتدا قطب مثبت و سپس منفی متصل گردد.
بند 5 ـ ظروف نگهداری و انتقال اسیدها باید در مقابل خوردگی مقاوم و در برابر ضربات وارده از استحکام کافی برخوردار بوده و برچسب مشخصات بر روی ظروف درج شود.
بند 6 ـ آزمایش میزان شارژ باطری از طریق برقراری اتصال کوتاه قطب های مثبت و منفی آن ممنوع است.
بخش چهارم ـ پنچرگیری
بند 1 ـ محل نصب کمپرسور هوا باید به گونه ای باشد که کارگران در معرض آلودگی صوتی قرار نگیرند.
بند 2 ـ شیر تخلیه کمپرسور هوا باید به طور متناوب باز شده و سوپاپ اطمینان و فشارسنج آن کنترل شود.
بند 3 ـ اتوی پنچرگیری باید مجهز به سیستم تنظیم دمای مناسب باشد.
بند 4 ـ قبل از خارج نمودن بچه رینگ، باید باد لاستیک به طور کامل تخلیه گردد.
بند 5 ـ انجام هرگونه تعمیرات، تعویض لاستیک، استفاده از خرک یا جک منوط به توقف و تثبیت کامل خودرو به منظور پیشگیری از جابجایی ناگهانی خودرو می باشد.
بند 6 ـ استفاده از حفاظ مستحکم و مقاوم برای تعمیر و تعویض بچه رینگ به منظور جلوگیری از مخاطرات ناشی از پرتاب آن الزامی است.
بند 7 ـ هنگام تنظیم تراکم باد لاستیک جدا شده از خودرو، استفاده از حفاظ مستحکم و مقاوم الزامی است.
بند 8 ـ تعویض یا تعمیر رینگ های مستعمل، شکسته، جوشی و دارای نقص باید توسط افراد باتجربه انجام گیرد.
بند 9 ـ باز و بسته کردن پیچ و مهره چرخ ها باید به صورت ضربدری انجام شود و پس از شل شدن رینگ، اقدام به باز نمودن کامل مهره ها گردد.
بند 10 ـ قرار گرفتن قاب حفاظتی دستگاه بالانس بر روی چرخ هنگام انجام بالانس الزامی بوده و تا قبل از توقف کامل دستگاه، برداشتن آن ممنوع است.
بخش پنجم ـ جک ها و بالابرهای خودرو
بند 1 ـ حضور راننده و سرنشین درون خودرو در حال تعمیر ممنوع است.
بند 2 ـ نصب، جابجایی، آزمایش، راه اندازی، تنظیم، تعمیر و نگهداری و أخذ تأییدیه بازرسی فنی سالیانه بالابر خودرو باید توسط اشخاص دارای صلاحیت انجام شود. درصورت بروز هرگونه نقص باید برای استفاده مجدد، تعمیرات لازم انجام شود و قبل از بهره برداری توسط شخص دارای صلاحیت بازبینی و تأیید گردد.
بند 3 ـ بعد از بالا بردن خودرو توسط جک های متحرک، استفاده از خرک فلزی برای تثبیت کامل خودرو الزامی است.
بند 4 ـ بکاربردن هرگونه قطعات اضافی برای افزایش ارتفاع جک و خرک ها برای بالابردن خودرو ممنوع است.
بند 5 ـ دستگاه های جک ستونی باید دارای تجهیزاتی باشند که ضمن تثبیت صفحه جک در ارتفاع مناسب از سقوط ناخواسته آن جلوگیری بعمل آورد.
بند 6 ـ دستگاه های جک ستونی باید مجهز به سیستم هشداردهنده صوتی و نوری در هنگام بالا و پایین رفتن باشند.
بند 7 ـ عملکرد جک و بالابر باید به گونه ای باشد که خودرو را به صورت یکنواخت، آرام و ایمن به طرف بالا و پایین ببرد.
بند 8 ـ قبل از پایین آوردن صفحه جک باید از عدم حضور افراد و ابزار و وسایل در زیر جک مطمئن گردید.
بند 9 ـ استفاده از بالابر فقط به منظور بالا بردن و یا پایین آوردن خودرو برای امور بازدید، تعمیر، سرویس و امور فنی است و استفاده از بالابر برای شستن خودرو، چربی زدایی، گل زدایی، سندبلاست، فرزکاری و موارد دیگر ممنوع می باشد.
بند 10 ـ قرار گرفتن افراد در داخل خودرو یا بر روی بالابر در هنگام استفاده از بالابر ممنوع است.
بند 11 ـ فقط تعمیرکاری که در حال تعمیر خودرو می باشد، حق حضور در زیر بالابر را دارد و تردد و تجمع سایر کارگران در زیر بالابر ممنوع است.
بند 12 ـ میزان بار قرار گرفته بر روی جک باید متناسب با توان جک و مطابق دفترچه راهنمای و لوح شناسایی دستگاه باشد.
بند 13 ـ دستگاه جک ستونی باید مجهز به تجهیزاتی باشد که در صورت اضافه بار، از عملکرد دستگاه ممانعت بعمل آورد.
بند 14 ـ استفاده از دستگاه بالابر توسط افراد غیرمجاز ممنوع است و فقط افرادی مجاز به کار با آن هستند که دارای سلامت جسمانی، کارآزموده و ماهر باشند و از مخاطرات کار با بالابر آگاه باشند.
بند 15 ـ استفاده از بالابر فقط در محیط سرپوشیده و محافظت شده در برابر شرایط جوی مانند باران، برف و باد مجاز است.
بند 16 ـ فاصله بین دیوارهای اطراف محل نصب بالابر با بدنه دستگاه باید به اندازه ای باشد که تردد افراد به سهولت انجام شود. قراردادن هرگونه مواد اولیه، ضایعات و قطعات در این محدوده که باعث اخلال در تردد گردد، ممنوع است.
بند 17 ـ کار با بالابر تنها توسط یک اپراتور در موقعیت و محدوده ایمن معین شده مجاز است. همچنین اپراتور باید مشرف به تابلو فرمان دستگاه باشد.
بند 18 ـ اپراتور بالابر باید کل سیستم و محدوده کاری را دیده و بر آن مشرف باشد تا حضور افراد متفرقه و اشیایی که باعث خطر می شوند را فوراً متوجه شده و دستگاه را متوقف نماید.
بند 19 ـ بالابر باید طوری نصب و راه اندازی شود که هنگام کار به تأسیسات موجود در کارگاه به ویژه خطوط آب، برق و گاز برخورد نکند.
بند 20 ـ بالابر نصب شده در فضاهای سرپوشیده باید در وضعیت حداکثر ارتفاع بالابر به علاوه ارتفاع خودروی مستقر بر روی آن با موانع بالاسر خودرو به فاصله یک متر باشد.
بند 21 ـ بالابردن اشیاء با استفاده از فقط بخشی از بالابر نظیر یک ستون به تنهایی یا دو بازو به تنهایی ممنوع است.
بند 22 ـ قبل از استفاده از بالابر، اپراتور باید از مجهز بودن بالابر به تجهیزات ایمنی مطمئن باشد. ضمناً جدا کردن و تغییر وسایل ایمنی بالابر ممنوع است.
بند 23 ـ خودرو باید مطابق با دفترچه راهنمای کاربری و از طریق نقاط تکیه گاهی که سازنده توصیه کرده بر روی بالابر یا جک مستقر شود. قرار دادن خودرو در حالات دیگر ممنوع است.
بند 24 ـ هنگام بالا بردن خودرو با بالابر ثابت، بعد از طی اولین 20 سانتیمتر و قبل از ادامه بالابردن خودرو، باید پایداری بار در جهت های مختلف بررسی شود.
بند 25 ـ ورود افراد به زیر بالابر و ناحیه کاری بدون فعال کردن قفل ایمنی مکانیکی بالابر ممنوع است.
بند 26 ـ جدا کردن قطعاتی از خودرو یا ایجاد هر عاملی که باعث نوسان، لرزش و بهم خوردن توازن خودروی مستقر بر روی بالابر می شود، ممنوع است.
بند 27 ـ برق بالابر در هنگام تعمیر و نگهداری آن باید قطع باشد.
بند 28 ـ در صورت وجود روغن هیدرولیک روی بالابر و سطح زمین، استفاده از بالابر ممنوع است.
بند 29 ـ مشخصات فنی، دستورالعمل های شرکت سازنده، روش های سرویس و نگهداری، بازرسی های فنی و همچنین سوابق تعمیراتی بالابر باید به صورت مکتوب در کارگاه موجود و در دسترس باشد.
بند 30 ـ استفاده از بالابرهای هیدرولیکی در صورتی که دمای محیط کمتر از 5 درجه سانتی گراد یا بالاتر از 40 درجه سانتی گراد باشد ممنوع است.
بند 31 ـ ترک کردن بالابر در هنگام کار و یا در وضعیت فعال نبودن قفل ایمنی مکانیکی ممنوع است.
بند 32 ـ اپراتور باید معنای علایم ایمنی به کار رفته روی بالابر را بداند. این علایم باید همواره تمیز و قابل مشاهده باشند و در صورت جدا شدن و آسیب دیدن تعویض شوند.
بند 33 ـ بالابرهای خودرو باید مجهز به سیستم هشداردهنده صوتی و نوری در هنگام بالا و پایین رفتن باشند.
بند 34 ـ هرگونه تغییر در بالابر به گونه ای که آن را از استاندارد یا طراحی اصلی کارخانه سازنده خارج نماید، ممنوع است.
بخش ششم ـ صافکاری و نقاشی خودرو
بند 1 ـ اتاق رنگ باید مجهز به پرده آب و تهویه موضعی باشد به نحوی که ذرات رنگ در محیط پراکنده نشود.
بند 2 ـ قرار گرفتن کارگران در مسیر جریان تهویه هوا در زمان انجام عملیات رنگ پاشی ممنوع است.
بند 3 ـ استفاده از شعله باز، فندک، تلفن همراه و دخانیات در اتاق رنگ ممنوع است. کارگران شاغل در اتاق مذکور باید مجهز به کفش و لباس ضد جرقه باشند و ورود اشخاص غیرمجاز به آن محیط ممنوع است.
بند 4 ـ غلظت بخار حلال در اتاق رنگ باید 10 درصد کمتر از حد پایین انفجار باشد.
بند 5 ـ انجام مداوم تهویه اتاق رنگ در حین رنگ کاری الزامی است و پس از پایان انجام عملیات رنگ کاری تا زمانی که هوای محیط پاک و قابل تنفس شود، به کار خود ادامه دهد.
بند 6 ـ اتاق رنگ باید از مواد غیرقابل احتراق و غیرقابل نفوذ ساخته شده باشد.
بند 7 ـ ظروف مایعات قابل اشتعال باید همیشه دارای درپوش باشد و در محل مناسب و به طور صحیح انبار شوند.
بند 8 ـ هرگونه نشت مواد خطرناک باید سریعاً تمیز شده و پارچه های آغشته به حلال در محل ایمن جمع آوری و امحا شوند.
بند 9 ـ هنگام استفاده از تجهیزات کششی و فرم دهی بدنه خودرو یا شاسی کشی، محل انجام عملیات محصور و کارگر توسط سپر حفاظتی مناسب از مخاطرات ناشی از رها شدن ناگهانی تجهیزات و برخورد با آن محافظت گردد.
بند 10 ـ برای شاسی کشی خودرو باید از تجهیزات ایمن و متناسب با نوع کار استفاده نمود.
بند 11 ـ دستگاه های شاسی کش قلاب دار باید مجهز به شیطانک باشد.
بخش هفتم ـ کارواش
بند 1 ـ شیلنگ های انتقال آب در کارواش ها باید از نوع فشار قوی باشند. بست و کلیه متعلقات آن ها باید متناسب با نوع کار و فشار آب باشد.
بند 2 ـ استفاده از آبپاش های فشار قوی مخصوص شستشوی خودرو برای نظافت کفش و لباس کارگران ممنوع است.
بند 3 ـ خرک های مورد استفاده برای خشک کردن کف پوش خودروها باید به طور اطمینان بخشی مهار و ثابت شده باشند تا از سقوط آن بر روی افراد ممانعت به عمل آید.
بند 4 ـ کارفرما مکلف است مکان انتظار مشخص و ایمنی را برای مراجعین در هنگام شستشوی خودرو تأمین نماید. ورود افراد متفرقه به محوطه کارواش ممنوع است.
بند 5 ـ محل استقرار و استراحت موقت یا دائم کارگران باید مطابق با آئین نامه حفاظت و بهداشت عمومی در کارگاه ها باشد.
فصل چهارم ـ سایرمقررات
بند 1 ـ انبار کردن مواد و لوازم یدکی، قطعات فرسوده و ضایعاتی، کارتن ها و جعبه ها بر روی سقف تعمیرگاه، درون چاله سرویس و همچنین در محوطه تعمیرگاه ممنوع است.
بند 2 ـ کلیه وسایل و تجهیزات و مواد و قطعات مورد استفاده در تعمیرگاه باید در محل مناسب قرار داشته باشد.
بند 3 ـ روشن گذاشتن موتورهای احتراقی در محیط های بسته تحت هر عنوان ممنوع است.
بند 4 ـ کارفرما مکلف است نسبت به آموزش کارگران تعمیرگاه در خصوص شیوه صحیح بکارگیری ابزار و مواد مصرفی و آگاهی کامل از خطرات احتمالی اقدام نماید.
بند 5 ـ استعمال دخانیات، افروختن آتش و شعله باز به عنوان گرمایش و همچنین استفاده از بخاری های غیر استاندارد در داخل کارگاه ممنوع است.
بند 6 ـ ظروف بنزین، روغن و دیگر مواد قابل اشتعال باید در بسته و مستحکم باشد و در مکانی نگهداری شوند که از حرارت، شعله، جرقه و ضربه محفوظ گردند.
بند 7 ـ استفاده از مواد قابل اشتعال جهت شستشوی قطعات خودرو، اعضای بدن، لباس کار و کف و دیواره کارگاه ممنوع می باشد.
بند 8 ـ بدنه کلیه وسایل و تجهیزات فلزی و همچنین تأسیسات الکتریکی باید به سیستم اتصال به زمین مؤثر تجهیز شود.
بند 9 ـ قبل از انجام عملیات جوشکاری باید مواد قابل اشتعال و انفجار را از محل کار خارج نمود.
بند 10 ـ جوشکاری و برشکاری در مکان هایی که مواد یا گازهای قابل اشتعال یا انفجار وجود دارد، ممنوع است.
بند 11 ـ در زمان انجام عملیات جوشکاری، صافکاری، نقاشی و مکانیکی باید نسبت به جداکردن بست های باطری اقدام نمود.
بند 12 ـ در عملیات جوشکاری استفاده از مولدهای استیلن غیراستاندارد ممنوع است.
بند 13 ـ برای روشن کردن سر پیک جوشکاری باید از فندک مخصوص آن استفاده نمود.
بند 14 ـ جوشکاری باک و مخازن مواد قابل اشتعال و انفجار بدون رعایت اصول ایمنی جوشکاری ممنوع است.
بند 15 ـ استفاده از تنگ یا گیره برای اتصال شیرآلات کپسول ها تحت هر شرایطی ممنوع است.
بند 16 ـ کارگاه رویه دوزی باید دارای تهویه مؤثر برای خروج بخارات و گازها باشد. استفاده از بنزین و دیگر مواد قابل اشتعال به عنوان رقیق کننده چسب ممنوع است.
بند 17 ـ انجام کلیه امور تعمیراتی خودرو در معابر عمومی ممنوع است.
بند 18 ـ ورود و نگهداری حیوانات در داخل تعمیرگاه مطلقاً ممنوع است.
بند 19 ـ کار در وضعیت های بدنی نامناسب که می توانند باعث خستگی و کاهش تمرکز شوند، ممنوع است.
بند 20 ـ کارگران باید از کارکردن در یک وضعیت بدنی ثابت ایستاده و یا نشسته و یا در زمان های طولانی کار، خودداری نمایند و به فواصل کوتاه وضعیت کاری خود را تغییر دهند.
بند 21 ـ اجرای مفاد این آیین نامه به استناد مواد (85) و (91) قانون کار برای تمامی کارفرمایان و کارگران مشمول قانون کار لازم الاجرا است و مسئولیت اجرای آن در محیط کار بر عهده کارفرمای کارگاه می باشد.
توضیح نهایی:
این آیین نامه در 4 فصل و 7 بخش و 126 ماده به استناد مواد (85) و (86) قانون کار جمهوری اسلامی ایران در یکصد و هشتاد و نهمین جلسه شورای عالی حفاظت فنی در تاریخ 1403/05/29 تدوین شده و در تاریخ 1404/09/26 به تصویب وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی رسیده است و جایگزین آیین نامه عمومی ایمنی در تعمیرگاه های وسایط نقلیه، مصوب 1387/05/08 وزیر کار و امور اجتماعی می شود.
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و رئیس شورای عالی حفاظت فنی
##########
1. مضمون کلی آیین نامه (محتوایی و مفهومی)
این آیین نامه یک نظام جامع الزام آور ایمنی و حفاظت فنی برای کلیه تعمیرگاه های خودرو (اعم از مکانیکی، برق خودرو، باتری سازی، پنچرگیری، صافکاری، نقاشی، کارواش و بالابرها) است که با هدف پیشگیری از حوادث ناشی از کار، صیانت از جان و سلامت کارگران، کاهش خسارات مادی و انتظام بخشی به محیط های تعمیرگاهی تدوین شده است.
1. مضمون اصلی آیین نامه عبارت است از:
انتقال مسئولیت اصلی ایمنی به کارفرما
تبدیل اصول ایمنی به تکالیف الزام آور قانونی
تفکیک دقیق خطرات به تفکیک فعالیت های تعمیرگاهی
جایگزینی نظام ایمنی واکنشی با نظام ایمنی پیشگیرانه
نسخ مقررات قدیمی و ارتقاء استانداردهای ایمنی
2. حقوق، تکالیف و نکات مهم (با اشاره به مواد)
الف) تکالیف کارفرما
ارزیابی ریسک و ایمن سازی محیط (فصل دوم، بند 1)
تأمین و الزام به استفاده از وسایل حفاظت فردی (بند 2)
تعمیر و نگهداری ایمن تجهیزات (بند 6)
آموزش ایمنی کارگران (فصل چهارم، بند 4)
تأمین تجهیزات اعلام و اطفای حریق (بندهای 9 و 10)
جلوگیری از ورود افراد متفرقه (بند 8)
مسئولیت ایمنی در مجتمع های تعمیرگاهی (بند 14)
اجرای کامل آیین نامه به موجب مواد 85 و 91 قانون کار (فصل چهارم، بند 21)
ب) تکالیف کارگران
رعایت دستورات ایمنی و پرهیز از اعمال ناایمن (بند 18)
استفاده صحیح از تجهیزات حفاظت فردی
خودداری از شوخی، اعمال خطرناک و غیرمرتبط با کار
عدم حضور غیرمجاز زیر بالابرها (بخش پنجم)
ج) ممنوعیت های مهم
استفاده از ابزار معیوب (فصل سوم)
استفاده از هوای فشرده برای نظافت بدن (فصل دوم، بند 23)
انجام همزمان چند عملیات روی یک خودرو (بند 15)
روشن گذاشتن موتور در فضای بسته (فصل چهارم، بند 3)
استعمال دخانیات و شعله باز (فصل چهارم، بند 5)
انجام تعمیرات در معابر عمومی (فصل چهارم، بند 17)
##########
خلاصه تحلیلی تفصیلی
این آیین نامه یک سند حاکمیتی ـ حمایتی است که با رویکرد الزام آور، تمام فرآیندهای تعمیر خودرو را از منظر ایمنی بازتعریف کرده است. محور اصلی آن پیشگیری فعال به جای واکنش پس از حادثه است. قانون گذار با تفکیک دقیق فعالیت ها، از کلی گویی پرهیز کرده و برای هر خطر، قاعده مشخص وضع نموده است. آیین نامه در عین فنی بودن، واجد ضمانت اجرای حقوقی است و تخلف از آن می تواند موجب مسئولیت مدنی، کیفری و اداری کارفرما شود.
##########
تحلیل زبانی و ساختاری
زبان آیین نامه:
آمره، دستوری و بدون ابهام
استفاده گسترده از افعال الزامی مانند «مکلف است»، «ممنوع است»
فقدان عبارات ارشادی یا توصیه ای
ساختار:
چهار فصل، هفت بخش، 126 ماده
حرکت از کلیات به جزئیات تخصصی
تفکیک خطرات بر اساس نوع فعالیت، نه نوع کارگاه
##########
تحلیل موضوعی
موضوعات اصلی:
ایمنی فیزیکی (سقوط، له شدگی، انفجار)
ایمنی شیمیایی (سوخت، رنگ، اسید باتری)
ایمنی مکانیکی (بالابر، جک، کمپرسور)
ایمنی الکتریکی
بهداشت کار و ارگونومی
آیین نامه همه انواع خطرات شناخته شده تعمیرگاهی را پوشش داده است.
##########
تحلیل روابط حقوقی
این آیین نامه سه رابطه حقوقی را تنظیم می کند:
رابطه کارفرما ـ کارگر (مسئولیت ایمنی)
رابطه کارفرما ـ دولت (نظارت و ضمانت اجرا)
رابطه کارفرما ـ اشخاص ثالث (مراجعین، مشتریان)
مسئولیت اصلی و غیرقابل انتقال بر عهده کارفرماست.
##########
تحلیل قراردادی و اسنادی
آیین نامه:
به طور ضمنی وارد قرارداد کار می شود
تخلف از آن = تخلف قراردادی
قابل استناد در دعاوی مطالبه خسارت
قابل درج به عنوان پیوست الزامی قراردادهای کار تعمیرگاهی
##########
تحلیل آماری و داده کاوی متن
بیشترین فراوانی واژگان: «ممنوع است»، «الزامی است»
تمرکز بالا بر بالابرها (بیش از 30 حکم)
تمرکز خاص بر خطرات انفجار و سقوط
نشان دهنده آمار بالای حوادث در این حوزه ها در گذشته
##########
تحلیل تطبیقی
در مقایسه با آیین نامه 1387:
جزئی نگرتر
سخت گیرانه تر
پوشش فناوری ها و تجهیزات جدید
هماهنگ تر با اصول نوین ایمنی شغلی
در مقایسه با مقررات کشورهای پیشرفته:
هم راستا در محتوا
قوی تر در ضمانت اجرا
بومی سازی شده با شرایط ایران
##########
تحلیل متون حقوقی
این آیین نامه:
متن مستقل اجرایی است
نیاز به تفسیر موسع ندارد
قابلیت استناد مستقیم قضایی دارد
مکمل مواد 85، 86 و 91 قانون کار است
##########
تحلیل اصطلاحات حقوقی
اصطلاحاتی مانند:
«مکلف است» → ایجاد تعهد قانونی
«ممنوع است» → جرم انگاری ضمنی
«لازم الاجرا» → نفی اختیار
دارای بار حقوقی صریح و غیرقابل تفسیر شخصی هستند.
##########
تحلیل محتوایی و مفهومی
مفهوم محوری:
ایمنی، حق کارگر و تکلیف کارفرماست نه امتیاز یا انتخاب
آیین نامه نگاه اخلاقی صرف ندارد، بلکه نگاه حقوقی الزام آور دارد.
##########
تحلیل منطقی و استدلالی
منطق آیین نامه:
خطر شناسایی شده ⟶ قاعده الزام آور ⟶ ممنوعیت تخلف ⟶ مسئولیت حقوقی
این منطق در تمام بخش ها رعایت شده است.
##########
سابقه تاریخی
آیین نامه 1387 پاسخگوی شرایط جدید نبود
افزایش حوادث تعمیرگاهی
ورود تجهیزات جدید
لزوم بازنگری بنیادین
این آیین نامه محصول این ضرورت تاریخی است.
##########
تحلیل غایی
هدف نهایی:
حفظ جان انسان
کاهش حوادث شغلی
کاهش هزینه های درمان و دیه
ارتقاء بهره وری
##########
تحلیل اقتصادی حقوق
اجرای آیین نامه:
هزینه اولیه دارد
ولی هزینه های دیه، تعطیلی کارگاه، محکومیت قضایی را کاهش می دهد
از نظر اقتصادی مقرون به صرفه است
##########
تحلیل جامعه شناختی حقوق
این مقرره:
فرهنگ ایمنی را نهادینه می کند
رابطه قدرت کارفرما ـ کارگر را متعادل می سازد
امنیت روانی کارگران را افزایش می دهد
##########
تحلیل فلسفی حقوق
مبتنی بر:
کرامت انسانی
تقدم جان انسان بر سود اقتصادی
مسئولیت اجتماعی کارفرما
##########
تحلیل انتقادی حقوقی (نقاط قوت و ضعف)
نقاط قوت:
جامعیت
ضمانت اجرا
جزئی نگری
نسخ مقرره ناکارآمد قبلی
نقاط ضعف:
عدم تصریح صریح ضمانت کیفری
بار مالی برای کارگاه های کوچک
نیاز به آموزش گسترده برای اجرا
##########
تحلیل سیاست گذاری حقوقی
این آیین نامه نمونه ای از:
سیاست پیشگیرانه
تنظیم گری سخت گیرانه
حمایت هدفمند از نیروی کار
##########
تحلیل کاربردی برای وکلا
برای وکلا:
مستند قوی در دعاوی حوادث کار
مبنای اثبات تقصیر کارفرما
ابزار دفاع یا مطالبه خسارت
قابل استناد در دیوان عدالت اداری و محاکم عمومی
